Giao tiếp trong gia đình đô thị dưới ảnh hưởng của điện thoại thông minh

Giao tiếp trong gia đình đô thị hiện nay đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là… 103 trang · Học viện Khoa học Xã hội · 2016.

• Tác giả: Nguyễn Hà Vy
• Người hướng dẫn: GS. Trịnh Duy Luân
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Giao Tiếp Trong Gia Đình Đô Thị Dưới Ảnh Hưởng Của Điện Thoại Thông Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• Tình hình nghiên cứu đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• Cơ cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Cơ sở thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIAO TIẾP TRONG GIA ĐÌNH ĐÔ THỊ HIỆN NAY
• 2.1. Thời gian và cách thức giao tiếp giữa cha mẹ và con cái
• 2.2. Mức độ và cách thức giao tiếp giữa cha mẹ và con cái có nội dung giáo dục
• 2.3. Mức độ và cách thức giao tiếp giữa cha mẹ và con cái về tình cảm
• 2.4. Mức độ và cách thức giao tiếp giữa cha mẹ và con cái về lĩnh vực nghỉ ngơi, giải trí
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỆN THOẠI THÔNG MINH ĐẾN GIAO TIẾP TRONG GIA ĐÌNH ĐÔ THỊ
• 3.1. Thực trạng sử dụng điện thoại thông minh trong gia đình đô thị
• 3.2. Ảnh hưởng của điện thoại thông minh tới giao tiếp trong gia đình đô thị hiện nay
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giao Tiếp Gia Đình Đô Thị Dưới Ảnh Hưởng Của Smartphone

Giao tiếp trong gia đình đô thị hiện nay đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là từ smartphone. Thiết bị này không chỉ thay đổi cách thức giao tiếp mà còn ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hà Vy, smartphone đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày, làm thay đổi thói quen giao tiếp và tương tác giữa cha mẹ và con cái.

1.1. Định Nghĩa Giao Tiếp Gia Đình Trong Thời Đại Số

Giao tiếp gia đình được hiểu là quá trình trao đổi thông tin giữa các thành viên trong gia đình. Trong thời đại số, giao tiếp gia đình không chỉ diễn ra qua các cuộc trò chuyện trực tiếp mà còn qua các ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội, tạo ra những cách thức giao tiếp mới.

1.2. Tác Động Của Smartphone Đến Giao Tiếp Gia Đình

Sự hiện diện của smartphone trong gia đình đã tạo ra những thay đổi lớn trong cách thức giao tiếp. Nhiều gia đình hiện nay thường xuyên sử dụng điện thoại để trao đổi thông tin, dẫn đến việc giảm thiểu các cuộc trò chuyện trực tiếp.

II. Vấn Đề Giao Tiếp Gia Đình Đô Thị Dưới Ảnh Hưởng Của Smartphone

Mặc dù smartphone mang lại nhiều tiện ích, nhưng nó cũng tạo ra những thách thức trong giao tiếp gia đình. Việc sử dụng smartphone quá mức có thể dẫn đến sự xa cách giữa các thành viên trong gia đình. Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều gia đình gặp khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ gần gũi do sự phân tâm từ các thiết bị điện tử.

2.1. Thách Thức Trong Giao Tiếp Giữa Cha Mẹ Và Con Cái

Cha mẹ và con cái thường gặp khó khăn trong việc giao tiếp hiệu quả. Smartphone có thể làm giảm sự chú ý và tạo ra khoảng cách giữa các thế hệ, khiến cho việc trao đổi thông tin trở nên khó khăn hơn.

2.2. Ảnh Hưởng Tiêu Cực Đến Mối Quan Hệ Gia Đình

Sự phụ thuộc vào smartphone có thể dẫn đến tình trạng lạnh nhạt trong mối quan hệ gia đình. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng điện thoại quá nhiều có thể làm giảm chất lượng giao tiếp và sự kết nối giữa các thành viên.

