Giáo Trình Hàn MIG/MAG: Kiến Thức và Kỹ Năng Cần Thiết

Giáo trình nghiên cứu hàn mig mag tham khảo, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Người hướng dẫn: Giáo Viên Khoa Cơ Khí Xây Dựng
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Xây Dựng
• Chuyên ngành: Hàn
• Đề tài: Giáo Trình Hàn MIG/MAG Chuyên Sâu
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• 1. BÀI 1: VẬN HÀNH MÁY HÀN MIG/MAG
• 2. BÀI 2: HÀN GIÁP MỐI KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 1G
• 3. BÀI 3: HÀN GIÁP MỐI CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1G)
• 4. BÀI 4: HÀN GÓC KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1F)
• 5. BÀI 5: HÀN GÓC CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN BẰNG
• 6. HÀN GIÁP MỐI KIM LOẠI MỎNG GẤP MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1G)
• 7. BÀI 7: HÀN GÓC KIM LOẠI MỎNG GẤP MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1F)

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hàn MIG MAG Chuyên Sâu

Giáo trình Hàn MIG/MAG chuyên sâu được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho học viên trong lĩnh vực hàn. Nội dung giáo trình không chỉ bao gồm lý thuyết mà còn kết hợp với thực hành, giúp học viên nắm vững các kỹ thuật hàn hiện đại. Đặc biệt, giáo trình này được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế trong ngành công nghiệp hàn, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Hàn MIG MAG

Mục tiêu chính của giáo trình là giúp học viên hiểu rõ nguyên tắc vận hành máy hàn MIG/MAG, nhận biết các loại vật liệu hàn và thực hiện các kỹ thuật hàn cơ bản.

1.2. Cấu trúc của Giáo Trình Hàn MIG MAG

Giáo trình được chia thành nhiều bài học, mỗi bài học tập trung vào một khía cạnh cụ thể của hàn MIG/MAG, từ lý thuyết đến thực hành.

II. Thách thức trong việc Hàn MIG MAG

Hàn MIG/MAG là một kỹ thuật hàn phổ biến nhưng cũng gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như độ ngấu của mối hàn, sự ổn định của hồ quang và chất lượng khí bảo vệ là những yếu tố quan trọng cần được chú ý. Việc không kiểm soát tốt các yếu tố này có thể dẫn đến mối hàn kém chất lượng.

2.1. Các vấn đề thường gặp khi hàn MIG MAG

Một số vấn đề phổ biến bao gồm hiện tượng bắn tóe, rỗ khí và biến dạng mối hàn. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến độ bền và tính thẩm mỹ của mối hàn.

2.2. Nguyên nhân gây ra các vấn đề trong hàn

Nguyên nhân chủ yếu bao gồm việc lựa chọn chế độ hàn không phù hợp, chất lượng dây hàn kém và kỹ thuật hàn chưa đúng.

III. Phương pháp Hàn MIG MAG hiệu quả

Để đạt được mối hàn chất lượng, việc áp dụng đúng phương pháp hàn là rất quan trọng. Các phương pháp này bao gồm việc lựa chọn chế độ hàn phù hợp, kiểm soát tốc độ hàn và đảm bảo chất lượng khí bảo vệ.

3.1. Lựa chọn chế độ hàn phù hợp

Chế độ hàn cần được điều chỉnh dựa trên loại vật liệu và độ dày của chúng. Việc này giúp đảm bảo mối hàn đạt độ ngấu tối ưu.

3.2. Kiểm soát tốc độ hàn

Tốc độ hàn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mối hàn. Tốc độ quá nhanh có thể dẫn đến mối hàn không đủ ngấu, trong khi tốc độ quá chậm có thể gây ra hiện tượng bắn tóe.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Hàn MIG MAG

Hàn MIG/MAG được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như chế tạo máy, xây dựng và sản xuất ô tô. Kỹ thuật này cho phép tạo ra các mối hàn chất lượng cao với tốc độ nhanh, phù hợp với yêu cầu của ngành công nghiệp hiện đại.

4.1. Ứng dụng trong ngành chế tạo máy

Trong ngành chế tạo máy, hàn MIG/MAG được sử dụng để kết nối các chi tiết kim loại, đảm bảo độ bền và tính chính xác cao.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất ô tô

Kỹ thuật hàn này giúp tạo ra các mối hàn chắc chắn, đáp ứng yêu cầu khắt khe về an toàn và chất lượng trong ngành công nghiệp ô tô.

V. Kết luận về Giáo Trình Hàn MIG MAG

Giáo trình Hàn MIG/MAG chuyên sâu không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn trang bị cho học viên các kỹ năng thực hành cần thiết. Việc áp dụng các kiến thức này vào thực tế sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm hàn và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.1. Tương lai của Hàn MIG MAG

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, hàn MIG/MAG sẽ tiếp tục được cải tiến, mở rộng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

5.2. Lời khuyên cho học viên

Học viên cần thực hành thường xuyên và cập nhật kiến thức mới để nâng cao kỹ năng hàn, từ đó đáp ứng tốt hơn yêu cầu của ngành công nghiệp.

