Giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm nghề thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ trình độ cao đẳng trường cđ gtvt trung ương i

Giáo trình bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm nghề kiểm tra chất lượng cầu đường bộ. Tài liệu học tập chính thức cho sinh viên cao đẳng GTVT.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Giao Thông Vận Tải Trung Ương I
• Chuyên ngành: Thí nghiệm và Kiểm tra Chất lượng Cầu đường bộ
• Đề tài: Giáo trình Mô đun Bảo quản, Hiệu chỉnh Dụng cụ Thí nghiệm
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm

Trong lĩnh vực kiểm tra chất lượng cầu đường bộ, độ chính xác của kết quả thí nghiệm là yếu tố quyết định đến sự an toàn và bền vững của công trình. Để đạt được sự chính xác này, việc bảo quản và hiệu chỉnh định kỳ các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm giữ vai trò nền tảng. Giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm của Trường CĐ GTVT Trung ương I được biên soạn nhằm cung cấp một hệ thống kiến thức toàn diện, từ lý thuyết đến thực hành, cho sinh viên ngành Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ. Tài liệu này không chỉ là một giáo án môn học thí nghiệm chuyên ngành mà còn được xem như một cuốn sổ tay thí nghiệm viên cầu đường thiết yếu. Nội dung giáo trình nhấn mạnh: “Muốn có kết quả thí nghiệm chính xác, ngoài việc thực hiện theo đúng quy trình thí nghiệm, các dụng cụ thiết bị thí nghiệm phải đạt được các thông số kỹ thuật theo yêu cầu của tiêu chuẩn”. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc hiệu chỉnh như một công đoạn không thể tách rời trong quy trình đảm bảo chất lượng. Việc nắm vững các phương pháp trong tài liệu này giúp hình thành kỹ năng chuyên môn, tính cẩn thận và trung thực cho người học, đáp ứng yêu cầu khắt khe của ngành. Đây là một tài liệu bảo quản thiết bị thí nghiệm cốt lõi, đặt nền móng cho việc vận hành và quản lý hiệu quả một phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng.

1.1. Vai trò của hiệu chỉnh trong kiểm tra chất lượng cầu đường

Hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm là hoạt động bắt buộc để đảm bảo mọi phép đo đều có độ tin cậy cao, là cơ sở cho việc nghiệm thu và đánh giá công trình. Một thiết bị không được hiệu chỉnh có thể cung cấp số liệu sai lệch, dẫn đến những quyết định kỹ thuật sai lầm, ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ và an toàn của các công trình giao thông. Vì vậy, quy trình hiệu chuẩn dụng cụ đo lường chuẩn xác là yếu tố sống còn. Hoạt động này giúp phát hiện sớm các hỏng hóc, sự xuống cấp của thiết bị, từ đó có kế hoạch sửa chữa hoặc thay thế kịp thời. Hơn nữa, việc tuân thủ các kỳ hạn hiệu chỉnh còn là yêu cầu pháp lý, giúp các phòng thí nghiệm (LAS-XD) duy trì chứng nhận năng lực và uy tín trong ngành. Mọi kết quả từ một giáo trình kiểm định chất lượng công trình giao thông đều phải dựa trên dữ liệu từ các thiết bị đã được hiệu chuẩn.

1.2. Giới thiệu giáo trình CĐ GTVT TW I và mục tiêu đào tạo

Giáo trình được biên soạn dựa trên chương trình khung quốc gia, tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, tập trung vào việc hiệu chỉnh nội bộ các dụng cụ đơn giản. Mục tiêu của mô đun này rất rõ ràng: người học sau khi hoàn thành phải có khả năng trình bày cấu tạo, công dụng và sử dụng thành thạo các thiết bị; thực hiện đúng các bước hiệu chỉnh theo quy định; đồng thời rèn luyện tính cẩn thận, chính xác. Các bài học trong giáo trình được thiết kế để cung cấp hướng dẫn sử dụng thiết bị thí nghiệm vật liệu xây dựng một cách chi tiết, từ các dụng cụ cơ bản như dao vòng, bình tỷ trọng đến các máy móc phức tạp hơn. Đây là nền tảng vững chắc cho công tác quản lý và vận hành thiết bị phòng lab trong thực tế.

II. Thách thức trong bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ phòng LAS XD

Vận hành một phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD) đối mặt với nhiều thách thức, trong đó việc duy trì độ chính xác của thiết bị là khó khăn hàng đầu. Dụng cụ thí nghiệm sau một thời gian sử dụng không thể tránh khỏi hao mòn, sai lệch thông số kỹ thuật do tác động vật lý và môi trường. Ví dụ, giáo trình chỉ ra “Dao vòng có thể bị vênh méo hoặc hao hụt khối lượng, thể tích trong quá trình sử dụng, gây ảnh hưởng đến độ chính xác”. Nếu không có một kế hoạch bảo dưỡng máy móc phòng LAS-XD định kỳ, các sai số này sẽ tích tụ, làm mất đi tính tin cậy của kết quả phân tích vật liệu. Thêm vào đó, việc tuân thủ các tiêu chuẩn kiểm định thiết bị xây dựng ngày càng nghiêm ngặt đòi hỏi nhân viên phòng thí nghiệm phải có kiến thức chuyên sâu và kỹ năng thực hành tốt. Một thách thức khác là đảm bảo an toàn lao động trong phòng thí nghiệm trong quá trình hiệu chỉnh, đặc biệt với các thiết bị sử dụng điện, lực nén lớn hoặc hóa chất. Việc phân biệt và lựa chọn giữa hiệu chỉnh nội bộ và hiệu chỉnh bên ngoài cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tối ưu chi phí và đảm bảo chất lượng theo yêu cầu của hệ thống đo lường quốc gia.

2.1. Sai số đo lường và hậu quả trong ngành xây dựng cầu đường

Sai số trong đo lường có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Một kết quả thí nghiệm cường độ bê tông cao hơn thực tế do máy nén chưa được hiệu chuẩn có thể khiến một lô bê tông không đạt chuẩn được chấp nhận, tiềm ẩn nguy cơ về kết cấu. Tương tự, sai số trong việc xác định độ chặt nền đường có thể làm giảm khả năng chịu tải của tuyến đường, rút ngắn tuổi thọ khai thác. Những sai sót này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn đe dọa trực tiếp đến an toàn của người tham gia giao thông. Do đó, việc loại bỏ và kiểm soát sai số thông qua hiệu chỉnh là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.

