MỞ ĐẦU 1. Giới thiệu về môn học. Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng là tập hợp tất cả các bộ phận thùng xăng, bầu lọc, bơm xăng, bộ chế hòa khí, ống nạp, ống xả. Có nhiệm vụ: cung cấp hỗn hợp khí - nhiên liệu cho động cơ hoạt động phù hợp với yêu cầu phụ tải.
Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu động cơ xăng là một phần kiến thức cơ bản giúp cho các cán bộ kỹ thuật, các đối tượng sử dụng, sửa chữa động cơ xăng và các công nhân, học viên chuyên ngành có thể hiểu biết về cấu tạo, nguyên tắc hoạt động các bộ phận của hệ thống nhiên liệu động cơ xăng. Đồng thời có đủ kỹ năng phân định để tiến hành bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa hư hỏng các bộ phận của hệ thống nhiên liệu xăng đảm bảo đúng quy trình, đúng yêu cầu kỹ thuật, an toàn. Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt động của hệ thống nhiên liệu động cơ xăng. Đồng thời có đủ kỹ năng phân định về cấu tạo để tiến hành bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa các hư hỏng của hệ thống nhiên liệu động cơ xăng, với việc sử dụng đúng, hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao.
Nội dung chính của môn học. - Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống nhiên liệu động cơ xăng - Sơ đồ cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống nhiên liệu động cơ xăng. - Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bơm xăng. -Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ chế hòa khí hỗ trợ điều khiển bằng điện tử.
- Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các hệ thống, cơ cấu trong bộ chế hóa khí hỗ trợ điều khiển bằng điện tử. - Hiện tượng, nguyên nhân và phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra, sửa chữa hư hỏng các bộ phận của hệ thống nhiên liệu động cơ xăng. - Bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu động cơ xăng. - Sửa chữa và bảo dưỡng bơm xăng.
- Sửa chữa và bảo dưỡng bộ chế hòa khí hỗ trợ điều khiển bằng điện tử. - Sửa chữa và bảo dưỡng các hệ thống, cơ cấu trong bộ chế hòa khí hỗ trợ điều khiển bằng điện tử. - Sử dụng dụng cụ, thiết bị và kỹ thuật an toàn trong bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống nhiên liệu động cơ xăng Khoa Cô Khí Ñoäng Löïc 5 Giáo trình Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng Bài 1: KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ XĂNG Mục tiêu thực hiện: - Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống nhiên liệu động cơ. - Tháo lắp được hệ thống nhiên liệu động cơ xăng đúng quy trình, quy phạm, đúng yêu cầu kỹ thuật - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên.
Nhiệm vụ êu c u của hệ thống nhiên iệu ng động cơ ô tô a. Nhiệm vụ: - Cung cấp hòa khí (hỗn hợp xăng và không khí) sạch, đồng đều về số lượng và thành phần vào các xylanh theo yêu cầu về tốc độ và tải trọng của máy. - Thải sạch khí cháy ra ngoài đảm bảo ô nhiễm môi trường cũng như gây ồn ở mức thấp nhất. Yêu c u: - Xăng và không khí phải được lọc sạch trước khi hòa trộn với nhau tạo thành hòa khí.
- Hỗn hợp xăng và không khí được hòa trộn tốt dưới dạng sương. - Tỷ lệ hỗn hợp xăng và không khí phù hợp theo mọi chế độ làm việc của động cơ. - Lượng hỗn hợp xăng và không khí vào các xylanh phải đồng đều nhau. Sơ đ c u t o v ngu ên m việc của hệ thống nhiên iệu động cơ ng a.
Sơ đ c u t o: gồm - Thùng chứa nhiên liệu - Các đường ống dẫn nhiên liệu - Hộp thu hồi hơi nhiên liệu (hộp than hoạt tính) - Lọc nhiên liệu - Bơm nhiên liệu - Bộ chế hòa khí Khoa Cô Khí Ñoäng Löïc 6 Giáo trình Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng b. Ngu ên m việc của hệ thống nhiên iệu động cơ ng * Thùng chứa nhiên iệu: được chế tạo bằng tôn mỏng hoặc bắng cao su cứng. nó được đặt ở phía sau xe để tránh rò rỉ của nhiên liệu do va chạm. Bên trong thùng được chia làm nhiều ngăn ăn thông với nhau để giảm sự dao động của nhiên liệu khi ô tô hoạt động.
Khoa Cô Khí Ñoäng Löïc 7 Giáo trình Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng Lượng nhiên liệu chứa trong thùng phải đủ lớn để ô tô có thể hoạt động một quảng đường dài mà không cần phải tiếp nhiên liệu. Ống nhiên liệu cung cấp ra bên ngoài được đặt cách đáy thùng từ 2 ÷ 3 cm để ngăn ngừa các cặn bẩn hoặc nước lẫn lộn trong nhiên liệu đi vào đường ống. Đường ống nhiên liệu hồi được nối với bộ chế hoà khí hoặc bơm nhiên liệu. Đường ống chống ô nhiểm nối với hộp chứa than hoạt tính.
Ống đổ nhiên liệu được nối ra bên ngoài và được che kín bởi một nắp đậy. Bên trong thùng nhiên liệu còn bố trí bộ cảm biến xác định lượng nhiên liệu có trong thùng chứa. Thùng nhiên liệu phải được xúc rửa định kì để làm sạch các chất bẩn và xả nước ra khỏi thùng chứa. Ở những động cơ cũ, nắp đậy thùng nhiên liệu có hai van: Van áp cao dùng để xả hơi nhiên liệu từ trong thùng nhiên liệu ra môi trường và một van áp thấp dùng để đưa không khí từ môi trường vào thùng nhiên liệu để cân bằng áp suất.
