Nghiên cứu giải pháp xử lý nước thải làng bún Tiền Ngoài, Bắc Ninh phục vụ sản xuất nông nghiệp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu giải pháp xử lý nước thải làng bún tiền ngoài xã khắc niệm thành phố bắc ninh tỉnh bắc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Hồng Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Xử Lý Nước Thải Làng Bún Tiền Ngoài, Xã Khắc Niệm, Thành Phố Bắc Ninh, Tỉnh Bắc Ninh Phục Vụ Sản Xuất Nông Nghiệp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số vấn đề môi trường làng nghề Việt Nam
• 1.2. Công nghệ sinh học trong xử lý nguồn nước ô nhiễm
• 1.2.1. Một số phương pháp sinh học xử lý nước thải trong điều kiện tự nhiên
• 1.2.1.1. Hồ hiếu khí
• 1.2.1.2. Hồ kị khí
• 1.2.1.3. Hồ tuỳ tiện (hay hồ tùy nghi)
• 1.2.1.4. Cánh đồng tưới và bãi lọc
• 1.2.2. Cơ sở khoa học của phương pháp sinh học để xử lý nước thải
• 1.2.2.1. Hoạt động sống của VSV trong nước thải

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp xử lý nước thải làng bún Bắc Ninh

Nước thải từ làng bún Bắc Ninh đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc xử lý nước thải làng bún không chỉ cần thiết để bảo vệ môi trường mà còn để duy trì sản xuất nông nghiệp bền vững. Giải pháp xử lý nước thải cần được nghiên cứu và áp dụng một cách hiệu quả.

1.1. Tình hình ô nhiễm nước thải tại làng bún Bắc Ninh

Nước thải từ sản xuất bún chứa nhiều chất ô nhiễm như COD, BOD5, và TSS. Mức độ ô nhiễm này vượt quá tiêu chuẩn cho phép, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước mặt và sức khỏe cộng đồng.

1.2. Tầm quan trọng của việc xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải không chỉ giúp cải thiện chất lượng nước mà còn bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Giải pháp xử lý nước thải cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

II. Vấn đề ô nhiễm nước thải làng bún Bắc Ninh

Ô nhiễm nước thải tại làng bún Bắc Ninh đang ở mức báo động. Nước thải từ sản xuất bún không được xử lý đúng cách, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Các chất ô nhiễm chủ yếu bao gồm tinh bột, vi sinh vật và các hợp chất hữu cơ khác.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm nước thải

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước thải là do quy trình sản xuất bún không có hệ thống xử lý nước thải hiệu quả. Nước thải được thải trực tiếp ra môi trường mà không qua xử lý.

2.2. Hệ quả của ô nhiễm nước thải

Ô nhiễm nước thải gây ra nhiều hệ quả nghiêm trọng như suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và làm giảm năng suất sản xuất nông nghiệp.

III. Phương pháp xử lý nước thải hiệu quả cho làng bún Bắc Ninh

Để xử lý nước thải làng bún Bắc Ninh, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như sử dụng chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh. Các phương pháp này đã được chứng minh là có khả năng xử lý nước thải hiệu quả.

3.1. Sử dụng chế phẩm sinh học trong xử lý nước thải

Chế phẩm sinh học có khả năng phân hủy các chất hữu cơ trong nước thải, giúp giảm thiểu ô nhiễm. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng chế phẩm sinh học có thể giảm đáng kể các chỉ tiêu ô nhiễm trong nước thải.

3.2. Ứng dụng thực vật thủy sinh trong xử lý nước thải

Thực vật thủy sinh như bèo tây và sậy có khả năng hấp thụ các chất dinh dưỡng và ô nhiễm trong nước. Việc kết hợp thực vật thủy sinh với chế phẩm sinh học tạo ra một hệ thống xử lý nước thải hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các phương pháp xử lý nước thải tại làng bún Bắc Ninh đã mang lại kết quả tích cực. Chỉ số ô nhiễm trong nước thải đã giảm đáng kể sau khi áp dụng các giải pháp xử lý.

