Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về truyền hình và giáo dục pháp luật trên truyền hình Chương 2: Thực trạng vấn đề giáo dục pháp luật trên kênh truyền hình ANTV Chương 3: Một số kiến nghị cho việc tuyên truyền giáo dục pháp luật trên truyền hình - Phần kết luận - Danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRUYỀN HÌNH VÀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TRÊN TRUYỀN HÌNH 1. Một số khái niệm liên quan 1. Báo chí, Truyền hình 1. Báo chí Trong xã hội hiện đại, báo chí ngày càng thể hiện vai trò, vị thế đặc biệt quan trọng.
Báo chí đã và đang đóng góp hết sức to lớn vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm sự phát triển bền vững của xã hội. Báo chí là loại hình hoạt động thông tin, sử dụng phương tiện kỹ thuật để phổ biến kết quả lao động sáng tạo của nhà báo. Báo chí cung cấp cho công chúng về tất cả các vấn đề, sự kiện của đời sống xã hội, đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm hiểu thế giới tự nhiên và xã hội. Báo chí phản ánh hiện thực với mục đích tác động tới nhiều tầng lớp xã hội với những mối quan tâm, sở thích và nhu cầu khác nhau.
Chính điều đó đã làm cho báo chí trở thành một hoạt động thông tin đại chúng năng động nhất. Theo Từ điển Tiếng Việt: Báo chí là cách gọi tắt của các loại hình báo chí như: báo viết, báo hình, báo nói, báo ảnh, các bản tin,. Báo chí nói trong Luật này là Báo chí Việt Nam, gồm: Báo in (Báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn); báo nói (chương trình phát thanh); báo hình (chương trình truyền hình, chương trình nghe – nhìn thời sự được thực hiện bằng các phương tiện kỹ thuật khác nhau), bằng Tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài. Trong công trình nghiên cứu này, tác giả xin đưa ra khái niệm về báo chí theo Luật Báo chí (sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí ngày 12 tháng 6 năm 1999): “Báo chí nói trong Luật này là báo chí Việt Nam, bao gồm: báo in (báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn), báo nói (chương trình phát thanh), báo hình (chương trình truyền hình, chương trình nghe - nhìn thời sự được thực hiện bằng các phương tiện kỹ thuật khác nhau), báo điện tử (được thực hiện trên mạng 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thông tin máy tính) bằng tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài".
Truyền hình Trong các giác quan của con người, mắt (thị giác) được coi là giác quan quan trọng nhất. Hình ảnh cảm nhận từ mắt người chiếm tới 80% thông tin nói chung. Con người không chỉ dừng lại ở hình ảnh mà mắt trực tiếp cảm nhận được. Đã từ lâu họ muốn bằng cách nào đó nhìn được ảnh của mục tiêu ngoài phạm vi quan sát trực tiếp của thị giác.
Ý tưởng đó chính là truyền hình. Truyền hình ra đời vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX và ngày nay truyền hình đã trở thành một phương tiện nghe - nhìn phổ biến trên thế giới. Xem truyền hình, đã trở thành nhu cầu thiết yếu của người dân. Thuật ngữ truyền hình (Television) có nguồn gốc từ tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp.
Theo tiếng Hy Lạp, từ “Tele” có nghĩa là ''ở xa'', còn “videre” là ''thấy được'', tiếng Latinh có nghĩa là xem được từ xa. Ghép hai từ đó lại “Televidere” có nghĩa là xem được ở xa” [36,tr. Truyền hình là kênh truyền thông chuyển tải thông điệp bằng hình ảnh động và đầy đủ màu sắc vốn có từ cuộc sống cùng với lời nói, âm nhạc, tiếng động. Nhờ thế, truyền hình đem lại cho công chúng bức tranh sống động với cảm giác như đang trực tiếp, tiếp xúc và cảm thụ.
Đó là bức tranh về cuộc sống thực nhưng được thu nhỏ, được “rút gọn”, được “làm giàu thêm về ý nghĩa, làm sáng rõ hơn về hình thức” và làm phong phú hơn về giá trị tinh thần. Giúp người xem nhận thức rõ hơn, đúng hơn, trúng hơn, gần gũi và sinh động hơn về những sự kiện và vấn đề của cuộc sống. Hai tác giả người Pháp Brigitte Besse và Didier Desormeaux trong cuốn “Phóng sự truyền hình” đã có quan niệm về truyền hình như sau: “Truyền hình đó là hình ảnh, trước hết là hình ảnh. Đó là thế mạnh của nó và cũng là cái thu hút những lời phê phán tệ hại nhất (phê phán nó hời hợt).
Thế nhưng nếu không có hình ảnh, truyền hình liệu sẽ trở thành một cái gì khác, không còn là truyền hình nữa. Làm thông tin ở truyền hình là cho xem. Truyền hình là lời nói: Truyền hình, đó cũng là 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lời nói, những từ ngữ, một nội dung. Làm thông tin trên truyền hình cũng là nói.
Và nói tức là mô tả bằng cách trả lời những câu hỏi: Ai? Khi nào? Ở đâu? Cái gì? Tại sao?” [6, tr. Với quan niệm trên sẽ có hai cách hiểu riêng rẽ về hai phương tiện ngôn ngữ của truyền hình. Truyền hình tạo ra hiệu quả truyền thông tốt nhất khi nó kết hợp hài hòa và linh hoạt giữa hai yếu tố hình ảnh và âm thanh trong một thứ ngôn ngữ riêng khác với các loại hình báo chí khác (báo in, phát thanh). Tác giả Tạ Ngọc Tấn, trong cuốn “Truyền thông đại chúng” đưa ra cái nhìn bao quát, mạch lạc và rõ ràng hơn về khái niệm truyền hình: “Truyền hình là một loại hình phương tiện truyền thông đại chúng chuyển tải nội dung thông tin bằng hình ảnh động và âm thanh.
