Giáo trình: công pháp quốc tế

Giáo trình về công pháp quốc tế, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Ts. Nguyễn Quốc Việt
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Quốc Việt
• Trường học: Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Công pháp quốc tế
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và định nghĩa Công pháp quốc tế

Công pháp quốc tế, còn được gọi là luật quốc tế, là tập hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ giữa các quốc gia và các chủ thể quốc tế khác trên phạm vi toàn thế giới. Thuật ngữ "công pháp quốc tế" được sử dụng để phân biệt với tư pháp quốc tế, nhằm tạo sự rõ ràng trong hệ thống pháp luật. Trong thời đại hiện nay, hầu hết hành vi của các quốc gia, các quan hệ quốc tế trong mọi lĩnh vực đều được điều chỉnh bởi luật quốc tế. Sự phát triển của công pháp quốc tế có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh, khoa học kỹ thuật và văn hóa xã hội.

1.1. Phạm vi áp dụng của Công pháp quốc tế

Công pháp quốc tế áp dụng cho các hoạt động quốc gia trên phạm vi lãnh thổ và cả những hành vi vượt ra ngoài khuôn khổ đất nước. Các lĩnh vực chính bao gồm quyền con người, dân cư và lãnh thổ, luật biển quốc tế, luật tổ chức quốc tế và luật ngoại giao lãnh sự. Phạm vi này ngày càng mở rộng cùng với sự phát triển của các quan hệ kinh tế-chính trị-xã hội.

1.2. Sự khác biệt giữa Công pháp quốc tế và Tư pháp quốc tế

Công pháp quốc tế điều chỉnh các quan hệ giữa các quốc gia ở cấp độ quốc tế, trong khi tư pháp quốc tế liên quan đến những vấn đề pháp luật dân sự có yếu tố nước ngoài. Sự phân biệt này giúp làm rõ ràng các nguyên tắc và quy phạm pháp luật riêng biệt cho từng lĩnh vực.

II. Sự hình thành và phát triển lịch sử

Sự xuất hiện của công pháp quốc tế là một tất yếu khách quan phát sinh từ nhu cầu thiết lập các quan hệ bang giao giữa các quốc gia. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, nhà nước và pháp luật là những hiện tượng không thể tách rời, có quá trình phát sinh, phát triển. Nhà nước xuất hiện khi xã hội loài người phát triển đến một trình độ nhất định với những tiền đề vật chất. Cùng với sự phát triển của các quan hệ kinh tế-chính trị, nhà nước cần thiết lập quan hệ với các quốc gia khác. Nhu cầu này tự nhiên hình thành các nguyên tắc, quy phạm điều chỉnh các quan hệ quốc tế, đó chính là luật quốc tế.

2.1. Những nguyên nhân khách quan dẫn đến xuất hiện

Nguyên nhân khách quan của công pháp quốc tế bắt nguồn từ nhu cầu nội tại của nhà nước trong việc tồn tại và phát triển. Nhà nước phải sử dụng các công cụ quản lý và pháp luật trở thành công cụ hữu hiệu hàng đầu. Khi các quan hệ xã hội phát triển phức tạp hơn, nhà nước ngày càng thực hiện nhiều chức năng và hoạt động không chỉ giới hạn trong phạm vi lãnh thổ.

2.2. Giai đoạn phát triển của Công pháp quốc tế

Ban đầu, quan hệ quốc tế chỉ mang tính chất song phương, khu vực với các lĩnh vực cơ bản như vấn đề chiến tranh, tài sản. Khi các quốc gia thiết lập quan hệ đối tác toàn diện, các lĩnh vực được mở rộng ra trên phạm vi toàn thế giới, tạo nên hệ thống pháp luật quốc tế phong phú và đa dạng.

III. Các lĩnh vực chính của Công pháp quốc tế

Giáo trình công pháp quốc tế cung cấp những thông tin, kiến thức cơ bản về nhiều lĩnh vực quan trọng của luật quốc tế. Quyền con người trong luật quốc tế là một lĩnh vực then chốt đảm bảo quyền bình đẳng và tôn trọng cho mọi cá nhân. Dân cư và lãnh thổ trong luật quốc tế quy định các quy tắc về quốc tịch, vị thế pháp lý của lãnh thổ. Luật biển quốc tế điều chỉnh việc sử dụng và bảo vệ tài nguyên biển. Luật tổ chức quốc tế và luật ngoại giao lãnh sự cung cấp khung pháp lý cho hoạt động của các tổ chức quốc tế và đại diện ngoại giao.