III. Phương Pháp Cải Thiện Giao Tiếp Gia Đình Dưới Ảnh Hưởng Của Smartphone

Để cải thiện giao tiếp gia đình, cần có những phương pháp hiệu quả nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của smartphone. Việc thiết lập quy tắc sử dụng smartphone trong gia đình có thể giúp tăng cường sự kết nối giữa các thành viên.

3.1. Thiết Lập Quy Tắc Sử Dụng Smartphone Trong Gia Đình

Việc thiết lập quy tắc sử dụng smartphone trong gia đình có thể giúp các thành viên nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của giao tiếp trực tiếp. Các quy tắc này có thể bao gồm việc không sử dụng điện thoại trong bữa ăn hoặc trong các cuộc trò chuyện quan trọng.

3.2. Khuyến Khích Giao Tiếp Trực Tiếp Giữa Các Thành Viên

Khuyến khích các thành viên trong gia đình tham gia vào các hoạt động chung mà không có sự can thiệp của smartphone. Điều này có thể giúp tăng cường mối quan hệ và cải thiện chất lượng giao tiếp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Smartphone Trong Giao Tiếp Gia Đình

Mặc dù smartphone có thể gây ra những vấn đề trong giao tiếp gia đình, nhưng nó cũng mang lại nhiều lợi ích. Việc sử dụng các ứng dụng nhắn tin và mạng xã hội có thể giúp các thành viên trong gia đình duy trì liên lạc dễ dàng hơn, đặc biệt là khi họ không ở gần nhau.

4.1. Lợi Ích Của Việc Sử Dụng Ứng Dụng Nhắn Tin

Các ứng dụng nhắn tin giúp các thành viên trong gia đình dễ dàng trao đổi thông tin và chia sẻ cảm xúc. Điều này có thể giúp duy trì mối quan hệ gần gũi hơn, ngay cả khi không gặp mặt trực tiếp.

4.2. Mạng Xã Hội Và Giao Tiếp Gia Đình

Mạng xã hội cung cấp một nền tảng để các thành viên trong gia đình chia sẻ những khoảnh khắc trong cuộc sống. Điều này có thể tạo ra sự kết nối và giúp các thành viên cảm thấy gần gũi hơn.

V. Kết Luận Về Giao Tiếp Gia Đình Đô Thị Dưới Ảnh Hưởng Của Smartphone

Giao tiếp trong gia đình đô thị dưới ảnh hưởng của smartphone là một vấn đề phức tạp. Mặc dù smartphone mang lại nhiều tiện ích, nhưng cũng cần nhận thức rõ về những tác động tiêu cực mà nó có thể gây ra. Việc tìm ra cách thức giao tiếp hiệu quả trong thời đại số là rất quan trọng để duy trì mối quan hệ gia đình bền vững.

5.1. Tương Lai Của Giao Tiếp Gia Đình Trong Thời Đại Số

Tương lai của giao tiếp gia đình sẽ phụ thuộc vào cách mà các thành viên trong gia đình sử dụng công nghệ. Việc tìm ra sự cân bằng giữa việc sử dụng smartphone và giao tiếp trực tiếp sẽ là chìa khóa để duy trì mối quan hệ gia đình tốt đẹp.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Thêm Về Ảnh Hưởng Của Smartphone