4.1. Hiệu quả xử lý nước thải từ chế phẩm sinh học

Kết quả nghiên cứu cho thấy, chế phẩm sinh học có thể giảm COD và BOD5 trong nước thải xuống mức an toàn. Điều này chứng tỏ tính khả thi của phương pháp này trong xử lý nước thải làng bún.

4.2. Tác động của thực vật thủy sinh đến chất lượng nước

Thực vật thủy sinh đã chứng minh khả năng cải thiện chất lượng nước, giảm thiểu ô nhiễm và tạo ra môi trường sống tốt hơn cho các sinh vật thủy sinh khác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải làng bún Bắc Ninh cần được chú trọng hơn nữa trong tương lai. Các giải pháp như sử dụng chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh cần được mở rộng và áp dụng rộng rãi để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

5.1. Đề xuất giải pháp xử lý nước thải bền vững

Cần xây dựng các mô hình xử lý nước thải bền vững, kết hợp giữa công nghệ sinh học và thực vật thủy sinh để đạt hiệu quả cao nhất trong xử lý nước thải.

5.2. Tương lai của xử lý nước thải làng bún Bắc Ninh

Tương lai của xử lý nước thải tại làng bún Bắc Ninh phụ thuộc vào sự đầu tư và áp dụng công nghệ mới. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bắc Ninh là một trong những tỉnh có nhiều làng nghề nhất cả nước với 62 làng nghề, trong đó có 8 làng nghề chế biến thực phẩm như làng bún Tiền Ngoài, xã Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh. Nước thải từ các làng nghề này đang ở mức báo động, với các chỉ tiêu ô nhiễm như COD, BOD5, TSS vượt tiêu chuẩn cho phép nhiều lần. Cụ thể, tại làng bún Tiền Ngoài, nước thải có COD lên đến 2655 mg/L, BOD5 là 2000 mg/L, cao gấp nhiều lần so với tiêu chuẩn QCVN 14:2008/BTNMT (COD 50 mg/L, BOD5 50 mg/L). Nước thải chưa qua xử lý được thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước mặt, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và sản xuất nông nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định mức độ ô nhiễm nguồn nước mặt tại làng bún Tiền Ngoài, đánh giá hiệu quả các biện pháp xử lý nước thải bằng chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh, từ đó xây dựng mô hình xử lý nước thải phù hợp phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi địa bàn xã Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh, với các thí nghiệm tại Viện Môi trường Nông nghiệp, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng nước tưới tiêu, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững làng nghề truyền thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình xử lý nước thải sinh học, bao gồm:

• Quá trình phân hủy sinh học hiếu khí và kị khí: Vi sinh vật hiếu khí (như Pseudomonas, Bacillus) phân hủy các hợp chất hữu cơ thành CO2, nước và sinh khối vi sinh. Quá trình kị khí tạo ra khí metan và CO2, giúp xử lý các chất hữu cơ khó phân hủy.

• Mô hình xử lý sinh thái bằng thực vật thủy sinh (TVTS): Các loài TVTS như Bèo tây (Eichhornia crassipes) và Sậy (Phragmites karka) hấp thu các chất dinh dưỡng (N, P) và tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phân hủy chất ô nhiễm trong vùng rễ.

• Khái niệm chính: COD (Nhu cầu oxy hóa học), BOD5 (Nhu cầu oxy sinh hóa 5 ngày), TSS (Tổng chất rắn lơ lửng), NH4+ (Amoni), PO43- (Phốt-phát), Coliform (vi khuẩn chỉ thị ô nhiễm vi sinh).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nước thải được lấy mẫu tại các vị trí cống hộ gia đình, cống chung ngõ và ao chứa nước thải của làng bún Tiền Ngoài. Các chỉ tiêu phân tích gồm pH, TSS, COD, BOD5, NH4+, PO43- và coliform theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN).

• Phương pháp phân tích: Sử dụng các phương pháp chuẩn quốc gia TCVN và ISO để xác định các chỉ tiêu ô nhiễm. Mẫu nước được phân tích tại phòng thí nghiệm Viện Môi trường Nông nghiệp.

