Giáo Trình Hàn TIG Cơ Bản Nghề Hàn Cao Đẳng

Giáo trình về hàn tig cơ bản nghề hàn cao đẳng 3, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Tác giả: Nguyễn Trọng Luyện
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cơ Điện Xây Dựng Việt Xô
• Chuyên ngành: Hàn
• Đề tài: Giáo Trình Hàn TIG Cơ Bản
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Ninh Bình

Mục lục chi tiết

• Lời giới thiệu
• Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun
• Mục tiêu của mô đun
• Nội dung mô đun
• Yêu cầu đánh giá hoàn thành mô đun
• 1. Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi hàn TIG
• 1.1. Nguyên lý, đặc điểm và ứng dụng của phương pháp hàn TIG
• 1.1.1. Nguyên lý
• 1.1.2. Đặc điểm
• 1.1.3. Phạm vi ứng dụng
• 1.2. Vật liệu hàn TIG
• 1.2.1. Khí bảo vệ
• 1.2.2. Điện cực tungsten
• 1.2.3. Que hàn TIG
• 1.3. Thiết bị, dụng cụ hàn TIG
• 1.4. Chế độ hàn TIG
• 1.5. Kỹ thuật hàn TIG
• 1.6. Các dạng khuyết tật thường gặp
• 1.7. An toàn khi hàn TIG
• 1.8. Kiểm tra
• 2. Bài 2: Vận hành thiết bị hàn TIG
• 2.1. Vận hành, sử dụng thiết bị, dụng cụ hàn TIG
• 2.2. Kỹ thuật mài điện cực
• 2.3. Kỹ thuật mồi hồ quang
• 2.4. Thực hành
• 3. Bài 3: Hàn góc không vát mép ở vị trí bằng (1F)
• 3.1. Liên kết hàn góc không vát mép ở vị trí bằng (1F)
• 3.2. Kỹ thuật hàn
• 3.4. Bài tập ứng dụng
• 3.5. Kiểm tra
• 4. Bài 4: Hàn góc không vát mép ở vị trí ngang (2F)
• 4.1. Liên kết hàn góc không vát mép ở vị trí ngang (2F)
• 4.2. Kỹ thuật hàn
• 4.4. Bài tập ứng dụng
• 4.5. Kiểm tra
• 5. Bài 5: Hàn góc không vát mép ở vị trí đứng (3F)
• 5.1. Liên kết hàn góc không vát mép ở vị trí đứng (3F)
• 5.2. Kỹ thuật hàn
• 5.4. Bài tập ứng dụng
• 5.5. Kiểm tra
• 6. Bài 6: Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí bằng (1G)
• 6.1. Liên kết giáp mối không vát mép ở vị trí bằng (1G)
• 6.2. Kỹ thuật hàn
• 6.4. Bài tập ứng dụng
• 6.5. Kiểm tra
• 7. Bài 7: Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí bằng (1G)
• 7.1. Liên kết giáp mối có vát mép ở vị trí bằng (1G)
• 7.2. Kỹ thuật hàn
• 7.4. Bài tập ứng dụng
• 7.5. Kiểm tra
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình hàn TIG cơ bản nghề hàn cao đẳng 3

Giáo trình hàn TIG cơ bản là tài liệu quan trọng trong chương trình đào tạo nghề hàn cao đẳng. Mô đun này cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên, giúp họ nắm vững các nguyên lý và kỹ thuật hàn TIG. Hàn TIG, viết tắt của Tungsten Inert Gas, là phương pháp hàn sử dụng điện cực không nóng chảy trong môi trường khí bảo vệ. Giáo trình được biên soạn dựa trên các tài liệu công nghệ hàn hiện đại và kinh nghiệm thực tiễn.

1.1. Ý nghĩa và vai trò của giáo trình hàn TIG

Giáo trình hàn TIG không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên thực hành các kỹ năng hàn cơ bản. Điều này rất quan trọng trong việc chuẩn bị cho sinh viên tham gia vào thị trường lao động.

1.2. Cấu trúc và nội dung của giáo trình

Giáo trình được chia thành nhiều bài học, mỗi bài học tập trung vào một khía cạnh cụ thể của hàn TIG, từ nguyên lý đến kỹ thuật thực hành.

II. Những thách thức trong việc học hàn TIG cơ bản

Học hàn TIG cơ bản không phải là điều dễ dàng. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc nắm bắt các kỹ thuật hàn phức tạp và yêu cầu cao về độ chính xác. Ngoài ra, việc sử dụng thiết bị hàn cũng đòi hỏi sự cẩn thận và kỹ năng. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo sinh viên có thể thành công trong nghề hàn.