Nội dung chính

TỔNG QUAN VÀ PHÂN TÍCH HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN HÀN MIG, MAG (MÃ MĐ20)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: Hàn MIG, MAG (Mã mô đun: MĐ20) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề do nhóm giáo viên Khoa Cơ khí Xây dựng thuộc Trường Cao đẳng Nghề Xây dựng (Bộ Xây dựng) tổ chức biên soạn và ban hành năm 2019 tại Quảng Ninh. Tài liệu được thiết kế làm giáo trình chính thức cho học viên trình độ Cao đẳng và Trung cấp nghề Hàn, đồng thời cung cấp tư liệu tham khảo cho các khóa đào tạo ngắn hạn, công nhân kỹ thuật và cán bộ quản lý nhân lực sản xuất cơ khí.

Trong khung chương trình đào tạo, mô đun Hàn MIG, MAG được xếp ở vị trí chuyên môn nghề, giảng dạy sau các mô đun kỹ thuật cơ sở và các mô đun Hàn điện hồ quang (hàn que SMAW). Tổng thời lượng thực hiện mô đun là 120 giờ, phân bổ cụ thể gồm: 18 giờ lý thuyết chuyên ngành (chiếm 15%), 94 giờ thực hành thao tác tại xưởng (chiếm 78,3%) và 8 giờ kiểm tra, đánh giá định kỳ (chiếm 6,7%).

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình trang bị cho người học ba nhóm năng lực chuẩn đầu ra:

• Kiến thức: Trình bày nguyên lý cấu tạo, phương pháp đấu lắp và quy trình vận hành máy hàn MIG/MAG; nhận biết chính xác các chủng loại vật liệu hàn (dây hàn điện cực nóng chảy, khí bảo vệ); nắm vững thông số kỹ thuật thực hiện các mối hàn giáp mối và hàn góc ở các tư thế hàn bằng (1G, 1F), hàn đứng (3G) và hàn ngang (2G).
• Kỹ năng nghề: Thao tác sử dụng thành thạo máy hàn Inverter 500A và cụm phụ kiện GMAW; tính toán và chọn chế độ hàn phù hợp với chiều dày vật liệu thép các-bon; thực hiện mối hàn đúng kích thước bản vẽ, đảm bảo độ ngấu, hạn chế khuyết tật; đánh giá chất lượng sản phẩm bằng phương pháp trực quan và dụng cụ đo chuyên dụng.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Chấp hành nội quy phân xưởng, vận dụng chính xác các nguyên tắc an toàn lao động trong môi trường khí bảo vệ, rèn luyện tính tỉ mỉ và độ chính xác cơ khí.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo mô hình dạy học tích hợp (module-based instruction), tinh giản lý thuyết hàn cơ bản và liên kết trực tiếp với các bước công nghệ thao tác thực tế trên phôi thép đen. Điểm đặc thù của tài liệu là cung cấp các bảng thông số kỹ thuật định lượng chi tiết cho từng loại liên kết, kích thước phôi và các hướng dẫn xử lý khuyết tật bằng phương pháp nhận diện hình ảnh và nguyên nhân kỹ thuật.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Khung phân phối chương trình của giáo trình gồm 9 bài học chính, được xây dựng theo trật tự logic từ thao tác thiết bị nền tảng đến kỹ thuật hàn các dạng liên kết từ cơ bản đến phức tạp:

Thứ tự	Tên bài học	Phân bổ thời gian (Giờ)	Trọng tâm công nghệ
Bài 1	Vận hành máy hàn MIG, MAG	4 giờ (1 LT - 3 TH)	Sơ đồ nguyên lý thiết bị, đấu nối điện cực cực tính DC (+), lắp đặt cụm cấp dây, căn chỉnh van giảm áp CO2 và an toàn lao động.
Bài 2	Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn bằng (1G)	12 giờ (2 LT - 10 TH)	Đọc bản vẽ phôi thép tấm $S=5\text{ mm}$, kỹ thuật đính phôi, thiết lập $I_h = 150 \div 170\text{ A}$, $U_h = 21 \div 23\text{ V}$, dao động bán nguyệt/răng cưa.
Bài 3	Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn bằng (1G)	16 giờ (2 LT - 12 TH - 2 KT)	Phôi vát mép góc $\alpha$, gá tạo góc biến dạng ngược $1^\circ \div 2^\circ$, quy trình hàn nhiều lớp (lớp 1 lót đáy không dao động ngang, lớp 2 dao động $8 \div 10\text{ mm}$).
Bài 4	Hàn góc không vát mép ở vị trí hàn bằng (1F)	12 giờ (2 LT - 10 TH)	Liên kết chữ T phôi thép $200 \times 50 \times 6\text{ mm}$ ($S=4\text{ mm}$), cạnh mối hàn $4\text{ mm}$, dòng $I_h = 100 \div 140\text{ A}$, $U_h = 22 \div 24\text{ V}$, kỹ thuật hàn góc nghiêng mỏ.
Bài 5	Hàn góc có vát mép ở vị trí hàn bằng	16 giờ (2 LT - 12 TH - 2 KT)	Gia công vát mép tấm vách ($S=6\text{ mm}$), gá đính mặt phẳng không vát mép, kỹ thuật hàn 2 lớp ($I_{h1}=230\text{ A}$, $I_{h2}=250\text{ A}$, $U_h = 26 \div 35\text{ V}$).
Bài 6	Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn đứng	16 giờ (3 LT - 13 TH)	Khống chế bể kim loại lỏng ngược trọng lực; kỹ thuật hàn giáp mối tôn mỏng gấp mép ($S=2\text{ mm}$, góc biến dạng ngược $3^\circ \div 5^\circ$).
Bài 7	Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn đứng	16 giờ (2 LT - 12 TH - 2 KT)	Kiểm soát độ ngấu chân liên kết có vát mép ở tư thế đứng; kỹ thuật hàn góc kim loại mỏng gấp mép 1F ($200 \times 53 \times 6\text{ mm}$).
Bài 8	Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn ngang	12 giờ (2 LT - 10 TH)	Thao tác điều khiển góc mỏ hàn chống chảy xệ đường hàn về phía mép dưới.
Bài 9	Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn ngang	16 giờ (2 LT - 12 TH - 2 KT)	Quy trình hàn điền đầy và hàn phủ liên kết vát mép tư thế 2G, kiểm tra kích thước và độ ngấu.