• Thiết kế thí nghiệm: Thí nghiệm xử lý nước thải được bố trí trong bể xi măng 1 m³, độ sâu 0,8 m, gồm ba nhóm chính:

  1. Xử lý bằng chế phẩm sinh học EM và Bio-S với liều lượng 100 mL/g và 200 mL/g.

  2. Xử lý bằng hệ thống bậc 2 trồng thực vật thủy sinh Sậy và Bèo tây.

  3. Hệ thống kết hợp chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh.

• Cỡ mẫu và lặp lại: Mỗi công thức thí nghiệm lặp lại 3 lần, theo dõi các chỉ tiêu trong 5, 10 và 15 ngày.

• Phân tích số liệu: Hiệu suất xử lý được tính theo công thức phần trăm giảm nồng độ ô nhiễm so với ban đầu. Dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel và IRRISTAT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ ô nhiễm nước thải tại làng bún Tiền Ngoài rất nghiêm trọng: COD đạt 2655 mg/L, BOD5 2000 mg/L tại cống hộ gia đình, giảm dần xuống 550 mg/L COD và 360 mg/L BOD5 tại ao chứa nước thải. Coliform lên đến 1,1 x 10^6 MPN/100 mL, vượt tiêu chuẩn nhiều lần.

2. Hiệu quả xử lý nước thải bằng chế phẩm sinh học: Sau 5 ngày xử lý, chế phẩm EM giảm COD từ 550 mg/L xuống 441 mg/L (19,8%), BOD5 giảm 22,2%, TSS giảm 30,2%, NH4+ giảm 39,3%. Sau 10 ngày, hiệu quả tăng lên với COD giảm 25%, BOD5 giảm 26,3%, TSS giảm 46,4%, NH4+ giảm 50,8%. Chế phẩm Bio-S cũng giảm các chỉ tiêu nhưng hiệu quả thấp hơn EM.

3. Hiệu quả xử lý bằng thực vật thủy sinh: Hệ thống bậc 2 trồng Sậy và Bèo tây cho thấy khả năng giảm COD, BOD5, TSS và các chất dinh dưỡng đáng kể sau 10-15 ngày lưu nước, với hiệu suất xử lý BOD5 đạt trên 50% và COD trên 45%.

4. Hệ thống kết hợp chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh: Kết hợp hai phương pháp này nâng cao hiệu quả xử lý, giảm nhanh các chỉ tiêu ô nhiễm, đồng thời cải thiện pH và giảm coliform xuống mức an toàn cho tưới tiêu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hiệu quả xử lý cao của chế phẩm EM là do thành phần đa dạng vi sinh vật có khả năng phân hủy các hợp chất hữu cơ và chuyển hóa nitơ hiệu quả. Thực vật thủy sinh như Bèo tây và Sậy không chỉ hấp thu dinh dưỡng mà còn tạo môi trường oxy hóa sinh học cho vi sinh vật phát triển. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với hiệu suất xử lý nước thải sinh học đạt từ 20-50% COD và BOD5 trong thời gian 10-15 ngày.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh nồng độ COD, BOD5, TSS trước và sau xử lý ở các công thức thí nghiệm, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả từng phương pháp. Việc kết hợp chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh là giải pháp tối ưu, vừa giảm ô nhiễm, vừa thân thiện môi trường và chi phí thấp, phù hợp với điều kiện làng nghề truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mô hình xử lý kết hợp chế phẩm sinh học EM và trồng thực vật thủy sinh Bèo tây – Sậy tại làng bún Tiền Ngoài để xử lý nước thải, nhằm giảm COD, BOD5 ít nhất 50% trong vòng 15 ngày. Chủ thể thực hiện là chính quyền địa phương phối hợp với các hộ sản xuất, thời gian triển khai trong 12 tháng.

2. Xây dựng hệ thống thu gom và phân luồng nước thải riêng biệt giữa nước thải sản xuất và nước thải chăn nuôi để nâng cao hiệu quả xử lý, giảm thiểu ô nhiễm chéo. Thực hiện trong 6 tháng đầu năm.

3. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và vận hành hệ thống xử lý nước thải cho các hộ dân làng nghề, nhằm đảm bảo vận hành hiệu quả và bền vững. Chủ trì bởi các tổ chức xã hội và ngành môi trường, liên tục trong năm.

4. Nghiên cứu mở rộng ứng dụng các chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh khác phù hợp với điều kiện địa phương, nhằm đa dạng hóa giải pháp xử lý và tăng cường hiệu quả. Thời gian nghiên cứu 2 năm, phối hợp các viện nghiên cứu và trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý môi trường: Để xây dựng chính sách, quy hoạch và hỗ trợ kỹ thuật cho các làng nghề trong xử lý nước thải, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

2. Các hộ sản xuất làng nghề chế biến thực phẩm: Nhận thức và áp dụng các giải pháp xử lý nước thải phù hợp, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường, công nghệ sinh học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả xử lý nước thải bằng sinh học và thực vật thủy sinh, phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xử lý môi trường: Áp dụng mô hình xử lý nước thải thân thiện, chi phí thấp, phù hợp với điều kiện làng nghề truyền thống để nhân rộng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nước thải làng nghề bún lại có mức độ ô nhiễm cao?
   Quá trình sản xuất bún sử dụng nhiều nước và tạo ra nước thải chứa hàm lượng lớn chất hữu cơ như tinh bột, cùng với nước thải chăn nuôi chưa qua xử lý, dẫn đến COD và BOD5 rất cao, gây ô nhiễm nghiêm trọng.

2. Chế phẩm sinh học EM có ưu điểm gì trong xử lý nước thải?
   EM chứa đa dạng vi sinh vật có khả năng phân hủy hữu cơ, chuyển hóa nitơ và phốt-pho hiệu quả, giúp giảm nhanh các chỉ tiêu ô nhiễm như COD, BOD5, NH4+ với chi phí thấp và dễ sử dụng.

3. Tại sao kết hợp thực vật thủy sinh với chế phẩm sinh học lại hiệu quả hơn?
   Thực vật thủy sinh hấp thu dinh dưỡng và cung cấp oxy cho vi sinh vật hiếu khí phát triển trong vùng rễ, tăng cường quá trình phân hủy sinh học, đồng thời cải thiện môi trường nước và giảm mùi hôi.

4. Thời gian lưu nước ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả xử lý?
   Thời gian lưu nước càng dài, vi sinh vật và thực vật thủy sinh có điều kiện phân hủy và hấp thu chất ô nhiễm tốt hơn, hiệu suất xử lý COD, BOD5 và TSS tăng lên rõ rệt sau 10-15 ngày.

5. Giải pháp xử lý này có thể áp dụng cho các làng nghề khác không?
   Giải pháp sinh học kết hợp thực vật thủy sinh phù hợp với nhiều làng nghề chế biến thực phẩm có nguồn nước thải chứa nhiều chất hữu cơ dễ phân hủy, đặc biệt ở vùng nông thôn với điều kiện kinh tế hạn chế.

Kết luận

• Nước thải làng bún Tiền Ngoài có mức độ ô nhiễm cao, vượt tiêu chuẩn nhiều lần về COD, BOD5, TSS, NH4+ và coliform, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
• Chế phẩm sinh học EM và Bio-S đều có khả năng giảm các chỉ tiêu ô nhiễm, trong đó EM cho hiệu quả xử lý cao hơn, đặc biệt sau 10 ngày xử lý.
• Thực vật thủy sinh Bèo tây và Sậy có khả năng hấp thu chất dinh dưỡng và hỗ trợ vi sinh vật phân hủy hữu cơ, nâng cao hiệu quả xử lý nước thải.
• Mô hình kết hợp chế phẩm sinh học và thực vật thủy sinh là giải pháp tối ưu, thân thiện môi trường, chi phí thấp và phù hợp với điều kiện làng nghề truyền thống.
• Khuyến nghị triển khai mô hình xử lý tại làng bún Tiền Ngoài trong vòng 12 tháng, đồng thời mở rộng nghiên cứu và ứng dụng cho các làng nghề khác nhằm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Hành động tiếp theo: Chính quyền địa phương và các bên liên quan cần phối hợp triển khai mô hình xử lý, đồng thời tổ chức đào tạo, nâng cao nhận thức cộng đồng để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Một số vấn đề môi trường làng nghề Việt Nam Làng nghề là một trong những đặc thù của nông thôn Việt Nam. Nhiều sản phẩm được làm ra trực tiếp từ các làng nghề đã trở thành thương phẩm trao đổi, góp phần cải thiện đời sống gia đình và tận dụng những lao động nhàn rỗi lúc nông nhàn. Đa số các làng nghề đã trãi qua lịch sử phát triển hàng trăm năm song song với quá trình phát triển KT - XH, văn hóa và nông nghiệp của đất nước.

