PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Biển - đảo Việt Nam là phần lãnh thổ của nước Việt Nam, qua nghìn đời nó luôn gắn chặt với người dân nước Việt cả về vật chất lẫn tinh thần. Vì thế, biển - đảo trong tâm thức của người Việt Nam luôn là Đất nước, là cuộc sống. “Biển trời của chúng ta, đảo gọi ngàn tiếng ca Từng ngày con sóng vỗ, một màu xanh bao la Biển trời biết mấy yêu thương, đảo là gấm vóc quê hương Ngàn năm cha ông mở cõi, giờ đây ta quyết giữ gìn” Đây chính là những lời ca trong bài hát “Biển đảo quê hương”, đúng như lời bài hát nói, biển trời, đảo chính là gấm vóc quê hương.
Cha ông ta đã dựng xây, mở mang bờ cõivà nhiệm vụ của thế hệ chúng ta chính là giữ gìn, bảo vệ chủ quyền biển đảo cho dân tộc. Việt Nam là quốc gia ven biển nằm bên bờ Tây của Biển Đông, có địa chính trị và địa kinh tế rất quan trọng không phải bất kỳ quốc gia nào cũng có. Với bờ biển dài trên 3.260 km trải dài từ Bắc xuống Nam,vươn trải ra hướng đông, ta có trên 3000 hòn đảo lớn nhỏ, đứng thứ 27 trong số 157 quốc gia ven biển, các quốc đảo và các lãnh thổ trên thế giới. Trong 63 tỉnh, thành phố của cả nước thì 28 tỉnh, thành phố có biển và gần một nửa dân số sinh sống tại các tỉnh, thành ven biển.
Từ lâu biển Đông đã gắn bó với đất nước Việt Nam như một hữu thể không thể tách rời. Biển Đông là quê mẹ của những cháu con dòng dõi Tiên - Rồng từ thuở lập quốc. Vì thế, cuộc sống của bao thế hệ người dân Việt gắn liền với biển, gắn liền với những con thuyền lênh đênh sóng nước để từ đó đánh dấu chủ quyền thiêng liêng của mình lên những “bãi cát vàng” lịch sử. Chủ quyền ấy đã được lịch sử chứng minh với những luận cứ không thể chối cãi qua nhiều chứng cứ xác thật.
Trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc, biển - đảo luôn gắn với quá trình xây dựng và phát triển của đất nước và con người Việt Nam. Việt Nam có một không gian biển rộng lớn, không chỉ là nơi cung cấp nguồn sống cho các thế hệ người Việt mà còn là nơi hình thành nên các cơ tầng văn hóa Việt và cũng là nơi lưu giữ các trầm tích văn hóa Việt tự bao đời nay. Biển - đảo Việt Nam là một phần lãnh thổ thiêng liêng không thể tách rời của Tổ quốc được cha ông truyền lại. Qua hàng 2 ngàn năm lịch sử đã chứng minh, người Việt đã ra sức khai phá xây dựng, sẵn sàng đổ cả máu xương cho chủ quyền biển - đảo.
Biển - đảo đóng vai trò vô cùng quan trọng trong lịch sử phát triển dân tộc. Trong tiến trình lịch sử Việt Nam, biển - đảo đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lập không gian sinh tồn, hình thành nền văn hóa biển, thiết lập quan hệ giao thương với lân bang và xác lập chủ quyền và an ninh biển quốc gia. Biển - đảo là nhà của rất nhiều ngư dân, những người phải đi mây về gió, chống chọi với bão tố. Đây cũng là nguồn lợi du lịch của những thành phố như Đà Nẵng, Nha Trang, Vũng Tàu… Với một hệ sinh thái biển đặc sắc, Việt Nam tự hào là một điểm đến kỳ thú đối với bạn bè năm châu.
Thế nhưng, hiện nay biển - đảo đang bị đe dọa nghiêm trọng. Trước tiên là từ vấn đề ô nhiễm môi trường biển. Các số liệu thống kê cho thấy, hàng năm có khoảng 70% chất thải đổ ra biển có nguồn gốc từ đất liền khi các nhà máy, xí nghiệp, khu dân cư, bệnh viện, thuốc bảo vệ thực vật,… Mà lượng lớn chất thải này chưa được xử lý, thông qua hệ thống thoát nước xả thẳng ra các sông, trăm sông đổ về biển hoặc xả trực tiếp ra biển, mang theo một lượng lớn các chất bồi lắng, nhựa, hóa chất, kim loại, cặn dầu, thậm chí cả những chất phóng xạ. Tiếp theo là do ý thức của người dân khi đi tắm biển, đi tham quan, họ vô tư vứt rác, vứt chai nhựa xuống biển mà không quan tâm đến hệ sinh thái.
Ngoài ra, vấn đề nghiêm trọng hơn cả đó là sự mất an ninh của biển - đảo, sự đe dọa của các nước đến vấn đề chủ quyền. Tình hình biển - đảo Việt Nam hiện nay đang có những diễn biến phức tạp, khi Trung Quốc đã liên tiếp có những hành động đe dọa đến chủ quyền biển - đảo của nước ta. Bên cạnh đó, tài nguyên, khoáng sản, môi trường biển cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi những tác động xấu của thiên nhiên và con người. Biển nước ta giàu tài nguyên thiên nhiên, là nơi nương tựa của hàng chục triệu người dân đất Việt, là không gian sinh tồn của dân tộc, là địa bàn chiến lược trong bảo vệ và phát triển đất nước.
