Giao Lưu Văn Hóa Việt - Chăm Ở Bình Dương (1997-2016)

Tài liệu nghiên cứu Giao lưu văn hóa việt chăm ở bình dương 1997 2016, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Phạm Thị Nga
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Thị Liêm
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Giao Lưu Văn Hóa Việt - Chăm Tại Bình Dương (1997-2016)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giao Lưu Văn Hóa Việt Chăm Bình Dương 1997 2016

Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, mỗi dân tộc sở hữu bản sắc văn hóa riêng biệt. Nền văn hóa Việt Nam là sự hòa quyện từ văn hóa của các dân tộc, đóng góp vào di sản chung. Việc nghiên cứu văn hóa Việt Nam luôn là điểm nổi bật, đặc biệt trong lĩnh vực lịch sử. Quá trình giao lưu văn hóa giữa các tộc người diễn ra liên tục, tiêu biểu là giữa người Việt và người Chăm, tạo nên sự giao thoa văn hóa. Trong đó, giao lưu văn hóa Việt - Chăm có vai trò quan trọng trong việc hình thành nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Người Chăm có nền văn hóa rực rỡ từ lâu đời, là một bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Vì thế văn hóa Chăm trở thành một phần của nền văn hóa Việt Nam đa dạng và thống nhất. Trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, dân tộc Chăm là một dân tộc có những đặc trƣng riêng biệt mang dấu ấn bản sắc rất đậm nét về văn hóa.Những giá trị văn hóa Chăm đóng góp vào nền văn hóa Việt Nam đã đƣợc ghi nhận và ngày càng đƣợc đề cao.

1.1. Khái Niệm Giao Lưu Văn Hóa Việt Chăm

Giao lưu văn hóa được hiểu là quá trình tương tác, trao đổi, học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn hóa khác nhau. Trong bối cảnh Việt Nam, giao lưu văn hóa giữa người Việt và người Chăm diễn ra trên nhiều lĩnh vực như tín ngưỡng, nghệ thuật, kiến trúc, ngôn ngữ và phong tục tập quán. Sự giao lưu này góp phần làm phong phú và đa dạng hóa nền văn hóa Việt Nam, đồng thời giúp người Chăm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của mình. Giao lưu văn hóa khác với tiếp biến văn hóa, dù cả hai đều chỉ quá trình tương tác, tiếp xúc giữa các nền văn hóa, nhưng tiếp biến văn hóa mang tính sâu sắc hơn, dẫn đến sự thay đổi hoặc kết hợp các yếu tố văn hóa từ các nền văn hóa khác nhau.

1.2. Cộng Đồng Người Chăm Tại Bình Dương Tổng Quan

Đề tài tập trung nghiên cứu sự giao lưu văn hóa Việt - Chăm tại tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 1997-2016. Trong đó, đối tượng nghiên cứu là các biểu hiện của giao lưu và tiếp biến văn hóa giữa hai dân tộc. Người Chăm ở Bình Dương sinh sống rải rác ở các khu vực như xã Minh Hòa (huyện Dầu Tiếng), phường Bình An và phường Dĩ An. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa diễn ra trên các địa bàn này. Phạm vi nghiên cứu về thời gian được giới hạn từ năm 1997 đến năm 2016, với mục đích tìm hiểu quá trình giao lưu văn hóa trong bối cảnh Bình Dương phát triển kinh tế - xã hội.

1.3. Lịch Sử Nghiên Cứu Về Văn Hóa Việt Chăm Ở Việt Nam

Nghiên cứu về văn hóa Chăm không phải là lĩnh vực mới mẻ ở Việt Nam. Có rất nhiều công trình, tác phẩm của các tác giả trong và ngoài nước liên quan đến Chăm Pa, mối quan hệ giữa người Chăm và người Việt. Các công trình nghiên cứu đề cập đến nhiều khía cạnh của văn hóa Chăm như lịch sử, ngôn ngữ, nghệ thuật, tôn giáo, phong tục tập quán...Tuy nhiên, các nghiên cứu về giao lưu văn hóa Việt - Chăm ở Bình Dương giai đoạn 1997-2016 còn hạn chế. Do đó, nghiên cứu này sẽ góp phần bổ sung vào khoảng trống này, cung cấp thêm tư liệu và phân tích về quá trình giao lưu văn hóa giữa hai dân tộc trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Văn Hóa Việt Chăm Tại Bình Dương