Tiến trình nội dung đi từ việc nắm vững thiết bị (Bài 1), làm chủ mặt phẳng ngang ở tư thế hàn bằng 1G/1F (Bài 2 đến Bài 5), phát triển sang liên kết tấm mỏng gấp mép và chuyển dịch trọng tâm sang các tư thế hàn phức tạp hơn gồm hàn đứng (Bài 6, Bài 7) và hàn ngang (Bài 8, Bài 9).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp hệ thống lý thuyết kỹ thuật chuyên sâu về phương pháp hàn hồ quang kim loại trong môi trường khí bảo vệ (GMAW - Gas Metal Arc Welding):

• Cấu tạo và nguyên lý thiết bị: Phân tích sơ đồ 13 bộ phận chính, bao gồm nguồn điện hàn chỉnh lưu có đặc tính ngoài cứng (điện áp không đổi), bộ cấp dây tự động tốc độ không đổi điều chỉnh vô cấp, cơ cấu hãm điện tử chống kẹt dây, van điện từ điều khiển dòng khí bảo vệ bằng nam châm và hệ thống cáp công tắc điều khiển tích hợp.
• Quy chuẩn phụ kiện súng hàn: Cơ chế tiếp điện của ống kẹp điện cực đồng (ống tiếp điện đường kính lỗ $\phi 1,0\text{ mm}$, chiều dài $20\text{ mm}$, ren M6/M8); chụp khí dẫn hướng GMAW (cỡ $12 \div 16\text{ mm}$); ống dẫn dây hàn lõi thép (hàn thép) hoặc lõi nylon (hàn nhôm); cơ cấu làm mát mỏ hàn bằng khí hoặc bằng nước làm mát (bắt buộc áp dụng khi dòng điện hàn $I_h > 500\text{ A}$ hoặc chu kỳ tải $100%$ khi dùng khí $\text{CO}_2$).
• Khí bảo vệ và hệ thống điều áp: Cơ chế sử dụng khí $\text{CO}_2$ $100%$, đồng hồ giảm áp tích hợp bộ phận đo lưu lượng và bộ sấy khí nhiệt điện trở chống đóng băng van điều áp; kiểm tra áp suất bình khí cao áp và kiểm tra rò rỉ tại các vị trí tiếp giáp.
• Cơ chế xác lập thông số công nghệ: Mối liên hệ định lượng giữa điện áp hàn ($U_h$), cường độ dòng điện ($I_h$), tốc độ cấp dây, tốc độ hàn ($V_h$), tầm với điện cực (stick-out: $8 \div 15\text{ mm}$) và lưu lượng khí bảo vệ ($8 \div 15\text{ l/ph}$) tác động đến dạng truyền giọt kim loại lỏng và chiều sâu ngấu của bể hàn.

Kỹ năng phát triển

Chương trình huấn luyện tập trung phát triển hệ thống kỹ năng thực hành và đánh giá kỹ thuật:

• Kỹ năng thao tác kỹ thuật (Technical skills): Thao tác tháo lắp, căn chỉnh bánh xe cấp dây (rãnh hình nêm cho dây thép, rãnh hình tròn cho dây nhôm); lắp ráp cuộn dây hàn theo chiều ngược kim đồng hồ; kỹ thuật gá phôi tạo góc biến dạng ngược ($\alpha = 1^\circ \div 2^\circ$ với phôi vát mép, $\gamma = 3^\circ \div 5^\circ$ với phôi gấp mép mỏng); duy trì góc nghiêng mỏ hàn $75^\circ \div 80^\circ$; phương pháp hàn trái; các kiểu dao động mỏ hàn (bán nguyệt, răng cưa biên độ $4 \div 5\text{ mm}$ hoặc $8 \div 10\text{ mm}$ cho lớp phủ); kỹ thuật mồi hồ quang nâng cao $5 \div 10\text{ mm}$ rồi lùi về điểm đầu ($1 \div 3\text{ mm}$) và kỹ thuật chấm ngắt $2 \div 3$ lần điền đầy rãnh cuối đường hàn.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc và bóc tách yêu cầu kích thước trên bản vẽ kỹ thuật cơ khí; đối chiếu bản vẽ liên kết giáp mối và góc; phân tích nguyên nhân sai hỏng dựa trên biến thiên thông số chế độ hàn (dòng điện, điện thế, vận tốc di chuyển mỏ hàn, ảnh hưởng của gió phân xưởng).
• Năng lực kiểm tra thực hành (Practical competencies): Vận hành dụng cụ đo chuyên dụng gồm thước lá, thước đo chiều cao - chiều rộng mối hàn, dưỡng kiểm tra góc; quy trình làm sạch xỉ và bắn tóe bằng đục bằng, búa nguội, bàn chải sắt; tiến hành kiểm tra trực quan, kiểm tra không phá hủy hoặc thử nghiệm cơ tính phá hủy (bẻ gãy mối hàn).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình triển khai theo mô hình sư phạm dạy nghề tích hợp (competency-based learning), lấy quy trình công nghệ chuẩn làm trục dẫn dắt nội dung. Cơ cấu thời lượng dành tới 94 giờ thực hành thao tác trên tổng số 120 giờ phản ánh cấu trúc đào tạo tập trung vào tay nghề kỹ thuật.