Động cơ sau này, nắp đậy thùng nhiên liệu chỉ có van áp thấp. Hơi nhiên liệu có áp cao sẽ được hộp than hoạt tính hấp thụ. * Các đƣờng ống dẫn nhiên iệu Ở các loại ôtô cũ chỉ có một đường ống dẫn nhiên liệu từ thùng chứa đến lọc nhiên liệu. Ôtô ngày nay có 3 đường ống dẫn.
- Đường ống dẫn chính nối từ thùng nhiên liệu đến lọc nhiên liệu. - Đường ống nhiên liệu hồi dẫn nhiên liệu từ bơm nhiên liệu hoặc từ bộ chế hòa khí trở về thùng nhiên liệu. - Đường ống chống ô nhiểm dẫn hơi nhiên liệu từ thùng nhiên liệu đến hộp than hoạt tính và ngược lại. Các đường ống dẫn nhiên liệu được cặp với nhau và bố trí dọc theo sườn xe để tránh sự hư hỏng do sỏi đá trên mặt đường va chạm.
* Hộp thu h i hơi nhiên iệu (Hộp than hoạt tính) Để tránh hơi nhiên liệu từ thùng nhiên liệu và buồng phao bộ chế hòa khí bay ra bên ngoài môi trường, các ôtô ngày nay được trang bị hệ thống thu hồi hơi nhiên liệu. Phần chính là hộp than hoạt tính dùng để hấp thu hơi nhiên liệu, sau đó đưa lượng hơi nhiên liệu này đến đường ống nạp để vào buồng đốt khi động cơ hoạt động. Điều này tránh được sự ô nhiểm môi sinh và tiết kiệm nhiên liệu. Vỏ hộp than hoạt tính bằng cao su cứng, bên trong chứa các hạt than dùng để hút hơi nhiên liệu.
Hộp than hoạt tính có 3 đường ống. - Đường ống nối với thùng nhiên liệu. Đường này cho phép hơi nhiên liệu có áp suất cao từ thùng nhiên liệu đến hộp than hoạt tính qua van một chiều ở giữa. Khi trong thùng nhiên liệu có độ chân không, van một chiều bên trái mở cho không khí và hơi nhiên liệu đi vào thùng nhiên liệu để cân bằng áp suất.
- Đường ống thứ hai nối đến bộ chế hoà khí thông qua một van điện bố trí ở bên ngoài. Khi động cơ dừng, van mở cho phép hơi nhiên liệu từ buồng phao đến bộ thu hồi hơi nhiên liệu. Khi động cơ hoạt động van điện đóng. Khoa Cô Khí Ñoäng Löïc 8 Giáo trình Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng Đường ống nối từ hộp than hoạt tính đến bộ chế hòa khí: Khi động cơ hoạt động ở tốc độ thấp, không có độ chân không truyền đến hộp than hoạt tính do đường ống nằm ở phía trên cánh bướm ga.
Khi cánh bướm ga mở lớn hơn 10°, dưới tác dụng của độ chân không, không khí từ bên ngoài đi qua lọc bố trí bên dưới của hộp than hoạt tính, lượng không khí đi vào sẽ cuốn hơi nhiên liệu qua van một chiều bên phải để đến đường ống nạp. * Lọc nhiên iệu Lọc nhiên liệu được bố trí giữa thùng nhiên liệu và bơm nhiên liệu. Nó dùng để gạn lọc các bụi bẩn và nước lẫn lộn trong nhiên liệu. Vỏ của lọc được làm bằng nhựa trong để dễ dàng quan sát và lọc làm bằng giấy đặc biệt.
Khoa Cô Khí Ñoäng Löïc 9 Giáo trình Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng * Bơm nhiên iệu Bơm nhiên liệu dùng để cung cấp nhiên liệu từ thùng chứa đến bộ chế hòa khí. Bơm nhiên liệu có hai kiểu: Kiểu bơm cơ khí và kiểu bơm điện. - Lo i dẫn động bằng cơ khí - Lo i bơm điện Lượng nhiên liệu từ bơm cung cấp sẽ qua kẽ hở giữa rotor và stator của động cơ điện, dưới tác dụng của áp suất nhiên liệu làm van một chiều mở và nhiên liệu được cung cấp vào hệ thống. * Bộ chế hòa khí Bộ chế hoà khí dùng để cung cấp tỉ lệ nhiên liệu không khí phù hợp với mọi chế độ làm việc của động cơ.
Theo lý thuyết để đốt cháy 1kg nhiên liệu, cần phải cung cấp một khối lượng không khí là 14,7kg. Ở quá trình nạp không khí từ bên ngoài qua lọc gió, khi không khí qua ống khuếch tán thì tốc độ dòng khí tăng mạnh tạo độ chân không tại ống khuếch tán. Độ chân không này hút nhiên liệu từ buồng phao ra khỏi vòi phun chính để cung cấp cho động cơ. Khoa Cô Khí Ñoäng Löïc 10 Giáo trình Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng Lượng không khí nạp vào động cơ được điều khiển bởi bướm ga và cánh bướm ga được điều khiển bởi bàn đạp ga do người lái xe điều khiển.
Cánh bướm gió dùng để khởi động cơ, khi động cơ hoạt động bình thường bướm gió luôn mở tối đa. - Ống khuếch tán: Có 3 kiểu ống khuếch tán. + Kiểu ống khuếch tán cố định. + Kiểu ống khuếch tán có tiết diện thay đổi.
+ Và kiểu dùng van không khí. - Cách bố trí bộ chế hòa khí Có hai kiểu bố trí cơ bản: Kiểu đặt thẳng đứng và kiểu đặt nằm ngang. Kiểu đặt đứng sử dụng phổ biến nhất, kiểu đặt ngang có ưu điểm là hạ thấp được trọng tâm của xe.