Làng đúc đồng Đại Bái – Bắc Ninh với hơn 900 năm phát triển, làng nghề gốm Bát Tràng có gần 500 năm tồn tại. Trong vài năm gần đây, làng nghề đang thay đổi nhanh chóng theo nền kinh tế thị trường, các hoạt động sản xuất tiểu thủ công phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu được tạo điều kiện phát triển. Được hỗ trợ về chính sách, các làng nghề mới và cụm làng nghề không ngừng được khuyến khích phát triển nhằm đạt được sự tăng trưởng, tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định ở khu vực nông thôn. Do ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau như vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên của vùng miền, truyền thống lịch sử, sự phân bố và phát triển của các làng nghề giữa các vùng trong cả nước là không đồng đều, đồng bằng Sông Hồng (chiếm khoảng 60% tổng số làng nghề trên cả nước), miền Trung (chiếm khoảng 30%), còn lại miền Nam (chiếm khoảng 10%) [6].

Dựa theo các yếu tố tương đồng về ngành sản xuất, sản phẩm, thị trường nguyên vật liệu và tiêu thụ sản phẩm có thể chia hoạt động làng nghề nước ta thành 6 nhóm ngành chính như bảng 1.1 sau: 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ 2012 Bảng 1.1: Các nhóm làng nghề Việt Nam STT Làng nghề Tỉ lệ (%) Làng nghề chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi và 1 20 giết mổ 2 Làng nghề dệt nhuộm, ươm tơ, thuộc da 17 3 Làng nghề sản xuất vật liệu xây dựng và khai thác đá 5 4 Làng nghề tái chế phế liệu 4 5 Làng nghề thủ công mỹ nghệ 39 Các nhóm ngành khác (chế tạo nông cụ thơ sơ như cày, 6 15 bừa, cuốc, xẻng, liềm hái, đan lát.) (Nguồn: Tổng cục Môi trường Việt Nam, 2008) Khối lượng và đặc trưng nước thải sản xuất ở các làng nghề phụ thuộc chủ yếu vào công nghệ và nguyên liệu dùng trong sản xuất. Chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi, giết mổ gia súc, gia cầm, ươm tơ, dệt nhuộm. là những ngành sản xuất có nhu cầu nước rất lớn và cũng xả một lượng lớn nước thải với mức ô nhiễm hữu cơ ở mức rất cao. Tái chế, chế tác kim loại, đúc đồng, nhôm.

nhu cầu nước không lớn nhưng nước thải nhiễm các chất rất độc hại như axit, muối kim loại, xyanua và các kim loại nặng như Hg, Cu, Pb, Zn. Kết quả khảo sát chất lượng nước thải của các làng nghề những năm gần đây cho thấy mức độ ô nhiễm hầu như không giảm, thậm chí còn tăng cao hơn trước [6]. Các làng nghề chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi và giết mổ có lượng nước thải rất lớn, có nơi lên tới 7000 m3/ngày (Cát Quế và Dương Liễu). Thải lượng các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước thải sản xuất của các làng nghề thuộc nhóm này cũng khá cao.