Nghiên cứu về giao lưu văn hóa Việt - Chăm tại Bình Dương đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, nguồn tài liệu về văn hóa Chăm ở Bình Dương còn hạn chế so với các khu vực khác. Thứ hai, việc tiếp cận và thu thập thông tin từ cộng đồng người Chăm đôi khi gặp khó khăn do rào cản ngôn ngữ và văn hóa. Thứ ba, cần phải có phương pháp nghiên cứu phù hợp để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả nghiên cứu. Ảnh hưởng văn hóa Việt lên văn hóa Chăm ở Bình Dương cũng là một khía cạnh cần xem xét kỹ lưỡng. Tuy nhiên, với sự nỗ lực và kiên trì, các nhà nghiên cứu có thể vượt qua những thách thức này để đóng góp vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Chăm.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Tư Liệu Nghiên Cứu

So với các tỉnh miền Trung, nguồn tư liệu nghiên cứu về văn hóa Chăm ở Bình Dương còn hạn chế. Các công trình nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử, văn hóa, xã hội của người Chăm ở Bình Dương chưa nhiều, gây khó khăn cho việc tiếp cận và phân tích thông tin. Do đó, việc thu thập và tổng hợp thông tin từ các nguồn khác nhau, bao gồm cả tư liệu chính thống và tư liệu dân gian, là một thách thức lớn đối với các nhà nghiên cứu.

2.2. Rào Cản Ngôn Ngữ Và Văn Hóa

Việc tiếp cận và giao tiếp với cộng đồng người Chăm để thu thập thông tin gặp khó khăn do rào cản ngôn ngữ và văn hóa. Người Chăm ở Bình Dương vẫn sử dụng tiếng Chăm trong giao tiếp hàng ngày, trong khi đó, không phải nhà nghiên cứu nào cũng có khả năng sử dụng thành thạo ngôn ngữ này. Ngoài ra, sự khác biệt về văn hóa, phong tục tập quán cũng gây khó khăn trong việc xây dựng mối quan hệ tin cậy và thu thập thông tin chính xác từ cộng đồng.

III. Biểu Hiện Giao Lưu Văn Hóa Việt Chăm Ở Bình Dương 1997 2016

Giao lưu văn hóa Việt - Chăm tại Bình Dương (1997-2016) thể hiện qua nhiều khía cạnh. Trong đời sống cá nhân, có sự tiếp biến về tên gọi, lễ nghi và phong tục tập quán. Về nghệ thuật, sự ảnh hưởng lẫn nhau thể hiện trong âm nhạc, điêu khắc và kiến trúc. Trong văn hóa ứng xử, có sự giao thoa trong cách giao tiếp, ứng xử với môi trường tự nhiên và xã hội. Sự giao lưu này góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa của cả hai dân tộc, đồng thời thúc đẩy sự hòa nhập và phát triển của cộng đồng.

3.1. Tiếp Biến Văn Hóa Trong Đời Sống Cá Nhân

Trong đời sống cá nhân, sự giao lưu văn hóa Việt - Chăm thể hiện qua việc tiếp biến về tên gọi. Một số người Chăm đã sử dụng tên Việt hoặc kết hợp tên Chăm và tên Việt để thuận tiện trong giao tiếp và hòa nhập xã hội. Ngoài ra, các lễ nghi và phong tục tập quán như cưới hỏi, tang ma cũng có sự ảnh hưởng lẫn nhau, tạo nên những nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng người Chăm ở Bình Dương.

3.2. Giao Lưu Văn Hóa Trong Lĩnh Vực Nghệ Thuật

Nghệ thuật là một lĩnh vực thể hiện rõ nét sự giao lưu văn hóa Việt - Chăm. Âm nhạc Chăm mang những âm hưởng của âm nhạc Việt, và ngược lại, âm nhạc Việt cũng có những yếu tố ảnh hưởng từ âm nhạc Chăm. Trong kiến trúc, một số công trình kiến trúc của người Chăm ở Bình Dương có sự kết hợp giữa phong cách kiến trúc Chăm truyền thống và phong cách kiến trúc Việt. Điều này tạo nên những công trình độc đáo, mang đậm dấu ấn của cả hai nền văn hóa.

