Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận , thưc̣ tiêñ vềgiảm nghèo bền vững. - Chương 2: Phương pháp nghiên cứu vấn đềgiảm nghèo bền vững. - Chương 3: Thưc̣ trang̣ giảm nghèo theo hướng bền vững ởhuyêṇ Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. - Chương 4: Phương hướng và một số giải pháp nhằm giảm nghèo bền vững ởhuyêṇ Ứng Hòa, thành phố Hà Nội trong thời gian tới.
4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUÂṆ, THƢC̣ TIỄN VỀGIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Tổng quan tinh̀d hinh̀d nghiên cƣ́u 1. Các công trình nghiên cứu Cùng với quá trình phát triển kinh tế xã hội và chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế, các tổ chức cũng như các nhà khoa học đã tiến hành các hội thảo, nghiên cứu về vấn đề giảm nghèo và quá trình giảm nghèo theo hướng bền vững đã và đang là chủ đề được đề cập thường xuyên hiện nay. Rất nhiều các công trình khoa học từ cấp bộ, các sách chuyên khảo, sách tham khảo, bài báo khoa học các cấp, bài hội thảo các cấp đã đề cập trực tiếp, gián tiếp đến vấn đề này.
Một số công trình nổi bật sau: - Tăng trưởng kinh tếvới giảm nghèo ởViêṭNam hiêṇ nay , TS. Vũ Thị Vinh, Nxb Chinh́ˆ Tri Quốc̣ Gia, 2014 Tác giả đã đưa ra quan điểm về tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo trong nền kinh tế thị trường là những vấn đề cơ bản của mọi quốc gia trong tiến trình phát triển. Tăng trưởng kinh tế cao là yếu tố cơ bản để giảm nghèo và phát triển. Giảm nghèo là nhân tố bảo đảm cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
Tác giả nhấn mạnh trong nền kinh tế thị trường nếu chỉ quan tâm tăng trưởng kinh tế nhanh, mạnh sẽ tạo ra sự chênh lệch về trình độ phát triển và thu nhập giữa các vùng, các nhóm dân cư, từ đó dẫn đến tình trạng bất bình đẳng, khoảng cách giàu nghèo tăng lên và khi đến giới hạn nào đó thì đây sẽ là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự mất ổn định xã hội. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu trong phạm vi quốc gia và trong khuôn k hổcủa đánh giá viêc̣ gắn muc̣ tiêu tăng trương kinh tếvơi giam ngheo ơ ViêṭNam , chưa đưa ̀ ́ ̉ ̀ ̉ ra đươc̣ giai phap giam ngheo bền vưng gắn vơi muc̣ tiêu khac. ̉ ́ ̉ ̀ ̃ ́ ́ 5 - Vai tròcủa xóa đói giảm nghèo đối với phát triển kinh tế - xã hội ởcác tỉnh Tây B ắc Việt Nam , luâṇ án tiến sỹkinh tế, Nguyêñ Thi Nhung̣ , Đaịhoc̣ kinh tếquốc dân, 2011. Từ lý luận xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế xã hội, luận án đã tập trung làm rõ mối quan hệ giữa xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội, vai trò của xóa đói giảm nghèo đối với phát triển kinh tế - xã hội nói chung và đối với các tỉnh Tây Bắc Việt Nam nói riêng.
Cụ thể: + Chỉ ra những tác động của xóa đói giảm nghèo đến phát triển kinh tế - xã hội, xác định vai trò của xóa đói giảm nghèo đối với việc phát triển kinh tế - xã hội: xóa đói giảm nghèo là một trong những bộ phận cấu thành quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội nhằm khắc phục những tác động tiêu cực, trái ngược của đói nghèo đến phát triển kinh tế - xã hội. Đối với Tây Bắc, xóa đói giảm nghèo có tác động và vai trò thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Hiệu quả của xóa đói giảm nghèo càng cao thì vai trò của nó đối với phát triển kinh tế - xã hội càng lớn. + Nghèo đói cản trở quá trình phát triển kinh tế - xã hội: Tây Bắc nghèo đói nổi bật lên là đặc điểm nghèo đói của đồng bào dân tộc thiểu số với những tập tục thói quen sản xuất nhỏ lạc hậu.
Sự tụt hậu vì nghèo đói của Tây Bắc với phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số do khả năng tiếp cận với các điều kiện của phát triển hạn chế… nên đã cản trở quá trình phát triển. Do đó xóa đói giảm nghèo là tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo và thực hiện giảm nghèo bền vững là góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững ở các tỉnh Tây Bắc Việt Nam. Tuy có nhiều đóng góp nhưng luâṇ án nghiên cứu taịđiạ bàn tỉnh Tây Bắc, không đề cập đến lý luận cũng như giải pháp giảm nghèo theo hướng bền vững theo điạ bàn huyêṇ. 6 - Chính sách xóa đó i giảm nghèo , thưc̣ trang̣ và giải pháp , PGS.TS Lê Quốc Lý, NXB Chinh́ˆ tri –̣ Quốc gia, Hà Nội, 2012.