2.1. Khó khăn trong việc nắm bắt kỹ thuật hàn

Kỹ thuật hàn TIG yêu cầu sự tập trung cao độ và khả năng điều khiển thiết bị chính xác. Sinh viên cần thời gian để làm quen với các thao tác hàn.

2.2. Yêu cầu về an toàn lao động trong hàn TIG

An toàn lao động là yếu tố quan trọng trong quá trình hàn. Sinh viên cần được đào tạo về các biện pháp an toàn để tránh tai nạn trong quá trình thực hành.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả cho hàn TIG cơ bản

Để giảng dạy hàn TIG hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về quy trình hàn. Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ hỗ trợ giảng dạy cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành trong giảng dạy

Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về quy trình hàn, từ đó nâng cao khả năng thực hành.

3.2. Sử dụng công nghệ trong giảng dạy hàn TIG

Công nghệ hỗ trợ giảng dạy như mô phỏng hàn có thể giúp sinh viên thực hành mà không cần thiết bị thực tế, từ đó giảm thiểu rủi ro.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hàn TIG trong ngành công nghiệp

Hàn TIG được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực công nghiệp, từ chế tạo máy móc đến sản xuất thiết bị điện tử. Phương pháp này cho phép tạo ra các mối hàn chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu khắt khe của ngành công nghiệp hiện đại.

4.1. Ứng dụng trong chế tạo máy móc

Hàn TIG được sử dụng để hàn các chi tiết máy có độ chính xác cao, đảm bảo chất lượng sản phẩm cuối cùng.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất thiết bị điện tử

Trong ngành điện tử, hàn TIG giúp tạo ra các mối hàn nhỏ gọn, chính xác, phù hợp với yêu cầu kỹ thuật cao.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hàn TIG

Hàn TIG là một trong những phương pháp hàn tiên tiến nhất hiện nay. Với sự phát triển của công nghệ, hàn TIG sẽ tiếp tục được cải tiến và ứng dụng rộng rãi hơn trong các lĩnh vực công nghiệp. Việc đào tạo nghề hàn TIG cũng sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh nhu cầu lao động kỹ thuật cao.

5.1. Tương lai của hàn TIG trong ngành công nghiệp

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, hàn TIG sẽ tiếp tục được cải tiến, mở rộng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.

5.2. Vai trò của giáo trình hàn TIG trong đào tạo nghề

Giáo trình hàn TIG sẽ là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành hàn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun "Hàn TIG cơ bản" (Mã mô đun: MĐ 19) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề thuộc chương trình đào tạo nghề Hàn trình độ Cao đẳng, được ban hành kèm theo Quyết định số 979/QĐ-CĐVX-ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô (Ninh Bình), do tác giả Nguyễn Trọng Luyện biên soạn. Về vị trí trong chương trình đào tạo, mô đun được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học kỹ thuật cơ sở (từ MH07 đến MH13) và các mô đun kỹ thuật nghề tiên quyết (từ MĐ14 đến MĐ18).

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào ba chuẩn đầu ra chính:

• Kiến thức: Trình bày đầy đủ nguyên lý hồ quang điện cực không nóng chảy trong môi trường khí trơ bảo vệ (Tungsten Inert Gas - TIG); phân tích đặc điểm, công dụng, cấu tạo thiết bị hàn TIG; phân loại vật liệu (khí bảo vệ, điện cực Vonfram, que hàn phụ) và xác định các thông số chế độ hàn thích hợp.
• Kỹ năng: Vận hành thành thạo hệ thống thiết bị và dụng cụ hàn TIG; thực hiện đúng kỹ thuật mài điện cực, mồi hồ quang; chế tạo hoàn chỉnh các liên kết hàn góc ở các vị trí bằng (1F), ngang (2F), đứng (3F) và liên kết giáp mối ở vị trí bằng (1G không vát mép và có vát mép) trên thép cacbon thấp đạt yêu cầu kỹ thuật; phát hiện và xử lý các dạng khuyết tật mối hàn.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính kỷ luật, thao tác cẩn thận, chính xác, tiết kiệm nguyên vật liệu và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp.

