phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cầu thành 3 chương, nội dung cụ thể như sau: Chƣơng 1: Tổng quan về các rào cản thương mại quốc tế và các quy định rào cản kỹ thuật của Mỹ. Chƣơng 2: Thưc̣ trang̣ đáp ứng rào cản kỹ thuật của Mỹ đối với măṭhàng dêṭ may xuất khẩu của Việt Nam. Chƣơng 3: Giải pháp vượt rào cản kỹ thuật trong thương mại cho các doanh nghiệp xuất khẩu dêṭmay Việt Nam sang Mỹ. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC RÀO CẢN THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ VÀ CÁC QUY ĐỊNH RÀO CẢN KỸ THUẬT CỦA MỸ 1.1 Lý luận chung về rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại quốc tế.1 Rào cản trong thƣơng mại quốc tế.
Trong xu hướng hôịnhâp̣ hiêṇ nay thìhoaṭđông̣ thương mại quốc tếđa ̃ trởthành môṭhoạt động đươc̣ diêñ ra rông̣ khắp vàlàmôṭhoạt động chủđaọ nhằm gắn kết các quốc gia với nhau. Thông qua hoạt động thương mại quốc tế, các nước có thể phát huy được lợi thế so sánh của mình để phát triển nền kinh tếbằng cách xuất khẩu những sản phẩm màquốc gia đócólơị thếvà nhập khẩu những sản phẩm màkhông cólơị thế; bên canḥ đócóthểtâṇ dung̣ đươc̣ những nguồn lực từ bên ngoài – có được là do sự đầu tư của các nước khác. Thương mại quốc tếđa ̃mang laịnhững lơị ich́¤ to lớn cho các quốc gia khi tham gia vào hoạt động này. Và cùng phát triển với hoạt động thương mại quốc tếthìcác rào cản thương mại quốc tếcũng ngày càng phát triển vàđến bây giơ thi no không con xa la ̣vơi cac quốc gia khi tham gia vao hoạt động ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̀ thương mại quốc tế.
Thuâṭngư “rao can” trong kinh t ế được hiểu là những công cụ , biêṇ ̃ ̀ ̉ pháp, chính sách bảo hộ của một quốc gia nhằm hạn chế những tác động tiêu cưc̣ ảnh hưởng tới nền kinh tếcủa quốc gia đó. Từ đócóthểsuy rông̣ ra “rào cản trong thương mại quốc tế ” là những công cụ , biêṇ pháp, chính sách bảo hô ̣của môṭquốc gia nhằm haṇ chếnhững tác đông̣ tiêu cưc̣ ảnh hưởng tới hoạt động thương mại quốc tế của quốc gia đó nói riêng và tới nền kinh tế nói chung. Rào cản thương mại quốc tếđươc̣ phân chia làm hai loaị : đólàhàng rào thuế quan và phi thuế quan. Theo xu hướng quốc tếhiêṇ nay thìhàng rào thuếquan đang bi thụ hep̣ , không được áp dung̣ rông̣ raĩ nữa màngày càng 6 bị hạn chế áp dụng theo q uy đinḥ của WTO.
Do đóhàng rào phi thuếquan sẽ ngày càng được áp dụng rộng rãi và phổ biến. Rào cản kỹ thuật là một trong những công cu ̣trong hê ̣thống hàng rào phi thuế quan.2 Phân loaịhàng rào thƣơng mại quốc tê.́ Hàng rào thương mại quốc tế được phân chia thành hai loại : hàng rào thuếquan vàphi thuếquan.1 Hàng rào thuế quan. Nôịdung chinh cua hang rao thuếquan đo la viêc̣ ap dung̣ thuếla ́ ̉ ̀ ̀ ́̀ ́ ̀ công cu ̣chinh gâ y rao can đểkim ham sư ̣thâm nhâp̣ cua hàng hóa nươc ́ ̀ ̉ ̀ ̃ ̉ ́ ngoài vào thị trường trong nước của một quốc gia. Do đo, khi hàng hóa cua ́ ̉ nước ngoài khi nhập khẩu sẽ phải chịu áp dụng một mức thuế quan nhất định do quốc gia đóquy đinḥ.