Quy trình tổ chức bài học thực hành được chuẩn hóa thống nhất qua 5 giai đoạn:

1. Chuẩn bị phôi hàn: Đọc bản vẽ chi tiết, đo, vạch dấu và gia công cắt phôi (kích thước tiêu chuẩn $200 \times 50 \times 6\text{ mm}$, $150 \times 50 \times 2\text{ mm}$...), làm sạch mép cắt, tẩy sạch pavia.
2. Chuẩn bị thiết bị và vật tư: Kiểm tra máy hàn Inverter 500A, dây hàn ER-70S 6 ($\phi 0,8\text{ mm}, \phi 1,0\text{ mm}, \phi 1,2\text{ mm}$), khí $\text{CO}_2$, lắp đặt ống tiếp điện $\phi 1,0\text{ mm}$, chụp khí $12 \div 16\text{ mm}$.
3. Gá đính phôi: Thiết lập khe hở đáy, tăng cường độ dòng điện hàn đính lên $10% \div 15%$ so với dòng hàn cơ sở ($I_h$), gá phôi đảm bảo góc vuông, độ phẳng hoặc thiết lập góc biến dạng ngược theo quy định.
4. Chọn và cài đặt chế độ hàn: Tra bảng thông số định mức ứng với chiều dày phôi ($S = 2, 4, 5, 6\text{ mm}$) để thiết lập các thông số dòng điện, điện áp, lưu lượng khí.
5. Thực hiện đường hàn và làm sạch: Thao tác di chuyển mỏ hàn, làm nguội, dùng búa gõ xỉ và bàn chải sắt vệ sinh mối hàn.

Hệ thống case studies khuyết tật được biên soạn dưới dạng bảng tra cứu đối chiếu trực quan, giúp người học phân tích sai hỏng và áp dụng biện pháp phòng ngừa:

Dạng khuyết tật	Nguyên nhân kỹ thuật	Biện pháp đề phòng & Khắc phục
Cháy cạnh (Undercut)	Tốc độ hàn quá nhanh; dòng điện $I_h$ quá cao; dao động mỏ hàn không dừng lại ở hai biên mép hàn.	Dừng hồ quang tại hai mép hàn trong chu kỳ dao động; giảm cường độ dòng điện $I_h$; điều chỉnh vận tốc hàn hợp lý.
Rỗ khí (Porosity)	Thiếu lưu lượng khí bảo vệ; vận tốc gió phân xưởng $> 5\text{ m/s}$; lưu lượng khí quá lớn tạo xoáy khí; góc mỏ hàn lệch.	Che chắn gió khu vực thao tác; điều chỉnh lưu lượng khí $\text{CO}_2$ đúng bảng tra ($8 \div 15\text{ l/ph}$); giữ góc nghiêng mỏ hàn $75^\circ \div 80^\circ$.
Mối hàn không ngấu (Incomplete fusion)	Dòng điện hàn và điện thế thấp; tốc độ hàn quá chậm làm kim loại lỏng chảy tràn phía trước; góc nghiêng mỏ hàn sai; tầm với điện cực quá dài.	Điều chỉnh tăng dòng điện và điện áp hàn; duy trì tầm với điện cực $10 \div 12\text{ mm}$; kiểm soát tốc độ di chuyển mỏ hàn ổn định.
Kích thước quá lớn / Chảy tràn	Tốc độ hàn quá chậm; dòng điện quá cao; dao động mỏ hàn không phù hợp.	Tăng tốc độ hàn $V_h$; giảm dòng điện $I_h$; chuyển sang phương pháp dao động đường thẳng hoặc thu hẹp biên độ dao động.