3.1. Quyền con người và Dân cư trong Công pháp quốc tế

Quyền con người là nội dung trọng yếu của công pháp quốc tế hiện đại, bảo vệ các quyền cơ bản của con người trên toàn thế giới. Dân cư bao gồm các vấn đề quốc tịch, tình trạng pháp lý của cá nhân trên phạm vi quốc tế, được luật quốc tế quy định rõ ràng để đảm bảo công bằng và bình đẳng.

3.2. Luật biển và Luật tổ chức quốc tế

Luật biển quốc tế quy định quyền và trách nhiệm của các quốc gia trong việc khai thác biển, bảo vệ môi trường biển. Luật tổ chức quốc tế cung cấp khung pháp lý hoạt động của Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế khác, đóng vai trò quan trọng trong hợp tác quốc tế hiện nay.

IV. Vai trò và ứng dụng thực tiễn của Giáo trình

Giáo trình công pháp quốc tế là tài liệu tham khảo quan trọng cho sinh viên, học viên các ngành luật, các nhà nghiên cứu pháp luật và những người quan tâm đến hệ thống pháp luật của Việt Nam và quốc tế. Tài liệu được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực công pháp quốc tế và được xuất bản bởi Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật phối hợp với Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội. Nội dung giáo trình cập nhật những vấn đề mới nhất, giúp độc giả hiểu rõ hơn về khái niệm, lịch sử hình thành và sự phát triển của luật quốc tế tại Việt Nam cũng như trên thế giới.

4.1. Đối tượng sử dụng Giáo trình

Giáo trình công pháp quốc tế phục vụ cho sinh viên, học viên học ngành luật tại các trường đại học, cao đẳng. Đây cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu pháp luật, công chức Bộ Ngoại giao và những người quan tâm đến hệ thống pháp luật quốc tế và chính sách ngoại giao của các quốc gia.

4.2. Giá trị thực tiễn trong giai đoạn hợp tác hiện nay

Trong giai đoạn hợp tác đối thoại hiện nay, công pháp quốc tế đóng vai trò then chốt trong việc điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh. Việc nghiên cứu sâu sắc giáo trình này giúp nâng cao hiểu biết về những nguyên tắc pháp luật quốc tế, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của các quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Công pháp quốc tế do Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội biên soạn, TS. Nguyễn Quốc Việt làm chủ biên cùng tập thể giảng viên, nhà khoa học pháp lý tham gia (PGS. Hoàng Phước Hiệp, PGS. Nguyễn Thị Thuận, PGS. Hoàng Văn Nghĩa, ThS. Phạm Thị Trang, ThS. Lưu Thị Kim Dung, ThS. Dương Đình Công, ThS. Lê Thị Thắm, ThS. Nguyễn Thị Khánh), được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản vào tháng 10 năm 2018.

Trong chương trình đào tạo cử nhân ngành Luật nói chung và chuyên ngành Kiểm sát nói riêng, Công pháp quốc tế (Luật quốc tế) là môn học bắt buộc thuộc khối kiến thức ngành và chuyên ngành. Môn học trang bị hệ thống lý luận và thực tiễn về trật tự pháp lý quốc tế, xác định quy chế pháp lý của các chủ thể và điều chỉnh các quan hệ chính trị, ngoại giao, kinh tế, lãnh thổ, dân cư giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế.

Mục tiêu học tập của giáo trình bao gồm:

• Về kiến thức: Cung cấp hệ thống lý thuyết về nguồn gốc, bản chất, các nguyên tắc cơ bản (Jus cogens), hệ thống nguồn của luật quốc tế, quy chế chủ thể, mối quan hệ giữa luật quốc tế và luật quốc gia, cũng như các ngành luật chuyên ngành như luật điều ước quốc tế, luật biển, luật ngoại giao và lãnh sự, quyền con người.
• Về kỹ năng: Rèn luyện năng lực tra cứu, phân tích các điều ước quốc tế, quy chế tài phán quốc tế (như Tòa án Công lý quốc tế - ICJ), đánh giá các sự kiện pháp lý quốc tế và vận dụng cơ chế chuyển hóa quy phạm quốc tế vào hệ thống pháp luật Việt Nam.