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về tác động của smartphone đến giao tiếp gia đình. Những nghiên cứu này sẽ giúp đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn trong việc cải thiện mối quan hệ gia đình trong thời đại số.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa nhanh chóng tại các khu vực đô thị Việt Nam đã thúc đẩy mạnh mẽ sự phổ biến của các thiết bị công nghệ cá nhân. Theo các khảo sát quốc tế về hành vi người dùng, khoảng 70% người sở hữu điện thoại thông minh kiểm tra thiết bị trong vòng một giờ đầu tiên sau khi thức dậy và 56% duy trì thói quen này trước khi đi ngủ. Tại Việt Nam, sự bùng nổ của thiết bị di động thông minh đã thâm nhập sâu rộng vào đời sống thường nhật, làm thay đổi căn bản cấu trúc và phương thức tương tác trong gia đình hạt nhân đô thị.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ sự biến đổi của hoạt động giao tiếp giữa cha mẹ và con cái lứa tuổi 11-18 khi có sự hiện diện của điện thoại thông minh. Mục tiêu cụ thể là nhận diện thực trạng sử dụng thiết bị, đo lường tần suất cùng phương thức trao đổi thông tin, từ đó đánh giá tác động hai chiều đối với việc thực hiện các chức năng cơ bản của gia đình. Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện tại phường Phú Lợi, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 2015-2016, nơi có 7.161 hộ dân với cơ cấu kinh tế đô thị phát triển năng động.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc lượng hóa các chỉ báo xã hội học về mức độ gắn kết tình cảm, hoạt động giáo dục và giải trí chung. Kết quả khảo sát 182 khách thể nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giá trị, giúp các nhà nghiên cứu lối sống và các nhà hoạch định chính sách xã hội có cái nhìn chuẩn xác về bức tranh tương tác gia đình thời kỳ chuyển đổi số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng tổng hòa ba lý thuyết nền tảng trong xã hội học để xây dựng khung phân tích toàn diện:

Thứ nhất, Lý thuyết Xã hội học gia đình của William F. Ogburn nhấn mạnh sự chuyển dịch chức năng của gia đình hiện đại từ một đơn vị sản xuất kinh tế sang đơn vị gắn kết tình cảm và tâm lý. Trong bối cảnh đô thị, khi các chức năng truyền thống bị thu hẹp, chức năng duy trì trạng thái cân bằng tâm lý và củng cố độ bền vững hôn nhân - huyết thống thông qua giao tiếp trở thành trụ cột cốt lõi.

Thứ hai, Lý thuyết Quyết định luận kỹ thuật của Marshall McLuhan luận giải công nghệ truyền thông như sự nối dài của các giác quan và hệ thống thần kinh con người. Điện thoại thông minh đóng vai trò là phương tiện mở rộng phạm vi tiếp xúc, thay đổi phương thức tiếp nhận và xử lý thông điệp giữa các thành viên khi không ở cạnh nhau.

Thứ ba, Lý thuyết Lối sống đô thị của Louis Wirth chỉ ra tính cá nhân hóa cao, các mối quan hệ xã hội mang tính thứ cấp và nếp sống tách biệt đặc trưng của cư dân thành thị.

Khung phân tích của đề tài xác lập mối quan hệ tương tác giữa bốn khái niệm cốt lõi: Gia đình đô thị hạt nhân hai thế hệ, Điện thoại thông minh với các tính năng tích hợp, Giao tiếp trực tiếp và Giao tiếp gián tiếp qua môi trường số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo độ tin cậy và chiều sâu học thuật:

Thu thập dữ liệu định lượng được thực hiện thông qua bảng hỏi cấu trúc trên cỡ mẫu N = 182 đối tượng, bao gồm 122 phụ huynh (61 nam chiếm 50% và 61 nữ chiếm 50%) cùng 60 học sinh (18 nam chiếm 30% và 42 nữ chiếm 70%; phân bổ đều 30 học sinh trung học cơ sở và 30 học sinh trung học phổ thông). Về trình độ học vấn của phụ huynh, 46% đạt trình độ cao đẳng hoặc đại học, 31% tốt nghiệp trung học phổ thông và 23% đạt trình độ trung học cơ sở. Về nghề nghiệp, 46% là cán bộ, viên chức và 30% là công nhân.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu theo chủ đích nhằm đảm bảo các tiêu chí bắt buộc: gia đình hạt nhân sinh sống tại đô thị, sở hữu điện thoại thông minh và có con trong độ tuổi từ 11 đến 18 tuổi.