Tác giả đã đánh giá m ột cách tổng quan về thực trạng đói nghèo ở Việt Nam; chủ trương, đường lối của Đảng và các chính sách của Nhà nước ta về xóa đói, giảm nghèo; các chương trình xóa đói, giảm nghèo điển hình; đánh giá tổng quát việc thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo của Việt Nam giai đoạn 2001-2010; nêu ra những định hướng, mục tiêu xóa đói, giảm nghèo cùng những cơ chế, giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả chính sách xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam thời gian tới. Tuy nhiên , tác giả đưa ra giải pháp mang tầm vi mô cua quốc gia , chưa đềcâp̣ đến giai phap giảm nghèo theo ̃ ̉ ̉ ́ hương bền vưng trên điạ ban huyêṇ. ́ ̃ ̀ - Giải pháp giam ngheo trên điạ ban quâṇ Thanh Khê – TP Đa Nẵng , ̉ ̀ ̀ ̀ Luâṇ văn Thac̣ sỹKinh tế , Nguyêñ Thi Minḥ Nguyêṭ, Học viện Chính trị – Hành Chính Quốc gia Hồ Chí Minh, 2012 Tác giả làm rõ lý luận về giảm nghèo và công tác giảm nghèo ở quận Thanh Khê. Rút ra những mặt được và hạn chế.
Phân tích thực trạng nghèo ở quận Thanh Khê trong thời gian qua. Trên cơ đề tài sẽ đề xuất những kiến nghị và giải pháp nhằm giảm nghèo hiệu quả. Tìm ra nguyên nhân và hạn chế. Đưa ra đươc̣ phương hư ớng và những giải pháp cơ bản để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo ở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.
Tuy nhiên, luâṇ văn nghiên cứu vàđưa ra giải pháp dưạ trên đăc̣ thùvùng miền , đinḥ hướng giảm nghèo bền vững chưa sâu. - “Giảm nghèo bền vững: Hỗ trợ từ chính sách giáo dục - đào tạo và y tế”, Hoàng Triều Hoa, Tr.3 Tạp chí kinh tế và dự báo số 12/2014 Bài viết nhấn mạnh vấn đề giảm nghèo không chỉ đơn thuần là tăng thu nhập, muốn giảm nghèo bền vững phải tập trung xử lý tận gốc những nguyên nhân gây tái nghèo, đó chính là cải thiện các nguồn lực đầu vào cho người 7 nghèo, như: trình độ giáo dục, điều kiện y tế, chăm sóc sức khỏe. Qua đó, tác giả s ẽ phân tích những bất cập cần phải khắc phục trong chính sách hỗ trợ người nghèo và đưa ra một số giải pháp. Ngoài ra, các nghị quyết các văn kiện đại hội Đảng, các bài báo của các học giả về quan điểm, chủ trương, kinh nghiệm giảm nghèo theo hướng bền vững trên các báo, các tạp chí trong và ngoài nước cũng là nguồn tư liệu giúp học viên tìm hiểu và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác nghiên cứu về công tác giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội.
Những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu Cho đến nay, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề xóa đói, giảm nghèo như các công trình nghiên cứu khoa học các cấp, bài tạp chí, sách chuyên khảo, tham khảo,… Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu trong điều kiện thời gian mới, không gian mới với nhiều yếu tố tác động đan xen nhiều chiều cạnh. Đặc biệt đề tài lựa chọn huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội làm địa điểm nghiên cứu với những đặc thù và điều kiện riêng thì chưa có công trình nào đề cập tới với những lý do sau: - Một là, làm rõ đặc trưng bối cảnh mới của hộ nghèo giai đoạn 2011 - 2020, đặc biệt là giai đoạn 2011 - 2015. Công tác giảm nghèo bền vững cần đạt được các mục tiêu: + Bảo đảm giảm nghèo nhanh và bền vững, bảo vệ thành quả giảm nghèo, hạn chế tái nghèo nhằm bảo đảm ngày càng tốt hơn những nhu cầu cơ bản, thiết yếu của người nghèo, nhất là về ăn, mặc, ở, chữa bệnh và học hành. Tạo lập cơ hội phát triển để người nghèo, hộ nghèo, cộng đồng nghèo ổn định về sinh kế, đa dạng hóa thu nhập, vượt qua đói nghèo, vươn lên khá giả giàu có.
Thực hiện tốt tiến bộ, công bằng xã hội phù hợp với trình độ và điều kiện cụ thể. Nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của dân. Tập trung phát triển cộng động và xây dựng nông thôn mới gắn với giảm nghèo. Đến năm 2015, tỉ lệ hộ nghèo theo 8 chuẩn mới (áp dụng cho giai đoạn 2011-2015) bình quân giảm khoảng 2%/năm (trong 5 năm giảm 1/3 số hộ nghèo), trong đó các thôn, bản xã đặc biệt khó khăn nghèo giảm ít nhất ½ số hộ nghèo và có ít nhất 50% thôn bản, xã đặc biệt khó khăn vượt qua tình trạng khó khăn hiện hành (theo chuẩn nghèo mới 2011-2015 là thành thị 500.000 đ/người/tháng và nông thôn 400.000 đồng/người/tháng.
- Hai là, làm rõ thực trạng công tác giảm nghèo ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội với những thành tựu đạt được, tồn tại cần khắc phục và nguyên nhân của nó. Việc phân tích này được bám sát theo tiêu chí giảm nghèo bền vững. - Ba là, phương hướng cơ bản nhằm giảm nghèo bền vững mang tính đặc thù vùng kinh tế của huyện. Đề xuất những giải pháp mang tính bền vững cao và định hướng phục vụ những định hướng xuyên suốt, lâu dài phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đất nước nói chung, đặc biệt cần có giải pháp căn cơ nhằm giảm thiểu các hộ tái nghèo ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội.
Môṭsốvấn đềlýluâṇ vềnghèo và giảm nghèo bền vững 1. Những vấn đề chung vềnghèo 1. Quan niệm của một số tổ chức quốc tế và Việt Nam về vấn đề nghèo đói Có rất nhiều quan niệm về nghèo đói được các thiết chế kinh tế quốc tế, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ đưa ra.