CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG PHÒNG CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC CHO SINH VIÊN NỮ 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Khái niệm giáo dục và khái niệm giáo dục kỹ năng Trong từ điển bách khoa Pháp Larouse Universelle định nghĩa : “Giáo dục là toàn thể những cố gắng có ý thức để giúp tạo hóa trong việc phát triển các năng lực thể chất, tinh thần và đạo đức của con người, hướng về sự hoàn thiện, hạnh phúc và sứ mạng xã hội của con người “ (Trích dẫn từ sư phạm Lý thuyết , nhiều tác giả , nhà xuất bản trẻ 1971). Theo từ Điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, trung tâm từ điển học, NXB giáo dục, 1994, Trang 379 có ghi “giáo dục 1.
Hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra. 2 (danh từ )hệ thống các biện pháp và cơ quan giảng dạy giáo dục của một nước”. Theo từ điển tiếng Việt của dự án từ điển Tiếng Việt miễn phí - the free Vietnamese Dictionary Project: Từ “giáo dục” được hiểu một cách khái quát là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích có kế hoạch nhằm bồi dưỡng cho người ta những phẩm chất đạo đức, những tri thức cần thiết về tự nhiên và xã hội, cũng như những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong đời sống. Tóm lại định nghĩa về giáo dục có thể hiểu một cách khái quát và chính thống như sau:” giáo dục được hiểu như là quá trình thống nhất của sự hình thành tinh thần và thể chất của mỗi cá nhân trong xã hội” (Theo Trần Thị Tuyết Oanh (chủ biên), giáo trình giáo dục học (dành cho sinh viên đại học học Sư phạm) tập 1.
NXB Đại học Sư phạm, 2005. Kỹ năng là khả năng vận dụng những kiến thức, hiểu biết của con người để thực hiện một việc gì đó, có thể là việc nghề nghiệp mang tính kỹ thuật, chuyên môn hoặc việc liên quan cảm xúc, sinh tồn, giao tiếp,… Không có khái niệm cụ thể, đồng nhất về kỹ năng. Tùy mỗi người sẽ có những định nghĩa khác nhau. Nhìn chung, kỹ năng có thể được hiểu như khái niệm bên trên hoặc theo một cách ngắn hơn hơn.
Kỹ năng (tên tiếng anh là Skill) là việc một người nào đó vận dụng khả năng hay năng lực để thực hiện hành động gì đó nhằm tạo ra kết 8 quả như mong muốn. Với những kỹ năng được trang bị, chúng ta sẽ dùng để áp dụng vào thực tế. Kỹ năng có thể được chia thành các cấp bậc khác nhau. Ban đầu, kỹ năng có thể còn ít hoặc chưa được thuần thục nhưng sau thời gian, rèn luyện, kỹ năng sẽ được lên “level”.
Đồng thời, kỹ năng cũng có rất nhiều loại. Mỗi người cần trang bị cho mình các loại, các mức độ kỹ năng để vận dụng trong thực tiễn. Khái niệm xâm hại tình dục và khái niệm phòng chống xâm hại tình dục Tình dục được hiểu là một mặt của nhân cách, biểu hiện tất cả nhứng hành vi giới tính, nhứng cảm xúc của một người. Tình dục có thể bao gồm những hoạt động sinh lý hoặc biểu hiện thông qua cảm xúc, nó được xem là một hành vi tự nhiên của con người, là con người ai cũng có ham muốn tình dục.
Dù luật pháp mỗi nơi định nghĩa mỗi khác, nhưng cụm từ “xâm hại tình dục” có thể được hiểu là hành vi tình dục không tự nguyện, trong một số trường hợp còn dùng đến vũ lực. Xâm hại tình dục có thể bao gồm việc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên, loạn luân, cưỡng hiếp và bóc lột tình dục bởi những người được xem là đáng tin cậy. Các nạn nhân bị quấy rối tình dục, dù qua lời nói hay về thể chất, thường bị đe dọa hãm hại nếu nói ra sự việc. Nói về khái niệm “xâm hại tình dục”, ông Trần Thành Nam – Tiến sĩ Tâm lý học sinh viên nữ và vị thành niên cho biết, xâm hại tình dục sinh viên nữ là tất cả các hành vi dụ dỗ, xúi bẩy, lôi kéo, ép buộc sinh viên nữ thực hiện một số hành vi mang tính chất tính dục không phù hợp với lứa tuổi của các em.
Hành vi nhìn chỗ kín (thị dâm), nói chuyện về vấn đề liên quan đến hoạt động tình dục, bộ phận sinh dục (khẩu dâm), nghe, động chạm, ôm đều có thể được xem là xâm hại tình dục. Khái niệm xâm hại tình dục được hiểu rất rộng chứ không chỉ là có hành vi quan hệ tình dục như nhiều người vẫn nghĩ. Là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ sinh viên nữ tham gia vào các hành vi liên quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với sinh viên nữ và sử dụng sinh viên nữ vào Mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức. Tuy vẫn chưa có một khái niệm cụ thể nào nói về xâm hại tình dục, nhưng dựa vào các quy định của pháp luật hình sự của Việt Nam và định nghĩa của tổ chức WHO, ta có thể hiểu sơ lược khái niệm xâm hại tình dục sinh viên nữ như sau: Xâm hại tình dục sinh viên nữ là hành vi có chủ ý để làm hài lòng, thỏa mãn 9 nhu cầu tình dục của một người đối với sinh viên nữ, đây là hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức xã hội.