Nghiên cứu định tính sử dụng kỹ thuật phỏng vấn sâu đối với 15 trường hợp (10 phụ huynh và 5 học sinh) để làm rõ động cơ, cảm xúc và thái độ đằng sau các hành vi sử dụng thiết bị. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành qua các phép phân tích tần số, phân tích bảng chéo và kiểm định tương quan theo giới tính và thế hệ trong mốc thời gian hoàn thành vào năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực nghiệm ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen và phương thức tương tác giữa các thế hệ:

Thứ nhất, về thời gian và kênh tương tác, 67,6% người tham gia khảo sát cho biết giao tiếp diễn ra vào bất kỳ lúc nào có thể trong ngày, trong khi chỉ có 20,3% duy trì trò chuyện sau bữa tối và 4,9% giao tiếp trong bữa ăn. Trong các hình thức giao tiếp gián tiếp qua điện thoại thông minh, gọi điện thoại chiếm tỷ lệ áp đảo với 97,3%, nhắn tin đạt 85,2% và trò chuyện qua các ứng dụng miễn phí đạt 73,1%. Thế hệ học sinh ưa chuộng mạng xã hội Facebook (88,8% ở nam và 81% ở nữ), trong khi phụ huynh ưu tiên các ứng dụng OTT như Zalo hay Viber (83,6% ở nam và 86,9% ở nữ).

Thứ hai, trong lĩnh vực giáo dục, mức độ trao đổi về kết quả học tập duy trì ở mức cao với 59,4% thường xuyên và 10,4% rất thường xuyên. Ngược lại, chủ đề giới tính và tình dục còn nhiều rào cản khi có tới 39,6% ít khi và 10,4% hầu như không bao giờ trao đổi trực tiếp. Để bù đắp sự e ngại này, 68,7% phụ huynh và con cái lựa chọn phương thức chia sẻ bài viết, tư liệu qua mạng xã hội thay vì đối thoại trực tiếp.

Thứ ba, về khía cạnh tình cảm và hỗ trợ đời sống, 92,3% sử dụng cuộc gọi điện thoại để chia sẻ niềm vui và 61,5% gọi điện khi gặp khó khăn. Mức độ hỗ trợ lẫn nhau đạt 46,7% ở mức thường xuyên và 19,2% rất thường xuyên. Trong hoạt động nghỉ ngơi, giải trí chung, mức độ tương tác chỉ dừng lại ở mức thỉnh thoảng (54,4% đối với chia sẻ sở thích và 58,2% đối với thảo luận cách thức giải trí chung).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ nhịp sống công nghiệp hóa tại các đô thị. Khoảng 46% phụ huynh làm việc trong khu vực hành chính sự nghiệp và 30% làm công nhân với cường độ lao động cao, khiến quỹ thời gian dành cho các cuộc đối thoại trực tiếp kéo dài bị thu hẹp đáng kể. Điện thoại thông minh trở thành công cụ cứu cánh giúp duy trì dòng chảy thông tin liên tục, đóng vai trò kết nối nhanh chóng khi các thành viên xa nhau trong ngày làm việc.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận sự xuất hiện của hội chứng lạnh nhạt vì công nghệ (phubbing) và thói quen dán mắt vào màn hình di động. Sự khác biệt về thói quen tiếp cận thông tin tạo nên khoảng cách thế hệ: trong khi cha mẹ có xu hướng chia sẻ thông tin định hướng dài hạn qua tin nhắn và bài đăng mạng xã hội, thì con cái lứa tuổi học sinh lại có nhu cầu gọi điện ngắn gọn để xử lý tình huống tức thì.

