MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, làm nền tảng ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách trẻ.Trong những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến Giáo dục mầm non, các nghị quyết của Đảng về giáo dục mầm non đều xác định rõ vị trí của giáo dục mầm non trong chiến lược giáo dục đào tạo con người và chỉ ra bước đi thích hợp với khả năng thực tế của quốc gia, đã có nhiều chương trình, chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng GDMN. Bắt đầu từ năm học 2009 - 2010, tất cả các cơ sở giáo dục mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân thực hiện chương trình GDMN mới. Theo văn bản hợp nhất 01/VBHN-BGDĐT ngày 24 tháng 01 năm 2017 qui định rõ: “Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp 1; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học tập ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời”.
Để thực hiện được mục tiêu trên thì: “Giáo dục kĩ năng xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng để đạt được những mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ. Kĩ năng xã hội bao gồm những kĩ năng giúp đỡ trẻ nhận thức, ứng xử, giao tiếp, thực hiện một số qui tắc, qui định trong sinh hoạt ở gia đình, trường lớp, cộng đồng gần gũi, quan tâm bảo vệ môi trường và thích ứng thành công trong xã hội. Giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ trong giai đoạn này là hết sức quan trọng và cần thiết, phù hợp với chuẩn mực xã hội, giúp trẻ có kinh nghiệm thực tế, tự tin, chủ động biết điều nên làm và không nên làm, biết cách giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo độc lập của trẻ, đặt nền tảng tương lai cho một con người có trách nhiệm và chung sống hài hòa trong cộng đồng. Hơn nữa, lứa tuổi mẫu giáo là giai đoạn trẻ mở rộng các mối quan hệ với những người xung quanh, chính những mối quan hệ này làm thúc đẩy sự phát triển các kỹ năng xã hội của trẻ thay đổi một cách rõ rệt theo hướng tích cực hay tiêu cực.
Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục mầm non nghiên cứu về Chương trình giáo dục mầm non theo thông tư 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25/7/2009 của BGD-ĐT có nêu: “Phát triển kĩ năng xã hội là khả năng thích ứng và duy trì các mối quan hệ xã hội, kỹ năng xã hội bao gồm: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ra quyết định, thương thuyết, từ chối, 2 chia sẻ, cảm thông. Phát triển kỹ năng xã hội là tiền đề quan trọng cho việc học và phát triển toàn diện của trẻ cùng với các mặt phát triển thể lực, ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mỹ. Giáo dục kỹ năng xã hội hình thành và phát triển ở trẻ năng lực cá nhân, trang bị cho trẻ kỹ năng sống để giúp trẻ hòa nhập vào cộng đồng xã hội, là yếu tố cần thiết giúp trẻ học và phát triển toàn diện. Sự phát triển giáo dục kĩ năng xã hội phụ thuộc vào sự phù hợp giữa các hành vi ứng xử của sự mong đợi của xã hội hiện đại”.
Trong báo cáo tổng kết năm học của Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Gò Vấp có nhận định về giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ như sau: “Việc lựa chọn nội dung và đưa vào hình thức giờ học giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ chưa phù hợp, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động của giáo viên còn hạn chế, giáo viên còn lúng túng trong việc lựa chọn những nội dung dạy phù hợp với trẻ, còn bị rập khuôn, thiếu tính linh hoạt, sáng tạo, tinh tế trong thực hiện giáo dục kĩ năng xã hội, có những nội dung chưa gắn với đặc điểm cá nhân, độ tuổi, kinh nghiệm của trẻ, các nội dung thiên về cung cấp kiến thức hàn lâm, chưa tổ chức nhiều hoạt động tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, được xử lý các tình huống. Đồ dùng, đồ chơi chưa phong phú, chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội” (Phòng GD&ĐT Quận Gò Vấp - tháng 8/2019). Như vậy, thực tiễn việc thực hiện các hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội tại các trường mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh chưa thực sự hiệu quả, do nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan như hoạt động giáo dục kỹ năng xã hội cho trẻ còn mang tính hình thức, kĩ năng tổ chức tích hợp các nội dung kĩ năng xã hội chưa đa dạng, trẻ chưa được chủ động giải quyết các vấn đề một cách tích cực và theo cách riêng của cá nhân trẻ,.Chính vì vậy, để cải tiến hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội thì cần phải có những thay đổi trong hoạt động quản lý giáo dục kĩ năng xã hội tại các trường mầm non công lập quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh vì hoạt động quản lý giáo dục kĩ năng xã hội nó sẽ tác động tới hoạt động giaó dục kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 4 – 5 tuổi nói riêng, cụ thể các chủ thể nhận dạng, đánh giá vấn đề cần được cải tiến, từ đó có những giải pháp, công cụ quản lý tác động đến hoạt động giáo dục kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo trường mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh. Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn vấn đề: “Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng xã hội cho trẻ 4 – 5 tuổi ở các trƣờng mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu.
Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ 4 – 5 tuổi ở các trường mầm non công lập quận Gò Vấp thành phố Hồ Chí Minh, luận văn đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ 4 – 5 tuổi ở các trường mầm non công lập, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo và quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non - Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo và quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non công lập tại quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh - Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non công lập tại quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh và khảo sát tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Khách thể, đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu - Hoạt động giáo dục cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non công lập.
Đối tượng nghiên cứu - Quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ 4 – 5 tuổi ở các trường mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu - Về đối tượng nghiên cứu: nghiên cứu công tác quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ 4 – 5 tuổi ở các trường mầm non công lập của chủ thể quản lý là hiệu trưởng các trường mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh. - Về khách thể khảo sát: khảo sát cán bộ quản lý, giáo viên ở 09 trường mầm non công lập (trên tổng số 22 trường) trên địa bàn quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh. - Về thời gian: Các số liệu thống kê phục vụ khảo sát được thu thập trong 2 năm học: 2021 – 2022, 2022 – 2023 4 5.
Phƣơng pháp nghiên cứu Trong bài nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như sau: 5.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu - Mục đích: Xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu. - Cách thức thực hiện: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa các tài liệu, các văn bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi - Mục đích: Thu thập thông tin để phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh và đánh giá tính cấp thiết khả thi của các biện pháp đề xuất. - Cách thực hiện: Chọn mẫu khách thể khảo sát; xây dựng công cụ khảo sát (bảng hỏi, thang đo, thang đánh giá); Thực hiện khảo sát; Xử lý và đánh giá kết quả khảo sát. Phƣơng pháp phỏng vấn sâu - Mục đích: Đây là phương pháp nghiên cứu định tính cơ bản thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với khách thể khảo sát.
Nó hỗ trợ thu thập thông tin về thực trạng và đánh giá tính cấp thiết khả thi của các biện pháp đề xuất. Cụ thể bổ sung kiểm tra và làm rõ những thông tin đã thu thập được thông qua từ phương pháp điều tra bằng bảng hỏi. - Cách thực hiện: Xác định người trả lời phỏng vấn; Xây dựng câu hỏi phỏng vấn; Cách thức phỏng vấn; Thời gian phỏng vấn; … Phƣơng pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động - Mục đích: Thu thập các thông tin thông qua các sản phẩm hoạt động của các cấp quản lý liên quan - Cách thực hiện: Nghiên cứu các quy định quy chế văn bản quản lý báo cáo tổng kết… để tìm hiểu hoạt động quản lý của các nhà quản lý.3 Phương pháp thống kê toán học - Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu kết quả nghiên 5 cứu thu thập được trong quá trình nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng hoạt động giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ 4 – 5 tuổi ở các trường mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh như thế nào?
