Giáo trình Cơ sở Kỹ thuật Điện - Kỹ thuật Máy lạnh và Điều hòa không khí

Giáo trình cơ sở kỹ thuật điện cho nghề kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí trình độ trung cấp, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Máy Lạnh Và Điều Hòa Không Khí
• Đề tài: Giáo Trình Cơ Sở Kỹ Thuật Điện Nghề Kỹ Thuật Máy Lạnh Và Điều Hòa Không Khí Trình Độ Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• Lời giới thiệu
• Chương trình môn học Cơ sở kỹ thuật điện
• 1. Chương 1: Mạch điện một chiều
• 1.1. Khái niệm dòng 1 chiều
• 1.1.1. Định nghĩa dòng điện - Chiều dòng điện
• 1.1.2. Bản chất dòng điện trong các môi trường
• 1.1.3. Cường độ dòng điện
• 1.1.4. Mật độ dòng điện
• 1.1.5. Điện trở vật dẫn
• 1.1.6. Điều kiện duy trì dòng điện lâu dài
• 1.2. Các phần tử của mạch điện
• 1.2.1. Định nghĩa mạch điện
• 1.2.2. Các phần tử mạch điện
• 1.2.3. Kết cấu 1 mạch điện
• 1.3. Cách ghép nguồn 1 chiều
• 1.3.1. Đấu nối tiếp các nguồn điện thành bộ
• 1.3.2. Đấu song song các nguồn điện thành bộ
• 1.3.3. Đấu hỗn hợp các nguồn điện
• 1.4. Các định luật cơ bản của mạch điện
• 1.4.1. Định luật Ôm
• 1.4.2. Định luật Kiếc-khốp
• 1.5. Công và công suất
• 1.5.1. Công của dòng điện
• 1.5.2. Công suất của dòng điện
• 1.6. Phương pháp dòng điện nhánh
• 1.7. Phương pháp điện thế hai nút
• 1.8. Phương pháp biến đổi tương đương
• 2. Chương 2: Từ trường
• 2.1. Khái niệm về từ trường
• 2.1.1. Từ trường của nam châm vĩnh cửu
• 2.1.2. Từ trường của dòng điện
• 2.1.3. Chiều từ trường của một số dây dẫn mang dòng điện
• 2.2. Các đại lượng từ cơ bản
• 2.2.1. Sức từ động (lực từ hoá)
• 2.2.2. Cường độ từ trường
• 2.2.3. Cường độ từ cảm
• 2.2.4. Hệ số từ thẩm
• 2.2.5. Từ thông
• 2.3. Lực điện từ
• 2.3.1. Lực tác dụng của từ lên dây dẫn có dòng điện
• 2.3.2. Lực tác dụng giữa 2 dây dẫn song song có dòng điện
• 2.4. Từ trường của 1 số dạng dây dẫn có dòng điện
• 2.4.1. Từ trường của dòng điện trong dây dẫn thẳng
• 2.4.2. Từ trường của cuộn dây hình xuyến
• 2.5. Vật liệu sắt từ
• 2.5.1. Từ tính của sắt từ
• 2.5.2. Chu trình từ hoá của sắt từ
• 3. Chương 3: Cảm ứng điện từ
• 3.1. Hiện tượng cảm ứng điện từ
• 3.1.1. Định luật cảm ứng điện từ
• 3.1.2. Sức điện động cảm ứng trong vòng dây có từ thông biến thiên
• 3.1.3. Sức điện động cảm ứng trong dây dẫn thẳng chuyển động cắt từ trường
• 3.1.4. Sức điện động cảm ứng trong cuộn dây
• 3.2. Nguyên tắc biến cơ năng thành điện năng
• 3.3. Nguyên tắc biến điện năng thành cơ năng
• 3.4. Hiện tượng tự cảm, hỗ cảm
• 3.4.1. Hệ số tự cảm. Sức điện động tự cảm
• 3.4.2. Hệ số hỗ cảm
• 3.4.3. Sức điện động hỗ cảm
• 3.5. Dòng điện Phu cô (xoáy)
• 3.6. Hiệu ứng mặt ngoài
• 4. Chương 4: Mạch điện xoay chiều hình sin 1 pha
• 4.1. Khái niệm về dòng hình sin
• 4.1.1. Nguyên lý tạo ra sức điện động xoay chiều hình sin
• 4.2. Các thông số đặc trưng cho đại lượng hình sin
• 4.3. Giá trị hiệu dụng của dòng hình sin
• 4.3.1. Cách tính theo biên độ
• 4.4. Biểu thị lượng hình sin bằng đồ thị véc tơ
• 4.5. Mạch hình sin thuần trở
• 4.5.1. Quan hệ dòng - áp
• 4.6. Mạch hình sin thuần cảm
• 4.6.1. Quan hệ dòng - áp
• 4.7. Mạch hình sin thuần dung
• 4.7.1. Quan hệ dòng - áp
• 4.7.2. Công suất
• 4.8. Mạch điện R-L-C mắc nối tiếp
• 4.8.1. Quan hệ dòng áp
• 4.8.2. Cộng hưởng điện áp
• 4.8.3. Các loại công suất của dòng điện hình sin
• 4.8.4. Hệ số công suất
• 4.8.5. Bài tập áp dụng
• 5. Chương 5: Mạch điện xoay chiều 3 pha
• 5.1. Khái niệm về mạch điện hình sin 3 pha
• 5.1.1. Nguyên lý máy phát điện 3 pha
• 5.1.2. Biểu thức sức điện động 3 pha
• 5.1.3. Đồ thị thời gian và đồ thị véc tơ
• 5.2. Các lượng "Dây - Pha" trong mạch 3 pha
• 5.3. Cách nối dây máy phát điện 3 pha hình sao (Y)
• 5.3.1. Quan hệ các lượng Dây - Pha
• 5.4. Cách nối dây máy phát điện 3 pha hình tam giác (Δ)
• 5.4.1. Quan hệ các lượng Dây - Pha
• 5.5. Phụ tải nối sao (Y)
• 5.5.1. Mạch 3 pha có dây trung tính có trở kháng không đáng kể
• 5.5.2. Mạch 3 pha đấu sao đối xứng
• 5.6. Phụ tải cân bằng nối tam giác (Δ)
• 5.7. Từ trường quay 3 pha - Từ trường đập mạch
• 5.7.1. Từ trường quay 3 pha
• 5.7.2. Từ trường đập mạch
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Khám phá giáo trình cơ sở kỹ thuật điện nghề máy lạnh