Giáo trình có tổng thời lượng 90 giờ, được thiết kế theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành (13 giờ lý thuyết, 71 giờ thực hành và 6 giờ kiểm tra). Cấu trúc tài liệu đi từ kiến thức công nghệ nền tảng đến quy trình thao tác kỹ năng theo từng tư thế hàn, gắn liền với các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế như AWS (Hiệp hội Hàn Hoa Kỳ) và ISO/R564.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình gồm 7 bài học được sắp xếp theo logic từ cơ bản đến nâng cao:

• Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi hàn TIG (8 giờ - 7 giờ lý thuyết, 1 giờ kiểm tra): Cung cấp kiến thức tổng quan về bản chất quá trình hàn TIG với nguồn nhiệt hồ quang đạt nhiệt độ 6100°C; phân tích tính chất vật lý của khí trơ bảo vệ (Argon độ tinh khiết 99,9%, tỷ trọng 1,33; Heli tỷ trọng 0,13; các hỗn hợp Ar-He, Ar-H₂, Ar-N₂); hệ thống phân loại điện cực Vonfram theo mã màu và thành phần hóa học tiêu chuẩn AWS (EWP, EWCe-2, EWLa-1/1.5/2, EWTh-1/2, EWZr-1, EWG); quy chuẩn kim loại phụ theo tiêu chuẩn ISO/R564 và AWS (A5.7 đến A5.28); nguyên lý các loại nguồn điện hàn (chỉnh lưu 1 pha, chỉnh lưu 3 pha, xoay chiều hình sin, xoay chiều sóng vuông xung, một chiều DCEN/DCEP); thông số chế độ hàn (chiều dài hồ quang 0,5–3 mm, tốc độ hàn 100–250 mm/phút, cường độ dòng điện theo tỷ lệ ~40A/mm bề dày) và các quy tắc an toàn bảo hộ.
• Bài 2: Vận hành thiết bị hàn TIG (4 giờ - 1 giờ lý thuyết, 3 giờ thực hành): Hướng dẫn quy trình đấu nối nguồn điện, lắp đặt van giảm áp chai khí, điều chỉnh lưu lượng khí; kỹ thuật mài điện cực Vonfram theo phương dọc trục với chiều cao côn từ 1,5 đến 3 lần đường kính; kỹ thuật mồi hồ quang bằng bộ cao tần (tần số 250–1000 kHz, điện áp 2–3 kV) và phương pháp quẹt tiếp xúc; kỹ thuật ngắt hồ quang duy trì bảo vệ khí 1–2 giây.
• Bài 3: Hàn góc không vát mép ở vị trí bằng (1F) (16 giờ - 1 giờ lý thuyết, 14 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Kỹ thuật định vị liên kết góc chữ T trên mặt phẳng tạo với phương ngang góc 0–60°; giữ mỏ hàn nghiêng 75° và que hàn phụ nghiêng 15° so với trục mối hàn; thực hành trên thép CT3 kích thước 200x100x3 mm với dòng hàn 100A, que hàn phi 2,4 mm, lưu lượng khí 10 lít/phút.
• Bài 4: Hàn góc không vát mép ở vị trí ngang (2F) (16 giờ - 1 giờ lý thuyết, 14 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Kỹ thuật hàn đường hàn song song mặt ngang trên liên kết nghiêng 60–120°; điều chỉnh mỏ hàn nghiêng 70–80° ngược hướng hàn, hợp với hai tấm góc 45°; kỹ thuật dao động mỏ hàn theo kiểu răng cưa hoặc bán nguyệt kết hợp cấp que thẳng.
• Bài 5: Hàn góc không vát mép ở vị trí đứng (3F) (16 giờ - 1 giờ lý thuyết, 14 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Kỹ thuật hàn leo hoặc hàn xuống trên mặt phẳng đứng; kiểm soát góc nghiêng mỏ hàn 70–80° và que hàn 10–20° nhằm ngăn ngừa hiện tượng chảy xệ kim loại lỏng và cháy chân mối hàn.
• Bài 6: Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí bằng (1G) (16 giờ - 1 giờ lý thuyết, 14 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Thiết lập thông số khe hở lắp ghép $a = 1–2\text{ mm}$, bề rộng mối hàn $b = 5–7\text{ mm}$, chiều cao đắp $c = 1–1,5\text{ mm}$ trên phôi thép dày dưới 2–3 mm; thao tác dịch chuyển đều tay đảm bảo độ ngấu toàn phần.
• Bài 7: Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí bằng (1G) (14 giờ - 1 giờ lý thuyết, 12 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Kỹ thuật gia công vát mép dạng chữ V hoặc J trên phôi thép dày 6 mm (kích thước 200x100x6 mm); quy trình hàn lót đáy (root pass) bằng TIG đảm bảo độ ngấu đều và kết hợp quy trình hàn phủ tiếp theo.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng lý thuyết nhiệt luyện và điện cơ khí chuyên ngành:

• Nguyên lý hồ quang và điện cực: Khả năng chịu nhiệt độ nóng chảy cao của Vonfram (3410°C), cơ chế phát xạ điện tử và ổn định hồ quang; bản chất nhiệt động học của hồ quang TIG và cơ chế bảo vệ của khí trơ ngăn ngừa Oxi và Nitơ xâm thực.
• Lý thuyết nguồn điện và điều khiển: Phân tích đặc tính phân bố nhiệt lượng của dòng điện một chiều cực thuận DCEN (2/3 nhiệt tập trung vào vật hàn, 1/3 vào điện cực) và cực nghịch DCEP (2/3 nhiệt tập trung vào điện cực); cơ chế tẩy màng oxit bề mặt của nửa chu kỳ dương dòng điện xoay chiều (AC) khi hàn hợp kim nhẹ; nguyên lý khống chế năng lượng đường và chu trình kết tinh kim loại của nguồn dòng xung (Square Wave/Pulsed TIG).
• Hệ thống tiêu chuẩn vật liệu: Bảng đối chiếu mác điện cực Vonfram theo mã màu AWS A5.12; tiêu chuẩn kim loại phụ que hàn ISO/R564 (đường kính 1,2; 1,6; 2,0; 2,4; 3,2 mm; chiều dài 500–1000 mm) và phân loại que hàn thép theo AWS A5.18, A5.28 (ví dụ que ER70S-G).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thành thạo lắp đặt, đấu nối mỏ hàn làm mát bằng khí hoặc nước; vận hành van giảm áp, chỉnh lưu lưu lượng khí bảo vệ; mài vát đầu điện cực đúng góc côn và tạo đầu bán cầu khi hàn AC; phối hợp nhịp nhàng giữa tay cầm mỏ hàn và tay cấp que phụ.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc và phân tích bản vẽ kỹ thuật cơ khí; tra cứu bảng chế độ hàn định lượng theo chiều dày phôi; phân tích nguyên nhân các khuyết tật (mối hàn rỗ khí do gió >5 m/s hoặc thiếu khí; mối hàn không ngấu do dòng thấp/tốc độ nhanh; mối hàn ngậm Vonfram do chạm điện cực; mối hàn cháy cạnh do dòng cao/dừng hồ quang sai kỹ thuật) và áp dụng biện pháp phòng tránh.
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Chuẩn bị phôi, làm sạch cơ học bề mặt kim loại; gá đính chính xác kích thước liên kết; thao tác thuần thục các đường hàn 1F, 2F, 3F, 1G; đánh giá nghiệm thu ngoại dạng và kích thước hình học mối hàn.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được biên soạn phục vụ phương pháp giảng dạy tích hợp (tích hợp giữa giảng giải lý thuyết chuyên môn và hướng dẫn rèn luyện kỹ năng thực hành), trong đó thời lượng thực hành chiếm 78,9% (71/90 giờ).

Cấu trúc mỗi bài thực hành (Bài 3 đến Bài 7) được quy chuẩn hóa theo quy trình 5 bước:

1. Đọc bản vẽ: Phân tích yêu cầu kỹ thuật, kích thước hình học mối hàn, quy cách liên kết.
2. Chuẩn bị phôi và chọn thông số: Cắt phôi thép CT3 (kích thước 200x100x3 mm hoặc 200x100x6 mm), tẩy sạch gỉ sét, dầu mỡ bằng bàn chải sắt hoặc máy mài; tra bảng chế độ hàn để chọn đường kính điện cực (2,4 mm), cường độ dòng điện (100A), lưu lượng khí Argon (10 l/phút), đường kính chụp khí (9,5–12,5 mm).
3. Hàn đính: Định vị các chi tiết, khống chế khe hở lắp ghép và giữ độ đồng phẳng/vuông góc của liên kết.
4. Tiến hành hàn: Thao tác mồi hồ quang cao tần, giữ góc nghiêng mỏ hàn 70–80°, que hàn 10–20°, dao động mỏ hàn răng cưa/bán nguyệt, kết thúc đường hàn giữ mỏ trễ khí 1–2 giây (hoặc 5 giây) để bảo vệ vũng chảy nguội.
5. Kiểm tra và đánh giá: Sử dụng thước lá, dưỡng đo mối hàn chuyên dùng để kiểm tra kích thước (chiều cao $c$, bề rộng $b$, độ ngấu $a$), phát hiện khuyết tật bề mặt và khuyết tật hình học.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập bao gồm đánh giá định kỳ sau từng bài học (bố trí 1 giờ kiểm tra cho mỗi bài thực hành) và đánh giá kết thúc mô đun. Tiêu chí đánh giá dựa trên độ ngấu mối hàn, mức độ bám đều kim loại vào hai cạnh, sự điền đầy điểm đầu/điểm kết thúc đường hàn, độ thẳng trục và không tồn tại khuyết tật rỗ khí, cháy cạnh hay ngậm Vonfram.