3.3. Văn Hóa Ứng Xử Và Môi Trường Ảnh Hưởng Lẫn Nhau

Văn hóa ứng xử của người Việt và người Chăm có sự giao thoa trong cách giao tiếp, ứng xử với môi trường tự nhiên và xã hội. Người Chăm học hỏi được những kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp của người Việt, đồng thời người Việt cũng học hỏi được những kỹ năng thủ công truyền thống của người Chăm. Trong cách ứng xử với môi trường, cả hai dân tộc đều có ý thức bảo vệ và khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững.

IV. Giá Trị Giao Lưu Văn Hóa Việt Chăm Tại Bình Dương

Sự giao lưu văn hóa Việt - Chăm tại Bình Dương mang lại nhiều giá trị quan trọng. Nó góp phần làm phong phú và đa dạng hóa nền văn hóa Việt Nam, đồng thời tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa các dân tộc. Giao lưu văn hóa cũng tạo điều kiện cho người Chăm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của mình trong bối cảnh hội nhập và phát triển. Bên cạnh đó, nó còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tạo ra những sản phẩm văn hóa độc đáo, thu hút du khách và góp phần quảng bá hình ảnh của Bình Dương.

4.1. Đóng Góp Vào Sự Đa Dạng Văn Hóa Việt Nam

Sự giao lưu văn hóa Việt - Chăm ở Bình Dương là một phần quan trọng trong việc tạo nên sự đa dạng văn hóa của Việt Nam. Những yếu tố văn hóa độc đáo của người Chăm, kết hợp với văn hóa Việt, tạo nên một bức tranh văn hóa phong phú và nhiều màu sắc. Điều này không chỉ làm giàu thêm di sản văn hóa của đất nước mà còn tạo ra những giá trị văn hóa mới, phù hợp với bối cảnh xã hội hiện đại.

4.2. Tăng Cường Sự Hiểu Biết Và Gắn Kết Dân Tộc

Giao lưu văn hóa là cầu nối quan trọng để tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa các dân tộc. Thông qua giao lưu, người Việt và người Chăm có cơ hội tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán của nhau, từ đó xóa bỏ những định kiến và hiểu lầm, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và bền vững.

V. Giải Pháp Bảo Tồn Văn Hóa Chăm Ở Bình Dương Hiện Nay

Để bảo tồn văn hóa Chăm ở Bình Dương, cần có những giải pháp đồng bộ. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về giá trị văn hóa Chăm trong cộng đồng. Cần hỗ trợ người Chăm trong việc bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Cần tạo điều kiện cho người Chăm tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Cần có chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội cho vùng đồng bào Chăm, tạo điều kiện cho người Chăm có cuộc sống ổn định và phát triển.

5.1. Tăng Cường Tuyên Truyền Giáo Dục Về Văn Hóa Chăm

Tuyên truyền, giáo dục về văn hóa Chăm cần được thực hiện một cách thường xuyên và sâu rộng trong cộng đồng. Cần tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, triển lãm, hội thảo giới thiệu về văn hóa Chăm. Bên cạnh đó, cần đưa nội dung về văn hóa Chăm vào chương trình giáo dục ở các cấp học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa của dân tộc Chăm.

5.2. Hỗ Trợ Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa Vật Thể Và Phi Vật Thể

Cần có chính sách hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho việc bảo tồn và tu bổ các di tích lịch sử, văn hóa của người Chăm. Đồng thời, cần hỗ trợ việc phục dựng và phát huy các loại hình văn hóa phi vật thể như lễ hội, âm nhạc, điệu múa, nghề thủ công truyền thống. Cần khuyến khích các nghệ nhân, người cao tuổi truyền dạy lại những kiến thức và kỹ năng truyền thống cho thế hệ trẻ.

VI. Tương Lai Giao Lưu Văn Hóa Việt Chăm Tại Bình Dương

Trong tương lai, giao lưu văn hóa Việt - Chăm tại Bình Dương sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng. Với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, người Chăm sẽ có nhiều cơ hội hơn để giao lưu, học hỏi và hòa nhập với cộng đồng. Đồng thời, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, văn hóa Chăm sẽ được bảo tồn và phát huy một cách bền vững. Sự giao lưu văn hóa này sẽ góp phần xây dựng một xã hội Bình Dương ngày càng văn minh, giàu đẹp và đoàn kết.

