MỞ ĐẦU: NHẬN DẠNG THÁO LẮP CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ Thời gian: 16 giờ A. MỤC TIÊU Học xong bài này học viên có khả năng: - Phát biểu đúng nhiệm vụ, phân loại và nguyên tắc hoạt động của các loại cơ cấu phân phối khí -Tháo, lắp cơ cấu phân phối khí đúng quy trình, đúng yêu cầu kỹ thuật và đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện công việc. Nhiệm vụ: Cơ cấu phân phối khí (viết tắt là:CCPPK) có nhiệm vụ thực hiện quá trình thay đổi khí. Thải sạch khí đã cháy ra khỏi xilanh và nạp đầy hỗn hợp hoặc khí mới vào trong xilanh để động cơ làm việc đƣợc liên tục.
Yêu cầu: + Đóng mở cửa nạp và cửa thải đúng thời điểm. + Độ mở phải lớn để dòng khí dễ lƣu thông. + Khi đóng phải kín để tránh lọt khí. + Làm việc êm dịu, có khả năng chống mài mòn tốt.
+ Dễ điều chỉnh, sửa chữa. Phân loại: Cơ cấu phân phối khí gồm có 3 loại: 3.1 Cơ cấu phân phối khí dùng xupáp: 3.1 Cơ cấu phân phối khí xupáp kiểu đặt: a.Cấu tạo: Hình1. 1: Sơ đồ cấu tạocơ cấu phân phối khí kiểu xupáp đặt 1. Ống dẫn huớng; 4.
Bulông điều chỉnh; 7. Cam Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 3 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái b. Nguyên lý hoạt động: - Khi động cơ làm việc, trục khuỷu động cơ thông qua cặp bánh răng dẫn động làm cho trục cam và vấu cam (9) quay theo. - Khi cam quay từ vị trí thấp nhất tới vị trí đỉnh cao nhất của vấu, cam tiếp xúc với con đội (8), đẩy con đội đi lên, đẩy xupáp đi lên mở cửa nạp (hoặc xả).
Lúc này lò xo (4) của xupáp bị nén lại. - Khi cam quay từ vị trí đỉnh cao nhất về vị trí thấp nhất, nó vẫn tiếp xúc với con đội, lò xo (4) giãn ra và nhờ sức căng của lòxo đẩy xupáp chuyển động đóng kín cửa nạp (xả). Kết thúc quá trình nạp (xả) của động cơ. Cơ cấu phân phối khí xupáp kiểu treo: a.
ống dẫn hướng, 4. Trục cò mổ, vít chỉnh khe hở nhiệt, 10. 2: Cơ cấu phân phối khí kiểu xupáp treo b. Nguyên lý hoạt động: Nguyên lý làm việc của cơ cấu này tƣơng tự nhƣ cơ cấu xu páp đặt nhƣng có thêm chi tiết truyền lực trung gian từ con đội đến xu páp là đũa đẩy và giàn cò mổ(còn gọi là đòn ghánh.
Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 4 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái 3. Biểu đồ pha phân phối khí của xupáp: a.Tác dụng của biểu đồ : - Thể hiện góc mở sớm,đóng muộn của xupáp xả và hút. +Mở sớm và đóng muộn của xupáp hút: Xupáp hút có góc mở sớm trƣớc thời điểm Piston lên đến đúng ĐCT,góc mở này kéo dài thêm nên hút thêm đƣợc một lƣợng khí (hoặc HHNL) vào trong xilanh, do đó tăng đƣợc công suất động cơ, xupáp hút sẽ đóng muộn sau khi Piston đã xuống và qua ĐCD một góc nhất định theo thiết kế. +Mở sớm và đóng muộn của xupáp xả: Kéo dài thời gian xả khí đã cháy ra ngoài cho sạch,đồng thời cũng nhờ khí nạp vào đẩy khí cháy ra đƣợc tốt hơn, xupáp xả đóng muộn khi Piston lên và qua ĐCT một góc muộn theo thiết kế.Mục đích: Trong quá trình hoạt động của 2 xupáp, sẽ có một góc trùng nhau(tính tại ĐCT).