Về định hướng tự học, người học cần nghiên cứu trước bảng thông số kỹ thuật, bảng mã màu điện cực, lựa chọn số hiệu kính lọc sáng phù hợp (số 9 cho dòng <100A, số 10 cho dòng 100–350A, số 11 cho dòng >350A) nhằm bảo vệ mắt và quan sát rõ vũng hàn trong quá trình thao tác.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình tích hợp các nội dung kỹ thuật công nghệ hàn hiện đại và tiêu chuẩn hóa công nghiệp:

• Chuẩn hóa theo hệ thống tiêu chuẩn quốc tế: Tài liệu cập nhật bảng phân loại điện cực Vonfram theo chuẩn AWS (American Welding Society) với đầy đủ mã nhận biết màu sắc và thành phần oxit hợp kim (EWP - Xanh lá, EWCe-2 - Da cam, EWLa-1 - Đen, EWLa-1.5 - Vàng, EWLa-2 - Xanh da trời, EWTh-1 - Vàng chanh, EWTh-2 - Đỏ, EWZr-1 - Nâu, EWG - Xám). Hệ thống kim loại phụ được tham chiếu theo tiêu chuẩn kích thước ISO/R564 và các tiêu chuẩn thành phần hóa học AWS (từ A5.7 đến A5.28).
• Cập nhật công nghệ nguồn hàn tiên tiến: Phân tích chuyên sâu nguyên lý nguồn điện xoay chiều có sóng hình vuông (dòng xung - Square Wave/Pulsed TIG). Tài liệu làm rõ cơ chế điều chỉnh tần số, cường độ dòng và tỷ lệ thời gian giữa pha xung (nóng chảy kim loại) và pha chính (kết tinh vũng hàn), cho phép giảm 30% biên độ dòng cực đại so với sóng sin, hạn chế nguy cơ lẫn Vonfram vào mối hàn, giảm biến dạng nhiệt khi hàn tấm mỏng dưới 1 mm.
• Kỹ thuật phối trộn khí bảo vệ đa thành phần: Cập nhật chi tiết tác dụng của các hỗn hợp khí công nghiệp: Argon kết hợp Heli nhằm tăng điện áp hồ quang và tăng năng lượng hàn cho chi tiết dày; Argon kết hợp Hydro (5% đến 15% H₂) để tăng tốc độ hàn cơ khí hóa và làm sạch bề mặt thép hợp kim, hợp kim Niken; Argon kết hợp Nitơ (N₂) ứng dụng trong hàn đồng và thép không gỉ.
• Gắn liền với ứng dụng thực tế sản xuất: Đưa vào quy trình công nghệ xử lý các chi tiết mỏng gấp mép không cần que đắp, hàn bồn thùng chứa kín áp lực, và kỹ thuật hàn lớp lót (root pass) bằng TIG cho đường ống nhiều lớp trước khi hàn phủ bằng phương pháp MIG/MAG hoặc hàn que.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và học viên: Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh, sinh viên theo học trình độ Cao đẳng nghề ngành Hàn (Nghề: Hàn). Đồng thời, tài liệu dùng làm học liệu cho học viên hệ Trung cấp nghề Hàn và sinh viên các chuyên ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí, Chế tạo máy, Kỹ thuật Cơ điện có học phần thực tập công nghệ hàn.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức kỹ thuật cơ sở (MH07 đến MH13) bao gồm Vẽ kỹ thuật cơ khí, Cơ kỹ thuật, Vật liệu học kim loại, Dung sai đo lường, An toàn lao động; cùng các mô đun kỹ thuật nghề cơ sở (MĐ14 đến MĐ18) như Nguội cơ bản, Cắt gọt kim loại, Hàn hồ quang tay cơ bản và Hàn khí.
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Giảng viên sử dụng giáo trình làm tài liệu chuẩn để biên soạn giáo án tích hợp, thiết kế bài tập xưởng, lập định mức vật tư tiêu hao (thép tấm CT3, que hàn ER70S, khí Argon, điện cực Vonfram) và xây dựng phiếu kiểm tra kỹ năng thực hành cho từng vị trí hàn (1F, 2F, 3F, 1G).
• Tự học và tham khảo kỹ thuật: Thợ hàn, kỹ thuật viên kết cấu cơ khí tại các xưởng sản xuất có thể sử dụng giáo trình để tra cứu nhanh bảng chế độ hàn định lượng, góc mài điện cực, lưu lượng khí và quy trình khắc phục khuyết tật mối hàn TIG.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?
Giáo trình được thiết kế cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề Hàn, đồng thời phục vụ đào tạo hệ Trung cấp nghề, bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho thợ hàn và làm tài liệu tham khảo cho sinh viên ngành Cơ khí chế tạo.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?
Người học cần hoàn thành các môn học kỹ thuật cơ sở từ MH07 đến MH13 (Vẽ kỹ thuật, Cơ kỹ thuật, Dung sai, Vật liệu học) và các mô đun kỹ thuật nghề từ MĐ14 đến MĐ18 (Hàn hồ quang tay, Hàn khí, Nguội), nắm vững kỹ năng đọc bản vẽ và nguyên tắc an toàn điện - khí nén.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu hàn thông thường?
Tài liệu tích hợp định lượng chi tiết các bảng tra cứu chế độ hàn cho từng bề dày thép (1,6 mm đến 12,7 mm), phân loại điện cực Vonfram theo mã màu chuẩn AWS, phân tích nguyên lý nguồn hàn dòng xung sóng vuông và hệ thống hóa quy trình 5 bước thực hành rõ ràng cho từng tư thế hàn (1F, 2F, 3F, 1G).