Dữ liệu nghiên cứu về sự phân hóa phương thức giao tiếp có thể được biểu diễn một cách trực quan qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ lựa chọn giữa các nhóm tuổi, hoặc bảng ma trận chéo thể hiện mức độ tương quan giữa trình độ học vấn của phụ huynh với tần suất trao đổi các nội dung nhạy cảm như giáo dục giới tính và định hướng nghề nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy tối đa tiện ích kết nối của công nghệ và giảm thiểu các rủi ro làm xói mòn tình cảm gia đình, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, thiết lập quy tắc sử dụng thiết bị trong không gian gia đình. Các bậc phụ huynh và con cái cần thống nhất xây dựng khung giờ vàng không thiết bị từ 19 giờ 30 đến 21 giờ 00 hàng ngày, đặc biệt là trong bữa cơm tối và trước giờ ngủ. Mục tiêu nhằm gia tăng thời lượng trò chuyện trực tiếp thêm ít nhất 30 đến 45 phút mỗi ngày. Chủ thể thực hiện là từng thành viên trong gia đình với kế hoạch duy trì ổn định trong vòng 3 đến 6 tháng để hình thành nếp sống văn hóa mới.

Thứ hai, đổi mới chương trình giáo dục kỹ năng số trong học đường. Ban giám hiệu các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông cần phối hợp với tổ chức Đoàn, Đội tích hợp các chuyên đề về văn hóa ứng xử trên không gian mạng và quản lý thời gian sử dụng điện thoại vào các buổi sinh hoạt ngoại khóa. Mục tiêu phấn đấu 100% học sinh được trang bị kỹ năng nhận diện chứng nghiện mạng xã hội và kỹ năng chia sẻ cảm xúc với cha mẹ, triển khai định kỳ mỗi học kỳ một lần trong suốt năm học.

Thứ ba, phát động phong trào xây dựng gia đình đô thị văn minh thời đại số. Ủy ban nhân dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ cấp phường cần tổ chức các câu lạc bộ, hội thảo tư vấn tâm lý lứa tuổi vị thành niên và kỹ năng làm cha mẹ trong kỷ nguyên số. Chỉ tiêu đặt ra là tiếp cận tối thiểu 80% số hộ gia đình trên địa bàn, định kỳ tổ chức hàng quý nhằm hỗ trợ phụ huynh phương pháp đối thoại cởi mở về các chủ đề giới tính và định hướng nghề nghiệp.

Thứ tư, nâng cao năng lực tự quản trị thời gian số của học sinh. Bản thân các em học sinh lứa tuổi 11-18 cần chủ động cài đặt các ứng dụng giám sát thời gian sử dụng màn hình, giới hạn thời gian lướt mạng xã hội và chơi game dưới 120 phút mỗi ngày, chuyển hóa thời gian rảnh rỗi thành các hoạt động thể chất và hỗ trợ công việc gia đình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị ứng dụng thực tiễn cao đối với bốn nhóm đối tượng chính:

Nhà nghiên cứu xã hội học, tâm lý học và truyền thông đại chúng: Nguồn dữ liệu thực chứng phong phú giúp các học giả kế thừa khung lý thuyết phân tích lối sống đô thị, đồng thời làm tài liệu so sánh khi nghiên cứu về biến đổi cấu trúc gia đình Việt Nam dưới tác động của công nghệ số.

Cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên tư vấn tâm lý học đường: Cung cấp bức tranh chân thực về tâm lý, nhu cầu thể hiện cái tôi và hành vi giao tiếp của học sinh cấp 2 và cấp 3. Dữ liệu này hỗ trợ đắc lực cho việc thiết kế các can thiệp tâm lý, định hướng nghề nghiệp và xây dựng mô hình giáo dục giới tính phù hợp với thế hệ trẻ.

Các bậc phụ huynh sinh sống tại các khu đô thị: Luận văn là cẩm nang hữu ích giúp cha mẹ thấu hiểu tâm sinh lý con cái lứa tuổi vị thành niên, nhận diện nguyên nhân gây ra sự xa cách để chủ động điều chỉnh phương pháp tương tác, cân bằng giữa kiểm soát và tôn trọng quyền riêng tư của con.

Cơ quan quản lý văn hóa - xã hội và doanh nghiệp phát triển công nghệ: Giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng tiêu chí gia đình văn hóa tiêu biểu thời kỳ số hóa, đồng thời gợi mở cho các đơn vị phát triển ứng dụng di động thiết kế các tính năng hữu ích hỗ trợ quản lý thời gian sử dụng thiết bị cho trẻ vị thành niên.