Giáo trình tiếp cận dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật, kết hợp phương pháp luận lịch sử - cụ thể, phân tích luật học so sánh và thực tiễn quan hệ quốc tế. Điểm đặc thù của tài liệu là sự kết hợp giữa cơ sở lý luận kinh điển và việc chuẩn hóa các khái niệm, quy phạm phục vụ trực tiếp cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu pháp luật trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Toàn bộ giáo trình gồm 14 chương được phân công cụ thể cho các tác giả. Các chương trọng tâm phản ánh mạch phát triển logic từ nguyên lý chung đến các chế định chuyên ngành:

• Chương 1: Những vấn đề chung về luật quốc tế (ThS. Dương Đình Công biên soạn): Phân tích sự xuất hiện khách quan của luật quốc tế gắn liền với sự hình thành nhà nước; lịch sử thuật ngữ từ thời La Mã (jus civile, jus praetorium, jus gentium), thời kỳ trung đại (jus inter gentes) đến Jeremy Bentham (An Introduction to the Principles of Morals and Legislation, 1789). Chương này làm rõ định nghĩa luật quốc tế, các đặc trưng về chủ thể, đối tượng điều chỉnh, quan hệ pháp luật quốc tế, hệ thống nguồn theo Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) và hai trường phái thuyết nhất nguyên - thuyết nhị nguyên về mối quan hệ giữa luật quốc tế và luật quốc gia.
• Chương 2: Các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế (TS. Nguyễn Quốc Việt biên soạn): Làm rõ khái niệm quy phạm mệnh lệnh (Jus cogens) được pháp điển hóa trong Hiến chương Liên hợp quốc (1945), Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên hợp quốc và Định ước Helsinki (1975). Chương phân tích 7 nguyên tắc cơ bản: bình đẳng chủ quyền; cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực; hòa bình giải quyết tranh chấp; không can thiệp công việc nội bộ; nghĩa vụ hợp tác; dân tộc tự quyết; và tận tâm, thiện chí thực hiện cam kết quốc tế (Pacta sunt servanda).
• Chương 4: Luật điều ước quốc tế (ThS. Lưu Thị Kim Dung biên soạn): Trình bày định nghĩa, phân loại điều ước, năng lực ký kết, trình tự ký kết, hiệu lực, bảo lưu, giải thích và chấm dứt hiệu lực của điều ước quốc tế theo Công ước Viên năm 1969 về Luật Điều ước quốc tế.
• Chương 6: Quyền con người trong luật quốc tế (PGS. Hoàng Văn Nghĩa biên soạn): Khái quát lịch sử hình thành các chuẩn mực nhân quyền quốc tế, hệ thống công ước quốc tế về quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và các cơ chế bảo vệ nhân quyền của Liên hợp quốc.
• Chương 7: Dân cư và lãnh thổ trong luật quốc tế (ThS. Dương Đình Công và ThS. Nguyễn Thị Khánh biên soạn): Nghiên cứu chế chế định quốc tịch, quy chế pháp lý của người nước ngoài, các quy chế vùng lãnh thổ quốc gia và biên giới quốc tế.
• Chương 9 và Chương 10: Chế định Luật Biển quốc tế và Luật Ngoại giao - Lãnh sự (PGS. Hoàng Phước Hiệp biên soạn): Phân định các vùng biển theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS 1982) và quy chế cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao theo Công ước Viên 1961 và 1963.
• Chương 14: Thiết chế và giải quyết tranh chấp quốc tế (PGS. Nguyễn Thị Thuận biên soạn): Hệ thống hóa các phương thức giải quyết hòa bình tranh chấp quốc tế, thẩm quyền xét xử và giá trị phán quyết của Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) theo Điều 59 Quy chế Tòa án.