Phương pháp đánh giá học phần kết hợp giữa:

• Đánh giá quá trình (Formative Assessment): Giám sát thao tác kỹ thuật, tư thế đứng/ngồi hàn, góc cầm mỏ ($75^\circ \div 80^\circ$), kỹ thuật duy trì tầm với điện cực, mức độ chấp hành an toàn phân xưởng và thời gian thực hiện bài tập.
• Đánh giá tổng kết (Summative Assessment): Kiểm tra sản phẩm cuối cùng dựa trên các tiêu chí kỹ thuật bản vẽ (chiều cao phần lồi mối hàn $\le 2\text{ mm}$, bề rộng lớp phủ đều, độ ngấu chân liên kết, độ đồng đều của vẩy hàn và mức độ khuyết tật).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình thể hiện tính thực tiễn cao qua việc tích hợp các thiết bị, thông số và quy chuẩn an toàn công nghiệp hiện đại:

• Hệ thống thiết bị và vật tư tiêu chuẩn: Giáo trình sử dụng máy hàn bán tự động công nghệ Inverter 500A (dòng GMAW) kết hợp bộ cấp dây điều khiển điện tử tự động bù áp. Tài liệu sử dụng mã dây hàn tiêu chuẩn quốc tế AWS ER-70S 6 và khí bảo vệ $\text{CO}_2$ $100%$ – vật liệu hàn kết cấu thép thông dụng nhất trong sản xuất công nghiệp.
• Định lượng hóa các bảng chế độ hàn: Thay vì mô tả lý thuyết định tính, giáo trình xây dựng các bảng thông số chuẩn cho từng dạng liên kết cụ thể:
  • Hàn giáp mối không vát mép $S=5\text{ mm}$: Dây $\phi 1,0 \div 1,2\text{ mm}$, $I_h = 150 \div 170\text{ A}$, $U_h = 21 \div 23\text{ V}$, tốc độ hàn $40 \div 50\text{ m/h}$, lưu lượng khí $8 \div 12\text{ l/ph}$, tầm với $10 \div 15\text{ mm}$.
  • Hàn góc không vát mép $S=4\text{ mm}$: Dây $\phi 1,0\text{ mm}$, $I_h = 100 \div 140\text{ A}$, $U_h = 22 \div 24\text{ V}$, tốc độ hàn $16 \div 20\text{ m/h}$, lưu lượng khí $8 \div 12\text{ l/ph}$.
  • Hàn góc có vát mép $S=6\text{ mm}$: Lớp 1 dòng $230\text{ A}$, Lớp 2 dòng $250\text{ A}$, điện thế $26 \div 35\text{ V}$, lưu lượng khí $16 \div 25\text{ l/ph}$.
• Quy chuẩn an toàn lao động 5 khía cạnh: Tài liệu hệ thống hóa các nguyên tắc bảo hộ và an toàn xưởng:
  1. An toàn điện: Nối đất vỏ máy và bàn hàn, kiểm tra cách điện cáp nguồn, ngắt điện trước khi bảo dưỡng bép hàn.
  2. An toàn bức xạ hồ quang và tiếng ồn: Trang bị mặt nạ/mũ hàn gắn kính lọc sáng, dựng màn chắn hồ quang bảo vệ môi trường xung quanh, sử dụng nút bịt tai chống ồn và trang phục vải bạt chống cháy.
  3. An toàn cháy nổ: Quản lý xỉ hàn, bố trí bình chữa cháy tại xưởng, vặn chặt các mối nối cáp tránh phóng tia lửa.
  4. An toàn khói độc và khí hàn: Nguyên tắc giữ đầu thợ hàn ngoài luồng khói, vận hành hệ thống quạt hút lọc khí cục bộ, nghiêm cấm hàn trên bề mặt dính dầu mỡ hoặc sơn phủ sinh khí độc.
  5. An toàn chai khí nén cao áp: Cố định bình khí tư thế đứng bằng dây xích, mở van bằng chìa vặn từ từ $1/2$ vòng, không đứng trực diện đầu phun van khí, lắp chụp bảo vệ van chai.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn với phân khúc đối tượng và điều kiện ứng dụng rõ ràng:

• Sinh viên và học viên:
  • Học sinh hệ Trung cấp và sinh viên hệ Cao đẳng nghề Hàn thuộc nhóm ngành Cơ khí, Cơ khí Xây dựng và Chế tạo máy.
  • Học viên các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn, bồi dưỡng nâng ngạch kỹ thuật viên hàn MIG/MAG tại các trung tâm giáo dục nghề nghiệp.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites):
  • Người học cần hoàn thành các mô đun kỹ thuật cơ sở (Vẽ kỹ thuật cơ khí, Dung sai lắp ghép và Đo lường kỹ thuật, Vật liệu học cơ khí).
  • Hoàn thành mô đun Hàn điện hồ quang (SMAW) để nắm vững bản chất tạo vũng hàn nóng chảy, nguyên lý bảo vệ kim loại lỏng và kỹ năng an toàn cơ khí cơ bản.
• Giảng viên và cơ sở đào tạo:
  • Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, định khung giáo án thực hành cho mô đun 120 giờ.
  • Căn cứ vào bảng thông số chế độ hàn để xây dựng định mức tiêu hao nguyên vật liệu (thép tấm, dây hàn ER-70S 6, khí $\text{CO}_2$) và lập bảng tiêu chí chấm điểm kỹ thuật.
• Kỹ sư và công nhân kỹ thuật tham khảo:
  • Cung cấp tài liệu tham khảo cho thợ hàn kết cấu thép tại các nhà xưởng cơ khí chế tạo, đóng tàu, xây dựng dân dụng và công nghiệp.
  • Tài liệu tra cứu cho cán bộ quản lý kỹ thuật, giám sát chất lượng hàn (QC/QA) về việc nhận diện và khắc phục nguyên nhân khuyết tật liên kết hàn.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh, sinh viên đào tạo nghề Hàn ở trình độ Cao đẳng và Trung cấp nghề theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Ngoài ra, tài liệu phù hợp cho công nhân kỹ thuật cơ khí, thợ hàn cần chuẩn hóa quy trình thao tác hàn bán tự động trong môi trường khí bảo vệ $\text{CO}_2$.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học bắt buộc phải hoàn thành các mô đun cơ sở về Hàn điện hồ quang để hiểu rõ bản chất hồ quang điện và sự hình thành vũng hàn. Đồng thời, cần có kiến thức về đọc bản vẽ kỹ thuật cơ khí (để phân tích các ký hiệu liên kết hàn giáp mối, hàn góc), kỹ năng đo cắt, vát mép gia công phôi thép và tuân thủ các quy tắc bảo hộ lao động cơ khí.