Câu hỏi thường gặp

Điện thoại thông minh tác động tích cực nhất đến mối quan hệ gia đình ở khía cạnh nào? Thiết bị di động giúp thu hẹp khoảng cách không gian và thời gian giữa các thành viên. Khảo sát cho thấy 92,3% người dùng sử dụng cuộc gọi để chia sẻ ngay niềm vui và 61,5% liên lạc để tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn, giúp thông tin được truyền tải nhanh chóng và liên tục.

Vì sao nội dung giáo dục giới tính lại chủ yếu được trao đổi qua mạng xã hội? Do tâm lý e ngại trước các chủ đề nhạy cảm, chỉ có 3,3% phụ huynh trao đổi trực tiếp rất thường xuyên. Khoảng 68,7% lựa chọn chia sẻ bài viết qua mạng xã hội vì hình thức này cung cấp tài liệu trực quan, giảm sự ngượng ngùng và giúp con cái tự do tìm hiểu một cách khoa học.

Có sự khác biệt nào giữa cha và mẹ trong cách thức giao tiếp với con qua điện thoại? Nghiên cứu chỉ ra người cha có xu hướng sử dụng cuộc gọi trực tiếp chiếm 70,5% khi hỗ trợ con cái, trong khi người mẹ ưa chuộng việc nhắn tin chiếm 54,1% để thể hiện sự quan tâm chi tiết, gần gũi trong sinh hoạt hàng ngày.

Hiện tượng phubbing hay thói quen cắm mặt vào màn hình ảnh hưởng ra sao đến gia đình đô thị? Hiện tượng này làm phân mảnh các cuộc trò chuyện trực tiếp, giảm thời gian giao tiếp mặt đối mặt trong bữa ăn xuống còn 4,9%, khiến các thành viên cảm thấy bị cô lập ngay trong chính ngôi nhà của mình và làm lỏng lẻo mối liên kết tình cảm.

Phương pháp chọn mẫu theo chủ đích trong nghiên cứu có đảm bảo tính đại diện khoa học không? Phương pháp chọn mẫu chủ đích với quy mô 182 mẫu đảm bảo tính chính xác cao vì đã sàng lọc đúng đối tượng nghiên cứu trọng tâm: các gia đình hạt nhân đô thị có con từ 11 đến 18 tuổi và sở hữu thiết bị thông minh, phản ánh trung thực đặc trưng của địa bàn nghiên cứu.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng giao tiếp trong gia đình đô thị dưới ảnh hưởng của điện thoại thông minh, làm sáng tỏ cả hai chiều tác động tích cực và tiêu cực.
• Nghiên cứu chỉ ra giao tiếp trực tiếp đang có xu hướng bị chia cắt và bổ trợ mạnh mẽ bởi các phương thức gián tiếp qua mạng xã hội (68,7%) và các cuộc gọi di động (97,3%).
• Khoảng cách thế hệ bộc lộ rõ nét trong cách lựa chọn nền tảng công nghệ và mức độ cởi mở đối với các chủ đề giáo dục giới tính, định hướng nghề nghiệp.
• Đề tài đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác cho chuyên ngành xã hội học gia đình và xã hội học đô thị tại địa bàn tỉnh Bình Dương.
• Hệ thống khuyến nghị đưa ra các giải pháp khả thi nhằm tái thiết lập cân bằng giữa cuộc sống số và sự gắn kết tình cảm thực tế.