Giáo trình cơ sở kỹ thuật điện là một học phần nền tảng, không thể thiếu trong chương trình khung trung cấp nghề điện lạnh. Tài liệu này được biên soạn nhằm cung cấp những kiến thức cốt lõi nhất về điện, tạo tiền đề vững chắc cho học viên tiếp thu các môn học chuyên sâu hơn trong ngành kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí. Theo lời giới thiệu của nhóm tác giả, môn học "giúp học sinh, sinh viên có điều kiện để tiếp thu nội dung các kiến thức, kỹ năng chuyên môn phần điện của nghề tiếp theo". Nội dung giáo trình được cấu trúc một cách khoa học, bao gồm 5 chương chính, trải dài trong 45 tiết học. Các chương này đi từ những khái niệm cơ bản nhất như mạch điện một chiều, từ trường, cảm ứng điện từ, cho đến các kiến thức phức tạp hơn về mạch điện xoay chiều một pha và ba pha. Việc nắm vững các mô-đun kỹ thuật điện cơ bản này không chỉ giúp học viên giải quyết các bài toán mạch điện đơn giản mà còn rèn luyện tư duy logic, một kỹ năng quan trọng cho bất kỳ kỹ thuật viên nào. Đây được xem là tài liệu cơ sở kỹ thuật điện chuẩn mực, đáp ứng tiêu chuẩn nghề kỹ thuật máy lạnh ở trình độ trung cấp. Các khái niệm từ định luật Ôm, định luật Kirchhoff, đến nguyên lý tạo ra dòng điện xoay chiều đều được trình bày rõ ràng, dễ hiểu, kèm theo các ví dụ minh họa và bài tập ứng dụng. Việc tiếp cận một ebook kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí như thế này từ giai đoạn đầu giúp học viên xây dựng một hệ thống kiến thức có hệ thống, chuẩn bị sẵn sàng cho các thách thức thực tế của nghề.

1.1. Vai trò của môn học trong đào tạo nghề điện lạnh

Môn học Cơ sở kỹ thuật điện (mã MH 09) giữ vị trí là môn học cơ sở, được giảng dạy ngay từ học kỳ I. Nó đóng vai trò then chốt trong việc trang bị kiến thức nền tảng, làm cầu nối cho các môn chuyên ngành như Trang bị điện, Điều khiển và Tự động hóa trong hệ thống lạnh. Việc học tốt môn này đảm bảo học viên có thể đọc hiểu sơ đồ mạch điện máy lạnh, phân tích nguyên lý hoạt động của hệ thống lạnh từ góc độ điện, và xử lý các sự cố liên quan đến linh kiện điện tử trong máy lạnh.

1.2. Mục tiêu kiến thức và kỹ năng của giáo trình

Mục tiêu chính của giáo trình điện lạnh hệ trung cấp này là giúp học viên trình bày được các kiến thức cơ bản về mạch điện một chiều, xoay chiều một pha và ba pha. Bên cạnh đó, học viên phải phân tích được từ trường và các hiện tượng cảm ứng điện từ, làm nền tảng để hiểu về động cơ điện trong hệ thống điều hòa. Giáo trình cũng tập trung rèn luyện tư duy logic về mạch điện và khả năng giải các bài toán mạch đơn giản, một kỹ năng thiết yếu trong công việc.

II. Vượt qua thách thức kỹ thuật điện trong nghề máy lạnh

Ngành kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí đòi hỏi kỹ thuật viên phải làm việc với các hệ thống phức tạp, nơi cơ khí và điện tử kết hợp chặt chẽ. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt kiến thức nền tảng về điện, dẫn đến khó khăn trong việc chẩn đoán và sửa chữa. Nhiều kỹ thuật viên mới vào nghề thường lúng túng khi đối mặt với mạch điện điều khiển máy lạnh hay các sự cố liên quan đến động cơ điện trong hệ thống điều hòa. Việc không nắm vững các nguyên tắc cơ bản có thể dẫn đến chẩn đoán sai, thay thế linh kiện không cần thiết và thậm chí gây ra các sự cố nguy hiểm. Đặc biệt, vấn đề an toàn điện trong sửa chữa điều hòa là cực kỳ quan trọng. Thiếu hiểu biết về các định luật cơ bản, cách đo lường và các quy tắc an toàn có thể gây ra tai nạn lao động nghiêm trọng. Giáo trình cơ sở kỹ thuật điện được thiết kế để giải quyết trực tiếp những thách thức này. Nó không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn xây dựng một nền tảng tư duy an toàn và logic. Việc học tập bài bản qua sách dạy nghề điện lạnh chuẩn sẽ giúp học viên tự tin hơn khi phân tích sơ đồ mạch điện máy lạnh, hiểu rõ chức năng của từng linh kiện điện tử trong máy lạnh và áp dụng các quy trình sửa chữa một cách an toàn và hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc đọc và phân tích sơ đồ mạch

Một trong những rào cản chính là khả năng đọc hiểu sơ đồ mạch điện máy lạnh. Các sơ đồ này thường phức tạp với nhiều ký hiệu và linh kiện khác nhau. Nếu không có kiến thức từ mô-đun kỹ thuật điện cơ bản, kỹ thuật viên sẽ không thể truy vết dòng điện, xác định điểm lỗi hoặc hiểu được logic điều khiển của hệ thống, dẫn đến việc sửa chữa mò mẫm và kém hiệu quả.

2.2. Rủi ro về an toàn điện khi thiếu kiến thức nền

Thực hành mà không có lý thuyết vững chắc về điện là vô cùng nguy hiểm. Vấn đề an toàn điện trong sửa chữa điều hòa luôn được đặt lên hàng đầu. Việc không hiểu về điện áp, dòng điện, cách ly nguồn hay các hiện tượng như ngắn mạch, quá tải có thể dẫn đến điện giật, cháy nổ, gây thiệt hại về người và tài sản. Một giáo trình điện công nghiệp cơ bản là yêu cầu tối thiểu để đảm bảo an toàn.