3. Điểm khác biệt của giáo trình hàn MIG/MAG so với các tài liệu hàn hồ quang que là gì?

Giáo trình tập trung vào công nghệ hàn dây liên tục (dây cuộn ER-70S 6) cấp tự động qua súng hàn GMAW, sử dụng nguồn điện đặc tính ngoài cứng và hệ thống khí bảo vệ $\text{CO}_2$. Do đó, nội dung đi sâu vào việc điều chỉnh tương quan giữa tốc độ cấp dây với cường độ dòng điện, điều khiển góc nghiêng súng hàn ($75^\circ \div 80^\circ$) và phương pháp vận hành cụm điều áp, sấy khí bảo vệ.

4. Làm sao để tự học và rèn luyện kỹ năng hiệu quả theo giáo trình?

Để học tập hiệu quả, người học cần nắm vững mối quan hệ giữa các thông số chế độ hàn trong bảng tra cứu (chiều dày $S$, đường kính dây, $I_h, U_h$, lưu lượng khí). Trong quá trình thực hành trên xưởng, cần thực hiện nghiêm ngặt quy trình 5 bước, kiểm soát góc độ mỏ hàn, đối chiếu sản phẩm với bảng chẩn đoán khuyết tật (cháy cạnh, rỗ khí, không ngấu) để hiệu chỉnh thao tác kịp thời.

5. Có những công cụ, thiết bị và tài liệu bổ trợ nào đi kèm mô đun?

Mô đun gắn liền với hệ thống trang thiết bị thực hành gồm: máy hàn Inverter MIG/MAG 500A, cụm cấp dây 2 bánh xe, bình khí $\text{CO}_2$ kèm van sấy, phôi thép các-bon thấp, phụ kiện mỏ hàn (ống tiếp điện $\phi 1,0\text{ mm}$, chụp khí $12 \div 16\text{ mm}$), mỡ chống dính và bộ dụng cụ đo kiểm tra (thước lá, dưỡng đo góc và chiều cao mối hàn).

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: Hàn MIG, MAG (Mã MĐ20) của Trường Cao đẳng Nghề Xây dựng là tài liệu đào tạo nghề chuẩn hóa theo tiếp cận năng lực thực hành. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở việc gắn kết chặt chẽ giữa nguyên lý thiết bị hàn bán tự động với 94 giờ huấn luyện thao tác công nghệ, cung cấp các bảng thông số chế độ hàn định lượng chi tiết cho từng dạng liên kết thép kết cấu.

Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: khởi đầu từ việc làm chủ kỹ thuật vận hành máy và an toàn phân xưởng (Bài 1), chuyển tiếp sang rèn luyện các mối hàn giáp mối và mối hàn góc phẳng (1G, 1F từ Bài 2 đến Bài 5), tiến tới làm chủ các tư thế hàn không gian phức tạp (đứng, ngang tại các Bài 6, 7, 8, 9) và kết cấu tôn mỏng gấp mép. Người học và giảng viên có thể khai thác trực tiếp các tiêu chuẩn kỹ thuật, bản vẽ phôi và bảng phân tích khuyết tật trong giáo trình để phục vụ công tác giảng dạy, học tập và sản xuất thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN/MÔN HỌC: HÀN MIG, MAG NGÀNH/NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo quyết định số: …. /QĐ … ngày … tháng … năm … của Hiệu trưởng) Quảng Ninh, năm 2019 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình được biên soạn theo đề cương môn học/mô đun.

Nội dung biên soạn theo tinh thần ngắn gọn, dễ hiểu, các kiến thức trong chương trình có mối liên hệ chặt chẽ. Khi biên soạn giáo trình tác giả đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới, phù hợp với đối tượng học sinh cũng như cố gắng, gắn những nội dung lý thuyết với những vấn đề thực tế thường gặp trong sản xuất, đời sống để giáo trình có tính thực tiễn. Giáo trình được thiết kế theo môn học thuộc hệ thống môn học mô đun cơ sở của chương trình đào tạo nghề Hàn trình độ Trung cấp, trình độ Cao đẳng và được dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo. Ngoài ra giáo trình cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo để đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật các nhà quản lý và người sử dụng nhân lực.

Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo, đề cương chương trình nhưng do biên soạn lần đầu, thiếu sót là khó tránh. Tác giả rất mong nhận được sự nhận xét, đóng góp ý kiến của quí thầy, cô giáo và bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn. Quảng Ninh, ngày … tháng … năm 20…. Nhóm biên soạn Chủ biên: Giáo viên khoa cơ khí xây dựng 2 MỤC LỤC BÀI 1: VẬN HÀNH MÁY HÀN MIG/MAG.

Phương pháp đấu nối máy hàn MIG/MAG. Trình tự vận hành máy hàn MIG/MAG. 6 BÀI 2: HÀN GIÁP MỐI KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 1G. Chuẩn bị phôi hàn.

Kỹ thuật hàn giáp mối không vát mép. 14 BÀI 3: HÀN GIÁP MỐI CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1G). Chuẩn bị phôi hàn. Kỹ thuật hàn giáp mối có vát mép.

19 BÀI 4: HÀN GÓC KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1F). Chuẩn bị phôi hàn. Kỹ thuật hàn góc ở vị trí hàn bằng. 26 BÀI 5: HÀN GÓC CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN BẰNG.

Chuẩn bị phôi hàn. Kỹ thuật hàn góc có vát mép ở vị trí hàn bằng. HÀN GIÁP MỐI KIM LOẠI MỎNG GẤP MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1G). Chuẩn bị phôi hàn.

Kỹ thuật hàn giáp mối kim loại mỏng gấp mép ở vị trí hàn (1G). 36 BÀI 7: HÀN GÓC KIM LOẠI MỎNG GẤP MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN (1F). Chuẩn bị phôi hàn. Kỹ thuật hàn góc ở vị trí hàn ngang.

42 3 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên mô đun: Hàn MIG, MAG Mã mô đun: MĐ20 Thời gian thực hiện mô đun: 120 giờ (Lý thuyết: 18 giờ; Thực hành: 94 giờ; Kiểm tra: 8 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun - Vị trí: Mô đun Hàn MIG, MAG được bố trí giảng dạy sau các mô đun Hàn điện hồ quang. - Tính chất của mô đun: Là mô đun chuyên môn của nghề. Mục tiêu của mô đun Sau khi học xong môn học này người học có khả năng: - Kiến thức: + Nêu được nguyên tắc đấu lắp và vận hành máy hàn MIG, MAG.

+ Nhận biết đúng các loại vật liệu dùng trong công nghệ hàn MIG, MAG. + Trình bày được kỹ thuật hàn của một số mối hàn ở vị trí bằng, đứng, ngang. - Kỹ năng: + Vận hành, sử dụng thành thạo các loại thiết bị dụng cụ hàn MIG, MAG. + Chọn chế độ hàn phù hợp với chiều dày và tính chất của vật liệu.

+ Hàn được các mối hàn đảm bảo độ sâu ngấu, đúng kích thước theo bản vẽ và ít bị khuyết tật. + Kiểm tra đánh giá đúng chất lượng của mối hàn. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, sẵn sàng hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau. + Chấp hành đẩy đủ nội quy, quy tắc an toàn của xưởng thực hành và sự phân công của giáo viên + Rèn luyện tính chuyên cần, tỉ mỉ, chính xác trong công việc.

+ Giải thích rõ các nguyên tắc an toàn và vệ sinh phân xưởng khi hàn hồ quang trong môi trường khí bảo vệ. 4 Nội dung của môn học: Thời gian (giờ) Số TT Tên chương, mục Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra 1 Bài 1. Vận hành máy hàn MIG, MAG 4 1 3 0 Bài 2: Hàn giáp mối không vát mép ở vị 2 12 2 10 0 trí hàn bằng Bài 3. Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí 3 16 2 12 2 hàn bằng Bài 4.

Hàn góc không vát mép ở vị trí hàn 4 12 2 10 0 bằng Bài 5. Hàn góc có vát mép ở vị trí hàn 5 16 2 12 2 bằng Bài 6. Hàn giáp mối không vát mép ở vị 6 16 3 13 0 trí hàn đứng Bài 7. Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí 7 16 2 12 2 hàn đứng Bài 8.

Hàn giáp mối không vát mép ở vị 8 12 2 10 0 trí hàn ngang Bài 9. Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí 9 16 2 12 2 hàn ngang Cộng 120 18 94 8 5 BÀI 1: VẬN HÀNH MÁY HÀN MIG/MAG I. Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp đấu lắp và vận hành được máy hàn MIG/MAG - Vận hành, sử dụng thành thạo các loại máy hàn, dụng cụ hàn MIG/MAG - Chọn chế độ hàn, đường kính dây hàn, cường độ dòng điện, điện thế hàn, tốc độ hàn, lưu lượng khí bảo vệ phù hợp với chiều dày và tính chất của vật liệu. - Thao tác tháo lắp dây, mỏ hàn, van giảm áp, ống dẫn khí, chai chứa khí.