Thuếquan trong thương mại quốc tếbao gồm : thuế quan xuất khẩu vàthuếquan nhập khẩu. Trong đó, thuếquan nhập khẩu đươc̣ áp dung̣ phổbiến. Thuếquan nhập khẩu là loại thuế áp dụng đối với hàng hóa khi nhập khẩu vào thị trường một quốc gia, do đo gia cua hàng hóa nay se cao hơn so ́ ́ ̉ ̀ ̃ vơi gia cua hàng hóa đo ơ ngoaịquốc. Điều nay se anh hương tiêu cưc̣ tơi ́ ́ ̉ ́ ̉ ̀ ̃ ̉ ̉ ́ ngươi tiêu dung trong nươc.
̀ ̀ ́ Thuếquan xuất khẩu la loaịthuếđược ap dung̣ vơi đơn vi ̣hang hoa ̀ ́ ́ ̀ ́ xuất khẩu ra thị trường thếgiơi cua môṭquốc gia , do đo khi hàng hóa cua ́ ̉ ́ ̉ quốc gia nay se co gia cao hơn so vơi gia cua hàng hóa đo trong nươc. Điều ̀ ̃ ́ ́ ́ ́ ̉ ́ ́ này sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động xuất khẩu của quốc gia đó. Ở nhiều quốc gia thìthuếquan xuất khẩu không được áp dung̣ vìcác quốc gia này đều khuyến khich́¤ phát triển hoạt động xuất khẩu nhằm phát triển kinh tế. Trước kia, công cu ̣thuếquan được sử dung̣ phốbiến trong chinh́¤ sách bảo hộ thương mại quố c tếcủa môṭquốc gia , tuy nhiên cho đến nay thìcông 7 cụ này đã không còn được áp dụng phổ biến nữa mà thay vào đó là hàng rào phi thuếquan ngày càng đa dang̣ vàtinh vi.2 Hàng rào phi thuế quan.
Rào cản phi thuế quan lànhững rào cản không dùng thuếquan màthay vào đó là các biện pháp hành chính để phân biệt đối xử chống lại sự thâm nhâp̣ của hàng hóa nước ngoài , bảo vệ hàng hóa trong nước. Các nước công nghiêp̣ phát triển thường đưa ra lýdo lànhằm bảo vê ̣sư ̣an toàn vàlơị ich́¤ của người tiêu dùng , bảo vệ môi trường trong nước đã áp dụng các biện pháp kỹ thuâṭđểgiảm thiểu lương̣ hàng hóa nhập khẩu. Rào cản phi thuế quan ngày càng phát triển đa dạ ng vàphức tap̣. Theo tổchức OECD, rào cản phi thuế quan bao gồm 14 loại: Bảng 1.1: Bảng phân chia các rào cản phi thuế quan của OECD STT Hàng rào phi thuế quan 1 Các biện pháp kỹ thuật 2 Các loại thuế và phí trong nước 3 Các quy định và thủ tục hải quan 4 Các hạn chế trong việc tiếp cận thị trường liên quan đến cạnh tranh 5 Các hạn chế về định lượng nhập khẩu 6 Các thủ tục và quy trình hành chính 7 Các quy định về mua sắm của Chính phủ 8 Trơ ̣cấp va hỗtrơ ̣cua Chinh phu ̀ ̉ ́ ̉ 9 Các hạn chế về đầu tư hoặc các yêu cầu 10 Các hạn chế về sự dịch chuyển của thương nhân hoặc người lao động 8 11 Các hạn chế về cung cấp dịch vụ 12 Quy đinḥ hoăc̣ chi phívềvâṇ chuyển Các công cụ bảo hộ thương mại : chống ban pha gia , thuếđối khang , 13 ́ ́ ́ ́ quyền tư ̣vê…̣ 14 Các quy định của thị trường trong nước Nguồn: OECD Còn riêng đối với Việt Nam , hàng rào phi thuế được phân chia thành 7 nhóm, bao gồm: Bảng 1.2: Bảng phân chia các rào cản phi thuế quan của Việt Nam Nhóm Các rào cản phi thuế quan Các biện pháp hạn chế định lượng ( như cấm, hạn ngạch, giấy Nhóm 1 phép); Các biện pháp quản lý giá (như trị giá tính thuế quan tối Nhóm 2 thiểu, giá nhập khẩu tối đa, phí thay đổi, phụ thu); Các biện pháp quản lý đầu mối (như đầu mối xuất khẩu, nhập Nhóm 3 khẩu); Các biện pháp kỹ thuật (như quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn, Nhóm 4 thủ tục xác định sự phù hợp, yêu cầu về nhãn mác, kiểm định động thực vật); Các biện pháp bảo vệ thương mại tạm thời (như tự vệ, trợ cấp Nhóm 5 và các biện pháp đối kháng, biện pháp chống bán phá giá); Các biện pháp liên quan tới đầu tư (như thuế suất, thuế nhập Nhóm 6 khẩu phụ thuộc tỷ lệ nội địa hóa, hạn chế tiếp cận ngoại tệ, 9 yêu cầu xuất khẩu, ưu đãi gắn với thành tích xuất khẩu); Các biện pháp khác (như tem phiếu, biểu thuế nhập khẩu hay thay đổi, yêu cầu đảm bảo thanh toán, yêu cầu kết hối, thủ tục Nhóm 7 hành chính, thủ tục hải quan, mua sắm chính phủ, quy tắc xuất xứ).vn Qua bảng 1.2 trên, ta thấy rằng hàng rào phi thuếquan ngày càng đa dạng và phức tạp t rong đóhàng rào kỹthuâṭchỉlàmôṭtrong những công cu ̣của hàng rào phi thuếquan.