III. Phương pháp nắm vững mạch điện và từ trường cơ bản

Giải pháp cốt lõi mà giáo trình cơ sở kỹ thuật điện này mang lại là một lộ trình học tập có hệ thống, bắt đầu từ những đơn vị kiến thức sơ đẳng nhất. Nội dung của ba chương đầu tập trung vào việc xây dựng nền tảng vững chắc về mạch điện một chiều, từ trường và cảm ứng điện từ. Đây là những kiến thức không thể bỏ qua, là chìa khóa để hiểu các nguyên lý phức tạp hơn. Chương 1, "Mạch điện một chiều", giới thiệu các khái niệm cơ bản như dòng điện, điện áp, điện trở và các định luật Ohm, Kirchhoff. Học viên sẽ được học cách phân tích các mạch điện đơn giản, các phương pháp ghép nối nguồn và tải. Chương 2, "Từ trường", đi sâu vào bản chất của từ trường do dòng điện tạo ra, các đại lượng từ cơ bản và lực điện từ - nền tảng để hiểu về hoạt động của động cơ và rơ le. Chương 3, "Cảm ứng điện từ", giải thích nguyên lý hoạt động của hệ thống lạnh từ góc độ biến đổi năng lượng, bao gồm nguyên tắc biến cơ năng thành điện năng và ngược lại. Các bài giảng kỹ thuật điện lạnh trong giáo trình được trình bày logic, giúp người học kết nối các khái niệm rời rạc thành một hệ thống kiến thức thống nhất. Việc nắm vững các mô-đun kỹ thuật điện cơ bản này giúp học viên không chỉ giải quyết bài tập mà còn hình thành tư duy phân tích kỹ thuật.

3.1. Phân tích Mạch điện một chiều DC theo giáo trình

Chương đầu tiên của tài liệu cơ sở kỹ thuật điện tập trung vào mạch điện một chiều. Nội dung bao gồm các định nghĩa về dòng điện, các phần tử của mạch điện như nguồn, tải, dây dẫn. Học viên được hướng dẫn chi tiết về các định luật cơ bản như định luật Ôm cho đoạn mạch và toàn mạch, hai định luật Kirchhoff, cùng các phương pháp giải mạch hiệu quả như phương pháp dòng nhánh và phương pháp điện thế hai nút.

3.2. Tìm hiểu về từ trường và hiện tượng cảm ứng điện từ

Các chương tiếp theo giải quyết các khái niệm trừu tượng hơn về từ trường và cảm ứng điện từ. Giáo trình giải thích rõ ràng về từ trường của dòng điện, các đại lượng từ cơ bản (sức từ động, cường độ từ trường), và lực điện từ. Đặc biệt, hiện tượng cảm ứng điện từ, hiện tượng tự cảm, hỗ cảm và dòng điện Foucault được phân tích kỹ lưỡng, làm cơ sở cho việc tìm hiểu nguyên lý hoạt động của máy phát điện, động cơ và máy biến áp.

IV. Bí quyết phân tích mạch điện xoay chiều trong điều hòa

Sau khi có nền tảng vững chắc, giáo trình tiếp tục giới thiệu hai chương quan trọng nhất và có tính ứng dụng cao nhất trong ngành lạnh: Mạch điện xoay chiều (AC) một pha và ba pha. Đây là phần kiến thức trực tiếp liên quan đến hầu hết các thiết bị điều hòa không khí dân dụng và công nghiệp. Chương 4, "Mạch điện xoay chiều hình sin 1 pha", trình bày nguyên lý tạo ra dòng điện xoay chiều, các thông số đặc trưng (biên độ, tần số, pha), và giá trị hiệu dụng. Điểm nhấn của chương này là phân tích chi tiết các mạch RLC nối tiếp, khái niệm về tổng trở, các loại công suất (tác dụng, phản kháng, biểu kiến) và tầm quan trọng của hệ số công suất. Chương 5, "Mạch điện xoay chiều 3 pha", đi sâu vào hệ thống điện công nghiệp, giải thích cách nối mạch hình sao và tam giác, mối quan hệ giữa các đại lượng dây và pha. Đặc biệt, giáo trình làm rõ nguyên lý tạo ra từ trường quay – trái tim của các động cơ điện trong hệ thống điều hòa ba pha. Việc hiểu rõ các sơ đồ mạch điện máy lạnh xoay chiều là kỹ năng sống còn của kỹ thuật viên. Giáo trình điện lạnh hệ trung cấp này cung cấp đầy đủ công cụ lý thuyết để học viên có thể tự tin phân tích và tính toán các mạch điện này.

4.1. Các thông số và mạch điện xoay chiều 1 pha RLC

Học viên sẽ được học cách biểu diễn đại lượng hình sin bằng véc tơ, phân tích mối quan hệ dòng - áp trong các mạch thuần trở, thuần cảm, và thuần dung. Nội dung quan trọng nhất là mạch RLC nối tiếp, nơi các khái niệm về tổng trở, tam giác điện áp, tam giác công suất và hiện tượng cộng hưởng điện áp được giới thiệu. Đây là kiến thức cốt lõi để xử lý các mạch điện điều khiển máy lạnh dân dụng.

4.2. Hệ thống điện 3 pha và nguyên lý từ trường quay

Phần này tập trung vào hệ thống điện 3 pha, một phần không thể thiếu trong các hệ thống điều hòa công suất lớn. Giáo trình hướng dẫn cách nối sao (Y) và tam giác (Δ) cho cả nguồn và tải, phân tích quan hệ dòng - áp tương ứng. Quan trọng hơn cả là việc giải thích cơ chế tạo ra từ trường quay từ dòng điện ba pha, giúp học viên hiểu sâu sắc nguyên lý hoạt động của hệ thống lạnh sử dụng động cơ không đồng bộ ba pha.

V. Ứng dụng thực tiễn cơ sở kỹ thuật điện trong sửa chữa

Lý thuyết từ giáo trình cơ sở kỹ thuật điện sẽ trở nên vô nghĩa nếu không được áp dụng vào thực tiễn. Kiến thức về mạch điện một chiều giúp kỹ thuật viên xử lý các mạch điều khiển điện tử sử dụng điện áp thấp. Hiểu biết về định luật Ôm và Kirchhoff là cơ sở để đo đạc, kiểm tra và xác định các linh kiện hỏng hóc như điện trở, cầu chì. Kiến thức về mạch điện xoay chiều là nền tảng để làm việc với hầu hết các thiết bị trong hệ thống lạnh, từ máy nén, quạt dàn nóng, quạt dàn lạnh cho đến các bo mạch điều khiển. Kỹ thuật viên có thể sử dụng đồng hồ vạn năng để đo điện áp, dòng điện, điện trở và kiểm tra tụ điện một cách chính xác. Việc phân tích được tam giác công suất và hiểu về hệ số công suất giúp đưa ra tư vấn cho khách hàng về việc sử dụng điện hiệu quả, hoặc đề xuất các giải pháp bù công suất phản kháng cho các hệ thống lớn. Hơn nữa, việc nắm vững an toàn điện trong sửa chữa điều hòa là ứng dụng quan trọng nhất. Từ giáo trình, học viên biết cách xác định dây pha, dây trung tính, cách nối đất an toàn và các quy trình cần thiết trước khi tiến hành sửa chữa, đảm bảo an toàn cho bản thân và thiết bị. Đây là giá trị thực tiễn mà một cuốn sách dạy nghề điện lạnh chất lượng mang lại.