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?
Người học cần nắm vững lý thuyết Bài 1 và Bài 2 (vật liệu, mài điện cực, mồi hồ quang), sau đó đối chiếu quy trình chuẩn bị phôi, thông số dòng điện, góc nghiêng mỏ hàn trong các bài tập ứng dụng (Bài 3 đến 7), kết hợp phân tích bảng khuyết tật để tự đánh giá sản phẩm sau khi thực hành.

5. Có những tài liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật nào được trích dẫn kèm theo?
Giáo trình tích hợp hệ thống bản vẽ bài tập phôi thép CT3 kích thước 200x100x3 mm và 200x100x6 mm, tiêu chuẩn kích thước que hàn ISO/R564, hệ tiêu chuẩn vật liệu que hàn và điện cực AWS (A5.7, A5.9, A5.10, A5.12, A5.14, A5.16, A5.18, A5.19, A5.24, A5.28).

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun 19: Hàn TIG cơ bản của Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô là tài liệu giảng dạy chuyên môn nghề có cấu trúc chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa lý thuyết công nghệ hàn hồ quang trong môi trường khí trơ và quy trình thực hành kỹ năng chuẩn xác. Lộ trình học tập được thiết kế mạch lạc: xây dựng nền tảng lý thuyết vật liệu và thiết bị $\rightarrow$ vận hành máy và mài điện cực $\rightarrow$ rèn luyện kỹ năng hàn góc ở các tư thế 1F, 2F, 3F $\rightarrow$ làm chủ kỹ năng hàn giáp mối 1G không vát mép và có vát mép trên thép cacbon thấp. Tài liệu cung cấp đầy đủ các thông số kỹ thuật định lượng và hệ thống tiêu chuẩn AWS, ISO phục vụ hiệu quả cho công tác giảng dạy, học tập và tra cứu kỹ thuật cơ khí hàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ ---------o0o--------- GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: HÀN TIG CƠ BẢN NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 979/QĐ-CĐVX-ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô Ninh Bình, năm 2019 Trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Giáo trình: Hàn TIG cơ bản TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.

Chương trình khung nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 19: Hàn TIG cơ bản là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, tác giả biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.

Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày tháng 6 năm 2019 Biên soạn Nguyễn Trọng Luyện 1 Trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Giáo trình: Hàn TIG cơ bản MỤC LỤC Đề mục Trang I. Lời giới thiệu 1 II. Mục lục 2 Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun 3 Mục tiêu của mô đun 3 Nội dung mô đun 3 Yêu cầu đánh giá hoàn thành mô đun 4 III.

