SỞ LAO ĐỘNG TB&XH TỈNH HÀ NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: CHẾ TẠO PHÔI HÀN 1 NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 234/QĐ- CĐN ngày 05 tháng 8 năm 2020 của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam Hà Nam, năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung quốc gia nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 14: Chế tạo phôi hàn 1 là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, tác giả đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Tác giả đã có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Hà Nam, ngày tháng năm 2020 Tham gia biên soạn Phan Đức Trung MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 3 BÀI 1: CHẾ TẠO PHÔI HÀN BẰNG MỎ CẮT KHÍ CẦM TAY. Thực chất, đặc điểm và điều kiện cắt phôi bằng mỏ ngọn lửa oxi- khí cháy.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của các thiết bị an toàn và mỏ cắt cầm tay. Lắp ráp thiết bị và tạo ngọn lửa cắt. Kỹ thuật cắt khí. Sai hỏng thường gặp.
Những quy định an toàn và các biện pháp phòng chống cháy nổ khi cắt khí. An toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. 30 BÀI 2: CẮT KIM LOẠI BẰNG MÁY CẮT ĐÁ. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy cắt lưỡi đĩa.
Vận hành sử dụng máy cắt lưỡi đĩa. Kỹ thuật cắt phôi bằng máy cắt lưỡi đĩa. Công tác an toàn và vệ sinh phân xưởng. 36 BÀI 3: KHOAN KIM LOẠI.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại máy khoan. Vận hành máy khoan bàn. Chế độ khoan kim loại. Kỹ thuật khoan.
48 BÀI 4 : MÀI MÉP HÀN, MÉP CÙN BẰNG MÁY MÀI CẦM TAY. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy mài cầm tay:. Vận hành, sử dụng và kỹ thuật mài cầm tay:. An toàn lao động và vệ sinh công nghiệp:.
54 BÀI 5: CHẾ TẠO PHÔI TRÊN MÁY CẮT TÔN THUỶ. Cấu tạo nguyên lý làm việc của máy. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị vật liệu cắt. Chọn chế độ cắt.
Thực hiện cắt. Kiểm tra đánh giá chất lượng sản phẩm. An toàn lao động và vệ sinh công nghiệp:. 61 BÀI 6: CHẾ TẠO PHÔI TRÊN MÁY CHẤN TÔN THUỶ LỰC.
Cấu tạo nguyên lý làm việc của máy. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị vật liệu cắt. Chọn chế độ cắt. Thực hiện chấn.
An toàn lao động và vệ sinh công nghiệp:. 71 BÀI 7: Chế tạo phôi trên máy cắt đột liên hợp. Cấu tạo nguyên lý làm việc của máy. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị vật liệu cắt.
Chọn chế độ cắt. Thực hiện cắt, đột. An toàn lao động và vệ sinh công nghiệp:. 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO:.
80 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Chế tạo phôi hàn 1 Mã mô đun: MĐ14 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Là môn đun được bố trí cho học sinh sau khi đã học xong các môn học chung theo quy định của Bộ LĐTB-XH và học xong hoặc học song song với các môn học bắt buộc của đào tạo chuyên môn nghề từ MH07 đến MH13. - Tính chất: Là mô đun chuyên ngành bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức: + Xác định đúng phương pháp chế tạo phôi hàn. + Tính toán khai triển phôi chính xác, đúng kích thước bản vẽ.
- Về kỹ năng: + Vận hành sử dụng thành thạo các loại dụng cụ, thiết bị chế tạo phôi hàn (mỏ cắt khí cầm tay, máy cát lưỡi đĩa, khoan kim loại, máy mài cầm tay, máy cắt tôn thuỷ lực, máy chấn tôn thuỷ lực, máy cắt đột liên hợp). + Chế tạo các loại phôi tấm, phôi thanh, phôi ống thép đúng kích thước bản vẽ đảm - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có khả năng làm việc độc lập, làm việc theo nhóm, sáng tạo ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc trong điều kiện làm việc thay đổi; Có ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp. + Hướng dẫn, giám sát những người có trình độ thấp hơn thực hiện công việc đã định sẵn theo sự phân công; + Đánh giá hoạt động của cá nhân và kết quả thực hiện của nhóm; + Quản lý, kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện công việc của cá nhân, tổ, nhóm. Nội dung của mô đun: BÀI 1: CHẾ TẠO PHÔI HÀN BẰNG MỎ CẮT KHÍ CẦM TAY Mã bài: MĐ 14.1 Giới thiệu: Khi chế tạo kết cấu, vật liệu ban đầu ở dạng tấm, dạng ống, dạng định hình theo tiêu chuẩn.
Để tạo thành kết cấu người thợ phải khai triển hình dạng và tách chúng thành các chi tiết có kích thước và hình dáng theo yêu cầu. Công việc quan trong ở đây là quá trình cắt, hiện nay có nhiều phương pháp khác nhau từ hiện đại tới đơn giản; cắt phôi bằng mỏ cắt khí cầm tay là phương pháp cắt mang lại hiệu quả kinh tế cao vì thiết bị đơn giản, dễ thực hiện, nguồn khí có nhiều trong tự nhiên và dễ điều chế. Theo nguồn thống kê của tổ chức kỹ thuật lao động và viện bảo hộ lao động, hiện nay chế tạo phôi bằng mỏ cắt khí cầm tay chiếm 57,8% tổng số công việc chế tạo phôi hàn. Mục tiêu: - Liệt kê được đầy đủ các loại dụng cụ, thiết bị cắt khí bằng mỏ cắt cầm tay.