5.1. Chẩn đoán sự cố trong mạch điện điều khiển máy lạnh

Dựa trên kiến thức đã học, kỹ thuật viên có thể đọc sơ đồ mạch điện máy lạnh và suy luận logic để khoanh vùng sự cố. Ví dụ, khi máy nén không hoạt động, họ có thể kiểm tra tuần tự từ nguồn cấp, rơ le, contactor, tụ khởi động đến các cảm biến bảo vệ. Việc này giúp tiết kiệm thời gian và tăng độ chính xác trong sửa chữa thay vì phỏng đoán mò mẫm.

5.2. Kỹ năng đo lường và kiểm tra linh kiện điện tử

Giáo trình cung cấp nền tảng để hiểu nguyên lý của các thiết bị đo. Từ đó, học viên có thể thực hành kỹ năng đo điện áp xoay chiều, một chiều, đo dòng khởi động của động cơ, kiểm tra thông mạch, và đo điện dung của tụ. Việc xác định chính xác linh kiện điện tử trong máy lạnh bị lỗi (tụ yếu, điện trở đứt, cuộn dây bị chập) là một kỹ năng quan trọng được xây dựng từ môn học này.

VI. Lợi ích từ giáo trình điện lạnh hệ trung cấp cho sự nghiệp

Hoàn thành môn học Cơ sở kỹ thuật điện theo giáo trình điện lạnh hệ trung cấp này mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho sự nghiệp của một kỹ thuật viên. Lợi ích rõ ràng nhất là nền tảng kiến thức vững chắc, giúp học viên tự tin tiếp cận các công nghệ mới và các hệ thống phức tạp hơn trong tương lai. Thay vì chỉ là một "thợ thay đồ", họ trở thành một kỹ thuật viên có khả năng tư duy, phân tích và giải quyết vấn đề một cách khoa học. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả công việc mà còn tạo dựng uy tín cá nhân và sự tin tưởng từ khách hàng. Một kỹ thuật viên am hiểu sâu về điện có thể đưa ra những chẩn đoán chính xác, sửa chữa triệt để và tư vấn các giải pháp tối ưu, từ đó nâng cao giá trị bản thân trên thị trường lao động. Hơn nữa, kiến thức từ tài liệu cơ sở kỹ thuật điện này là tiền đề để học lên các bậc cao hơn hoặc tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu về biến tần, hệ thống điều khiển lập trình (PLC) trong các hệ thống lạnh công nghiệp. Đây chính là bước đệm quan trọng để phát triển từ một kỹ thuật viên trình độ trung cấp lên các vị trí cao hơn như giám sát kỹ thuật hay chuyên gia hệ thống. Đầu tư thời gian để nắm vững nội dung trong ebook kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí này chính là đầu tư cho một sự nghiệp bền vững và thành công.

6.1. Xây dựng nền tảng cho phát triển chuyên môn sâu

Kiến thức về điện cơ sở là bắt buộc để có thể tìm hiểu các công nghệ tiên tiến như máy lạnh Inverter. Không hiểu về mạch chỉnh lưu, nghịch lưu, về điều khiển độ rộng xung (PWM), kỹ thuật viên sẽ không thể sửa chữa được bo mạch biến tần. Giáo trình cơ sở kỹ thuật điện chính là viên gạch đầu tiên để xây dựng tòa nhà tri thức chuyên sâu này.

6.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh và cơ hội nghề nghiệp

Trong bối cảnh ngành lạnh ngày càng phát triển và cạnh tranh, những kỹ thuật viên có kiến thức bài bản, đa năng (hiểu cả cơ và điện) luôn được đánh giá cao. Việc nắm vững kiến thức theo chương trình khung trung cấp nghề điện lạnh chuẩn sẽ là một lợi thế cạnh tranh lớn, mở ra nhiều cơ hội việc làm tốt hơn với mức thu nhập cao hơn và lộ trình thăng tiến rõ ràng.

Nội dung chính

THÔNG TIN HỌC THUẬT VÀ MÔ TẢ GIÁO TRÌNH: CƠ SỞ KỸ THUẬT ĐIỆN (MÃ MÔN HỌC: MH 09)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Cơ sở kỹ thuật điện (Mã môn học: MH 09) là tài liệu giảng dạy chính quy được ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ ngày 21 tháng 12 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương 1, Bộ Giao thông Vận tải. Giáo trình được thiết kế cho chương trình đào tạo trình độ Trung cấp nghề và Cao đẳng nghề chuyên ngành Kỹ thuật máy lạnh và Điều hòa không khí. Trong cấu trúc chương trình đào tạo nghề, môn học này được bố trí giảng dạy ở Học kỳ I, song hành cùng các môn học cơ sở kỹ thuật khác bao gồm Vẽ kỹ thuật và Cơ kỹ thuật.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo chuẩn đầu ra nghề nghiệp:

• Về kiến thức: Giúp học sinh, sinh viên trình bày được các định luật và nguyên lý cơ bản của mạch điện một chiều, mạch điện xoay chiều một pha và ba pha; giải thích được bản chất các hiện tượng điện - từ, hiện tượng cảm ứng điện từ và đặc tính từ trường quay, từ trường đập mạch.
• Về kỹ năng: Cung cấp phương pháp phân tích, biến đổi tương đương và tính toán thông số (dòng điện, điện áp, công suất) trong các dạng mạch điện cơ bản; thiết lập nền tảng để tiếp thu các nội dung chuyên môn về hệ thống điện, động cơ điện, mạch điều khiển trong các thiết bị lạnh và điều hòa không khí.

Giáo trình có kết cấu tổng thể gồm 5 chương với thời lượng quy định là 45 tiết (phân bổ: 30 tiết lý thuyết, 15 tiết dành cho bài tập, thực hành và kiểm tra). Cấu trúc nội dung tiếp cận theo trình tự logic từ trường tĩnh, mạch một chiều đến hiện tượng điện từ trường, mạch xoay chiều đơn pha và hệ thống ba pha công nghiệp, gắn liền với yêu cầu vận hành của các thiết bị cơ điện lạnh.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

