SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI HÀ NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM GIÁO TRÌNH Mô đun: Bảo dưỡng, vận hành máy thu hoạch thông dụng I NGHỀ: CƠ ĐIỆN NÔNG THÔN TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/ TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 285/QĐ - CĐN ngày 21 tháng 7 năm 2017 của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam) 1 Hà Nam, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo nghề và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Hiện nay, việc dạy nghề cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông đang rất phát triển và thu được những kết quả nhất định. Tuy nhiên việc đào tạo nghề cho học sinh hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn và hạn chế.
Một trong những khó khăn đó là thiếu tài liệu, giáo trình để giảng dạy và học tập. Nhận thức được tầm quan trọng và những khó khăn trong công tác đào tạo nghề Cơ điện nông thôn, khoa Động lực tiếp tục biên soạn giáo trình mô đun:’Bảo dưỡng vận hành máy thu hoạch thông dụng I”. Với mục đích giúp cho giáo viên và học sinh có tài liệu để giảng dạy và học tập. Giáo trình được biên soạn theo nội dung của chương trình khung đào tạo nghề Cơ điện nông thôn đã ban hành.
Nội dung của giáo trình trình bày ngắn gọn những kiến thức, kỹ năng cơ bản về sửa chữa các loại máy chăm sóc cây trồng thông dụng. Mỗi bài trong giáo trình được chia làm hai phần: Phần một là kiến thức cần thiết để thực hiện công việc, phần hai là các bước và cách thức thực hiện một công việc cụ thể. Trong mỗi phần đều có các chú ý về việc rèn luyện kỹ năng, hình ảnh minh họa và thực hành trên thiết bị cụ thể theo quy định Trong quá trình thực hiện biên soạn giáo trình không tránh khỏi những thiếu xót, rất mong được sự đóng góp ý kiến của các bạn đọc và đồng nghiệp. Hà Nam, ngày….
năm 2017 Tham gia biên soạn 1 ThS. Nguyễn Đình Hoàng Chủ biên 2 ThS. Nguyễn Thanh Tùng Thành viên 3 KS. Phan Hưng Long Thành viên 4 ThS.
Nguyễn Thị Thu Hằng Thành viên 5 KS. Nguyễn Quang Hiển Thành viên 3 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG Lời nói đầu 1 Mục lục 2 Các thuật ngữ chuyên môn các từ viết tắt trong mô đun 3 Tên mô đun: MĐ 27 BẢO DƯỠNG, VẬN HÀNH MÁY 4 CHĂM SÓC CÂY TRỒNG Bài 1: Bảo dưỡng, vận hành máy gặt lúa rải hàng 5 Bài 2: Bảo dưỡng, vận hành máy đập lúa 32 Bài 3: Bảo dưỡng, vận hành máy tẽ hạt 41 Tài liệu tham khảo. 74 4 MÔ ĐUN 23: BẢO DƯỠNG, VẬN HÀNH MÁY THU HOẠCH THÔNG DỤNG I Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun - Mô đun được thực hiện sau khi học xong các môn học, môđun sau: Chính trị. Giáo dục thể chất.
Giáo dục quốc phòng – An ninh. Tin học ,Ngoại ngữ, Điện kỹ thuậtCơ kỹ thuật. Vật liệu kỹ thuật Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật. Vẽ kỹ thuật.
An toàn lao động và bảo vệ môi trường. Thực hành nguộicơ bản. Thực hành hàn cơ bảnAuto Cad. Tổ chức quản lý sản xuấtKinh doanh thiết bị nông nghiệp.
Bảo dưỡng, sửa chữa động cơ đốt trong. Bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống nhiên liệu. Bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống điện máy kéo I. Bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống truyền lực máy kéo.
Bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống di chuyển máy kéo. Bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống điều khiển máy kéo, Bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống nâng hạ thủy lực - Là mô đun có ý nghĩa rất quan trọng giúp học viên hoàn thiện, tổng hợp các khối kiến thức đã học. Qua đó vận dụng một số kiến thức đã học để kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các hiện tượng hư hỏng trên các loại máy chăm sóc cây trồng thông dụng. - Giúp cho học viên hình thành kỹ năng tháo lắp, kiểm ta, bảo dưỡng và sửa chữa các hư hỏng trên một số loại máy chăm sóc cây trồng.