2.2. Yêu cầu về tiêu chuẩn kiểm định thiết bị xây dựng hiện nay

Giáo trình nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn đo lường của Việt Nam (TCVN). Tài liệu trích dẫn: “Mọi phép đo cần thiết cho tiến hành các thí nghiệm... phải được theo dõi xác nhận... là phù hợp với tiêu chuẩn về đo lường của Việt Nam”. Điều này có nghĩa là mọi thiết bị trong phòng thí nghiệm phải được liên kết chuẩn, có hồ sơ chứng nhận hiệu chuẩn rõ ràng và còn hiệu lực. Các tiêu chuẩn kiểm định thiết bị xây dựng quy định cụ thể về tần suất, phương pháp và sai số cho phép đối với từng loại dụng cụ, đòi hỏi các phòng thí nghiệm phải xây dựng một hệ thống quản lý chất lượng chặt chẽ.

2.3. Phân biệt hiệu chỉnh nội bộ và hiệu chỉnh bên ngoài

Giáo trình phân loại rõ hai hình thức hiệu chỉnh. Hiệu chỉnh nội bộ là công việc kiểm tra các dụng cụ đơn giản do nhân viên trong phòng tự đảm nhiệm, chẳng hạn như kiểm tra thể tích dao vòng hay khối lượng hộp nhôm. Hình thức này giúp tiết kiệm chi phí và thời gian. Ngược lại, hiệu chỉnh bên ngoài áp dụng cho các thiết bị phức tạp, đòi hỏi độ chính xác cao như máy nén, máy kéo, cần được thực hiện bởi các cơ quan chuyên trách có thẩm quyền. Việc lựa chọn hình thức phù hợp là một phần quan trọng của công tác quản lý và vận hành thiết bị phòng lab.

III. Hướng dẫn quy trình hiệu chuẩn dụng cụ đo lường cơ bản nhất

Một quy trình hiệu chuẩn dụng cụ đo lường hiệu quả bắt đầu từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản. Nền tảng của mọi hoạt động hiệu chỉnh là việc sử dụng các mẫu chuẩn và thiết bị chuẩn. Giáo trình quy định rõ: “Những mẫu chuẩn và thiết bị chuẩn này phải có độ chính xác cao hơn dụng cụ cần hiệu chỉnh, nhằm đạt được độ chính xác mong muốn”. Các thiết bị chuẩn này, ví dụ như quả cân chuẩn hay lực kế, phải có giấy chứng nhận từ cơ quan có thẩm quyền và được bảo quản cẩn thận. Môi trường hiệu chuẩn cũng là một yếu tố quan trọng, cần đảm bảo các điều kiện về nhiệt độ, độ ẩm, tránh rung động và gió lùa. Toàn bộ quá trình từ chuẩn bị, tiến hành đến xử lý kết quả đều phải được ghi chép đầy đủ vào hồ sơ. Việc lập biên bản, ghi rõ phương pháp, thiết bị sử dụng, kết quả, và người thực hiện là yêu cầu bắt buộc. Đây là một phần không thể thiếu trong hệ thống quản lý chất lượng của phòng thí nghiệm, giúp truy xuất nguồn gốc và đảm bảo tính minh bạch, nhất quán của dữ liệu đo lường.

3.1. Nguyên tắc sử dụng mẫu chuẩn và các thiết bị đo lường

Nguyên tắc cốt lõi là sự so sánh trực tiếp hoặc gián tiếp giữa dụng cụ cần hiệu chỉnh và một thiết bị chuẩn đã được công nhận. Các loại thiết bị chuẩn thường dùng bao gồm: thước chuẩn, panme, đồng hồ so để kiểm tra kích thước; quả cân chuẩn để hiệu chỉnh cân; lực kế kiểu vòng để hiệu chỉnh các thiết bị đo lực như vòng ứng biến. Các thiết bị chuẩn này phải được chính các phòng thí nghiệm hiệu chuẩn được ủy nhiệm kiểm định định kỳ, tạo thành một chuỗi liên kết chuẩn đến hệ thống đo lường quốc gia hoặc quốc tế. Việc sử dụng sai thiết bị chuẩn hoặc thiết bị chuẩn hết hạn sẽ làm toàn bộ quá trình hiệu chỉnh trở nên vô nghĩa.

3.2. Yêu cầu về hồ sơ và ghi chép trong quản lý thiết bị lab

Việc lưu trữ hồ sơ là bằng chứng cho thấy thiết bị đã được hiệu chỉnh đúng cách. Một giấy chứng nhận hiệu chuẩn, dù là nội bộ hay bên ngoài, phải bao gồm các thông tin tối thiểu như: tên tổ chức hiệu chỉnh, mô tả dụng cụ, phương pháp, thiết bị chuẩn đã sử dụng, nhiệt độ môi trường, kết quả và dữ liệu hiệu chỉnh, ngày thực hiện, và chữ ký của người chịu trách nhiệm. Việc quản lý hồ sơ chặt chẽ không chỉ đáp ứng yêu cầu của các đợt đánh giá năng lực phòng thí nghiệm mà còn giúp theo dõi lịch sử của thiết bị, từ đó xác định kỳ hạn hiệu chỉnh lại một cách khoa học.

IV. Phương pháp hiệu chỉnh các dụng cụ thí nghiệm chuyên ngành

Giáo trình đi sâu vào hướng dẫn chi tiết các bước hiệu chỉnh cho từng loại dụng cụ thí nghiệm chuyên ngành cầu đường bộ. Mỗi thiết bị có đặc thù riêng, đòi hỏi phương pháp và quy trình thực hiện khác nhau để đảm bảo thông số kỹ thuật đạt chuẩn. Việc nắm vững các phương pháp này là kỹ năng cốt lõi của một thí nghiệm viên. Nội dung các bài học cung cấp một lộ trình rõ ràng, từ việc chuẩn bị dụng cụ, tiến hành các phép đo lặp lại, đến xử lý số liệu và lập báo cáo kết quả. Ví dụ, việc hiệu chỉnh cân không chỉ đơn thuần là kiểm tra điểm 0 mà còn bao gồm kiểm tra độ lặp lại và sai số ở nhiều mức tải khác nhau. Tương tự, hiệu chuẩn máy nén bê tông (máy nén 1 trục) đòi hỏi phải xác định được cả biến dạng của chính bản thân máy để có kết quả biến dạng mẫu chính xác. Những kiến thức thực tiễn này là vô cùng quý giá, giúp người học tự tin thực hiện công việc bảo trì, hiệu chỉnh cơ bản tại phòng thí nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng tổng thể của công tác kiểm định.