• Chương 1: Mạch điện một chiều (Mã chương: MH09-01, 9 tiết): Nghiên cứu bản chất dòng điện trong các môi trường (kim loại, dung dịch điện ly, chất khí); các đại lượng cường độ dòng điện ($I = q/t$, $i = dq/dt$), mật độ dòng điện ($\delta = I/S$), điện trở vật dẫn ($R = \rho \frac{l}{S}$) và sự phụ thuộc của điện trở vào nhiệt độ ($r_\theta = r_0[1 + \alpha(\theta - \theta_0)]$). Trình bày các phần tử mạch điện, phương pháp ghép bộ nguồn một chiều (nối tiếp, song song, hỗn hợp); các định luật Ôm và hai định luật Kiếch-hốp ($\sum I = 0$, $\sum E = \sum IR$); tính toán công ($A = UIt$) và công suất ($P = UI$); cùng các phương pháp giải mạch: phương pháp dòng điện nhánh, phương pháp điện thế hai nút và phương pháp biến đổi tương đương (nối tiếp, song song, biến đổi Sao - Tam giác).
• Chương 2: Từ trường (Mã chương: MH09-02, 6 tiết): Thiết lập khái niệm từ trường dòng điện, từ trường nam châm vĩnh cửu và quy tắc vặn nút chai. Khảo sát các đại lượng từ cơ bản: sức từ động ($F = Iw$), cường độ từ trường ($H = F/l$), cường độ từ cảm ($B = \mu H$), hệ số từ thẩm ($\mu_0 = 1,25 \cdot 10^{-6}\text{ H/m}$, $\mu_r$) và từ thông ($\Phi = BS\cos\beta$). Trình bày định luật lực điện từ ($F = BIl\sin\alpha$), quy tắc bàn tay trái, lực tương hỗ giữa hai dây dẫn song song mang dòng; từ trường của dây dẫn thẳng, cuộn dây hình xuyến; phân loại vật liệu từ (thuận từ, nghịch từ, sắt từ), hiện tượng đômen từ và phân tích chu trình từ trễ ($B = f(H)$), phân biệt sắt từ mềm và sắt từ cứng.
• Chương 3: Cảm ứng điện từ (Mã chương: MH09-03, 6 tiết): Khảo sát hiện tượng cảm ứng điện từ, biểu thức sức điện động cảm ứng trong vòng dây có từ thông biến thiên và dây dẫn chuyển động cắt từ trường; nguyên lý chuyển hóa cơ năng - điện năng; hiện tượng và hệ số tự cảm ($L$), hỗ cảm ($M$); nguyên lý phát sinh và ứng dụng/tác hại của dòng điện xoáy (Foucault) cùng hiệu ứng mặt ngoài.
• Chương 4: Mạch điện xoay chiều hình sin 1 pha (Mã chương: MH09-04, 12 tiết): Phân tích nguyên lý tạo ra dòng điện hình sin, các thông số đặc trưng (biên độ, tần số, chu kỳ, pha ban đầu, giá trị hiệu dụng $I = I_m/\sqrt{2}$), biểu diễn đại lượng sin bằng đồ thị véctơ. Khảo sát chi tiết quan hệ dòng - áp trong các nhánh thuần trở ($R$), thuần cảm ($X_L = \omega L$), thuần dung ($X_C = 1/\omega C$); mạch $R-L-C$ nối tiếp với tổng trở $Z = \sqrt{R^2 + (X_L - X_C)^2}$; hiện tượng cộng hưởng điện áp ($\omega_0 = 1/\sqrt{LC}$); các thành phần công suất: tác dụng ($P = UI\cos\varphi$), phản kháng ($Q = UI\sin\varphi$), biểu kiến ($S = UI$); phân tích ý nghĩa hệ số công suất $\cos\varphi$ và phương pháp bù dung lượng tụ điện ($Q_C$).
• Chương 5: Mạch điện xoay chiều 3 pha (Mã chương: MH09-05, 12 tiết): Cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy phát điện ba pha tạo ra hệ thống sức điện động đối xứng lệch pha nhau $120^\circ$ ($2\pi/3$). Định nghĩa các đại lượng Dây và Pha ($U_d, U_p, I_d, I_p$); cách nối cuộn dây nguồn và phụ tải theo sơ đồ hình Sao ($Y$) và hình Tam giác ($\Delta$); quan hệ $U_d = \sqrt{3}U_p$, $I_d = I_p$ (đấu sao) và $U_d = U_p$, $I_d = \sqrt{3}I_p$ (đấu tam giác); tính toán công suất ba pha ($P_{3\Phi} = \sqrt{3}U_d I_d \cos\varphi$); cơ chế tạo thành từ trường quay ba pha và so sánh với từ trường đập mạch của dòng điện một pha.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết điện từ học: Xây dựng dựa trên định luật Ôm, định luật cảm ứng điện từ Faraday, hai định luật Kiếch-hốp cho mạch điện, và lý thuyết trường điện từ của Ampère - Lorentz.
• Hệ thống nguyên lý biến đổi năng lượng: Thiết lập nguyên tắc cơ bản trong việc chuyển đổi giữa cơ năng và điện năng (máy phát điện, động cơ điện), cũng như quá trình tích lũy và trao đổi năng lượng giữa điện trường và từ trường.
• Khung phân tích toán học - kỹ thuật mạch: Cung cấp phương pháp giải mạch bằng số đại số, hệ phương trình nút/vòng, phương pháp véctơ quay Fresnel để giải quyết các hệ thống mạch dao động điều hòa một pha và ba pha.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng tính toán kỹ thuật: Rèn luyện năng lực tính toán thông số mạch điện một chiều (sụt áp, tổn hao công suất nguồn, phân dòng song song); tính tổng trở, góc lệch pha, dòng điện hiệu dụng và công suất trong mạch điện $R-L-C$; tính toán dung lượng tụ điện bù $\cos\varphi$.
• Kỹ năng đọc và phân tích sơ đồ: Đọc hiểu và vẽ sơ đồ nguyên lý mạch điện một chiều, mạch đấu nối nguồn pin/ắc quy, mạch điện xoay chiều một pha và mạng điện hạ thế ba pha đối xứng/không đối xứng có hoặc không có dây trung tính.
• Kỹ năng ứng dụng chuyên ngành: Khả năng nhận định tính chất tải (thuần trở, cảm kháng, dung kháng), giải thích hiện tượng từ trường quay phục vụ trực tiếp cho việc học tập các học phần cấu tạo, điều khiển máy nén và động cơ quạt trong ngành Kỹ thuật máy lạnh và Điều hòa không khí.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng cách tiếp cận sư phạm tích hợp lý thuyết kỹ thuật cơ sở với bài toán ứng dụng nghề nghiệp:

[Hiện tượng vật lý / Thực nghiệm]
[Mô hình toán học & Định luật vật lý]
[Phương pháp tính toán mạch tương đương]
[Bài toán kỹ thuật chuyên ngành máy lạnh & ĐHKK]

