Phần mở đầu: Một số vấn đề triết học đương đại từ thực tiễn toàn cầu hóa, đổi mới, hội nhập và phát triển đất nước sau này; phần 1: Những vấn đề chung về thời đại và quan hệ giữa toàn cầu hóa, hội nhập và phát triển trên thế giới và Việt Nam; phần 2: Toàn cầu hóa và sự tiến hóa nhân loại ngày nay; phần 3: Khoa học công nghệ ở các nước đang phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay; phần 4: Hội nhập và phát triển bền vững; phần 5: Con người, văn hóa Việt Nam với hội nhập và phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa; kết luận: Biết mình, biết người, hội nhập thành công, tiến cùng thời đại, phát triển bền vững - một triết lý của kỷ nguyên toàn cầu hóa. Các vấn đề của cuốn sách đưa ra có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn, đáp ứng nhu cầu bức thiết của các nước đang phát triển, trong đó có nước ta lựa chọn hướng đi cho mình trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay. Kết quả nghiên cứu của các tác giả góp phần mở ra việc nhận thức đầy đủ hơn về phép biện chứng trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay và sự tác động của nó đến sự hội nhập và phát triển tiến bộ ở các nước đang phát triển. Điều đó có ý nghĩa đặc biệt với Việt Nam trong tiến trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu 17 hóa.
Hội nhập quốc tế là một phương thức cơ bản, một tiến trình tất yếu, một động lực mạnh mẽ để đổi mới - phát triển rút ngắn khoảng cách tụt hậu kinh tế, khoa học - công nghệ, văn hóa - xã hội và trước mắt đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020. Cuốn sách “Toàn cầu hóa trong bối cảnh châu Á - Thái Bình Dương - một số vấn đề triết học” [53] đã đưa ra cách nhìn nhận khá toàn diện về toàn cầu hóa từ góc độ triết học. Trong số 24 bài viết (có 10 bài viết của học giả nước ngoài), có gần 20 bài viết liên quan trực tiếp đến toàn cầu hóa. Về cơ bản, các tác giả cho rằng: biết chấp nhận những thái độ khác nhau, ủng hộ hay phản đối, toàn cầu hóa vẫn là một xu thế tất yếu, khách quan và đang tác động mạnh mẽ đến tất cả các quốc gia dân tộc, cả ở những nước phát triển lẫn đang phát triển.
Về đặc điểm toàn cầu hóa, các tác giả cho rằng, toàn cầu hóa hiện nay có những nét khác biệt so với các giai đoạn toàn cầu hóa trước đây. Đó là xu thế hợp tác để cùng tồn tại và phát triển, thay cho đối đầu; sự tác động ngày càng sâu rộng đến tất cả các quốc gia, dân tộc và đến mọi mặt của đời sống xã hội hiện đại; việc mở ra cơ hội, điều kiện cho sự phát triển, đồng thời cũng đặt ra những thách thức về kinh tế, xã hội, văn hóa. Sự phân tích toàn cầu hóa cũng như đặc điểm của nó trong cuốn sách này là tư liệu tham khảo có giá trị để tác giả có thể kế thừa ở mức độ nhất định trong quá trình thực hiên luận án. Đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn của quá trình toàn cầu hóa, trong cuốn sách “Toàn cầu hóa - những vấn lý luận và thực tiễn”, các tác giả Lê Hữu Nghĩa, Lê Ngọc Tòng [111] đã khẳng định toàn cầu là xu thế tất yếu tác động đến các quốc gia dân tộc.
Các tác giã đã tập trung phân tích những cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa trên bình diện lý luận và thực tiễn, làm rõ nguyên nhân thành công cũng như thất bại của quá trình hội nhập ở nước ta trong thời gian qua. Tiếp tục làm rõ vấn đề toàn cầu hóa trong những thập niên tới, các tác giả cuốn “Xu thế toàn cầu hoá trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI” [111] đã nghiên cứu chuyên sâu về toàn cầu hoá và 18 ảnh hưởng của nó tới mọi vấn đề của cuộc sống. Các tác giả luận chứng quá trình toàn cầu hoá là tất yếu khách quan dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật lịch sử, được Các Mác - Ăngghen đề cập vào năm 1848 trong tác phẩm: Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản. Sự tác động của toàn cầu hoá được biểu hiện ở hai mặt: tích cực và tiêu cực, bất cứ quốc gia, dân tộc nào khi tham gia vào quá trình toàn cầu hoá đều phải chấp nhận sự tác động này.
Các tác giả trong cuốn sách này khẳng định, toàn cầu hóa, xét về bản chất là quá trình tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, sự ảnh hưởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên thế giới. Cùng cách tiếp cận phương pháp luận duy vật lịch sử cuốn sách “Toàn cầu hóa - phương pháp luận và phương pháp tiếp cận nghiên cứu” [15] đã làm rõ những các cách tiếp cận toàn cầu hóa nhưng nhấn mạnh cách tiếp cận theo quan điểm chủ nghĩa Mác -Lênin. Với cách tiếp cận khoa học, biện chứng, các tác giả đã đi sâu tìm hiểu, làm rõ bản chất quá trình toàn cầu hiện nay. Đánh giá sự tác động của toàn cầu hóa đối với đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội thế giới cũng như trong nước; từng bước chỉ ra cách tiếp cận hợp lý để giải quyết các vấn đề do tác động của toàn cầu hóa.
Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế là vấn đề vô cùng rộng lớn mà Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiêm. Ngô Văn Điểm trong cuốn sách “Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam” [39] đã đi sâu phân tích quá trình nước ta tham gia toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế. Cuốn sách đã đề cập đến ba trong số những lĩnh vực mà thời gian qua Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong quá trình hội nhập kinh tế, đó là: thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), thương mại và sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước. Như vậy, toàn cầu hóa đã có những quan niệm rất khác nhau, song tất cả các công trình được đề cập ở trên, chúng ta thấy chủ yếu là toàn cầu hóa về kinh tế.
Cũng có rất nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, toàn cầu hóa đang diễn ra 19 trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự và môi trường tự nhiên…Vấn đề ở chỗ, bản chất của toàn cầu hóa là toàn cầu hóa kinh tế chiếm một vị trí trọng tâm. Những vấn đề toàn cầu hóa của văn hóa, môi trường tự nhiên…cũng nảy sinh từ toàn cầu hóa kinh tế. Vì vậy, có thể nói, toàn cầu hóa ngày nay chủ yếu là toàn cầu hóa kinh tế, với những tác động sâu rộng của nó đến các mặt đời sống xã hội như quân sự, chính trị, văn hóa, môi trường.của thế giới trên quy mô toàn cầu. Toàn cầu hóa tác động tới một khu vực riêng biệt thì rất ít công trình nghiên cứu đề cập đến, đặc biệt là vùng đất Tây Nguyên.
Đây có thể nói là vấn đề mới mà luận án cần phải đi sâu nghiên cứu, nhất là sự tác động của toàn cầu hóa làm biến đổi giá trị đạo đức truyền thống trong việc xây dựng nhân cách sinh viên khu vực Tây Nguyên. Các công trình nghiên cứu về sự tác động của toàn cầu hóa đến đạo đức, nhân cách con người Việt Nam nói chung và sinh viên nói riêng Toàn cầu hóa là một xu thế của thời đại chúng ta, nó tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, do đó có rất nhiều công trình khoa học ở trong và ngoài nước nghiên cứu có liên quan đến vấn đề này. Ở đây, tác giả luận án xin đề cập một số công trình có liên quan đến sự tác động của toàn cầu hóa tới đạo đức, nhân cách của con người Việt Nam nói chung, sinh viên Việt Nam nói riêng. Tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn trong bài báo “Hội nhập quốc tế: cơ hội và thách thức đối với giá trị truyền thống trong điều kiện toàn cầu hoá” [21] cho rằng thế giới đã trải qua ba lần toàn cầu hoá, quá trình toàn cầu hoá hiện nay khác với các lần trước là diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và nó trở thành xu thế tất yếu.
Từ đó, tác giả cho nêu ra trong điều kiện toàn cầu hoá các giá trị văn hóa truyền thống vừa có cơ hội để phát triển cao nhưng cũng chứa đựng những nguy cơ xói mòn. Cũng theo hướng nghiên cứu sự tác động của toàn cầu hóa đến giá trị truyền thống, tác giả Nguyễn Đình Tường có bài báo“Giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống ở Việt Nam trước tác động của toàn cầu hoá” [134]. Theo tác giả, toàn cầu hoá là 20 quá trình khách quan, quá trình đó một mặt tạo ra cơ hội cho các quốc gia dân tộc mở rộng giao lưu hợp tác, mặt khác nó cũng đặt những giá trị văn hoá truyền thống của mỗi quốc gia dân tộc trước nhiều thách thức. Do đó giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc để văn hóa trở thành nền tảng tinh thần xã hội đã và đang là đòi hỏi cấp bách hiện nay.
Tác giả Cao Thu Hằng trong bài báo“Giá trị đạo đức truyền thống và những yêu cầu đạo đức đối với nhân cách con người Việt Nam hiện nay” [67] đã làm nổi bật vai trò của các giá trị đạo đức truyền thống và những yêu cầu đạo đức đối với việc hình thành nhân cách con người Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, các biện pháp kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng con người Việt Nam hiện nay, chưa được tác giả đề cập đến. Một trong những công trình đề cập tương đối toàn diện về sự tác động của toàn cầu hóa đến các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, nhất là lĩnh vực văn hóa, tinh thần phải kể đến cuốn sách “Giá trị truyền thống trước những thử thách của toàn cầu hóa” [19]. Cuốn sách gồm có hai phần, phần một các tác giả tập trung làm rõ thực chất của toàn cầu hóa nhưng từ góc độ triết học và giá trị học.