®¹i häc quèc gia hµ néi khoa luËt _____________ §ç thanh hµ ph¸p luËt vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi Chuyªn ngµnh: LuËt kinh tÕ M· sè: 60105 LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TiÕn sÜ Hoµng Ph-íc HiÖp Hµ Néi - n¨m 2006 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan LuËn v¨n nµy lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i víi sù h-íng dÉn khoa häc cña TS Hoµng Ph-íc HiÖp mµ kh«ng hÒ cã viÖc sao chÐp l¹i bÊt cø c«ng tr×nh nµo kh¸c. Mäi trÝch dÉn trong LuËn v¨n nµy hoµn toµn trung thùc vµ chÝnh x¸c theo nh÷ng tµi liÖu tham kh¶o ®· ®-îc ®Ò cËp t¹i danh môc ë phÇn cuèi LuËn v¨n. §ç Thanh Hµ 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com môc lôc Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t 6 Lêi më ®Çu 7 Ch-¬ng 1. Mét sè vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ ph¸p 11 luËt gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi 1.1 Tæng quan vÒ c¸c quan ®iÓm liªn quan ®Õn ph¸p luËt vÒ 11 gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi 1.2 C¸c ph-¬ng thøc gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc 14 ngoµi 1.3 M« h×nh ph¸p luËt vÒ c¸c träng tµi 21 1.4 Mét sè vÊn ®Ò liªn quan ®Õn quy chÕ träng tµi 25 1.2 ThÈm quyÒn gi¶i quyÕt tranh chÊp cña träng tµi 27 1.1 C¨n cø ph¸p lý ®Ó x¸c ®Þnh thÈm quyÒn 27 1.2 Quan hÖ gi÷a thÈm quyÒn cña toµ ¸n vµ thÈm quyÒn cña träng 29 tµi theo hîp ®ång ®Çu t- quèc tÕ.3 Tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña träng tµi 31 1.1 Tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña träng tµi Ad-hoc 31 1.2 Tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña träng tµi th-êng trùc 33 1.3 Trung t©m gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- quèc tÕ (ICSID) ®-îc 35 Ng©n hµng thÕ giíi thµnh lËp vµ c¬ chÕ hç trî cña ICSID.4 Tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña mét sè träng tµi khu vùc 37 1.4 Quy t¾c tè tông cña träng tµi 43 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Quy t¾c tè tông cña träng tµi Ad-hoc 43 1.2 Quy t¾c tè tông cña träng tµi th-êng trùc 45 1.5 C«ng nhËn vµ thi hµnh quyÕt ®Þnh träng tµi 46 1.1 C«ng nhËn vµ thi hµnh quyÕt ®Þnh cña träng tµi trong n-íc 46 1.2 C«ng nhËn vµ thi hµnh quyÕt ®Þnh cña träng tµi n-íc ngoµi 48 Ch-¬ng 2.
Thùc tiÔn ph¸p luËt mét sè n-íc vÒ 56 gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi 2.1 Thùc tiÔn ph¸p luËt gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc 56 tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi cña mét sè n-íc trªn thÕ giíi 2.2 Mét sè n-íc Ch©u ¢u 57 2.3 Mét sè n-íc ASEAN 61 2.2 Thñ tôc gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- b»ng träng tµi t¹i 63 mét sè tæ chøc träng tµi quèc tÕ trªn thÕ giíi 2.1 Toµ ¸n Träng tµi quèc tÕ bªn c¹nh Phßng th-¬ng m¹i quèc tÕ 64 (ICC - INTERNATIONAL CHAMBER OF COMMERCE) 2.2 Trung t©m träng tµi quèc tÕ Singapore (SIAC) 74 2.3 Uû ban träng tµi th-¬ng m¹i vµ kinh tÕ quèc tÕ Trung Quèc.3 Mét sè vô viÖc cô thÓ vÒ tranh chÊp trong lÜnh vùc ®Çu t- 86 n-íc ngoµi ®-îc gi¶i quyÕt t¹i Trung t©m gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- quèc tÕ - ICSID 2.1 Vô viÖc thø nhÊt: Ph¸n quyÕt träng tµi vô ARB/94/2 t¹i Trung 86 t©m gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- (ICSID) 2.2 Vô viÖc thø 2: Vô kiÖn sè ARB(AF)/00/1 t¹i Träng tµi cña 99 