Progression logic của nội dung đi từ cơ sở lý luận nền tảng (khái niệm, nguồn, nguyên tắc cơ bản) đến các thiết chế chủ thể, mở rộng sang các phân ngành cụ thể điều chỉnh không gian (lãnh thổ, biển cả) và con người (dân cư, quyền con người), kết thúc bằng các công cụ thực thi và giải quyết tranh chấp.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết (Fundamental theories): Lý luận Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật trong quan hệ đối ngoại; thuyết nhất nguyên và thuyết nhị nguyên trong việc xác định thứ bậc giữa luật quốc tế và luật quốc gia; học thuyết về chủ quyền quốc gia khởi nguồn từ Hòa ước Westphalia (1648) và các tác phẩm kinh điển của Hugo Grotius (Mare Liberum - 1609, De Jure Belli ac Pacis - 1625).
• Nguyên tắc cốt lõi (Core principles): Các nguyên tắc mang tính mệnh lệnh Jus cogens, đặc biệt là nguyên tắc bình đẳng chủ quyền (Khoản 1 Điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc) và nguyên tắc Pacta sunt servanda.
• Khuôn khổ quy phạm (Essential frameworks): Hệ thống nguồn của luật quốc tế gồm nguồn chính (điều ước quốc tế, tập quán quốc tế, các nguyên tắc pháp luật chung) và nguồn bổ trợ (phán quyết của ICJ, học thuyết pháp lý, nghị quyết của tổ chức quốc tế, hành vi pháp lý đơn phương của quốc gia).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn (Technical skills): Kỹ thuật tra cứu, giải thích văn bản điều ước quốc tế, đối chiếu quy định của các công ước quốc tế đa phương với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong nước.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Năng lực phân định thẩm quyền tài phán, đánh giá tính hợp pháp của các hành vi pháp lý đơn phương, phân tích các sự kiện pháp lý quốc tế làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ pháp luật quốc tế.
• Năng lực thực tiễn (Practical competencies): Đánh giá các biện pháp chế tài quốc tế, xử lý các vụ việc liên quan đến quy chế miễn trừ tư pháp, hỗ trợ tư pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp thông qua các cơ chế hòa giải, trọng tài, tòa án quốc tế.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Cách tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận quy nạp kết hợp diễn dịch. Mỗi chương được cấu trúc từ định nghĩa học thuật, lược sử phát triển, nội dung quy phạm chi tiết đến các quy định cụ thể của pháp luật thực định. Cách trình bày đối chiếu giữa các định nghĩa khác nhau (như trích dẫn định nghĩa của Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, Đại học Huế, Từ điển Luật học, Black's Law Dictionary) giúp người học có cái nhìn đa chiều về khoa học pháp lý quốc tế.
• Bài tập và tình huống thực tiễn (Practical exercises & Case studies): Cuối mỗi chương đều tích hợp hệ thống "Câu hỏi ôn tập" (như phân tích nguồn, so sánh mối quan hệ luật quốc tế - luật quốc gia, phân tích 7 nguyên tắc cơ bản). Nội dung văn bản lồng ghép các sự kiện và án lệ thực tế, ví dụ:
  • Hiệp ước hòa bình cổ nhất năm 1280 TCN giữa Ramesses II (Ai Cập) và Hattushish III (Hittite);
  • Hiệp ước Westphalia năm 1648 về chủ quyền quốc gia;
  • Các điều ước bất bình đẳng thời kỳ cận đại (Hiệp ước Patenôtre năm 1884 giữa thực dân Pháp và triều đình nhà Nguyễn);
  • Thực tiễn áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế song phương trong cuộc khủng hoảng Ukraina năm 2014 giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU).
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Đánh giá mức độ hiểu biết lý thuyết thông qua hệ thống câu hỏi tự luận; kiểm tra khả năng lập luận pháp lý qua việc giải quyết các bài tập tình huống về xung đột chủ quyền, ký kết điều ước và áp dụng tập quán quốc tế.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học cần bám sát các chú thích tài liệu tham khảo trong giáo trình, chủ động tra cứu các văn bản pháp lý quốc tế gốc (Hiến chương Liên hợp quốc, Công ước Viên 1969, Quy chế ICJ, UNCLOS 1982) và đối chiếu với Hiến pháp cùng các luật chuyên ngành của Việt Nam.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật hệ thống dữ liệu pháp lý: Giáo trình tích hợp các văn bản pháp lý quốc tế chuẩn mực và cập nhật các nghiên cứu học thuật của các cơ sở đào tạo luật lớn tại Việt Nam (Trường Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, Học viện Ngoại giao).
• Tích hợp các xu hướng hiện đại: Giáo trình dành dung lượng phân tích tác động của hai xu thế lớn của thời đại: toàn cầu hóa và liên kết khu vực (như mô hình nhất thể hóa của Liên minh châu Âu - EU và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á - ASEAN), làm rõ sự biến đổi của khái niệm "mặc cả chủ quyền" trong hợp tác đa phương.
• Tính gắn kết thực tiễn: Làm rõ cơ chế tự cưỡng chế của luật quốc tế, các biện pháp trả đũa hợp pháp và những hạn chế của hệ thống thực thi khi thiếu cơ quan hành pháp tập trung toàn cầu (dẫn giải quan điểm của H. Hart năm 1961 về bản chất của chế tài quốc tế).
• Phục vụ định hướng chuyên ngành: Giáo trình được xây dựng bởi Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, tạo nền tảng phục vụ công tác tương trợ tư pháp hình sự quốc tế và thực hiện chức năng kiểm sát trong các vụ việc có yếu tố nước ngoài.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Giáo trình được thiết kế chính cho sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba ngành Luật, chuyên ngành Kiểm sát, Luật quốc tế, Luật học tổng hợp.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần: Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật, Lịch sử Nhà nước và Pháp luật thế giới, Luật Hiến pháp.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Giáo trình đóng vai trò là tài liệu giảng dạy chuẩn hóa, cung cấp khung chương trình chi tiết, hệ thống thuật ngữ pháp lý và danh mục văn bản điều ước quốc tế phục vụ biên soạn bài giảng và đề cương môn học.
• Tự học và tham khảo nghề nghiệp: Tài liệu tham khảo cho học viên sau đại học, luật sư, chuyên viên các cơ quan tư pháp (Viện Kiểm sát, Tòa án), cơ quan đối ngoại cần tra cứu quy chế pháp lý quốc tế và kỹ thuật ký kết, gia nhập điều ước quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên, học viên ngành Luật thuộc Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội và các cơ sở đào tạo luật trên toàn quốc; đồng thời là tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu, cán bộ thực thi pháp luật đối ngoại và tư pháp.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học môn này?