Mục tiêu của mô đun + Trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc các bộ phận, hệ thống trên các loại máy chăm sóc cây trồng. + Kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa được các hư hỏng của các bộ phận, hệ thống trên máy chăm sóc cây trồng đúng trình tự đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. + Thực hiện công việc đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp. Nội dung chính của mô đun Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 1 Bài 1: Bảo dưỡng, vận hành 20 4 16 máy gặt lúa rải hàng 2 Bài 2: Bảo dưỡng, vận hành 20 3 16 1 máy đập lúa 3 Bài 3: Bảo dưỡng, vận hành 18 3 15 máy tẽ hạt Kiểm tra hết mô đun 2 2 Cộng 60 10 47 3 5 YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔ ĐUN - Kiến thức: Được đánh giá qua các bài kiểm tra tự luận và trắc nghiệm đạt được các yêu cầu sau: + Trình bày được nhiệm vụ, cấu tạo, hoạt động của hệ thống, các bộ phận và các cơ cấu.
+ Giải thích được những hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và đề ra được những phương pháp kiểm tra, sửa chữa hệ thống. + Các bài kiểm tra viết và trắc nghiệm đều đạt yêu cầu. - Kỹ năng: Đạt được các yêu cầu sau: + Nhận dạng được các chi tiết và các bộ phận của hệ thống. + Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa được hư hỏng của các chi tiết, bộ phận đúng yêu cầu kỹ thuật.
+ Sử dụng đúng và thành thạo các dụng cụ, thiết bị trong quá trình sửa chữa. + Chuẩn bị và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và khoa học. + Các sản phẩm sau quá trình bảo dưỡng và sửa chữa đạt yêu cầu kỹ thuật và đảm bảo thời gian quy định. - Thái độ: + Chấp hành nghiêm túc các quy định về an toàn kỹ thuật và tiết kiệm trong bảo dưỡng, sửa chữa.
+ Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm boả chất lượng và thời gian. + Cẩn thận, chu đáo trong công việc không để xảy ra sai sót. 6 Bài 1: Bảo dưỡng, vận hành máy gặt lúa rải hàng I. Mục tiêu: - Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động và phương pháp điều chỉnh máy gặt lúa rải hàng - Vận hành được máy gặt lúa rải hàng đúng quy trình, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật trong canh tác và thu hoạch; - Bảo dưỡng, sửa chữa được các bộ phận, chi tiết của máy gặt lúa rải hàng; - Rèn luyện tính cẩn thận, có trách nhiệm trong công việc.
Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại máy gặt lúa rải hàng Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch kh¸c nhau th× c«ng cô, m¸y mãc sö dông ®Ó thu ho¹ch vµ hiÖu qu¶ còng kh¸c nhau. NÕu c¨n cø vµo c«ng cô dïng trong thu ho¹ch th× ta cã thÓ ph©n thµnh: - Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch b»ng thñ c«ng. - Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch b»ng c¬ giíi. - NÕu c¨n cø vµo quy tr×nh thu ho¹ch th× ta cã thÓ chia ra: - Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch nhiÒu giai ®o¹n.
- Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch hai giai ®o¹n. - Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch mét giai ®o¹n. - Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch hai giai ®o¹n lµ ph-¬ng ph¸p cã thÓ tiÕn hµnh gÆt sím khi lóa võa ®Õn thêi kú chÝn s¸p, ph¬i r¶i trªn ruéng tõ 5 – 7 ngµy lµm cho lóa tiÕp tôc chÝn ®Òu vµ gi¶m ®é Èm, sau ®ã dïng m¸y liªn hîp thu gom, ®Ëp t¸ch h¹t vµ lµm s¹ch. S¬ ®å vÒ m« h×nh ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch lóa xem (h×nh 1.2) vµ c¸c c«ng cô m¸y mãc dïng vµo c¸c ph-¬ng ph¸p ®ã xem (b¶ng 1.