Góc trùng nhau này( còn gọi là góc trùng điệp),giúp xác định thời điểm mà cả 2 xupáp đều chƣa đóng kín hẳnvà chƣa mở hẳn.Biết đƣợc góc này sẽ giúp cho ta điều chỉnh chính xác khe hở nhiệt đuôi xupáp các máy, và đặt cam(khi sửa chữa) đƣợc chính xác, đảm bảo công suất của động cơ theo thiết kế. Biểu đồ pha phối khí: Hình1. Góc mở sớm, đóng muộn của xupáp Góc trùng nhau giữa hai Xupáp xả và hút.Chú thích: 2.Góc mở sớm của Xupáp hút trước khi Piston đến ĐCT 2. Góc đóng muộn của xupáp xả sau khi Piston đã qua ĐCT 2-2.Gọi là góc mở sớm(hút) và góc đóng muộn (xả): Thời điểm trùng nhau của 2 xupáp (gọilà góctrùng nhau của 2 xupáp tại ĐCT).
Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 5 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái d. Bảng thông số góc mở sớm, đóng muộn của xupáp hút và xả một số động cơ ôtô: Xupáp hút (góc TT Động cơ độ : o ) Xupáp xả( góc độ :o) Mở sớm Đóng Mở sớm Đóng muộn muộn Tôyota 1 Inôva 52 64 44 8 Tôyota 2 Zace 15 51 49 17 3 Zin 130 31 73 67 47 Tôyota 4 2NZ-PE 2 43 34 2 Hon đa 5 D50 10 46 56 10 Hon đa 6 D240 16 54 46 18 Tôyota 7 ZACE 15 51 49 17 Hon đa 8 CMD-14 56 56 17 17 9 KAMAZ 10 46 66 10 10 CITROEN 8 38 45 6 11 MERCDES 9,30 44,30 44,30 7,30 12 RENAULT 11,30 35,30 31 15 3.So sánh ƣu nhƣợc điểm giữa cơ cấu phân phối khí xupáp treo và xupáp đặt: Kiểu Xupáp đặt Kiểu Xupáp treo 1.Ƣu điểm - Cấu tạo nhỏ gọn,ít chi tiết trung gian. - Có buồng cháy nhỏ gọn,và khả năng Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 6 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái chống kích nổ cao. - Giảm đƣợc chiều cao của động cơ nên - Có khả năng làm tăng công suất cho làm việc chắc chắn ít tiếng ồn động cơ.
- Quá trình bôi trơn tốt nên các chi tiết - Khả năng tản nhiệt tốt. có tuổi thọ cao, làm việc ổn định. - Chuyển động của cơ cấu dễ dàng, - Dễ điều chỉnh khe hở nhiệt của chính xác. Xupáp,thực hiện bảo dƣỡng và sửa chữa cơ cấu đơn giản.
- Nắp máy chế tạo đơn giản hơn nên -Tăng hiệu suất nạp khí và đẩy sạch khí giảm đƣợc giá thành. thải ra khỏi buồng đốt.Nhƣợc điểm: 2.Nhƣợc điểm: - Khó bảo dƣỡng và điều chỉnh khe hở - Cấu tạo của cơ cấu phức tạp do có nhiệt xúp pap. nhiều chi tiết trung gian. - Hiệu suất nạp khí(hỗn hợp khí nạp) - Làm tăng chiều cao của động cơ.
thấp hơn, thải khí đã cháy ra ngoài kém hơn do kết cấu. -Khả năng chống kích nổ kém hơn,kết - Có khoảng cách dẫn động lớn,nên dễ cấu buồng đốt phức tạp,hiệu suất công gây tiếng ồn khi hoạt động và quá trình tác của động cơ không cao. Cơ cấu phân phối khí dùng van trƣợt: Loại cơ cấu có nhiều ƣu điểm nhƣ: - Tiết diện lƣu thông lớn, dễ làm mát, ít tiếng ồn. Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 7 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái - Do kết cấu khá phức tạp, giá thành cao nên ngƣời ta chỉ sử dụng cho các loại xe đặc biệt nhƣ động cơ xe đua.
Cơ cấu phân phối khí hỗn hợp: Cơ cấu phân phối khí kiểu hỗn hợp dùng cửa nạp và xupáp xả, sử dụng trên động cơ hai kỳ quét thẳng trên động cơ ôtô, máy kéo, tàu thuỷ, tàu hỏa. 4: Cơ cấu quét thẳng qua xupáp thải 1. Đặc điểm: - Cửa quét đặt xung quanh xilanh theo hƣớng tiếp tuyến. - Xupáp thải đƣợc đặt trên nắp xilanh.