4.1. Kỹ thuật hiệu chỉnh các loại cân thí nghiệm và quả cân chuẩn

Hiệu chỉnh cân là công việc thường xuyên nhất. Quy trình bao gồm kiểm tra ngoại quan, kiểm tra kỹ thuật (độ nhạy, độ ổn định) và kiểm tra đo lường. Việc kiểm tra đo lường được thực hiện bằng quả cân chuẩn ở các mức tải trọng khác nhau (thường là 50% và 100% tải trọng tối đa) để đánh giá độ lặp lại và sai số tuyến tính. Ngoài ra, kiểm tra tải trọng lệch tâm cũng rất quan trọng để đảm bảo kết quả không thay đổi khi đặt vật cân ở các vị trí khác nhau trên đĩa cân. Giáo trình cung cấp các bảng sai số cho phép tương ứng với từng cấp chính xác của cân, làm cơ sở để đánh giá thiết bị có đạt yêu cầu hay không.

4.2. Các bước hiệu chỉnh vòng ứng biến và máy nén 1 trục

Vòng ứng biến là thiết bị quan trọng để đo lực trong nhiều thí nghiệm. Hiệu chỉnh vòng ứng biến được thực hiện bằng cách đặt nó vào một máy gia tải chuẩn (hoặc dùng lực kế chuẩn), sau đó tăng dần các cấp tải và ghi lại số đọc biến dạng tương ứng trên đồng hồ. Từ đó, một biểu đồ quan hệ giữa lực và số đọc được thiết lập, gọi là biểu đồ hiệu chỉnh. Đối với máy nén 1 trục, việc hiệu chỉnh nhằm xác định biến dạng của khung máy dưới các cấp tải khác nhau. Quá trình này được thực hiện bằng cách thay thế mẫu thử bằng một thỏi thép cứng (coi như không biến dạng) và ghi lại số đọc của đồng hồ đo biến dạng. Kết quả này sau đó sẽ được trừ đi khi thí nghiệm trên mẫu thật.

4.3. Quy trình xác định thông số phễu rót cát và dao vòng

Bộ phễu rót cát được dùng để xác định khối lượng thể tích của đất tại hiện trường. Công tác hiệu chỉnh bao gồm hai bước chính: xác định khối lượng cát chuẩn lấp đầy phễu và xác định khối lượng thể tích của cát chuẩn. Các giá trị này là hằng số được sử dụng trong mọi tính toán sau này. Tương tự, dao vòng dùng để lấy mẫu đất nguyên dạng cần được hiệu chỉnh để xác định chính xác thể tích và khối lượng của nó. Quy trình bao gồm việc đo đạc cẩn thận đường kính, chiều cao (tối thiểu 3 vị trí cho mỗi kích thước) và cân khối lượng dao. Các thông số này được ghi lại trong một bảng hiệu chỉnh để tra cứu nhanh khi làm thí nghiệm.

V. Ứng dụng thực tiễn từ giáo trình thí nghiệm cầu đường bộ

Kiến thức từ giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm có tính ứng dụng trực tiếp và sâu rộng trong hoạt động hàng ngày của một phòng thí nghiệm chuyên ngành. Việc áp dụng đúng các quy trình hiệu chỉnh không chỉ là một yêu cầu về mặt lý thuyết mà còn là yếu tố quyết định độ chính xác của các chỉ tiêu quan trọng như cường độ vật liệu, độ chặt nền đường, hay thành phần cấp phối. Một phòng thí nghiệm với các thiết bị được hiệu chuẩn đầy đủ sẽ cung cấp các kết quả đáng tin cậy, làm cơ sở vững chắc cho kỹ sư đưa ra các quyết định về thiết kế, thi công và nghiệm thu công trình. Ví dụ, trong thí nghiệm cường độ bê tông, sai số của máy nén có thể dẫn đến đánh giá sai hoàn toàn về chất lượng kết cấu. Tương tự, việc kiểm tra chất lượng nhựa đường qua các thí nghiệm như Marshall đòi hỏi vòng ứng biến phải được hiệu chỉnh chính xác. Do đó, việc đầu tư thời gian và nguồn lực cho công tác bảo quản và hiệu chỉnh chính là đầu tư cho chất lượng và sự an toàn của toàn bộ dự án xây dựng.

5.1. Nâng cao độ chính xác thí nghiệm vật liệu xây dựng

Việc hiệu chỉnh định kỳ giúp loại bỏ các sai số hệ thống của thiết bị, từ đó nâng cao độ chính xác của kết quả cuối cùng. Khi thực hiện thí nghiệm xác định khối lượng riêng của cốt liệu, một bình tỷ trọng đã được hiệu chỉnh bảng nhiệt độ sẽ cho kết quả tin cậy hơn. Trong thí nghiệm nén đất, việc hiệu chỉnh biến dạng của máy nén 1 trục giúp xác định chính xác mô đun đàn hồi của mẫu đất. Mỗi một cải tiến nhỏ trong độ chính xác của từng phép đo riêng lẻ sẽ góp phần tạo nên một kết quả tổng thể đáng tin cậy hơn, phản ánh đúng bản chất làm việc của vật liệu xây dựng.

5.2. Tối ưu hóa công tác bảo dưỡng máy móc phòng LAS XD

Hiệu chỉnh không chỉ là kiểm tra độ chính xác mà còn là một hình thức kiểm tra sức khỏe của thiết bị. Trong quá trình hiệu chỉnh, các dấu hiệu bất thường như độ trôi, độ lặp lại kém có thể được phát hiện sớm. Điều này cho phép lên kế hoạch bảo dưỡng máy móc phòng LAS-XD một cách chủ động, thay vì chờ đến khi thiết bị hỏng hóc hoàn toàn. Một lịch trình hiệu chỉnh và bảo dưỡng khoa học giúp kéo dài tuổi thọ của máy móc, giảm thiểu thời gian chết và đảm bảo phòng thí nghiệm luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hoạt động với hiệu suất cao nhất.