Nguyên nghĩa của thuật ngữ vô tuyến truyền hình (television) bắt nguồn từ hai từ “Tele” có nghĩa là ''ở xa'' còn “vision” là ''thấy được'', tức là “thấy được ở xa”. Thực chất cội nguồn trực tiếp của truyền hình là điện ảnh. Chính điện ảnh đã cung cấp cho truyền hình những ý tưởng, gợi ý đầu tiên về một phương thức truyền thông cũng như một kho tàng những phương tiện biểu hiện phong phú, có sức thuyết phục mạnh mẽ, làm cơ sở cho truyền hình có thể thích ứng nhanh chóng với đặc trưng kỹ thuật riêng của mình” [33, tr. Như vậy, có nhiều khái niệm về truyền hình của nhiều tác giả khác nhau.
Nhìn chung, có thể hiểu khái niệm truyền hình như sau: Truyền hình là loại hình báo chí chuyển tải nội dung thông tin bằng hình ảnh động và âm thanh tổng hợp (lời nói, tiếng động, âm nhạc, lời bình) tác động đồng thời vào hai giác quan của công chúng (thính giác và thị giác). Chương trình truyền hình, chuyên mục, thể loại Chương trình truyền hình là chương trình phát sóng trên truyền hình được sắp xếp, liên kết từ các tác phẩm truyền hình, các mục. Chuyên mục là chương trình chính luận phát sóng định kỳ, có thể sử dụng nhiều thể loại tác phẩm khác nhau, khai thác sâu sắc một lĩnh vực tri thức nhất định. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Thể loại báo chí là hình thức sáng tạo tác phẩm báo chí, phân chia theo mục đích và phương thức phản ánh hiện thực khách quan, cách vận dụng ngôn ngữ và phong cách cá nhân.
Giáo dục, pháp luật 1. Giáo dục Theo Đại Từ Điển Tiếng Việt, Nguyễn Như Ý, NXB Thông Tin, 1998: Giáo dục (1): tác động có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của con người, để họ dần dần có được phẩm chất và năng lực yêu cầu đề ra (2): Hệ thống các biện pháp và cơ quan giảng dạy – giáo dục của một nước Trong tiếng Anh, từ “giáo dục” được biết đến với từ “education”, đây là một từ gốc Latin được ghép bởi hai từ là “Ex” và “Ducere” – “Ex-Ducere”. Có nghĩa là dẫn (“Ducere”) con người vượt ra khỏi (“Ex”) hiện tại của họ để vươn tới những gì hoàn thiện, tốt lành hơn và hạnh phúc hơn. Giáo dục được hiểu là quá trình hình thành và phát triển nhân cách dưới ảnh hưởng của tất cả các hoạt động từ bên ngoài, được thực hiện một cách có ý thức của con người trong nhà trường, gia đình và ngoài xã hội.
Ví dụ: Ảnh hưởng của các hoạt động đa dạng nội khóa, ngoại khóa của nhà trường; ảnh hưởng của lối dạy bảo, nếp sống trong gia đình; ảnh hưởng của sách vở, tạp chí; ảnh hưởng của những tấm lòng nhân từ của người khác;… Giáo dục còn được hiểu là hệ thống những tác động có mục đích xác định được tổ chức một cách khoa học (có kế hoạch, có phương pháp, có hệ thống) của các cơ quan giáo dục chuyên biệt (nhà trường) nhằm phát triển toàn diện nhân cách. Qua những môn học trên trường, lớp cũng như qua những hoạt động như báo cáo thời sự, biểu diễn văn nghệ, cắm trại, thăm quan, … được tổ chức ngoài giờ lên lớp, sẽ tạo ra những ảnh hưởng tích cực đến sự hình thành và phát triển nhân cách của người được giáo dục, dưới tác động của giáo viên, của nhà giáo dục. Trong thời đại ngày nay, nền giáo dục thế giới và của mỗi quốc gia đang không ngừng cái cách đổi mới nhằm thích ứng tốt hơn với những xu thế phát triển 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com mới mẻ, năng động của toàn nhân loại và có khả năng tạo ra được những nguồn lực mới để phát triển nhanh, bền vững. Qua những phân tích ở trên có nhiều khái niệm về giáo dục, theo quan điểm của tác giả có thể hiểu khái niệm giáo dục như sau: “Giáo dục (theo nghĩa rộng) là: Quá trình toàn vẹn hình thành nhân cách, được tổ chức một cách có mục đích và có kế hoạch, thông qua các hoạt động và quan hệ giữa người giáo dục và người được giáo dục, nhằm truyền đạt và chiếm lĩnh những kinh nghiệm xã hội của loài người.
Giáo dục (theo nghĩa hẹp): Là một bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể, là quá trình hình thành niềm tin, lý tưởng, động cơ, tình cảm, thái độ, những nét tính cách, những hành vi, thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội, thuộc các lĩnh vực đạo đức, lao động, tư tưởng chính trị, thẩm mỹ, vệ sinh… Chức năng trội của giáo dục (theo nghĩa hẹp) là hình thành phẩm chất đạo đức của con người”. Pháp luật Trước hết, xét về khái niệm “pháp luật” (droit) xuất xứ La-tin “directum” nói lên khái niệm ngay thẳng, sự chính trực, khác với “luật pháp” (Loi) tiếng La-tin “ligare” nghĩa là trói buộc. Theo Đại từ điển Tiếng Việt (Nhà xuất bản văn hóa – thông tin, 1999) giải thích: "Pháp luật là quy tắc, hành vi của công dân do nhà nước quy định, ban hành, buộc phải tuân theo không được trái phạm" (tr.