Quy trình và yêu cầu kỹthuật khi tháo, lắp cơ cấu phân phối khí : 4.Yêu cầu: - Lựa chọn đúng dụng cụ tháo, lắp và sử dụng thành thạo dụng cụ khi làm việc - Không tháo rỡ động cơ khi còn nóng. - Khi tháo phải nới lỏng đều các bulong, tháo từ phía ngoài vào trong, khi lắp phải xiết đều các bulong từ phía trong ra phía ngoài. - Sắp xếp các chi tiết trong quá trình tháo,lắp phải theo thứ tự,theo hàng, lối. - Phải làm vệ sinh sạch sẽ đối với các chi tiết, các dụng cụ đồ nghề, bàn dung để tháo,lắp và chỗ làm việc phải gọn gàng ,ngăn nắp.
Các cụm chi tiết chính xác phải đƣợc lắp trong phòng riêng để tránh bụi bẩn và các nhân tố gây mài mòn trong quá trình làm việc. - Không đƣợc làm hỏng các chi tiết trong quá trình tháo, lắp. Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 8 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái - Phải đảm bảo các quy tắc an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.Trình tự tháo, lắp cơ cấu phân phối khí kiểu xupáp treo 4.Bảng trình tự tháo các chi tiết liên quan: (Tháo ra khỏi ĐC theo quy trình riêng.) TT Bƣớc công việc Yêu cầu 1 Xả nƣớc trong hệ thống làm mát,tháo cụm chi Theo quy trình riêng,và tiết của Van hằng nhiệt ra khỏi nắp máy. dụng cụ tháo lắp riêng cho từng hệ thống.
2 Tháo các đƣờng ống nhiên liệu(ĐC điêzel),Vòi phun,bơm cao áp và các chi tiết liên quan,các chi tiết của HTNL xăng. 3 Tháo các đƣờng dây điện cao áp của hệ thống đánh lửa,tháo bu gi,và các chi tiết liên quan của hệthống. 4 Tháo các đƣờng ống cổ nạp ,cổ xả, các chi tiết liên quan trên nắp máy. 5 Tháo nắp đậy giàn cò mổ.
Chú ý: Khi tháo phải nới lỏng (nới đều lực và tháo đối xứng) các bu long giữ cơ cấu từ phía ngoài vào phía trong để tránh biến dạng. Điều kiện thực hiện: a. Bộ dụng cụ đồ nghề chuyên dùng sửa chữa ô tô Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 9 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái b. Khay đựng chi tiết đã tháo,giẻ lau sạch,phấn đánh dấu chi tiết.
Dầu điêzel,dầu hỏa rửa chi tiết.Tháo rời các chi tiết của cơ cấu phân phối khí kiểu xupáp treo: Bảng trình tự tháo rời chi tiết cơ cấu xupáp treo: Thứ tự bƣớccông T.T việc Minh họa Dụng cụ Yêu cầu kỹ thuật Tháo các chi tiết liên Theo quy trinh Quan 1 Tháo nắp đậy giàn cò Tuýp khẩu Nới đều các mổ: 14 ,17 bulong của giàn -Tháo giàn cò mổ trên Khay đựng, cò theo thứ tự, nắp máy và ống dẫn Tay công nhấc thẳng giàn dầu bôi trơn (nếu có). cò, gối đỡ giàn cò ra sau khi lấy hết các bulong ra ngoài. 2 Tháo các đũa đẩy Tay, Nếu đũa đẩy có Khay đựng chiều dài khác nhau phải đánh dấu tại vị trí lắp ráp của nó. 3 Tháo nắp máy ra khỏi Bộ khẩu 17 Nới đều lực các thân máy Khay đựng, bulong theo thứ Giáo trình Hệ thống phân phối khí Trang 10 Trường Cao đẳng nghề An Giang Thực hiện: Vương Bang Thái Tay thợ.
tự,nới từ 2 đầu vào giữa, (1/2lực xiết mỗi lần,nới làm 2 lần) ,và tháo theo thứ tự đặt bulong của nhà sản xuất (hình vẽ). Nếu nắp máy bị dính chặt phải vặn bulong công có sẵn trên nắp máy, xiết đều lực để Thứ tự tháo bulong kích nắp máy lên.