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về Lý luận về Nhà nước và Pháp luật (nguồn gốc nhà nước, bản chất quy phạm pháp luật, cấu trúc quy phạm, sự kiện pháp lý) và các kiến thức lịch sử quan hệ quốc tế cơ bản.

3. Giáo trình này có điểm gì đặc trưng so với các tài liệu cùng chuyên ngành?

Giáo trình trình bày có hệ thống các thuật ngữ tiếng Latinh gốc (jus cogens, pacta sunt servanda, jus gentium, ex aequo et bono), đối chiếu song song các quan điểm học thuật tại Việt Nam và quốc tế, đồng thời phân tích rõ ràng cơ chế chuyển hóa quy phạm quốc tế vào nội luật phục vụ khối cơ quan tư pháp.

4. Làm thế nào để tự học và nghiên cứu giáo trình hiệu quả?

Người học nên đọc theo trình tự logic từng chương, trả lời đầy đủ các "Câu hỏi ôn tập" ở cuối mỗi chương, đồng thời tìm đọc các văn kiện gốc được trích dẫn (như Hiến chương Liên hợp quốc 1945, Công ước Viên 1969, Điều 38 Quy chế ICJ).

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình viện dẫn chi tiết các văn bản quy phạm quốc tế, án lệ quốc tế, các ấn phẩm nghiên cứu của Học viện Quan hệ quốc tế (nay là Học viện Ngoại giao), Đại học Luật Hà Nội, Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, cùng hệ thống câu hỏi ôn tập cuối chương.