- Tư thế thao tác hàn, cầm mỏ hàn, ngồi hàn đúng quy định thoải mái tránh gây mệt mỏi - Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh phân xưởng. Nội dung bài học: 1. Phương pháp đấu nối máy hàn MIG/MAG Sơ đồ cấu tạo (Hình 1: Sơ đồ nguyên lý thiết bị hàn MIG-MAG) + Nguồn điện hàn: (7) Van khí bảo vệ bằng nam châm (1) Đấu mạng + Cụm ống dẫn: (2) Chỉnh lưu hàn (8) Cáp công tắc + Dây hàn: (9) Dây hàn (3) Guồng dây hàn (10) Dẫn khí bảo vệ (4) Thiết bị chuyển dây (11) Dây dẫn điện hàn + Khí bảo vệ: (12) Vòi hàn với công tắc tắt mở (5) Chai khí bảo vệ + Đấu vật hàn: (6) Đồng hồ giảm áp với bộ phận đo (13) Dây dẫn điện hàn và cùng với kẹp lưu lượng khí vật hàn 6 1. Tháo lắp mỏ hàn và vệ sinh bép hàn Súng hàn và phụ kiện: Có nhiều loại và cỡ, loại súng hàn khác nhau nhằm tạo hiệu suất làm việc tối đa, súng hàn có thể được làm mát bằng nước hoặc bằng khí.

- Ống kẹp điện cực nằm bên trong chụp khí bảo vệ, thường được chế tạo bằng đồng hoặc hợp kim đồng, dùng để dẫn dòng điện hàn vào dây hàn. Ống kẹp điện cực nối với nguồn điện hàn thông qua cáp hàn. Có các cỡ ống kẹp khác nhau, tùy thuộc vào kích thước và kim loại dây hàn. Hồ quang sẽ không ổn định khi đường kính lỗ ống của tiếp điện và đường kính của dây không khớp và lỗ ống tiếp điện bị ôva.

Nếu xuất hiện hiện tượng dây hàn nóng cháy dính vào đầu ống tiếp điện, thì dùng rũa để tẩy đầu dây kim loại lỏng ra. (Hình 2: Cách vệ sinh chụp khí) + Kiểm tra tình trạng lắp ghép của ống tiếp điện: Nếu ống tiếp điện bị hư hỏng, hồ quang sẽ cháy không ổn định và truyền điện cho dây hàn có thể không truyền được. Đầu ren có thể bị cháy, hỏng, do đó cần kiểm tra bằng cách vặn chặt ống tiếp điện. + Làm sạch hạt kim loại bám dính trong miệng phun; Nếu bị hạt kim loại bám dính trong miệng phun, khí bảo vệ không thể phun ra từ miệng phun đều đặn được.

Bọt khí hoặc lỗ hơi có thể xuất hiện, vật liệu hàn bị ôxy hoá, mối hàn và vùng xung quanh bị xám đen. Vì vậy phải thường xuyên làm sạch miệng phun bằng loại vật liêu chống xước như gỗ. - Chụp khí bảo vệ có nhiệm vụ hướng cột khí bảo vệ vào vùng hàn. Tùy theo loại ứng dụng và cường độ dòng điện hàn, cần chọn đúng cỡ chụp khí.

1 (Hình 3: Súng hàn và phụ kiện) - Ống dẫn dây hàn được nối với bộ cấp dây hàn có tác dụng đỡ và dẫn hướng dây hàn vào tới ống kẹp điện cực. Chi tiết này quan trọng vì nó quyết định việc cấp dây hàn không gián đoạn (không tắc). Bề mặt trong của ống dẫn điện cực được làm bằng các loại vật liệu khác nhau tùy theo kim loại cơ bản cần hàn (thép cho hàn thép, nylon cho hàn nhôm). Ống dẫn điện cực có kích thước phù hợp với kích thước dây hàn sử dụng.

- Ống dẫn khí bảo vệ: Là loại ống cao su hoặc nhựa mềm, có lớp nilon ở giữa 2 để tăng khả năng chịu áp suất cao của khí bảo vệ, hai đầu được nối với bộ phận cung cấp khí và bộ phận điều khiển, đảm bảo độ kín nhờ các côliê. - Ống dẫn nước làm mát (nếu có). Khi hàn trong môi trường khí bảo vệ CO2, nếu dòng điện hàn lớn hơn 500A (hoặc 400A nhưng chu kỳ tải là 100%) phải dùng nước để làm mát mỏ hàn, nếu dòng điện hàn nhỏ hơn dùng phương pháp làm mát bằng khí. - So với làm mát bằng nước, làm mát bằng khí giúp cho thao tác được dễ dàng, súng hàn dễ bảo trì, thích hợp cho không gian trật hẹp và hàn được ở mọi tư thế khác nhau.

- Cáp hàn được lồng phía trong của ống cáp mềm chung, bao gồm: cáp dẫn dây hàn, cáp dẫn điện hàn, ống dẫn khí, cáp điện điều khiển. - Công tắc điều khiển: Được lắp ở súng hàn, khi đóng mở công tắc điều khiển dòng điều khiển được nhận biết tại bộ phận điều khiển, kịp thời đóng ngắt dòng điện hàn, dòng khí bảo vệ, bộ phận chuyển dây hàn, bộ phận làm mát (nếu có). Phân loại các phương pháp hàn 1.