Nội dung mô đun Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi hàn TIG. 5 Bài 2: Vận hành thiết bị hàn TIG 26 Bài 3: Hàn góc không vát mép ở vị trí bằng (1F) 30 Bài 4: Hàn góc không vát mép ở vị trí ngang (2F) 33 Bài 5: Hàn góc không vát mép ở vị trí đứng (3F) 38 Bài 6: Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí bằng (1G) 42 Bài 7: Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí bằng (1G) 46 IV. Tài liệu tham khảo 50 2 Trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Giáo trình: Hàn TIG cơ bản GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Hàn TIG cơ bản Mã mô đun: MĐ 19 I. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun - Vị trí: Môđun Hàn TIG cơ bản là mô đun chuyên môn nghề, được bố trí sau khi học xong các môn học kỹ thuật cơ sở MH07 – MH13 và các mô đun MĐ14- MĐ18.

- Tính chất: Là Mô đun chuyên nghề - Ý nghĩa và vai trò: Là môđun có vai trò rất quan trọng, người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị và thực hiện những mối hàn TIG cơ bản trên trên vật liệu thép các bon thấp. Mục tiêu của mô đun - Kiến thức: + Trình bày được nguyên lý, đặc điểm, công dụng của phương pháp hàn TIG; + Trình bày được kỹ thuật hàn TIG; + Liệt kê được một số loại vật liệu thường dùng trong công nghệ hàn TIG; + Trình bày được cấu tạo chung và chức năng các bộ phận cơ bản của thiết bị hàn TIG; - Kỹ năng: + Vận hành, sử dụng thành thạo thiết bị, dụng cụ hàn TIG; +Chọn được chế độ hàn phù hợp với vật liệu hàn, dạng liên kết và vị trí hàn; + Hàn được các mối hàn cơ bản ở vị trí hàn 1F, 2F,3F,1G đạt yêu cầu kỹ thuật; + Kiểm tra đánh giá đúng chất lượng mối hàn; - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Đảm bảo thời gian học tập trên lớp và giờ tự học; + Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, có tinh thần tập thể, tránh nhiệm với công việc; + Cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trong công việc, tiết kiệm nguyên vật liệu; + Tuân thủ các nguyên tắc an toàn và vệ sinh công nghiệp khi hàn hồ quang trong môi trường khí bảo vệ với điện cực không nóng chảy. NỘI DUNG MÔ ĐUN: Thời gian TT Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra 1 Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi 8 7 1 hàn TIG. Nguyên lý, đặc điểm và ứng dụng của 1 phương pháp hàn TIG 2.

Vật liệu hàn TIG 1 3. Thiết bị, dụng cụ hàn TIG 2 4. Chế độ hàn TIG 0,5 3 Trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Giáo trình: Hàn TIG cơ bản 5. Kỹ thuật hàn TIG 1 6.

Các dạng khuyết tật thường gặp 0,5 7. An toàn khi hàn TIG 1 8. Kiểm tra 1 2 Bài 2: Vận hành thiết bị hàn TIG 4 1 3 1. Vận hành, sử dụng thiết bị, dụng cụ hàn TIG 1 2.

Kỹ thuật mài điện cực 3. Kỹ thuật mồi hồ quang 4. Thực hành 3 3 Bài 3: Hàn góc không vát mép ở vị trí 16 1 14 1 bằng (1F) 1. Liên kết hàn góc không vát mép ở vị trí bằng (1F) 0,5 2.

Kỹ thuật hàn 4. Bài tập ứng dụng 0,5 14 5. Kiểm tra 1 1 4 Bài 4: Hàn góc không vát mép ở vị trí 16 1 14 1 ngang (2F) 1. Liên kết hàn góc không vát mép ở vị trí ngang (2F) 0,5 2.

Kỹ thuật hàn 4. Bài tập ứng dụng 0,5 14 5. Kiểm tra 1 5 Bài 5: Hàn góc không vát mép ở vị trí 16 1 14 1 đứng (3F) 1. Liên kết hàn góc không vát mép ở vị trí đứng (3F) 0,5 2.

Kỹ thuật hàn 4. Bài tập ứng dụng 0,5 14 5. Kiểm tra 1 6 Bài 6: Hàn giáp mối không vát mép ở 16 1 14 1 vị trí bằng (1G) 1. Liên kết giáp mối không vát mép ở vị trí bằng (1G) 0,5 2.