VI. Tương lai và tầm quan trọng của giáo trình hiệu chỉnh thiết bị

Trong bối cảnh ngành xây dựng giao thông ngày càng phát triển với các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng khắt khe hơn, vai trò của công tác thí nghiệm và kiểm định càng trở nên quan trọng. Giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm của Trường CĐ GTVT Trung ương I đóng vai trò là tài liệu nền tảng, trang bị những kiến thức và kỹ năng không thể thiếu cho đội ngũ thí nghiệm viên tương lai. Nội dung của giáo trình không chỉ dừng lại ở các quy trình kỹ thuật mà còn góp phần xây dựng một tư duy làm việc chuyên nghiệp: tỉ mỉ, chính xác và luôn tuân thủ tiêu chuẩn. Mặc dù công nghệ hiệu chuẩn không ngừng phát triển với các thiết bị tự động và kỹ thuật số, những nguyên lý cơ bản về mẫu chuẩn, sai số và quy trình được trình bày trong giáo trình vẫn giữ nguyên giá trị. Đây là kim chỉ nam giúp các kỹ thuật viên tương lai thích ứng và làm chủ các công nghệ mới, đảm bảo chất lượng cho các công trình hạ tầng giao thông của đất nước.

6.1. Tóm tắt giá trị cốt lõi của môn học thí nghiệm chuyên ngành

Giá trị cốt lõi của môn học này không chỉ nằm ở việc truyền đạt kiến thức về cách hiệu chỉnh từng thiết bị cụ thể. Quan trọng hơn, nó xây dựng cho người học một ý thức sâu sắc về tầm quan trọng của sự chính xác trong đo lường. Môn học rèn luyện đức tính cẩn thận, kiên trì và trách nhiệm, bởi một sai sót nhỏ trong phòng thí nghiệm có thể gây ra những hậu quả lớn ngoài công trường. Có thể nói, đây là một giáo án môn học thí nghiệm chuyên ngành giúp định hình phẩm chất và năng lực cốt lõi của một thí nghiệm viên cầu đường chuyên nghiệp.

6.2. Xu hướng phát triển công nghệ hiệu chuẩn trong tương lai

Tương lai của ngành hiệu chuẩn đang hướng tới sự tự động hóa và số hóa. Các hệ thống hiệu chuẩn tự động có thể thực hiện quy trình một cách nhanh chóng, giảm thiểu sai sót do con người. Các cảm biến thông minh và phần mềm quản lý cho phép theo dõi tình trạng thiết bị theo thời gian thực và tự động nhắc nhở khi đến kỳ hiệu chỉnh. Tuy nhiên, dù công nghệ có hiện đại đến đâu, việc hiểu rõ nguyên lý hoạt động máy nén bê tông hay bất kỳ thiết bị nào khác và các nguyên tắc hiệu chuẩn cơ bản vẫn là điều bắt buộc để có thể vận hành và diễn giải kết quả một cách chính xác.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: BẢO QUẢN, HIỆU CHỈNH DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM (MÃ SỐ: MĐ 25)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm (Mã tài liệu: MĐ 25) do Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I (thuộc Bộ Giao thông Vận tải) biên soạn và ban hành năm 2017 tại Hà Nội. Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ ở trình độ Cao đẳng. Trong chương trình đào tạo, mô đun MĐ 25 có khối lượng 60 giờ (bao gồm 9 giờ lý thuyết, 48 giờ thực hành và 3 giờ kiểm tra tích hợp), được bố trí giảng dạy sau các môn học chung và các môn học/mô đun kỹ thuật cơ sở từ MH 07 đến MH 13, đồng thời diễn ra trước mô đun MĐ 26.

Mục tiêu học tập cốt lõi của giáo trình gồm:

• Trình bày cấu tạo, nguyên lý và công dụng của các thiết bị, dụng cụ thí nghiệm chuyên ngành cầu đường.
• Thực hiện thành thạo quy trình thao tác và các bước hiệu chỉnh nội bộ theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
• Rèn luyện kỹ năng bảo quản, tính chuẩn xác, cẩn thận và tuân thủ các quy định an toàn lao động trong phòng thí nghiệm.

Giáo trình tiếp cận theo mô hình tích hợp giữa lý thuyết đo lường và thực hành thao tác trực tiếp trên thiết bị. Điểm đặc thù của tài liệu là tập trung chuyên sâu vào quy trình "hiệu chỉnh nội bộ" – các phép kiểm tra, xác định thông số kỹ thuật định kỳ do nhân viên kỹ thuật tại phòng thí nghiệm tự thực hiện, kết hợp chuẩn hóa hồ sơ lưu trữ và đối chiếu chuẩn đo lường quốc gia.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình được cấu trúc thành 10 bài học chuyên đề, sắp xếp theo logic tiến triển từ lý thuyết đo lường chung đến quy trình hiệu chỉnh cụ thể cho từng nhóm thiết bị cơ bản và phức tạp:

• Bài 1: Lý thuyết chung về hiệu chỉnh thiết bị, dụng cụ thí nghiệm (1 giờ lý thuyết): Khái niệm về vai trò của thí nghiệm vật liệu, công trình; phân loại hiệu chỉnh nội bộ và hiệu chỉnh bên ngoài; quy định về mẫu chuẩn, thiết bị chuẩn (thước chuẩn, quả cân chuẩn, lực kế kiểu vòng cấp 1, máy ép thủy lực tải trọng tĩnh); quy định về môi trường, hồ sơ, giấy chứng nhận kiểm định và chu kỳ hiệu chuẩn.
• Bài 2: Hiệu chỉnh dao vòng và hộp nhôm (3 giờ: 0.5 giờ lý thuyết, 2.5 giờ thực hành): Kỹ thuật đo kích thước hình học (đường kính $D$, chiều cao $h$), xác định thể tích ($V \ge 50\text{ cm}^3$), khối lượng ($P$) của dao vòng và khối lượng hộp nhôm phục vụ thí nghiệm độ ẩm, dung trọng đất; chu kỳ kiểm tra từ 6–12 tháng.
• Bài 3: Hiệu chỉnh bình tỷ trọng (4 giờ: 0.5 giờ lý thuyết, 3.5 giờ thực hành): Xác định khối lượng bình chứa nước cất ($G_1$) ở dải nhiệt độ từ 5°C đến 45°C để phục vụ tính toán khối lượng riêng $\gamma_s = \frac{G \cdot \gamma_0}{G + G_1 - G_2}$ cho các loại bình Hubra, bình Chapman.
• Bài 4: Hiệu chỉnh tỷ trọng kế (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Kỹ thuật hiệu chỉnh tỷ trọng kế loại A (thang 0–50) và loại B (thang 0,995–1,030); xác định cự ly chìm lắng $H_R$, số hiệu chỉnh độ khắc $C$, hiệu chỉnh mặt cong chất lỏng $m_B$, hiệu chỉnh chất phân tán $C_{ph}$ và bảng số hiệu chỉnh theo nhiệt độ môi trường từ 10°C đến 30°C.
• Bài 5: Hiệu chỉnh các loại cân thí nghiệm (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 6 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Phân cấp cân không tự động theo OIML R76-1 (cấp I, II, III, IIII); sử dụng quả cân chuẩn cấp E2, F1, F2; phương pháp kiểm tra độ lặp lại (6 phép cân tại 50% Max và Max), kiểm tra tải trọng lệch tâm ($\text{Max}/3$) và kiểm tra 5 mức tải tăng/giảm; quy trình cài đặt và hiệu chỉnh cân điện tử (EK-H series) kết hợp bù gia tốc trọng lực địa phương.
• Bài 6: Hiệu chỉnh phễu rót cát (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Xác định khối lượng cát chuẩn trong phễu và đế định vị ($C$), xác định khối lượng thể tích cát chuẩn ($\gamma_c$) và xác định dung trọng khô/ẩm của đất tại hiện trường theo tiêu chuẩn AASHTO.
• Bài 7: Hiệu chỉnh vòng ứng biến (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 6 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Xác định quan hệ tải trọng – biến dạng trong giới hạn 80% tải trọng cực hạn ($F_{\text{max}}$) trên các loại vòng hình tròn (PRC, PRT), hình ovan dùng cho máy nén Marshall và máy đo lực; thiết lập hệ số hiệu chỉnh.
• Bài 8: Hiệu chỉnh máy nén 1 trục (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Phương pháp loại trừ biến dạng bản thân của máy nén lún TS-191 bằng thỏi sắt chuẩn có kích thước tương đương mẫu đất khi chịu các cấp áp lực nén không nở hông.
• Bài 9 & Bài 10: Hiệu chỉnh máy cắt phẳng và Kích thủy lực có đồng hồ đo lực (tổng 12 giờ): Kỹ thuật hiệu chuẩn hệ thống gia tải, đồng hồ đo biến dạng và kiểm soát áp lực thủy lực.

Kiến thức nền tảng và kỹ năng phát triển

• Kiến thức nền tảng: Nguyên lý đo lường học hợp pháp; phân loại cấp chính xác của phương tiện đo theo OIML R76-1; lý thuyết ứng suất – biến dạng và cơ học phá hoại vật liệu; các công thức hiệu chỉnh nhiệt độ, mao dẫn và sức căng bề mặt trong cơ học đất.
• Kỹ năng phát triển:
  • Kỹ năng kỹ thuật: Vận hành thành thạo thước kẹp (0.01 mm), panme (0.002 mm), đồng hồ so (0.001 mm); thao tác cân phân tích, tủ sấy tự động ($110 \pm 5^\circ\text{C}$), máy gia tải và bộ rây sàng tiêu chuẩn ($2.36\text{ mm}$ đến $0.3\text{ mm}$).
  • Kỹ năng phân tích và xử lý số liệu: Tính toán sai số đo lường, độ không đảm bảo đo; lập bảng số liệu trung bình (tối thiểu 3 lần lặp); xây dựng biểu đồ quan hệ lực – biến dạng và đồ thị nhiệt độ – khối lượng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm tích hợp (Integrated Vocational Pedagogy), kết hợp giảng dạy lý thuyết nguyên lý song song với thực hành thao tác đo kiểm trực tiếp trên mẫu vật. Với tỷ lệ phân bổ 48 giờ thực hành trên tổng số 60 giờ định mức (chiếm 80% thời lượng), người học được rèn luyện kỹ năng qua từng bước chuẩn hóa:

1. Chuẩn bị và kiểm tra điều kiện đo: Kiểm tra môi trường phòng thí nghiệm (nhiệt độ dao động không quá $\pm 0.5^\circ\text{C}/\text{h}$ đối với cân cấp 1, $\pm 1^\circ\text{C}/\text{h}$ đối với cân cấp 2), kiểm tra ni-vô thăng bằng, độ cách ly rung động (bàn bê tông/đá dày tối thiểu $400\text{ mm}$) và tình trạng làm việc của thiết bị chuẩn.
2. Thực hiện thao tác đo lặp: Áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc đo lặp lại từ 3 đến 6 lần đối với mỗi phép thử (như kiểm tra độ lặp lại của cân với 6 lần cân tại $50%\text{ Max}$ và $\text{Max}$, đo 3 lần đối với phễu rót cát hoặc dao vòng).
3. Xử lý số liệu và đối chiếu sai số: Thu thập số liệu thô, loại trừ sai số thô bạo, tính toán giá trị trung bình và so sánh với sai số cho phép theo tiêu chuẩn (ví dụ: sai số giữa 2 lần xác định song song của tỷ trọng kế không vượt quá $0.0002$; độ lệch các lần thử phễu rót cát không quá $1%$).
4. Lập hồ sơ và biểu đồ hiệu chuẩn: Thiết lập bảng tra cứu thông số (bảng hiệu chỉnh thể tích dao vòng, biểu đồ quan hệ nhiệt độ – trọng lượng bình tỷ trọng, bảng quan hệ tải trọng – biến dạng vòng ứng biến No 720) và lưu trữ hồ sơ theo quy định quản lý phòng thí nghiệm.