6.1. Cơ Hội Phát Triển Giao Lưu Văn Hóa Trong Tương Lai

Với sự phát triển kinh tế - xã hội, người Chăm ở Bình Dương sẽ có nhiều cơ hội hơn để giao lưu, học hỏi và hòa nhập với cộng đồng. Các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ được tổ chức thường xuyên hơn, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân. Đồng thời, sự phát triển của du lịch cũng sẽ tạo điều kiện cho du khách khám phá và tìm hiểu về văn hóa Chăm.

6.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Văn Hóa Chăm Bền Vững

Với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, văn hóa Chăm ở Bình Dương sẽ được bảo tồn và phát huy một cách bền vững. Các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội cho vùng đồng bào Chăm sẽ được triển khai hiệu quả, tạo điều kiện cho người Chăm có cuộc sống ổn định và phát triển. Đồng thời, các chương trình bảo tồn và phát huy văn hóa Chăm sẽ được đầu tư và thực hiện một cách bài bản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho hàng loạt các công trình lịch sử về các nền văn minh đã từng tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, công việc nghiên cứu sâu vào các nền văn minh cụ thể bộc lộ những khiếm khuyết của một định nghĩa tiêu chuẩn. Chẳng hạn, nghề luyện kim, 14 vốn đƣợc xem nhƣ một đặc trƣng cơ bản của văn minh, đã từng tồn tại trong các cộng đồng nông nghiệp nhỏ ở vùng Cận Đông cổ đại ít nhất từ 7000 năm tr.CN, nhƣng dùng khái niệm văn minh ở trƣờng hợp này là hoàn toàn không thích hợp. Lại nữa, sự phát triển xã hội của ngƣời Inca hoàn toàn đạt các tiêu chí của một xã hội văn minh trong khi họ chƣa có chữ viết.

Ngày nay, nhiều nhà nhân loại học cho rằng không có một tiêu chuẩn hoặc một bảng các tiêu chuẩn để định nghĩa văn minh. Khái niệm văn minh chỉ sự tiến bộ xã hội, sự vƣơn tới một trình độ cao hơn về mặt vật chất và tinh thần, ở đây nói lên một trật tự xã hội hợp lí cho phép con ngƣời vƣơn tới những đỉnh cao văn hóa. hái niệm tiếp xúc văn h a Ngay từ thời tiền sử sự tiếp xúc đã diễn ra. Song điều đó không phải là bản thân hoạt động văn hóa mang lại mà nó diễn ra nhờ các hoạt động trao đổi kinh tế, sự trao đổi tặng phẩm hay vật phẩm tôn giáo; hoặc nhờ những sự tiếp xúc nhƣ hôn nhân, ngoại giao… Ngoài ra các cuộc thiên di làm cho các tập đoàn ngƣời có văn hóa khác nhau sống cạnh nhau, xen kẽ nhau cũng dẫn đến sự tiếp xúc văn hóa.

Chúng ta có thể hiểu: “Tiếp xúc văn hóa là hiện tượng nền văn hóa của cộng đồng này gặp gỡ hoặc ở gần đến mức có thể trực tiếp chịu tác động, gây ra sự biến đổi văn hóa của cộng đồng khác” [50: tr. Văn hóa Việt Nam đã từng có những cuộc tiếp xúc và đụng độ với nhiều nền văn hóa khác nhau. Việt Nam nằm ở vị trí ngã tƣ đƣờng của sự giao lƣu khu vực Đông Nam Á và thế giới. Chính vì vậy Việt Nam đã sớm tiếp xúc với văn hóa của nhân loại.

Đó là sự tiếp xúc văn hóa đầu tiên giữa Việt Nam và Đông Nam Á. Sau đó là sự tiếp xúc văn hóa của ngƣời Việt Nam với văn hóa Trung Hoa. Quá trình tiếp xúc văn hóa Đông - Tây thời cận đại ở nƣớc ta diễn ra trong điều kiện của sự bành trƣớng của chủ nghĩa thực dân phƣơng Tây nên đã bộc lộ tính cách xung đột, đụng độ và cƣỡng bức. Cuộc tiếp xúc với văn hóa phƣơng 15 Tây diễn ra khi mà chủ nghĩa tƣ bản phƣơng Tây đang thống trị thế giới và tiến hành các cuộc “công nghiệp hóa cƣỡng bức” với các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc.