Trong giai đoạn tiếp theo, các nghiên cứu mở rộng cần tiếp tục theo dõi biến động hành vi tương tác gia đình trên quy mô vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Mỗi gia đình hãy chủ động làm chủ công nghệ, biến chiếc điện thoại thông minh thành cầu nối yêu thương thay vì rào cản ngăn cách các thành viên trong tổ ấm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn: Phần này tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong nước và ngoài nước về thực trạng sử dụng ĐTTM và những ảnh hưởng của nó; phân tích các lý thuyết áp dụng; các khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu, cùng mô hình khung phân tích, câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. - Chương 2: Thực trạng giao tiếp trong gia đình đô thị hiện nay: Phân tích thực trạng giao tiếp giữa CM-CC trong gia đình đô thị hiện nay về các nội dung giáo dục, tình cảm và nghỉ ngơi, giải trí. Xem xét mức độ và những cách thức giao tiếp. - Chương 3: Thực trạng sử dụng và ảnh hưởng của ĐTTM đến giao tiếp của gia đình đô thị: Phân tích thời gian sử dụng, các ứng dụng thường dùng và mục đích sử dụng ĐTTM; phân tích ảnh hưởng của ĐTTM đến giao tiếp giữa CM-CC khi trao đổi về nội dung giáo dục, chia sẻ tình cảm và thảo luận về việc nghỉ ngơi, giải trí chung.

9 PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Cơ sở lý luận: Luận văn sử dụng các lý thuyết xã hội học gia đình, lý thuyết về truyền thông (quyết định luận kỹ thuật) và lý thuyết lối sống đô thị như là cơ sở lý luận trong phân tích nội dung nghiên cứu về giao tiếp trong gia đình đô thị dưới ảnh hưởng của ĐTTM (smartphone) bao gồm việc phân tích thực trạng giao tiếp trong gia đình đô thị hiện nay, thực trạng sử dụng ĐTTM và ảnh hưởng của ĐTTM tới giao tiếp trong gia đình đô thị. - Lý thuyết Xã hội học gia đình Gia đình hiện đại chỉ còn lại hai chức năng là chức năng sinh con đẻ cái để nói dõi và chức năng gắn bó với nhau về tình cảm trong số 7 chức năng của thời kỳ tiền công nghiệp (nhà xã hội Mỹ William F. Chức năng gắn bó với nhau về tình cảm là đảm bảo sự cân bằng tâm lý, thoả mãn nhu cầu tình cảm cho các thành viên gia đình, giúp thành viên gia đình luôn có sự cân bằng về tâm lý, tình cảm, nhằm củng cố độ bền vững của hôn nhân và gia đình, sự ổn định của xã hội [32, tr.

Đề tài xem xét mức độ thoả mãn tình cảm của các thành viên trong gia đình đô thị hiện nay. Đặc biệt là khi có sự xuất hiện của ĐTTM thì chức năng này được thực hiện như thế nào. - Lý thuyết về truyền thông Lý thuyết quyết định luận kỹ thuật: Kỹ thuật là sự nối dài của các giác quan và hệ thống thần kinh của con người, vì thế những thay đổi về kỹ thuật có thể dẫn tới những cách thức tri giác và nhận thức mới (McLuhan) [26, tr. Trong phạm vi đề tài, ĐTTM chính là phương tiện hữu hiệu “nối dài các giác quan” cho các thành viên trong gia đình (CM-CC) để có thể trao đổi với nhau khi không thể gặp mặt trực tiếp.

Những chia sẻ thông qua internet cũng làm cho các thành viên trong gia đình có thể thay đổi cách tiếp nhận thông tin so với giao tiếp trực tiếp. 10 - Lý thuyết Lối sống Đô thị Đô thị như một lối sống (Louis Wirth): Các khuôn mẫu của văn hoá và cấu trúc xã hội, đặc trưng của các đô thị là khác căn bản với văn hoá của các cộng đồng nông thôn. Trong khi nông thôn còn thường xuyên hỏi thăm nhau, làng xóm xem nhau như họ hàng thì ở đô thị người dân sống tách biệt kiểu “đèn nhà ai nấy sáng”. Người dân đô thị dễ dàng tiếp cận cái mới và tạo ra những phương thức sản xuất cũng như nếp sống mới mà ở nông thôn chưa từng có [19, tr.