Phương pháp đánh giá học phần được tích hợp trực tiếp 3 giờ kiểm tra thực tế, đánh giá đồng thời kiến thức nhận diện sai số và kỹ năng thao tác chuẩn xác trên thiết bị.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình MĐ 25 sở hữu các điểm cập nhật mang tính quy chuẩn kỹ thuật:

• Xây dựng trên phương pháp DACUM: Nội dung đào tạo được xây dựng từ kết quả phân tích nghề và phân tích công việc theo phương pháp DACUM thuộc Chương trình khung quốc gia ban hành năm 2009 cho nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ.
• Tích hợp hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đa tầng:
  • Tiêu chuẩn quốc gia Việt Nam (TCVN) về đo lường và kiểm định chất lượng phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD).
  • Tiêu chuẩn quốc tế AASHTO: Tích hợp đầy đủ quy trình xác định dung trọng ẩm, dung trọng khô của đất tại hiện trường bằng phương pháp phễu rót cát và cát tiêu chuẩn ($C_u < 2.0$, cỡ hạt lọt sàng $2.36\text{ mm}$ nằm trên sàng $0.3\text{ mm}$).
  • Khuyến nghị quốc tế OIML R76-1: Chuẩn hóa phân loại 4 cấp chính xác của cân và quy định thời hạn hiệu chỉnh quả cân chuẩn (2 năm cho lần đầu và 5 năm cho các kỳ tiếp theo đối với quả cân $\le 200\text{ g}$).
• Gắn kết thực tế thiết bị chuyên dụng: Giáo trình hướng dẫn thao tác trực tiếp trên các dòng máy cụ thể như cân điện tử kỹ thuật số EK-H series (Nhật Bản), máy nén lún TS-191, vòng ứng biến PRC/PRT/Marshall, đáp ứng yêu cầu vận hành thực tế tại các trạm kiểm định công trình giao thông.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên hệ Cao đẳng nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ. Giáo trình đóng vai trò là tài liệu học tập bắt buộc cho mô đun chuyên môn MĐ 25.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối lượng kiến thức chung theo quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, cùng các môn học và mô đun kỹ thuật cơ sở từ mã MH 07 đến MH 13 trước khi tiếp cận mô đun này.
• Giảng viên chuyên ngành: Tài liệu phục vụ giảng dạy lý thuyết chuyên môn và hướng dẫn thực hành xưởng/phòng thí nghiệm; cung cấp biểu mẫu biên bản hiệu chuẩn nội bộ, bảng tra số liệu nhiệt độ và công thức xử lý dữ liệu chuẩn tắc.
• Kỹ thuật viên và cán bộ phòng thí nghiệm: Sử dụng làm sổ tay tham khảo chuyên môn trong công tác bảo dưỡng, kiểm tra thông số thiết bị định kỳ (6 tháng, 1 năm) tại các phòng thí nghiệm LAS-XD phục vụ công trình cầu đường.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ, đồng thời là tài liệu tham khảo cho kỹ thuật viên tại các phòng thí nghiệm công trình giao thông.

2. Người học cần đáp ứng kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun MĐ 25?

Học viên bắt buộc phải hoàn thành các môn học giáo dục đại cương theo quy định và khối mô đun kỹ thuật cơ sở ngành từ MH 07 đến MH 13 trong chương trình khung đào tạo quốc gia.

3. Điểm khác biệt cốt lõi giữa hiệu chỉnh nội bộ và hiệu chỉnh bên ngoài trong giáo trình là gì?

Hiệu chỉnh nội bộ do nhân viên phòng thí nghiệm tự thực hiện đối với các dụng cụ đơn giản (dao vòng, hộp nhôm, phễu rót cát) bằng thiết bị chuẩn nội bộ; hiệu chỉnh bên ngoài áp dụng cho thiết bị phức tạp, do cơ quan đo lường có thẩm quyền thực hiện và cấp giấy chứng nhận kiểm định chính thức.

4. Thiết bị chuẩn dùng trong hiệu chỉnh cân thí nghiệm cần thỏa mãn điều kiện gì?

Quả cân chuẩn sử dụng phải phù hợp với chủng loại cân, có độ chính xác cao hơn ít nhất 5 lần so với số đọc yêu cầu của cân cần hiệu chỉnh, thuộc cấp chính xác E2 hoặc F1 (cho cân cấp 1), F1 hoặc F2 (cho cân cấp 2) và còn thời hạn hiệu lực kiểm định.

5. Giáo trình cung cấp những tài liệu biểu mẫu và bảng tra bổ trợ nào?

Tài liệu cung cấp sẵn hệ thống bảng tra số hiệu chỉnh nhiệt độ tỷ trọng kế (10°C–30°C), bảng theo dõi nhiệt độ bình tỷ trọng (5°C–45°C), sơ đồ cấu tạo van phễu rót cát, bảng tính dung trọng hiện trường AASHTO và quy trình chi tiết cài đặt cân điện tử EK-H Nhật Bản.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình mô đun Bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm (MĐ 25) cung cấp hệ thống kiến thức chuẩn tắc và quy trình thực hành đồng bộ về kiểm soát chất lượng thiết bị đo lường trong ngành thí nghiệm cầu đường bộ. Thông qua thời lượng 60 giờ học tập tích hợp, tài liệu thiết lập nền tảng kỹ năng thực nghiệm đo lường vững chắc, chuẩn hóa thao tác thu thập và xử lý số liệu sai số theo các tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN, AASHTO và OIML R76-1. Đây là học phần chuyên môn bản lề, bảo đảm năng lực nghề nghiệp để sinh viên tiếp tục hoàn thành mô đun MĐ 26 và đáp ứng các yêu cầu kiểm định chất lượng công trình giao thông thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

GIAOYTHÔNG VẬN TẢI. TRƯỜNG CA0.ĐẲNG 6IA0 THŨNG VẬN TẢI TRUNG ƯƯNG Ì K y 4 » a = 4 VEY GIAO TRINH MO DUN BAO QUAN, HIEU CHINH DUNG CU THÍ NGHIÊM Hà Nội, 2017 ; BOQ GIAO THONG VAN TAI TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG I GIAO TRINH Môn học: Bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm NGHE: THI NGHIEM VA KIEM TRA CHẤT LƯỢNG CÂU ĐƯỜNG BỘ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐĂNG Hà Nội - 2017 TUYEN BO BAN QUYEN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cam. Mã tài ligu: MD 25 LỜI GIỚI THIỆU Chương trình khung quốc gia nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phân tích công việc theo phương pháp DACUM.