• Cấu trúc bài giảng: Mỗi chương đều bắt đầu bằng mục tiêu học tập rõ ràng, tiếp nối là các phân tích hiện tượng vật lý vi mô, thiết lập công thức toán học và chuyển giao thành sơ đồ mạch điện tương đương.
• Hệ thống bài tập và ví dụ tính toán: Sau mỗi phần lý thuyết đều có ví dụ tính toán số liệu cụ thể (như tính bộ ắc quy cho đèn chiếu sáng sự cố, tính toán dòng điện nhánh theo Kiếch-hốp, tính toán phụ tải nối sao - tam giác). Cuối mỗi chương là hệ thống 10 đến 15 câu hỏi ôn tập tự luận và các bài tập định lượng kèm bảng đáp số chi tiết để đối chiếu.
• Quy trình và tiêu chí đánh giá kết quả học tập: Giáo trình quy định bảng tiêu chí đánh giá chuẩn cho từng chương học theo thang điểm 10:

Thành phần đánh giá	Nội dung yêu cầu cụ thể	Điểm số quy định
Kiến thức	Trả lời đầy đủ câu hỏi lý thuyết của chương; kiểm tra chi tiết 1 câu hỏi bất kỳ	3 – 5 điểm
Kỹ năng	Hoàn thành đầy đủ bài tập; kiểm tra chi tiết từ 1 đến 2 bài tập định lượng	4 – 6 điểm
Thái độ	Nộp bài tập đúng hạn (1 tuần về nhà/trên lớp), vở bài tập trình bày sạch sẽ, nghiêm túc	1 điểm
Tổng điểm		10 điểm

• Hướng dẫn tự học: Học sinh, sinh viên được yêu cầu trả lời toàn bộ câu hỏi lý thuyết và giải các bài tập định lượng vào vở chuyên dụng, nộp cho giảng viên định kỳ để lấy điểm kiểm tra định kỳ 1 tiết.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cơ sở pháp lý và tính chuẩn hóa: Giáo trình được ban hành chính thức theo Quyết định số 1955/QĐ ngày 21/12/2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương 1, đảm bảo tính chuẩn mực về nội dung và thời lượng theo khung chương trình đào tạo nghề của Bộ Giao thông Vận tải.
• Định hướng gắn kết nghề nghiệp chuyên sâu: Toàn bộ các ví dụ và trọng tâm kiến thức được tinh chỉnh nhằm phục vụ trực tiếp cho nghề Kỹ thuật máy lạnh và Điều hòa không khí:
  • Trọng tâm chương 2 và 3 cung cấp cơ sở để tiếp thu cấu tạo máy nén lạnh, van điện từ và role bảo vệ.
  • Phân tích sâu về hệ số công suất $\cos\varphi$ và phương pháp bù tụ ở chương 4 gắn liền với yêu cầu tiết kiệm điện năng của hệ thống điều hòa.
  • Cơ chế từ trường quay và từ trường đập mạch ở chương 5 trực tiếp giải thích nguyên lý khởi động của động cơ 1 pha (sử dụng tụ ngậm, tụ đề) và động cơ 3 pha trong máy lạnh thương nghiệp và công nghiệp.
• Kế thừa nguồn học liệu hàn lâm: Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên sự chọn lọc và kế thừa từ các tài liệu tham khảo chính thống trong nước:
  1. Cơ sở kỹ thuật điện – Hoàng Hữu Thận (NXB Giáo dục, 1981).
  2. Giáo trình Kỹ thuật điện – Vụ Trung học và Dạy nghề, Đặng Văn Đào, Lê Văn Doanh (NXB Giáo dục, 2002).
  3. Giáo trình Cơ sở kỹ thuật điện – Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội (NXB Hà Nội, 2007).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học sinh, sinh viên: Áp dụng cho đối tượng theo học trình độ Trung cấp nghề và Cao đẳng nghề chuyên ngành Kỹ thuật máy lạnh và Điều hòa không khí. Tài liệu được sử dụng làm giáo trình học tập chính thức trong học kỳ I.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức vật lý đại cương phần điện - từ ở bậc trung học phổ thông hoặc bổ túc văn hóa, cùng các kiến thức toán học cơ bản về giải hệ phương trình bậc nhất, phép tính lượng giác và đại số véctơ.
• Đối với Giảng viên: Tài liệu cung cấp khung phân phối 45 tiết chuẩn (30 tiết lý thuyết, 15 tiết bài tập/kiểm tra) để xây dựng đề cương bài giảng, kế hoạch giảng dạy, ngân hàng câu hỏi kiểm tra định kỳ và đề thi kết thúc môn.
• Đối với Cán bộ kỹ thuật và Người tự học: Tài liệu đóng vai trò là tài liệu tham khảo kỹ thuật để tra cứu các công thức tính toán điện trở, công suất, cách đấu dây sao - tam giác và nguyên lý các động cơ điện trong quá trình lắp đặt, sửa chữa hệ thống lạnh dân dụng và công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn mực cho học sinh, sinh viên hệ Trung cấp và Cao đẳng nghề chuyên ngành Kỹ thuật máy lạnh và Điều hòa không khí; đồng thời là tài liệu tham khảo phù hợp cho kỹ thuật viên cơ điện lạnh cần củng cố lý thuyết giải mạch và máy điện.

2. Cần những kiến thức nền tảng nào trước khi học môn này?

Người học cần có kiến thức vật lý phổ thông về dòng điện, điện trường, định luật bảo toàn năng lượng và kiến thức toán học về lượng giác cơ bản, hệ phương trình đại số tuyến tính để phục vụ cho các phép biến đổi véctơ và giải hệ phương trình Kiếch-hốp.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các giáo trình Kỹ thuật điện đại cương khác là gì?

Giáo trình lược bỏ các nội dung lý thuyết quá phức tạp về trường điện từ phi tuyến, tập trung trong khung thời lượng 45 tiết vào các mạch $R-L-C$, mạch ba pha, phương pháp tính toán bù công suất phản kháng và bản chất từ trường quay – những kiến thức có liên hệ trực tiếp với động cơ và mạch cấp nguồn trong thiết bị lạnh.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học cần đọc kỹ phần lý thuyết hiện tượng và công thức ở từng mục, tự thực hiện lại các ví dụ mẫu; sau đó hoàn thành toàn bộ hệ thống câu hỏi tự luận và bài tập tính toán ở cuối mỗi chương, tự đối chiếu với bảng đáp số được cung cấp ở phần Hướng dẫn giải.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ và tham khảo nào đi kèm?

Giáo trình tích hợp sẵn hệ thống câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm, bài tập tự luận và đáp số chi tiết ở từng chương; đồng thời người học có thể tham khảo thêm các giáo trình kỹ thuật điện nền tảng của tác giả Hoàng Hữu Thận (NXB Giáo dục, 1981), Đặng Văn Đào và Lê Văn Doanh (NXB Giáo dục, 2002).