Vì vậy, trách nhiệm bảo vệ chủ quyền, môi trường biển - đảo trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trách nhiệm ấy, không là trách nhiệm của riêng ai, mà là nghĩa vụ của cả dân tộc, của mỗi người dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ[25]. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng, ngày nay ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó”.
Khẳng định của Người không chỉ thôi thúc cả dân tộc quyết tâm đánh bại đế quốc 3 và tay sai, giải phóng dân tộc mà còn đặt trách nhiệm cho các thế hệ người Việt Nam phải biết chăm lo phát huy lợi thế và bảo vệ vững chắc vùng trời, biển - đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Vì vậy, trong suốt tiến trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng Việt Nam nói chung, lãnh đạo sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay nói riêng, Đảng ta luôn quan tâm đến việc phát huy lợi thế của đất nước về biển, kết hợp với phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển - đảo Việt Nam, coi đó là một trong những động lực cơ bản cho sự phát triển bền vững của đất nước. Ngày nay, dù chiến tranh đã đi qua, đất nước đã hòa bình và phát triển, nhưng biển xa vẫn canh cánh mối lo hiểm họa xâm lăng của các thế lực thù địch. Nên nhiệm vụ của tuổi trẻ, nhiệm vụ của mỗi công dân lại được đặt lên trên hết.
Đất nước Việt Nam với đường bờ biển trải dài khắp miền của đất nước cùng nhiều quần đảo lớn nhỏ rải rác trên biển mang lại giá trị kinh tế và tiềm năng du lịch to lớn cho đất nước nên được ví “Rừng vàng, biển bạc”. Biển - hải đảo của Tổ quốc Việt Nam là những vấn đề lớn được cả xã hội quan tâm. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, biển - đảo có vai trò, vị trí quan trọng, gắn bó mật thiết ảnh hưởng to lớn và đã có những đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.Biển - đảo là không gian sinh tồn của dân tộc, là địa bàn chiến lược trong bảo vệ và phát triển đất nước. Do vậy bảo vệ chủ quyền và phát huy tiềm năng biển - đảo là mệnh lệnh của Tổ quốc cho mỗi người Việt Nam.
Để mỗi người dân Việt Nam có ý thức về chủ quyền biển - đảo của chúng ta, không có cách nào tốt hơn là đưanội dung chương trình giáo dục về biển - đảo vào chương trình họclà rất cần thiết, và đặc biệt là ở ngay bậc học mầm non. Đồng thời, trẻ 5 tuổi rất tò mò, khám phá các sự vật, hiện tượng xung quanh để mở rộng nhận thức. Vì vậy, việc đưa giáo dục về biển - đảo vào cấp học mầm non là tạo cơ hội cho trẻ được làm quen, nhận biết và hiểu thêm về biển - đảo Việt Nam. Trên cơ sở đótrang bị kiến thức, nâng cao nhận thức, ý thức về biển - đảo, hình thành cho trẻ thói quen, hành vi bảo vệ tài nguyên, môi trường biển - hải đảo cho những người chủ tương lai của đất nước.
Trẻ mầm non là thế hệ tương lai của đất nước, song song với nhiệm vụ phát triển nhận thức cho trẻ là mục tiêu hình thành các biểu tượng về cuộc sống xung quanh gần gũi. Chúng ta cần lựa chọn nội dung phù hợp để GD cho trẻ về biển - đảo, giúp trẻ biết những giá trị thiêng liêng của biển - đảo đã mang lại cho con người. Để từ đó hình 4 thành cho trẻ ý thức về bảo vệ môi trường biển - đảo, ý thức về chủ quyền biển - đảo, hình thành tình yêu biển - đảo là nền tảng của tình yêu quê hương đất nước. Hoạt động làm quen MTXQ là một hoạt động đưa vào chương trình giáo dục mầm non.
Nhằm phát triển nhận thức cho trẻ qua các hoạt động tìm tòi, khám phá về thế giới xung quanh. Hoạt động làm quen MTXQ của trẻ ở trường mầm non là điều kiện thuận lợi để GD về biển - đảo cho trẻ. Qua tìm hiểu thực tế ở trường mầm non hiện nay, việc tổ chức hoạt động làm quen MTXQ còn biểu lộ nhiều hạn chế, giáo viên thường tổ chức theo kiểu trẻ làm quen, mà chưa tạo điều kiện cho trẻ khám phá, nên kết quả đạt được chưa cao, giáo viên chưa thật sự khai thác được hết tiềm năng của hoạt động làm quen MTXQ để giúp trẻ khám phá về biển - đảo cho trẻ. Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi chọn đề tài “Biện pháp giáo dục về biển - đảo qua hoạt động làm quen MTXQ với cho trẻ 5 - 6 tuổi ở các trường mầm non tại thành phố Cao Lãnh, Đồng Tháp”.
Các vấn đề nghiên cứu về việc giáo dục biển - đảo qua hoạt động làm quen môi trường xung quanh Có thể thấy vấn đề giáo dục về biển - đảo cho trẻ đã bắt đầu được quan tâm nghiên cứu. Vì vậy, giáo dục biển - đảo cho trẻ 5 - 6 tuổi là một vấn đề hết sức cần thiết trong trường mầm non. Các vấn đề nghiên cứu về khả năng nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh Skinner B.F,1953 và Albert Bandura, 1963 - hai người xây dựng nên thuyết hành vi. Thuyết này cho rằng việc học ở trẻ nhỏ là biến các hành vi quan sát được thành của mình và tái tạo lại các hành vi đó.