Trung t©m gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- (ICSID) 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Vô viÖc thø 3: Vô kiÖn sè ARB/03/11 t¹i Träng tµi cña Trung 105 t©m gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- (ICSID) 2.4 Gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi ë ViÖt 108 Nam Ch-¬ng 3. Thùc tr¹ng ph¸p luËt ViÖt Nam vÒ 111 gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi - Ph-¬ng h-íng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn 3.1 Kh¸i qu¸t thùc tr¹ng vÒ hÖ thèng ph¸p luËt ®-îc ¸p dông 111 ®Ó gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi tõ tr-íc ®Õn nay. Nh÷ng qui ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ gi¶i quyÕt 115 tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi.3 Ph-¬ng h-íng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt ViÖt 118 Nam vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi KÕt luËn 124 Tµi liÖu tham kh¶o 126 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t AALCC Uû ban t- vÊn ph¸p luËt ¸ - phi AF C¬ chÕ phô trî ICSID HKIAC Trung t©m träng tµi quèc tÕ Hång K«ng IAA LuËt träng tµi quèc tÕ ICC Phßng th-¬ng m¹i quèc tÕ ICSID Trung t©m gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- quèc tÕ LCIA Toµ ¸n träng tµi quèc tÕ London RCAK Trung t©m träng tµi khu vùc Kuala Lumpur SIAC Trung t©m träng tµi quèc tÕ Singapore UNCITRAL Uû ban cña Liªn Hîp quèc vÒ LuËt Th-¬ng m¹i Quèc tÕ 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lêi më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ hiÖn nay, c¸c giao dÞch gi÷a c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam víi ®èi t¸c n-íc ngoµi ngµy cµng ®a d¹ng, phøc t¹p.
PhÇn lín c¸c giao dÞch ®-îc thùc hiÖn tèt, b¶o vÖ ®-îc quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c¸c chñ thÓ. Tuy nhiªn, vÉn cßn mét sè giao dÞch cã ph¸t sinh tranh chÊp. §©y lµ mét thùc tÕ kh¸ch quan khã tr¸nh khái, ®Æc biÖt khi c¸c chñ thÓ giao dÞch thuéc c¸c hÖ thèng ph¸p luËt, v¨n ho¸ kinh doanh kh¸c nhau. Ph¸p luËt, do ®ã còng qui ®Þnh nhiÒu ph-¬ng thøc kh¸c nhau ®Ó gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp nh- trung gian, hoµ gi¶i, ®-a tranh chÊp ra tr-íc toµ ¸n hoÆc träng tµi.
Víi c¸c lîi thÕ nh- b¶o ®¶m tèi ®a quyÒn tù do tho¶ thuËn cña c¸c bªn, b¶o ®¶m bÝ mËt kinh doanh, gi¶i quyÕt nhanh gän vµ linh ho¹t, tè tông träng tµi tõ l©u ®· trë thµnh mét h×nh thøc gi¶i quyÕt tranh chÊp th-¬ng m¹i th«ng dông trªn thÕ giíi. ChÝnh v× vËy, t¹i ViÖt Nam kh«ng chØ nhiÒu nhµ nghiªn cøu b¾t ®Çu quan t©m ®Õn vÊn ®Ò nµy mµ ngay c¶ Nhµ n-íc còng cã sù chó ý tíi ph-¬ng thøc gi¶i quyÕt tranh chÊp nµy. Ngµy 25/02/2003, Uû ban th-êng vô quèc héi ®· th«ng qua Ph¸p lÖnh vÒ Träng tµi th-¬ng m¹i, ngµy 31/7/2003 Héi ®ång thÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ®· th«ng qua NghÞ quyÕt sè 05/2003/NQ- H§TP h-íng dÉn thi hµnh mét sè qui ®Þnh cña Ph¸p lÖnh träng tµi th-¬ng m¹i, ngµy 15/01/2004 ChÝnh phñ ®· th«ng qua NghÞ ®Þnh sè 25/2004/ND-CP qui ®Þnh chi tiÕt mét sè ®iÒu cña Ph¸p lÖnh träng tµi th-¬ng m¹i. ViÖc ban hµnh nh÷ng v¨n b¶n ph¸p luËt nµy cïng víi viÖc tham gia C«ng -íc New York vÒ c«ng nhËn vµ thi hµnh ph¸n quyÕt träng tµi ®· gãp phÇn t¹o ra mét 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khung ph¸p lý ®iÒu chØnh ho¹t ®éng cña Träng tµi phi chÝnh phñ ë b-íc ban ®Çu.