---

Kết luận

Giáo trình Công pháp quốc tế (Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2018) cung cấp hệ thống tri thức lý luận và thực tiễn về luật quốc tế hiện đại. Giáo trình xác lập rõ ràng bản chất pháp lý, các nguyên tắc bắt buộc chung (Jus cogens), hệ thống nguồn và các chế định điều ước, lãnh thổ, biển cả, ngoại giao và nhân quyền.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là nghiên cứu tuần tự từ Chương 1 đến Chương 14, kết hợp nghiên cứu các văn bản pháp lý quốc tế nền tảng (Hiến chương Liên hợp quốc, Công ước Viên 1969, Quy chế ICJ) và hệ thống văn bản pháp luật chuyển hóa của Việt Nam để đạt được chuẩn đầu ra kiến thức và kỹ năng của chương trình đào tạo cử nhân ngành Luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề chủ quyền quốc gia lên hàng đầu!. Thứ tư, quan hệ pháp luật quốc tế chỉ phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt khi có sự kiện pháp lý. Sự kiện pháp lý có thể là sự biến pháp lý hoặc hành vi pháp lý mà luật quốc tế dự liệu có thể xảy ra làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quan hệ pháp luật quốc tế. Luật quốc tế bao gồm những nguyên tắc, quy phạm luật quốc tế do các chủ thể luật quốc tế thỏa thuận xây dựng nhằm điều chỉnh quan hệ nhiều mặt giữa các chủ thể luật quốc tế trong đời sống quốc tế.

Thực tiễn quan hệ quốc tế cho thấy, các chủ thể luật quốc tế thường ít khi áp dụng trực tiếp các quy phạm pháp luật quốc tế vào điều chỉnh quan hệ quốc tế. Ngược lại, các quy phạm này thực sự có hiệu lực khi được chuyển hóa vào trong hệ thống pháp luật quốc gia. Do đó, việc quy định sự kiện pháp lý nào làm 1. Theo Hiệp ước Véstphalân (Westfalen) (năm 1648) - hiệp ước được coi la điểm khởi đầu cho sự hình thành và tiến hoá của nên công pháp quốc tế hiện nay, mỗi quốc gia là một tác nhân của cộng đồng quốc tế, bình đẳng với các nước khác và có toàn quyền tự chủ trong những sinh hoạt phục vụ lợi ích của mình.

Mỗi nước có toàn quyền định đoạt mọi việc trên lãnh thổ của mình và không được can thiệp vào nội bộ nước khác. Tuy nhiên, trong trường hợp quốc gia tham gia vào các hiệp ước đa phương khu vực (trường hợp EU) thì các quốc gia có xu hướng “mặc cả chủ quyền“ để đổi lấy sự thịnh vượng và phát triển. Xem thêm “Mặc cả chủ quyền trong hội nhập khu vực“ (Biên dịch: Nông Thị Nghỉ Phương, Hiệu đính: Lê Hồng Hiệp), http://nghiencuuquocte.net/2014/07/30/mac-ca- chu-quyen-trong-hoi-nhap-khu-vuc/#sthash. ? 21 ty 4 phát sinh, thay đổi, chấm dứt một quan hệ pháp luật quốc tế thường phải căn cứ vào các quy định của hệ thống pháp luật quốc gia.

Và vì vậy, việc xác định sự kiện pháp lý thường không đơn giản. Cơ chế xây dựng, quy phạm luật quốc tế và phương thức thực thi luật quốc tế 4. Cơ chế xâu dựng quụ phạm luật quốc tế Luật quốc tế không có một cơ quan lập pháp chung. Luật quốc tế được xây dựng trên cơ sở thỏa thuận giữa các chủ thể của luật quốc tế dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện.

Trong các quan hệ quốc tế, các chủ thể bình đẳng với nhau về quyền và nghĩa vụ. Chủ quyền quốc gia là hoàn toàn, tuyệt đối và tối cao. Do đó, luật quốc tế không có một cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp đứng trên các quốc gia. Cơ chế xây dựng các quy tắc ứng xử trong luật quốc tế do chính các chủ thể luật quốc tế thỏa thuận và tiến hành.

Thật vậy, các thỏa thuận do các chủ thể luật quốc tế xây dựng chỉ được thực hiện khi mà mối quan hệ này xuất phát từ một vị thế ngang nhau. Trong mọi trường hợp, một quốc gia không được áp đặt ý chí của quốc gia mình lên một quốc gia khác. Đi ngược lại điều này, rõ ràng, các thỏa thuận đó không được coi là quy phạm luật quốc tế và quốc gia bị áp đặt không có nghĩa vụ phải tuân thủ các thỏa thuận đó. Quy phạm luật quốc tế Luật quốc tế không có một cơ quan lập pháp tối cao! đứng trên quốc gia.

Chính đặc điểm quan trọng này quy định những điểm khác biệt của quy phạm pháp luật quốc tế trong sự so sánh với quy phạm pháp luật quốc gia.