Chính vì vậy, nội dung và các hình thức của cuộc tiếp xúc văn hóa sẽ xuất hiện những đặc điểm mới bao trùm hơn, từ việc biến đổi mô hình thiết chế văn hóa đến việc xuất hiện các loại hình văn hóa mới theo hƣớng phƣơng Tây hóa, kể cả sự biến đổi mạnh mẽ về lối sống, lối tƣ duy của con ngƣời Việt Nam. hái niệm giao lƣu văn h a Tiếp xúc văn hóa là điều kiện để dẫn đến sự giao lƣu văn hóa. Song không phải cuộc tiếp xúc văn hóa nào cũng dẫn đến quá trình giao lƣu văn hóa. Mà, giao lƣu văn hóa chỉ có thể xem là hệ quả tất yếu của sự tiếp xúc văn hóa khi sự tiếp xúc đó phải diễn ra liên tục, trong một thời gian dài và gây ra những biến đổi về mô thức văn hóa lâu dài.

“Giao lưu văn hóa - Acculturation - là sự tiếp xúc và trao đổi qua lại trong một quá trình lâu dài, trực tiếp giữa hai nền văn hóa của hai cộng đồng người khác nhau. Giao lưu văn hóa là sự vận động thường xuyên của văn hóa. Nó không chỉ là động lực phát triển của nền văn hóa mà còn là động lực của sự tiến hóa xã hội” [50: tr. Nhƣ vậy, theo ý nghĩa thông thƣờng, trong việc tiếp xúc, giao lƣu văn hóa thƣờng có hai quá trình tƣơng hỗ: quá trình “đƣa vào” của những chủ thể văn hóa bên ngoài và quá trình “nhận lấy” của chủ thể tiếp nhận.

Trong quá trình giao lƣu văn hóa, một điều tất yếu sẽ xảy ra là một số yếu tố văn hóa của cộng đồng ngƣời này lan truyền đến cộng đồng ngƣời kia. Các yếu tố văn hóa này có khi là cá biệt, rời rạc; nhƣng cũng có khi lại kết thành hệ thống chặt chẽ; có khi lại kết dính với những yếu tố văn hóa truyền thống; có khi lại làm đổi mới mạnh mẽ các yếu tố văn hóa cũ. Giao lƣu văn hóa vừa là kết quả của quá trình trao đổi, vừa là chính bản thân sự trao đổi. Có hiểu nhƣ vậy mới thấy hết tầm quan trọng của giao lƣu văn hóa trong lịch sử nhân loại.

Nó là một động lực thúc đẩy phát triển của lịch sử. 16 Vì vậy, chỉ có việc thực hiện giao lƣu văn hóa một cách chủ động, tích cực và có chọn lựa mới là phƣơng sách thông minh và đúng đắn nhất. Nghiên cứu về tiếp xúc văn hóa những thập kỷ gần đây, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay lại cho thấy những tính cách mới của khái niệm này. Hiện nay, khi nói về tiếp xúc văn hóa, các nhà nghiên cứu đã có cách nhìn phổ biến, chung nhất.

Đó là cái nhìn truyền thống của sự tiếp xúc văn hóa thƣờng bắt đầu bằng sự xung đột vốn rất phổ biến ở thế kỷ XIX sang một cách của sự tiến hóa về văn hóa, văn minh, sự hội nhập tất yếu của những giá trị kinh tế, văn hóa có tính toàn cầu. Do vậy, trong thế giới ngày nay, khái niệm đƣợc sử dụng phổ biến khi nói về tiếp xúc văn hóa, đó là thái độ tiếp biến văn hóa và sự thâu hóa văn hóa. hái niệm tiếp biến văn h a Văn hóa của mỗi quốc gia đều có xu hƣớng đồng nhất hóa một nét văn hóa đƣợc vay mƣợn từ một nền văn hóa khác bằng cách ngay tức thì biến đổi nó và làm cho nó phù hợp với giá trị của riêng mình. Các nền văn hóa khác nhau không độc lập và bất biến, mà luôn tồn tại những tiếp xúc, những tƣơng tác làm biến đổi chúng với nhau.

Hiện tƣợng nảy sinh sau một quá trình tiếp xúc liên tục và trực tiếp giữa các nhóm cá nhân thuộc các nền văn hóa khác nhau. Những hiện tƣợng này đƣợc gọi là tiếp biến văn hóa. Trần Quốc Vƣơng định nghĩa: “Tiếp biến văn hóa là sự tiếp nhận văn hóa nước ngoài bởi dân tộc chủ thể. Quá trình này luôn luôn đặt mỗi tộc người phải xử lí tốt mối quan hệ biện chứng giữa yếu tố nội sinh và yếu tố ngoại sinh…” [75: tr.