Các số liệu cho thấy, các làng nghề tinh bột có thải lượng các chất ô nhiễm lớn nhất. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ 2012 Bảng 1.2: Thải lượng các chất ô nhiễm trong nước thải của một số làng nghề chế biến lương thực, thực phẩm Sản phẩm COD BOD5 SS Làng nghề (tấn/năm) (tấn/năm) (tấn/năm) (tấn/năm) 1. Bún bánh Ninh 4 380 15,08 10,42 1,84 Hồng 4. Rượu Tân Độ 450 000 lit 2 250 13,01 11,55 5.

Tinh bột Dương 52 000 13 050 934 2 133 Liễu (Nguồn: Viện Khoa học và Công nghệ môi trường, 2005) Đáng chú ý là thông số coliform trong nước thải của các làng nghề chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi và giết mổ rất cao. Đây là vấn đề cần được quan tâm đúng mức vì nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cộng đồng. Theo số liệu điều tra của đề tài KC 08 – 09, 2005, trên cả nước có khoảng 98 làng nghề chế biến nông sản thực phẩm, trong đó có 43 làng nghề chế biến bún, bánh, 30 làng nghề chế biến nông sản và còn lại là làng nghề chế biến hoa quả và thủy sản. Quá trình chế biến bún, bánh tạo ra lượng phế liệu lớn, người dân thường sử dụng nguồn phế liệu này cho chăn nuôi.

Vì vậy, nước thải cũng như phân rác từ chăn nuôi là nguồn gây ô nhiễm môi trường đáng kể. Ở các làng nghề chế biến bún, bánh, lượng nước sử dụng trong toàn bộ quá trình sản xuất không được tuần hoàn, tái sử dụng, tất cả các loại nước thải đều thải thẳng ra môi trường, gây ô nhiễm môi trường nước nghiêm trọng. Để sản xuất được 1 tấn bún tươi cần sử dụng 10 m3 nước, tuy nhu cầu sử dụng nước không lớn nhưng với sản lượng khá lớn (hàng chục nghìn tấn/năm) thì lượng nước thải ra môi trường cũng không nhỏ. Sản xuất bún không phát sinh nhiều chất thải rắn (ngoài xỉ than), rất ít khí thải mà chất thải chủ yếu là nước.

Nước thải từ sản xuất bún có chứa hàm 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ 2012 lượng chất ô nhiễm cao, chủ yếu là tinh bột, dễ phân hủy sinh học, gây mùi hôi thối. Hơn nữa, đi kèm với sản xuất bún các hộ gia đình còn kết hợp chăn nuôi lợn để tận dụng các chất thải, nước thải từ các chuồng trại chăn nuôi đang là nguồn gây ô nhiễm nghiêm trọng nhất đối với môi trường làng nghề. Ước tính lượng nước thải khi sản xuất 1 tấn sản phẩm như bảng 1.3: Khối lượng nước thải từ sản xuất bún tại làng nghề (định mức cho 1 tấn sản phẩm) STT Loại nước thải Lượng nước thải (m3) 1 Nước thải đãi gạo 3,0 2 Nước thải ngâm gạo 0,9 3 Nước tách bột sau ủ chua 2,6 4 Nước làm chín bún 0,5 5 Nước rửa bún 1,5 6 Nước vệ sinh dụng cụ 1,0 (Nguồn: đề tài KC 08 – 09, 2005) Các làng nghề chế biến bún, bánh cũng có chất thải giàu chất hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học. Chất thải rắn của làng bún giàu chất hữu cơ dễ gây mùi xú uế, khó chịu.

Do sản xuất phân tán nên việc thống kê khối lượng chất thải rắn gặp nhiều khó khăn, nhưng hầu hết chất thải rắn của các làng nghề chưa được quan tâm xử lý, phần không được tận thu thì thải bừa bãi ra môi trường. Các làng nghề chế biến tinh bột, dong giềng là những làng tạo ra khối lượng lớn chất thải rắn dễ bị phân hủy sinh học, như làng nghề Dương Liễu mỗi năm tạo ra khoảng 105 nghìn tấn bã thải, một phần được tận thu làm thức ăn và một phần cuốn theo nước thải làm tắc nghẽn hệ thống thu gom cũng như ao hồ trong khu vực và gây ô nhiễm nghiêm trọng nước mặt. Hàm lượng các chât ô nhiễm trong nước thải sản xuất của những làng nghề này thường rất cao, đặc biệt COD, BOD5, TSS, tổng N, tổng P vượt QCVN 14: 2008/BTNMT hàng chục lần. Hiện nay, hầu hết các làng nghề đang phải chịu cảnh sống chung với ô nhiễm vì nước thải sản xuất bún chưa được xử lý; ở một số làng 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ 2012 nghề đang triển khai xây dựng các hệ thống xử lý nước thải nhưng cho đến nay, rất ít công trình đi vào hoạt động [6].