---

Kết luận

Giáo trình Cơ sở kỹ thuật điện (MH 09) do Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương 1 ban hành năm 2017 cung cấp một hệ thống kiến thức hoàn chỉnh, ngắn gọn và mạch lạc về mạch điện một chiều, từ trường, cảm ứng điện từ, mạch xoay chiều 1 pha và 3 pha. Tài liệu định hình lộ trình học tập nền tảng ở học kỳ I, tạo bước đệm trực tiếp để người học tiếp thu các mô đun chuyên sâu về điện lạnh, mạch điều khiển và vận hành thiết bị nhiệt lạnh công nghiệp. Việc hoàn thành các nội dung và bài tập trong giáo trình là điều kiện tiên quyết giúp sinh viên ngành Kỹ thuật máy lạnh và Điều hòa không khí làm chủ kỹ năng tính toán và phân tích mạch điện trong thực tiễn nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Mạch điện một chiều 1. Khái niệm dòng 1 chiều: 1. Định nghĩa dòng điện — Chiều dòng điện 1. Bản chất dòng điện trong các môi trường 1.

Cường độ dòng điện 1. Mật độ dòng điện 1,5. Điện trở vật dẫn 1. Điều kiện duy trì dòng điện lâu dài 2.

Các phần tử của mạch điện: 2. Định nghĩa mạch điện 2. Các phần tử mạch điện 2. Kết cấu 1 mạch điện 3.

Cách ghép nguồn I chié 3. Đấu nối tiếp các nguồn điện thành bộ. Đầu song song các nguồn điện thành bộ 3. Đầu hỗn hợp các nguồn điện 4.

Các định luật cơ bản của mạch đi 4. Định luật Ôm. Định luật Kiếc khop 5. Công và công suất: 5.

Công của dòng điện 5. Công suất của dòng 25 6. Phương pháp dòng điện nhánh: 21 7. Phương pháp điện thể hai nút: 2 8.

Phương pháp biến đôi tương đương 31 5. Chương 2: Từ trường 1. Khái niệm về từ trường 43 1. Từ trường của nam châm vĩnh cửu ES 1.

Từ trường của dòng điện 1. Chiều từ trường của một số dây dẫn mang dòng điện 2. Các đại lượng từ cơ bản 2. Sức từ động (lực từ hoá) Sẽ 2.

Cường độ từ trường 2. Cường độ từ cảm 48 2. Hệ số từ thẩm 2. Từ thông $0 3, Lực điện từ 50 3.

Lực tác dụng của từ lên dây dẫn có dòng điện 51 3. Lực tác dụng giữa 2 dây dẫn song song có dòng điện 51 4. Từ trường của 1 số dạng dây dẫn có dòng điện 4. Từ trường của dòng điện trong dây dẫn thăng 53 4.

Từ trường của cuộn dây hình xuyên 5S 5. Vật liệu sắt từ 56 5. Từ tính của sắt từ 56 5. Chu trình từ hoá của sắt từ 57 6.

Chương 3: Cảm ứng điện từ 1. Hiện tượng cảm ứng điện từ: 63 1. Định luật cảm ứng điện từ 63 1. Sức điện động cảm ứng trong vòng dây có từ thông biến thiên 6 1.

Sức điện động cảm ứng trong dây dẫn thẳng chuyên động cắt từ trường 1. Sức điện động cảm ứng trong cuộn dây $S9SsSS8£ 2. Nguyên tắc biến cơ năng thành điện năng. Nguyên tắc biến điện năng thành cơ năng.

Hiện tượng tự cảm, hỗ cảm 7 4. Hệ số tự cảm. Sức điện động tự cảm 72 4. Hệ số hỗ cảm 73 4.

Sức điện động hỗ cảm 73 4. Dòng điện Phu cô (xoáy), 74 5. Hiệu ứng mặt ngoài 76 7. Chương 4: Mạch điện xoay chiều hình sin 1 pha 1.

Khái niệm về dong hinh sin: 80 1. Nguyên lý tạo ra sức điện động xoay chiều hình sin 80 2. Các thông số đặc trưng cho đại lượng hình sin: 82 3, Giá trị hiệu dụng của dòng hình sin: 83 3. Cách tính theo biên độ 84 4.

Biểu thị lượng hình sin bằng đồ thị véc tơ: 85 5. Mạch hình sỉn thuần trở: 88 5. Quan hệ dòng - áp 89 5. Mạch hình sin thuần cảm: 6.

Quan hé dng - áp. Mach hinh sin thuan dung: 93 7. Quan hé dang - áp 93 7. Công suất 94 mắc nị tiếp: §.

Quan hệ dòng áp 95 8. Cộng hưởng điện áp. Các loại công suất của dòng điện hình sin 99 8. Hệ số công suất 100 844, Bài tập ap dụng 100 8.

Chương 5: Mạch điện xoay chiều 3 pha 106 1. Khái niệm về mạch điện hình sin 3 pl 106 1. Nguyên lý máy phát điện 3 pha 106 1. Biểu thức sức điện động 3pha 107 14.

hị thời gian và đồ thị véc tơ. Các lượng "Dây - Pha" trong mach 3 pha: 107 2. Cách nổi mạch điện 3 pha 107 2. Cách nỗi dây máy phát điện 3pha hình sao (Y): 108 3.

Quan hệ các lượng Dây - Pha 109. Cách nối dây máy phát điện 3 pha hình tam giác (A): 109 4. Quan hệ các lượng Dây - Pha 110 5. Phụ tải nối sao (Y): II 5.

Mạch 3 pha có dây trung tính có trở kháng không đáng kể "1 5. Mạch 3 pha đấu sao đối xứng i 6. Phụ tải cân bằng nối tam giác (A): 113 7. Từ trường quay 3 pha - Từ trường đập mạch: H3 7.

Từ trường quay 3 pha 14 7. Từ trường đập mạch 116 9. Tài liệu tham khảo. 120 7 TEN MON HỌC: CƠ SỞ KỸ THUẬT ĐIỆN Mã môn học: MH 09 Vị trí, tính chất,ý nghĩa và vai trò của môn học: Là môn học cơ sở cung cấp cho học sinh, sinh viên những kiến thức cơ.

bản về điện để có thể tiếp thu nội dung các kiến thức chuyên môn phần điện trong các môn học chuyên môn của chuyên ngành Kỹ thuật máy lạnh và điều hỏa không khí: Môn học được giảng dạy ở học kỳ I của khóa học cùng với các môn Vẽ kỹ thuật, Cơ kỹ thuật. Cơ sở kỹ thuật điện là môn học cơ sở trong chương trình đảo tạo trình độ. Trung cấp nghề và Cao đẳng nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí. 'Việc học tập tốt môn học này giúp học sinh, sinh viên có điều kiện để tiếp thu nội dung các kiến thức, kỹ năng chuyên môn phần điện của nghề tiếp theo.