Khái niệm này cho thấy tiếp biến văn hóa chỉ ra tập hợp các quá trình chấp nhận hoặc chối bỏ các nét văn hóa thuộc về hai hệ thống văn hóa khác nhau. Về mặt nguyên tắc, quá trình tiếp biến văn hóa đƣợc chuyển từ trung tâm văn hóa mạnh hơn và lâu đời hơn sang một không gian văn hóa nhỏ hơn và trẻ hơn. Sự tiếp biến văn hóa có thể xảy ra theo kiểu “cƣỡng bức” hoặc theo kiểu tự nguyện, vay mƣợn. 17 Tiếp biến văn hóa là một quá trình biến đổi hai chiều.

Đó là sự ảnh hƣởng của trung tâm văn hóa mạnh tới nền văn hóa yếu hơn. Bên cạnh đó, chúng ta cũng đồng thời thấy diễn ra những ảnh hƣởng ngƣợc trở lại của nền văn hóa yếu thế hơn thông qua quá trình chống tiếp biến, thông qua sự chối bỏ và sự kháng cự những tác động không phù hợp với cơ cấu văn hóa của nền văn hóa tiếp nhận. Chính điều này đã tạo nên một sự xung đột, va chạm bên trong nền văn hóa giữa cái truyền thống và cái hiện đại, giữa các nét văn hóa vốn có và các nét văn hóa đƣợc vay mƣợn từ những nền văn hóa khác. Điều quan trọng là tiếp biến văn hóa phải tạo đƣợc những mối quan hệ giao thoa có lợi cho sự phát triển của cả hai nền văn hóa tham gia tiếp biến.

Khái niệm Cộng đồng Thuật ngữ “cộng đồng” vốn bắt nguồn từ từ gốc tiếng Latin là “communitas”, với nghĩa là toàn bộ tín đồ của một tôn giáo hay toàn bộ những ngƣời đi theo một thủ lĩnh nào đó. Ngày nay thuật ngữ này dùng phổ biến trong ngôn ngữ Âu - Mỹ nhƣ trong tiếng Pháp “communite”, tiếng Anh là “community”, tiếng Đức là “Gemeninschaft”. Do là đối tƣợng nghiên cứu của nhiều khoa học chuyên ngành khác nhau nên “cộng đồng” đƣợc tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau và cách thức định nghĩa về khái niệm này cũng không giống nhau. Hoặc theo từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê định nghĩa cộng đồng là “toàn thể những ngƣời sống thành một xã hội, nói chung có những điểm giống nhau gắn bó thành một khối.

Nhƣ Cộng đồng ngôn ngữ, cộng đồng tộc người” Trong luật đất đai năm 2003, khái niệm cộng đồng đƣợc đề cập: “ Cộng đồng dân cƣ gồm cộng đồng ngƣời Việt Nam sinh sống trên cùng một địa bàn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc và các điểm dân cƣ tƣợng tự có chung quyền sử dụng đất”. Tại điều 3, số 29/2004/QH, Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 đã định nghĩa: “ Cộng đồng dân cƣ thôn là toàn bộ các hộ gia đình, cá nhân sống trong cùng một thôn, làng, bản, ấp, buôn, phum, sóc hoặc đơn vị tƣơng đƣơng”. 18 Từ những khái niệm về cộng đồng nêu trên ta có thể đi đến một định nghĩa chung nhất nhƣ sau về “cộng đồng”: “cộng đồng là tập hợp người có sức bền cố kết nội tại cao, với những tiêu chí nhận biết và quy tắc hoạt động, ứng xử chung dựa trên sự đồng thuận về ý chí, tình cảm, niềm tin và ý thức cộng đồng, nhờ đó các thành viên của cộng đồng cảm thấy có sự gắn kết với cộng đồng và với các thành viên khác của cộng đồng” [69:tr. Dù có nhiều cách tiếp cận khác nhau, những dấu hiệu cốt yếu nhất sau đây giúp nhận biết hay định nghĩa một cộng đồng: + Cộng đồng phải là một tập hợp của một số đông ngƣời.

+ Mỗi cộng đồng phải có một bản sắc hoặc một bản thể riêng. + Mỗi cộng đồng đều có các tiêu chí bên ngoài để nhận biết về cộng đồng và có những quy tắc chế định hoạt động và ứng xử chung của cộng đồng.