Chương trình đã được ban hành năm 2009, tuy nhiên từ đó đến nay vẫn chưa có tài liệu chính thức nào ban hành về các tài liệu, giáo trình cho nghề này. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các giáo viên giảng dạy và học sinh, sinh viên có tài liệu học tập, tham khảo,việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Giáo trình nội bộ “ Bảo quản- hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm” được biên soạn trên cơ sở đề cương chương trình mô đun 25 - Bảo quản- hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm trong chương trình khung nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ. Muốn có kết quả thí nghiệm chính xác, ngoài việc thực hiện theo đúng quy trình thí nghiệm, các dụng cụ thiết bị thí nghiệm phải đạt được các thông số kỹ thuật theo yêu cầu của tiêu chuẩn.

Công việc kiểm tra, xác định các thông số kỹ thuật của dụng cụ thiết bị thí nghiệm gọi là hiệu chỉnh. Giáo trình nội bộ “ Bảo quản- hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm” được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành, đi sâu vào trình bày nội dung và trình tự các bước hiệu chỉnh nội bộ, là công việc hiệu chỉnh những dụng cụ đơn giản ( do nhân viên trong của phòng có thể tự đảm nhiệm). Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã cập nhật các tiêu chuẩn hiện hành của Việt Nam áp dụng trong lĩnh vực hiệu chỉnh dụng cụ- thiết bị thí nghiệm, đồng thời đã tham khảo nhiều tài liệu tiêu chuẩn nước ngoài, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Mặc dù đã rất cố gắng song không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định, tác giả mong nhận được những góp ý cả về nội dung lẫn hình thức của bạn đọc để tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn.

5 MUC LUC ececssssssssssssscsssssssvscessssssssssessssssssssssesessssssssssssssessssuvesecsssssssnesessesessnsnuesees 6 GIỚI THIỆU MÔ ĐUN .-----:-522cccvvvvvvvvrrrrrrrrrrrrtrrrrtrrrrrrrrrrrrrrrerrree 8 BAI 1: LY THUYET CHUNG VỀ HIỆU CHỈNH THIẾT BỊ, DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM. 10 1; Khi niệm HH noanoooititoioBteDBBGIISSGIAGGRGEGHSIGHIOGSINRSSIDSEIGR8304518.008088 10 Máy ép thuỷ lực dùng tải trọng tĩnh. Các loại dụng cụ, thiết bị sử dụng trong hiệu chỉnh:. Các yêu cầu đối với thí nghiệm chuyên ngành trong việc sử dụng ,hiệu chỉnh ese dang oy GnE HỆ Hgooaentieoientariibltitttit0BGGE0SIDHGSTNGE0SD2SI08084518.008888 13 BÀI 2: HIỆU CHỈNH DAO VÒNG.

Khái niệm chung:. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm: so 3. Trình tự thực hiện:. 17 BÀI 3: HIỆU CHỈNH BÌNH TỶ TRỌNG.

Khái niệm chung:. Dụng cụ — Thiết bị thử HIẾN -ÝŸ-ƑẪƑƑƑề—_—————_ 21 Š. Trình tự thÙ HgHÌÒNH cauecstenuenanosti446560181101130000800081496161110001036096461160033840448 21 BÀI 4: HIỆU CHỈNH TỶ TRỌNG KẾ .--¿-©£+2++22Ez+z+zvxsezrrve 23 L,HổtTiÊm CII. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm:.-2--£++£+Exz++vzzeerrrx 24 5L Trình: tự Thùng He eeseeeeeenernurienostrdniokstrhtictntChrtittrtuggtIS220040 00032/E002H021001700080 8 24 BÀI 5: HIỆU CHỈNH CÁC LOẠI CÂN THÍ NGHIỆM.CHHHE? sssttosnsootGsrgtitgligqSESLI0GEXG SIRGNNSGdaSữNNGAGSNSGS0808650N88g 28 2.

Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm:. Trình tự thử nghiệm:. Hướng dẫn lắp đặt, sử dụng cân 50933 BAI 6: HIEU CHINH PHEU RÓT CÁT.-----¿s2+vsz+2vsz+crse 38 1 GALT SL CII. Dụng cụ — Thiết bị thử IghiỆM:.

Trình tự thử nghiỆMm:. - - 5+5 ve 41 BAI 7: HIEU CHINH VONG UNG BIEN.ssscsssssessssseessssesesseessssecssseeessneeesse 46 1; Khái niệm Chung? sss sssssssssscssssvesasvsveneveascnsxssussenspvorsensnsoxssos savnxossenaneasesensousesnsys 46 2: Dụng cụ — Thiét bi thik nghitins sesssccsccsssssscssssessovessssvssessscesssssssvsisnssesseseereeaents 46 3. Trình tự thử nghiệm:. Báo cáo kết quả thử nghiệm:.

BAI 8: HIEU CHINH MAY NEN 1 TRỤC. 1; Khái niệm GHUIEE srssirseratsestsisdttitstsl9116G04035E81R44943:581089033119. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm:.----+£z+++EE2+ze+vzzeezrrx 49 3. Trình tự thử nghiỆm: .-- -- - + +5 HH1 HH 50 BÀI 9: HIỆU CHỈNH MÁY CẮT PHẲNG.----¿- 22©+z2xsz+czxe 51 1; Khái niệm GhunE?isssssxoisnssistisavdt6v08310801501510536515585134211088441059.30835511196 31 2: Dụng cụ — Thiét bi thik nghitins sessscesccsssssssssssessovessssvssessscesssssssvsisnssesseseereesaents 51 3.

Trình tự thử nghiỆMm:. - - 5+5 ve 52 BAI 10: HIỆU CHỈNH KICH THUỶ LỰC .-:- 2222222 53 1; Khái niệm GhUNE?zsssxosnssistosivd664083105813015180536615858513421038441056130835511196 54 2. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm: 3. Trình tự thử nghiệm:.