7 Ph-¬ng ph¸p nhiÒu giai ®o¹n Thñ c«ng C¬ giíi C¬ giíi LiÒm, h¸i, c¾t, gÆt M¸y gÆt r¶i hµng M¸y liªn hîp TH Thu gom vËn M¸y gÆt r¶i hµng chuyÓn §Ëp, t¸ch h¹t §Ëp liªn hoµn Giò r¬m Lµm s¹ch s¬ Ph¬i sÊy VËn chuyÓn thãc R¬m r¹ lµm nhiªn liÖu, ph©n bãn, thøc Lµm s¹ch tinh ¨n ch¨n nu«i NhËp kho H×nh 1. S¬ ®å vÒ ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch Thãc lóa R¬m r¹ B¶ng 1. C¸c ph-¬ng ph¸p vµ c«ng cô m¸y mãc dïng trong thu ho¹ch lóa 8 TT C¸c c«ng ®o¹n NhiÒu giai ®o¹n Mét giai ®o¹n Thñ c«ng C¬ giíi C¬ giíi 1 C¾t, gÆt, xÐn lóa LiÒm, h¸i M¸y gÆt r¶i M¸y gÆt ®Ëp liªn hµng hîp 2 Thu gom, vËn chuyÓn Quang g¸nh, M¸y kÐo, «t« ¤t« t¶i, m¸y kÐo xe c¶i tiÕn 3 T¸ch h¹t khái b«ng §Ëp nÐo, trôc M¸y ®Ëp liªn l¨n hoµn 4 Giò r¬m Tay vµ cµo 5 Lµm s¹ch s¬ Qu¹t hßm 6 Ph¬i sÊy S©n ph¬i S©n ph¬i hoÆc S©n ph¬i hoÆc m¸y sÊy m¸y sÊy 7 Lµm s¹ch tinh Qu¹t hßm M¸y lµm s¹ch, M¸y lµm s¹ch, ph©n lo¹i ph©n lo¹i 2. Nh÷ng -u nh-îc ®iÓm cña c¸c ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch 2.
Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch nhiÒu giai ®o¹n Ph-¬ng ph¸p thu ho¹ch nhiÒu giai ®o¹n lµ ph-¬ng ph¸p chia kh©u thu ho¹ch thµnh nhiÒu c«ng ®o¹n riªng biÖt, mçi c«ng ®o¹n sö dông mét c«ng cô hoÆc m¸y mãc kh¸c nhau. a) Thu ho¹ch b»ng c«ng cô thñ c«ng: §©y lµ ph-¬ng ph¸p cæ truyÒn, chØ tån t¹i ë giai ®o¹n kinh tÕ ch-a ph¸t triÓn. Bëi v× ph-¬ng ph¸p nµy n¨ng suÊt lao ®éng rÊt thÊp, c-êng ®é lao ®éng cao, ®Æc biÖt tæng hao hôt kh¸ lín, trªn 10%. V× vËy, ë n-íc ta hiÖn nay, mét sè c«ng ®o¹n ®· sö dông m¸y thay c«ng cô thñ c«ng, trong ®ã kh©u ®Ëp t¸ch h¹t ®-îc øng dông t-¬ng ®èi réng r·i.
Thu ho¹ch b»ng c«ng cô thñ c«ng b) Thu ho¹ch b»ng c¬ giíi: 9 Dïng m¸y gÆt r¶i hµng, c¾t r¶i lóa xuèng ruéng, sau ®ã dïng m¸y kÐo hoÆc «t« t¶i cì nhá chuyÓn lóa vÒ s©n ®Ó ®Ëp, ph©n ly vµ lµm s¹ch b»ng m¸y. HiÖn nay, do m¸y ®Ëp liªn hoµn ph¸t triÓn, ®Ó gi¶m c«ng vËn chuyÓn, nhiÒu n¬i ®-a m¸y ra tËn ruéng, sau ®ã míi chuyÓn thãc vÒ s©n ph¬i. Thu ho¹ch b»ng c¬ giíi - ¦u ®iÓm cña ph-¬ng ph¸p nµy lµ m¸y mãc dïng trong c¸c c«ng ®o¹n t-¬ng ®èi ®¬n gi¶n, gän nhÑ, gi¸ thµnh thÊp. + Gi÷a c¸c c«ng ®o¹n Ýt bÞ ¶nh h-ëng vµ phô thuéc lÉn nhau.
Ngay trong nh÷ng ®iÒu kiÖn khã kh¨n phøc t¹p nhÊt th× mét sè c«ng ®o¹n vÉn cã thÓ thùc hiÖn b»ng m¸y ®-îc. + So víi ph-¬ng ph¸p thñ c«ng, c-êng ®é lao ®éng vµ tæng hao hôt gi¶m ®¸ng kÓ, n¨ng suÊt lao ®éng cã thÓ t¨ng lªn tõ 1 – 2 lÇn. §èi víi n-íc ta, ®©y lµ mét ph-¬ng ph¸p sÏ tån t¹i t-¬ng ®èi l©u dµi.