Song viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi vÉn lµ vÊn ®Ò kh¸ phøc t¹p thu hót sù chó ý cña nhiÒu c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n. NhiÒu vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn ®· ®-îc ®Æt ra nh-ng ch-a ®-îc gi¶i ®¸p cô thÓ. V× vËy, viÖc nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ träng tµi trong viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp vÒ ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi phï hîp víi t×nh h×nh thùc tiÔn ViÖt Nam còng lµ mét yªu cÇu kh¸ch quan vµ cÇn thiÕt. T×nh h×nh nghiªn cøu Nh÷ng vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ träng tµi phi chÝnh phñ ®· ®-îc nhiÒu luËt gia trong vµ ngoµi n-íc quan t©m.
VÒ phÝa c¸c luËt gia n-íc ngoµi, cã thÓ kÓ ra ë ®©y cuèn Träng tµi kinh tÕ quèc tÕ cña Klaus Peter Berger (Nxb Klewer Law and taxation, 1993), bµi viÕt Gi¶i quyÕt b»ng träng tµi c¸c tranh chÊp ®Çu t- n-íc ngoµi t¹i ViÖt Nam cña GS. Kazu Iwasaki - Tr-êng ®¹i häc Nagoya, NhËt B¶n. VÒ phÝa c¸c luËt gia ViÖt Nam, cã thÓ kÓ ®Õn TS. Hoµng Ph-íc HiÖp víi VÊn ®Ò c«ng nhËn vµ thi hµnh t¹i ViÖt Nam c¸c quyÕt ®Þnh cña Träng tµi n-íc ngoµi (T¹p chÝ Nhµ n-íc vµ ph¸p luËt, sè 3, 1994); TS.
Hµ Hïng C-êng víi Gia nhËp C«ng -íc New York 1958 - m«i tr-êng ph¸p lý cho kinh doanh, th-¬ng m¹i ®-îc hoµn thiÖn thªm mét b-íc quan träng (DiÔn ®µn doanh nghiÖp sè 24, 1995); TS. NguyÔn Am HiÓu víi Mét sè ®Æc ®iÓm vÒ träng tµi phi chÝnh phñ ë n-íc ta hiÖn nay (T¹p chÝ Nhµ n-íc vµ Ph¸p luËt, sè 5, 1997). Nh×n chung, c¸c bµi viÕt, c«ng tr×nh nghiªn cøu nãi trªn ®· ®Ò cËp vÊn ®Ò ë nhiÒu khÝa c¹nh vµ møc ®é kh¸c nhau. Tuy nhiªn, vÉn ch-a cã mét c«ng tr×nh cã tÝnh hÖ thèng vÒ ph¸p luËt gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi th«ng qua träng tµi, liªn hÖ víi t×nh h×nh ph¸p luËt ViÖt Nam vµ trªn c¬ së ®ã ®-a ra nh÷ng kiÕn nghÞ ®Ó gãp phÇn hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ träng tµi 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong lÜnh vùc gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi ë n-íc ta.
V× vËy, viÖc hÖ thèng ho¸ nh÷ng vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi lµ cÇn thiÕt. Môc ®Ých nghiªn cøu Môc ®Ých cña LuËn v¨n lµ ®-a ra mét c¸ch nh×n tæng qu¸t vµ cã hÖ thèng vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi, tõ ®ã cã nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt ViÖt Nam vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi. §Ó thùc hiÖn ®-îc ®iÒu ®ã, nhiÖm vô cña LuËn v¨n lµ: - Lµm râ kh¸i niÖm, tÝnh -u viÖt cña träng tµi trong viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng ph¸p luËt mét sè n-íc vµ ViÖt Nam vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi.
- §-a ra mét sè ph-¬ng h-íng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu Gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi lµ mét lÜnh vùc liªn quan ®Õn nhiÒu lÜnh vùc khoa häc. LuËn v¨n nµy kh«ng cã tham väng gi¶i quyÕt tÊt c¶ mäi vÊn ®Ò mµ chØ tËp trung vµo mét sè vÊn ®Ò ph¸p lý c¬ b¶n nhÊt hiÖn nay ë ViÖt Nam liªn quan ®Õn gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi b»ng träng tµi.