GIOI THIEU MO DUN MO DUN: BAO QUAN, HIEU CHINH DUNG CU THi NGHIEM Mã mô đun: MĐ25 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: -_ Là mô đun được bố trí cho người học sau khi đã học xong các môn học chung theo quy định của Bộ LĐTB-XH và học xong các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở từ MH 07 đến MHI13 và trước MĐ26. - Môđun này mô đun chuyên môn nghề, nhằm cung cấp cho người học cách kiêm tra, xác định các thông sô dụng cụ thiệt bị trong phòng thí nghiệm. Mục tiêu của mô đun: Học xong mô ẩun này, người học có khả năng: - Trình bày được cấu tạo và công dụng các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm. - Sử dụng thành thạo các thiết bị, dụng cụ thí nghiệm - Thực hiện được các bước công việc hiệu chỉnh các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm theo đúng quy định - Rèn luyện tính cẩn thận, kiên trì, chính xác, trung thực.

- Thực hiện được công tác an toàn lao động trong phòng thí nghiệm. Nội dung của mô đun: Thời gian So Tên các bài 7 TTỊ trongmodun | TPso | re thuyét | TMS) hanh idem tra" 1 | Lý thuyết chung về hiệu chỉnh thiết bị, 1 1 dụng cụ thí nghiệm 2| Hiệu chỉnh dao vòng 3 0.5 3 | Hiéu chỉnh bình , 4 0.5 tỷ trọng 4 | Hiệu chỉnh tỷ trọng kế 8 1 7 5 | Hiéu chinh cac loai rT 8 1 6 1 cân thí nghiệm 6 | Hiéu chinh phéu 8 1 7 rót cát 7 | Hiệu nêu d chỉnh vòng vòng ú ứng 8 1 6 i bién 8 | Hiệu chỉnh máy nén 8 1 7 1 truc 9 | Hiệu chỉnh máy 5 and 8 1 7 cat phang 10 | Hiệu chỉnh kích thuỷ 4 1 2 1 lực có đồng hồ đo lực CỘNG 60 9 48 3 “Ghi chú: Thời gian kiểm tra được tích hợp giữa lý thuyết với thực hành được tính vào giờ thực hành Bài 1: Lý thuyết chung về hiệu chỉnh thiết bi, dung cụ thí nghiệm 1. Mục tiêu Học xong bài này, người học có khả năng: -_ Trình bày được mục đích, yêu cầu của việc bảo quản và hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm - Trinh bay duge ndi dung cơ bản các phương pháp hiệu chỉnh các dụng cụ thiết bị thí nghiệm vật liệu Il. Nội dung bài học: 1.

Khái niệm chung: 1.1 Mục đích Trong nhiều lĩnh vực khác nhau của khoa học công nghệ, vai trò của thí nghiệm vật liệu và thí nghiệm công trình đã được khẳng định nhằm mục đích: - Giải quyết các vấn đề của công nghệ và của thực tế sản xuất đòi hỏi như đánh giá chất lượng của vật liệu, của công trình làm cơ sở cho việc nghiệm thu, bàn giao, khai thác v.v - Giải quyết và hoàn thiện những bài toán mà các phương pháp lý thuyết chưa và không giải quyết được đầy đủ hoặc đang còn nằm trong ý tưởng cần thăm dò. Đối tượng của công tác thí nghiệm là vật liệu và kết cầu công trình. Bằng phương pháp cảm thụ trực tiếp, có được những số liệu đo đạc và trạng thái thực tế qua quá trình tiến hành khảo sát đối tượng, xử lý các số liệu có thể đưa đến những kết luận mang đầy đủ tính quy luật cũng như tính tiêu biêủ đối với các tham số khảo sát cả về chất lượng lẫn số lượng. Những quy luật và giá trị về sự phân bố ứng suất - biến dạng, trạng thái làm việc và hình thức phá hoại của đối tượng nghiên cứu, không chỉ hỗ trợ cho các quá trình thiết kế, tính toán thi công, nghiệm thu, khai thác mà còn thay thé được lời giải của các bài toán đặc thù, phức tạp mà việc giải quyết chúng bằng đường lối lý thuyết mất quá nhiều công sức hoặc chưa có biện pháp giải quyết.

Muốn có kết quả thí nghiệm chính xác, ngoài việc thực hiện theo đúng quy trình thí nghiệm, các dụng cụ thiết bị thí nghiệm phải đạt được các thông số kỹ thuật theo yêu cầu của tiêu chuẩn. Sau một khoảng thời gian sử dụng nhất 10 dinh, phai kiểm tra các thông số kỹ thuật của các dụng cụ thí nghiệm, nếu đạt yêu cầu mới được phép sử dụng tiếp; nếu không đạt thì phải sửa chữa, thay mới.2 Phân loại Công việc kiểm tra, xác định các thông số kỹ thuật của dụng cụ thiết bị thí nghiệm đơn giản thì công việc này do nhân viên trong của phòng có thể tự đảm nhiệm ( gọi là hiệu chỉnh nội bộ), những dụng cụ phức tạp thì cần phải thuê các cơ quan chuyên trách thực hiện ( gọi là hiệu chỉnh bên ngoài). Việc hiệu chỉnh cần phải sử dụng các mẫu chuẩn và thiết bị chuẩn. Những mẫu chuẩn và thiết bị chuẩn này phải có độ chính xác cao hơn dụng cụ cần hiệu chỉnh, nhằm đạt được độ chính xác mong muốn cho đo đạc cần thực hiện.

Mẫu chuẩn, thiết bị chuẩn phải được bảo dưỡng cân thận trong một môi trường thích hợp khi không sử dụng đến và cũng cần hiệu chỉnh lại. Các mẫu chuẩn, dụng cụ chuẩn phải có giấy chứng nhận của cơ sở có thẩm quyền nằm trong hệ thống đo lường quốc gia hoặc quốc tế, một phòng thí nghiệm hiệu chuẩn được uỷ nhiệm. Những dụng cụ được dùng làm mẫu chuẩn đề hiệu chỉnh bao gồm: Đại lượng đo Thiết bị đo Thiết bị chuẩn Kích thứơc Thước và Đồng hồ | Các thước chuẩn đo các loại Trọng lượng Cân các loại Các quả cân chuẩn Lực Vòng ứng biên | Lực kế kiêu vòng áp lực Lực kê điện Máy ép thuỷ lực dùng tải trọng tĩnh 2. Các loại dụng cụ, thiết bị sử dụng trong hiệu chỉnh: 2.1 Các dụng cụ kiểm tra kích thước, biến dang.