hành vi xâm phạm tình dục sinh viên nữ bao gồm các hành vi khác nhau (hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với ) Hành vi xâm hại tình dục là hành vi sử dụng quyền lực và sức mạnh có thể là tiền bạc, vật chất, lợi dụng sự ngây thơ, lòng tin và sự tôn trọng của trẻ để ép buộc các em tham gia vào hành vi tình dục, xâm hại đến quyền bất khả xâm phạm về tình dục và sự phát triển lành mạnh, bình thường về thể chất, về tâm lý và về tinh thần của sinh viên. Khai thác tình dục mang tính thương mại cũng được xếp là một hình thức lạm dụng tình dục, là sự tham gia của sinh viên nữ vào các hoạt động mại dâm, khiêu dâm hoặc buôn bán sinh viên nữ. Hành vi tội phạm tình dục liên quan đến sinh viên nữ thường do các tội phạm nam giới thực hiện và ngành công nghiệp tình dục có thể được kiểm soát một cách tinh vi bởi các nhóm tội phạm có tổ chức. Lạm dụng tình dục, bóc lột tình dục vì mục đích thương mại và buôn bán sinh viên nữ là những vấn đề rất đƣợc quan tâm ở Việt Nam hiện nay và chịu sự điều chỉnh của rất nhiều quy định pháp luật, chính sách và chương trình trong những năm gần đây.
Có thể chia sinh viên nữ bị xâm hại tình dục thành 2 nhóm, đó là: - Sinh viên bị lạm dụng tình dục: là sinh viên nữ chưa trưởng thành và chưa phát triển hoàn toàn về thể chất, tâm sinh lý, bị lôi cuốn,ép buộc vào các hoạt động tình dục mà các em chưa thực sự thấu hiểu, bị hiếp dâm, cưỡng dâm, bắt buộc tham gia vào các hành vi dâm ô, loạn luân. - Sinh viên nữ bị bóc lột tình dục: Là sinh viên nữ bị sử dụng để thỏa mãn những dục vọng của người khác. cơ sở của sự bóc lột này là sự bất bình đằng về quyền lực và sức mạnh về các mối quan hệ kinh tế giữa sinh viên nữ với người khác, sự bóc lột này thông thường bên thứ 3 tổ chức để kiếm lời, các dạng chính của sinh viên nữ bị bóc lột tình dục như buôn bán sinh viên nữ, mại dâm , văn hóa khiêu dâm, cưỡng dâm, ép buộc tham gia vào các hành vi loạn dâm, dâm ô. Nói chung, xâm hại tình dục là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ sinh viên nữ tham gia vào các hành vi liên quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với sinh viên nữ vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức.
Thảo luận tại hội thảo, các đại biểu cho rằng, bạo lực, xâm hại tình dục sinh viên nữ đang là vấn đề xã hội có tính toàn cầu, Theo kết quả khảo sát mới đây của 10 UNFPA tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, 11% nữ học sinh phổ thông, 27% nữ nhà báo, 31% nữ sinh viên bị quấy rối tình dục hoặc xâm hại tình dục. Đặc biệt, thời gian qua đã ghi nhận có trên 1.100 vụ xâm hại tình dục sinh viên nữ. Thậm chí nhiều vụ việc, thủ phạm lại chính là người thân ruột thịt của các em gái. Bà Đỗ Thị Thu Hà, Phụ trách Văn phòng UNFPA Việt Nam cho biết thêm, cứ 3 phụ nữ Việt Nam thì có 1 người bị bạo lực tình dục.
Đặc biệt, 1/3 nữ thanh niên, thiếu niên bị ép buộc quan hệ tình dục. “Thế nhưng, chỉ 2% nạn nhân dám đứng lên tố cáo. Đặc biệt, có đến 65% người chứng kiến lại 'thờ ơ' với các hành vi bạo lực, họ không tố cáo hoặc đứng ra làm chứng”, bà Đỗ Thị Thu Hà nhấn mạnh. Để giảm thiểu nguy cơ, cải thiện chất lượng dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bạo lực trên cơ sở giới, Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội đã triển khai các hoạt động, xây dựng một số mô hình như: Địa chỉ tin cậy, nhà tạm lánh tại cộng đồng, cơ sở trợ giúp nạn nhân bạo lực trên cơ sở giới; trung tâm công tác xã hội cung cấp dịch vụ bình đẳng giới; trường học an toàn, thân thiện, không bạo lực; thành phố an toàn, thân thiện với phụ nữ, sinh viên nữ.
Thảo luận, các đại biểu cho rằng số liệu thống kê tội phạm xâm hại tình dục sinh viên nữ trong các cơ sở giáo dục vẫn chưa được đầy đủ. Thời gian gần đây, những vụ xâm hại tình dục học sinh đang xảy ra ngay trong chính trường học và xuất phát từ một số giáo viên gây tâm lý lo lắng cho phụ huynh, bố mẹ. Đơn cử, một thầy giáo ở trường Tiểu học Tiên Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang bị tố dâm ô với nhiều học sinh gái. Khi vụ việc này chưa lắng xuống thì ngay sau đó, dư luận lại bàng hoàng với việc một thầy giáo ở trường THPT chuyên Thái Bình nhiều lần nhắn tin “gạ tình” với một nữ sinh.