Công nghệ sinh học trong xử lý nguồn nước ô nhiễm 1. Một số phương pháp sinh học xử lý nước thải trong điều kiện tự nhiên Thực chất là sử dụng khu hệ sinh vật tự nhiên có sẵn trong nước để làm sạch nước, vì vốn đầu tư ít nên loại hồ này được áp dụng khá rộng rãi. Ngoài chức năng xử lý nước thải, hồ còn mang lại những lợi ích khác như: nuôi trồng thuỷ sản, chứa và điều hòa lưu lượng nước mưa và cải thiện vi khí hậu vùng. Căn cứ vào nguyên tắc hoạt động của hồ sinh học, có thể chia thành ba loại là hồ hiếu khí, hồ yếm khí và hồ tùy tiện.

Hồ hiếu khí Là hồ ở đó các chất ô nhiễm được oxy hoá nhờ các vi sinh vật (VSV) hiếu khí. Hồ hiếu khí lại được chia thành hai loại khác nhau tùy vào phương thức cấp khí: Hồ hiếu khí làm thoáng tự nhiên Oxy cung cấp cho quá trình oxy hoá chủ yếu do sự khuếch tán không khí qua mặt nước và quá trình quang hợp của các thuỷ thực vật như Rong, Tảo, Sậy, Thủy trúc, Bèo tây,…Để quá trình oxy hoá diễn ra tốt nhất cần đảm bảo chiều sâu của hồ từ 0,6– 1,0 m, tải trọng loại bỏ BOD đạt 250 - 300 kg/ha, ngày và thời gian lưu của nước trong hồ 3 - 12 ngày. Hồ hiếu khí làm thoáng nhân tạo Nguồn ôxy cung cấp cho quá trình sinh hoá chủ yếu bằng các thiết bị bơm khí hoặc khuấy cơ học. Vì được cấp khí nhân tạo nên chiều sâu của hồ có thể từ 2 - 2,5m.

Tải trọng BOD5 400 kg/ha,ngày. 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ 2012 b. Hồ kị khí Dùng để lắng và phân huỷ cặn lắng dựa trên hoạt động sống của các VSV yếm khí. Hồ thường dùng để xử lý nước thải công nghiệp có độ nhiễm bẩn lớn, ít dùng để xử lý nước thải sinh hoạt.

Khi quy hoạch và thiết kế một hồ kị khí cần đảm bảo yêu cầu yếm khí cao, giữ nhiệt vào mùa đông, thường các hồ yếm khí có độ sâu lớn từ 2,5 – 4,5m. Thời gian lưu nước trong hồ kị khí biến động từ 5 - 50 ngày, tải trọng BOD có thể đạt tới 280 - 1500 kg/ha,ngày. Tuy nhiên, hiệu suất thông thường chỉ đạt 50 - 80%. Đáy hồ nên gia cố để tránh thấm, ngấm.

Hồ tuỳ tiện (hay hồ tùy nghi) Hồ tuỳ tiện còn được gọi là hồ hiếu – kỵ khí. Phần lớn các ao, hồ ở nước ta là những hồ hiếu kị khí. Hồ tùy tiện thường có độ sâu trung bình từ 1,5 đến 2m, có khu hệ sinh vật nước rất đa dạng như các vi khuẩn yếm khí, hiếu khí, thuỷ nấm, tảo và nguyên sinh vật. Khả năng khử BOD được tính theo công thức E = S/So = 1/(1 + KT.