Mục tiêu của môn học: Trinh bay được các kiến thức cơ bản về mạch điện 1 chiều, xoay chiều. Phân tích được từ trường của dòng xoay chiều 1 pha, 3 pha, làm nền tảng để tiếp thu kiến thức chuyên môn phần điện trong chuyên ngành Kỹ thuật máy lạnh và điều hoà không khí ; Rèn luyện tư duy logic về mạch điện, nắm được các phương pháp cơ bản giải 1 mạch điện đơn giản. Nội dung của môn học: Thời Thực oe TT 'Tên chương, mục. Tổng Lý hành số4 thuyét | Bai (LT hoặc tậP | mH I |MạchđiệnIchiu 9 3 3 1 Khái nigm ding 1 chiều.

Các phần tử của mạch điện Cách ghép nguồn 1 chỉ: Cách ghép phụ tải 1 chiều Các định luật cơ bản của mạch điện Công và công suất Phương pháp dòng đi "Phương pháp điện thể hai nút Phương pháp biên đổi tương đương Kiểm tra Từ trường Khái niệm về từ trường Các đại lượng từ cơ bản. Lực điện từ Từ trường của 1 số dạng dây dẫn có dòng điện 'Vật liệu sắt từ lạch từ TH Cam ứng điện từ Hiện tượng cảm ứng điện từ "Nguyên tắc biển cơ năng thành điện năng Nguyên tắc biển điện năng thành cơ năng Hiện tượng tự cảm Hiện tượng hỗ cảm Dòng điện Phu cô (xoáy) Kiểm tra IV Mạch điện xoay chiều hình sỉn 1 12 pha Khái niệm về dòng điện hình sin Các thông số đặc trưng cho đại lượng hình sin Giá trị hiệu dụng của đòng hình sin Biểu thị các lượng hình sin bằng đồ thị véc tơ Mạch hình sin thuần trở. Mạch hình sin thuần điện cảm. Mạch hình sin thuần điện dung.

Mạch điện R- L- € nối Công suất và hệ số Mạch điện xoay chỉ pha Khái niệm về mạch điện hinh sin 3 pha - Hệ thống điện xoay chiều 3pha Các đại lượng Dây - Pha trong mạch điện 3 'Cách nối dây MFĐ 3 pha hình sao. (Y) 'Cách nối dây MEĐ 3 pha hình tam giác (A) Phụ tải nối sao, phụ tải cân bằng nối sao Phụ tải cân bằng nối tam giác 'Từ trường đập mạch - Tử trường. quay Kiểm tra Cộng 15 10 CHUONG 1: MACH DIEN MOT CHIEU Mã chương: MH09~ 01 Giới thiệu: Mạch điện một chiều được ứng dụng trong thực tế không nhiều; chủ yếu trên các thiết bị điện di động hoặc có công suất nhỏ. Song nghiên cứu kỹ mạch điện nay làm cơ sở tư duy cho mạch điện xoạy chiều được ứng dụng rắt phổ biến trong sản xuất và đời sống.

Mục tiêu: Trinh bày được những kiến thức cơ bản về mạch điện 1 chiều, các ứng dụng trong thực tiển, làm cơ sở cho việc tiếp thu kiến thức kỹ thuật điện phục vụ chuyên ngành học; Giải thích được những khái niệm về mạch điện,các phân tử của mạch điện: Rèn luyện khả năng tư duy logic mạch điện. Nội dung chính: 1. KHÁI NIỆM DÒNG MỘT CHIỀU: * Mục tiêu: - Giới thiệu va giải thích những khái niệm cơ bản về dòng điện, các đại lượng của dòng điện. ~ Đưa ra và giải thích những khái niệm về mạch, các phần tử của mạch.

Định nghĩa dòng điện - chiéu dong Đặt vật dẫn trong điện trường, các điện tích dương dưới tác dụng ign trường sẽ chuyển động từ nơi có điện thể cao đến nơi có điện thể thấp, các điện tích âm ngược lại sẽ chuyển động từ nơi có điện thế thấp đến nơi có điện thế cao, tạo thành dòng điện. * Định nghĩa: Dòng điện là dòng các điện tích chuyển đời có hướng dưới tác dụng của lực điện trường * Chiêu dòng điện: Được quy ước là chiều chuyển dịch của các điện tích dương. Bản chất dòng điện trong các môi trường: * Dòng điện trong kim loại: Ở điều kiện bình thường trong kim loại luôn tồn tại các điện tử tự do, chúng chuyển động hỗn loạn và không tạo ra dòng điện. Khi đặt kim loại trong điện trường, dưới tác dụng của lực điện trường các điện tử tự do chuyển động về hướng cực dương tạo thành dòng đi Vậy dòng điện trong kim loại là dòng các điện tử tự do chuyển động ngược chiều với chiều quy ước của dòng điện.

* Dòng điện trong dung dịch điện ly: Ở điều kiện bình thường trong dung dịch điện ly luôn tồn tại các ion đương và ion âm. Khi đặt dung dịch điện ly trong điện trường, các iôn dương sẽ chuyên động về hướng cực âm cùng chiều với chiều quy ước của dòng điện, ngược lại các iôn âm chuyển động về hướng cực dương ngược chiều với chiều quy ước của dòng điện. Nhu vay dong dign trong dung dịch điện ly là dòng các ion chuyển động có hướng. * Dòng điện trong không khí: Ở điều kiện bình thường không hit cach điện tốt.

Nếu vì lý do nào. đó trong không khí xuất hiện các điện tử tự do và không khí được đặt trong điện áp đủ lớn để các điện tử tự do có thể bắn phá được các nguyên tử khí, không khí bị ion hoá. Dưới tác dụng của lực điện trường các ion và các điện tử tự do chuyển động có hướng tạo thành dòng điện. 'Vậy dòng điện trong chất khi là dòng các ion dương chuyển động theo chiều quy ước của dòng điện và đòng các ion âm và các điện tử tự do chuyển động ngược chiều quy ước của dỏng điện.

Cường độ dòng điện: Cường độ dòng điện là lượng điện tích chuyển dịch qua tiết diện thẳng của dây dẫn trong một đơn vị thời gian. Cường độ dòng điện ký hi là I, đặc trưng cho độ lớn của dòng điện, ta có biểu thức: I=# t Trong đỏ: q là lượng điện tích chuyển dịch qua tiết dây dẫn trong thời giant.