- Trình bày được cấu tạo và nguyên lý làm việc của mỏ cắt, van giảm áp, chai chứa khí, máy sinh khí a-xê-ty-len, bình dập lửa tạt lại, ống dẫn khí. - Lắp ráp thiết bị, dụng cụ cắt khí đảm bảo an toàn, đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. - Vận hành và sử dụng thành thạo mỏ cắt khí cầm tay - Khai triển, tính toán phôi đúng hình dáng và kích thước của chi tiết. - Chọn chế độ cắt(chiều cao cắt, công suất ngọn lửa, tốc độ cắt, góc nghiêng mỏ cắt) hợp lý.
- Gá kẹp phôi chắc chắn, đảm bảo thoát xỉ tốt. - Cắt được đường cắt thẳng, tròn đúng kích thước và đường cắt ít ba via. - Chỉnh sửa phôi đạt hình dáng, kích thước theo yêu cầu kỹ thuật. - Thực hiện tốt công tác an toàn, phòng chống cháy nổ và vệ sinh công nghiệp.
Nội dung chính: 1. Thực chất, đặc điểm và điều kiện cắt phôi bằng mỏ ngọn lửa oxi- khí cháy. Thực chất của quá trình cắt. Quá trình cắt khí là sự đốt cháy kim loại bằng dòng O 2 để tạo nên các ôxít và các ôxít này bị thổi đi để tạo thành rãnh cắt.
Quá trình cắt bắt đầu bằng sự đốt kim loại đến nhiệt độ cháy (ôxy hoá mãnh liệt) nhờ ngọn lửa hàn sau đó cho dòng ôxy thổi qua. Để đốt nóng kim loại đến nhiệt độ cháy, dùng nhiệt của phản ứng giữa O2 và C2H2 (hoặc các loại khí cháy C2H 2, C6H6. Khi đã đạt đến nhiệt độ cháy, cho dòng O2 kỹ thuật nguyên chất ( 98 đến 99,7% O2) vào ở giữa rãnh mỏ cắt và nó sẽ trực tiếp ôxi hoá kim loại tạo thành ôxít sắt và thổi chúng khỏi rãnh cắt. Sự phát nhiệt trong quá trình cắt giúp cho việc nung nóng vùng xung quanh đến nhiệt độ cháy, do đó dòng O2 cứ tiếp tục mở để cắt cho đến kết thúc đường cắt.
Cắt bằng O2 đuợc dùng rộng rãi trong công nghiệp luyện kim và gia công kim loại, xây dựng. Hiện nay cắt bằng phương pháp thủ công vẫn đuợc ứng dụng rộng rãi để cắt thép tấm, thép tròn và các chi tiết đơn giản hay phức tạp. Cắt bằng máy ngày càng đuợc phát triển và có năng suất cao, độ chính xác mép cắt phẳng và hiệu quả kinh tế lớn. Điều kiện cắt được của kim loại bằng ôxy: Không phải mọi kim loại hay hợp kim loai đều có thể cắt đuợc bằng O 2 mà kim loại cắt đuợc phải thoả mãn các điều kiện sau: - Nhiệt độ chảy cần phải cao hơn nhiệt độ cháy với O2.
Đối với thép các bon thấp có hàm lượng C (0,7%) nhiệt độ cháy khoảng 135 0C, còn nhiệt độ chảy gần 15000C nếu thoả mãn điều kiện này. Đối với thép các bon cao, ví dụ ( từ 1,1 đến 1.2%) nhiệt độ chảy gần bằng nhiệt độ cháy nên trước khi cắt cần phải đốt nóng từ (300 đến 6500C). Đối với thép các bon cao và thép kim cao Crôm - Ni ken, gang, kim loại màu muốn cắt phải dùng thuốc cắt. - Nhiệt độ cháy của ôxít kim loại phải nhỏ hơn nhiệt độ cháy của kim loại đó.
Nếu ngược lại lớp ôxít được tạo ra trên bề mặt kim loại vì không bị chảy ra nên khi có dòng O2 thổi vào lớp ôxít sẽ ngăn cản việc ôxi hoá lớp kim loại phía dưới. - Nhiệt lượng sinh ra khi làm kim loại cháy trong dòng O2 phải đủ để duy trì quá trình liên tục. - Tính dẫn nhiệt của kim loại không quá cao, trường hợp quá cao thì nhiệt lượng bị truyền ra xung quanh, làm cho nhiệt độ cắt tại chỗ không đủ hoặc gián đoạn quá trình cắt. - Ôxít phải có tính chảy loãng cao để kim loại dễ bị thổi khỏi rãnh cắt, nếu ngược lại sẽ cản trở dòng O2 tức là cản trở quá trình cắt.
- Kim loại dùng để cắt phải hạn chế bớt nồng độ của một số chất làm cản trở quá trình cắt như: C, Cr, Si, .và một số chất nâng cao tính sôi của thép như Mo, W.