Và các rào cản này ngày càng được các quốc gia áp dung̣ môṭcách linh hoat,̣ biến đổi.3 Rào cản kỹ thuật.1 Khái niệm về rào cản kỹ thuật. Trong cac rao can phi thuếquan, hê ̣thống rao can ky thuâṭđươc̣ xem la ́ ̀ ̉ ̀ ̉ ̃ ̀ môṭtrong nhưng nhom biêṇ phap hưu hiêụ nhất đểngăn chăṇ hang nhập ̃ ́ ́ ̃ ̀ khẩu, đăc̣ biêṭla hang nhập khẩu từ cac nươc đang phat triển. Rào cản kỹ ̀ ̀ ́ ́ ́ thuâṭla môṭnhom cac biêṇ phap yêu cầu vềmăṭky thuâṭap dung̣ đối vơi ̀ ́ ́ ́ ̃ ́ ́ hàng xuất khẩu của nước ngoài , tránh việc thâm nhập của hàng hóa đó và bảo vê ̣hàng hóa trong nước. Nói một cách tổng quát hơn, rào cản kỹ thuật trong thương mại - TBT là viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Technical Barriers to Trade”, đó là các tiêu chuẩn kỹ thuật mà một nước áp dụng đối với hàng hoá nhập khẩu và/hoặc quy trình nhằm đánh giá sự phù hợp của hàng hoá nhập khẩu đối với các tiêu chuẩn kỹ thuật đó [69].
Vậy, tiêu chuẩn kỹ thuật là gì? Tiêu chuẩn kỹ thuật là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý dùng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hội nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của các đối 10 tượng này. Tiêu chuẩn kỹ thuật do một tổ chức công bố dưới dạng văn bản để tự nguyện áp dụng [68]. Hiêṇ nay , trong xu hướng hội nhập toàn cầu các rào cản thuế quan đươc̣ cac nươc cắt giam sư dụng theo xu hướng tự do hóa thương mại , còn ́ ́ ̉̉ các rào cản phi thuế quan trong đó hệ thống rào cản kỹ thuật ngày càng được áp dụng tinh vi và rộng rãi trong thương maịquốc tế. Ta cóthểthấy được vi trị́¤của rào cản kỹthu ật trong hệ thống hàng rào thương mại quốc tếnhư sau: Hệ thống rào cản thƣơng mại Rào cản thuếquan Rào cản phi thuếquan Hạn ngạch Rào cản kỹ thuật Các rào cản phi thuếquan khác Các Quy Tiêu Tiêu Quy Quy tiêu định về chuẩn chuẩn đinḥ về đinḥ về chuẩn vê ̣sinh vềan vềlao bảo vệ hê ̣thống vềchất an toaǹ toàn đông̣ và môi thưc̣ lương̣ thưc̣ cho trách trường hành sản phẩm người nhiêṃ xuất tốt sử dung̣ xã hội Hình 1.1: Hê ̣thống rào cản thương maị Nguồn: Đinh Văn Thành (2005), Rào cản trong thương mại quốc tế, Nxb Thống kê, Hà Nội 11 1.2 Phân loaị rào cản kỹthuâṭ.
Theo sự pháp triển kinh tế thế giới nói chung , các rào cản kỹthuâṭngày càng đa dạng và phong phú. Hiêṇ nay, có các rào cản kỹ thuật được các nước áp dụng: a) Các tiêu chuẩn về chất lượng Chất lương̣ hàng hóa làmôṭtrong n hững yếu tốđược quan tâm hàng đầu khi muốn nhâp̣ khẩu vào thị trường của môṭnước.