Kỹ thuật hàn 4. Bài tập ứng dụng 0,5 14 5. Kiểm tra 1 7 Bài 7: Hàn giáp mối có vát mép ở vị 14 1 12 1 trí bằng (1G) 4 Trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Giáo trình: Hàn TIG cơ bản 1. Liên kết giáp mối có vát mép ở vị trí bằng (1G) 0,5 2.

Kỹ thuật hàn 4. Bài tập ứng dụng 0,5 12 5. Kiểm tra 1 Cộng 90 13 71 6 Bài 1: NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN KHI HÀN TIG Mã bài: 19.1 Giới thiệu: TIG viết tắt của từ Tungsten Intert Gas, là quá trình hàn hồ quang bằng điện cực Volfram trong môi trường khí bảo vệ là khí trơ hoặc hỗn hợp khí trơ; mối hàn được bảo vệ tránh khỏi sự xâm nhập của không khí bên ngoài. Kim loại nóng chảy được là nhờ nhiệt lượng do hồ quang tạo ra giữa điện cực Volfram và vật hàn.

Điện cực hàn TIG không nóng chảy, quá trình hàn không tạo xỉ do không có thuốc hàn. Hồ quang và vùng chảy quan sát dễ dàng, nguồn nhiệt tập trung và có nhiệt độ cao. Mục tiêu: - Trình bày được nguyên lý, đặc điểm và công dụng của phương pháp hàn TIG; - Liệt kê một số loại dụng cụ, thiết bị và vật liệu hàn thường dùng trong hàn TIG; - Chọn được chế độ hàn TIG phù hợp; - Nắm vững kỹ thuật hàn các mối hàn (1F; 2F, 3F, 1G); - Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác trong công việc; - Thực hiện tốt công tác an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp; Nội dung: 1. Nguyên lý, đặc điểm và ứng dụng của hàn TIG.

Nguyên lý Hàn TIG là quá trình hàn nóng chảy, trong đó nguồn nhiệt điện cung cấp bởi hồ quang được tạo thành giữa điện cực không nóng chảy và vũng hàn. Vùng hồ quang được bảo vệ bằng môi trường khí trơ như Argon hoặc Argon + Heli để ngăn cản những tác dụng có hại của ôxy và nitơ trong không khí. Điện cực không nóng chảy thường dùng là Vonfram nên được gọi là phương pháp hàn TIG.1 Quá trình hàn TIG 5 Trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Giáo trình: Hàn TIG cơ bản 1. Đặc điểm - Hồ quang tập trung, có nhiệt độ cao (61000C).

- Kim loại mối hàn có thể không cần kim loại phụ khi hàn gấp mép các chi tiết mỏng. - Mối hàn có chất lượng cao đối với hầu hết kim loại và hợp kim. - Mối hàn không phải làm sạch sau khi hàn. - Hồ quang và vũng hàn có thể quan sát được trong khi hàn.

- Không có kim loại bắn toé. - Có thể hàn ở mọi vị trí trong không gian. - Nhiệt tập trung cho phép tăng tốc độ hàn, giảm biến dạng liên kết hàn. Phạm vi ứng dụng: Được áp dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất đặc biệt rất thích hợp trong hàn thép hợp kim cao kim loại màu và hợp kim nhưng giá thành mối hàn cao vì năng xuất thấp và vật liệu đắt.2 Một số ứng dụng của phương pháp hàn TIG 6 Trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Giáo trình: Hàn TIG cơ bản 2.

Vật liệu hàn TIG 2. Khí bảo vệ Bất kỳ loại khí trơ nào cũng có thể dùng để hàn TIG, song Argon và Heli được ưa chuộng hơn cả vì giá thành tương đối thấp, trữ lượng khí khai thác dồi dào. - Argon là loại khí trơ không màu, mùi, vị và không độc. Nó không hình thành hợp chất hóa học với bất cứ vật chất nào khác ở mọi nhiệt độ hoặc áp suất.

Ar được trích từ khí quyển bằng phương pháp hóa lỏng không khí và tinh chế đến độ tinh khiết 99,9 %, có tỷ trọng so với không khí là 1,33. Ar được cung cấp trong các bình áp suất cao hoặc ở dạng khí hóa lỏng với nhiệt độ - 184oC trong các bồn chứa.3) - Heli là loại khí trơ không màu, mùi, vị. Tỷ trọng so với không khí là 0,13 được khai thác từ khí thiên nhiên, có nhiệt độ hóa lỏng rất thấp – 2720C, thường được chứa trong các bình áp suất cao.