Một số giải pháp hoàn thiện quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long

Bài viết phân tích giải pháp hoàn thiện cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong ngành cao su Việt Nam.

• Tác giả: Phan Đình Phúc
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Văn Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Tối Ưu Cổ Phần Hóa Tại Công Ty Cao Su Bình Long
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ CỔ PHẦN HÓA CÁC DNNN
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.2. Công ty cổ phần
• 1.3. Cổ phần hóa
• 1.4. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (CPH DNNN)
• 1.5. Vai trò của CPH DNNN
• 1.6. Tính tất yếu CPH DNNN
• 1.7. Quy trình cổ phần hóa
• 1.8. Các bài học kinh nghiệm về cổ phần hóa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TY CAO SU BÌNH LONG THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP CAO SU VIỆT NAM
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển Công ty
• 2.2. Quy mô doanh nghiệp
• 2.2.1. Mô hình tổ chức
• 2.2.2. Quy mô lao động, đất, năng suất, sản lượng
• 2.3. Vốn, doanh thu và lợi nhuận
• 2.4. Hiệu quả kinh doanh
• 2.5. Một số vấn đề đặt ra khi cổ phần hóa Công ty cao su Bình Long
• 2.5.1. Về nhận thức
• 2.5.2. Xử lý tài chính kiểm kê
• 2.5.3. Xác định giá trị doanh nghiệp
• 2.5.4. Bàn cổ phần ưu đãi cho CBCNV trong Công ty khi CPH
• 2.5.5. Tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ khi thực hiện CPH
• 2.5.6. Quản lý Công ty cổ phần sau CPH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TIẾN TRÌNH CỔ PHẦN HÓA CÔNG TY CAO SU BÌNH LONG THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP CAO SU VIỆT NAM
• 3.1. Cơ sở xây dựng các giải pháp
• 3.2. Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức tính tất yếu của CPH
• 3.3. Lựa chọn phương pháp phù hợp xác định giá trị doanh nghiệp
• 3.4. Lựa chọn giá bình quân của chu kỳ phù hợp
• 3.5. Xác định giá trị vườn cây cao su loại trừ giá trị thanh lý vườn cây
• 3.6. Xác định giá trị vườn cây có tính giá trị quyền sử dụng đất trồng cao su
• 3.7. Bàn cổ phần ưu đãi cho CBCNV trong Công ty khi CPH
• 3.8. Giảm tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ bắt buộc khi thực hiện CPH
• 3.9. Nhóm giải pháp xử lý lao động
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long

Cổ phần hóa (CPH) là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước. Tại Công ty Cao su Bình Long, quá trình này không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn tạo ra cơ hội thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài. Việc CPH sẽ giúp công ty chuyển đổi từ mô hình doanh nghiệp nhà nước sang mô hình công ty cổ phần, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và phát triển bền vững.

1.1. Định nghĩa và vai trò của cổ phần hóa

Cổ phần hóa là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần, trong đó vốn sở hữu được chia thành nhiều phần. Vai trò của CPH là tạo ra thị trường vốn, thu hút đầu tư và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.2. Lịch sử và quá trình phát triển của Công ty Cao su Bình Long

Công ty Cao su Bình Long đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ khi thành lập đến nay. Quá trình CPH tại công ty này bắt đầu từ những năm 2000, với nhiều thách thức và cơ hội trong việc chuyển đổi mô hình quản lý.

II. Thách thức trong quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long

Mặc dù CPH mang lại nhiều lợi ích, nhưng Công ty Cao su Bình Long cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như quản lý tài chính, xác định giá trị doanh nghiệp và sự chấp nhận của người lao động là những yếu tố quan trọng cần được giải quyết.

2.1. Vấn đề quản lý tài chính trong cổ phần hóa

Quản lý tài chính là một trong những thách thức lớn nhất trong quá trình CPH. Công ty cần phải xây dựng một hệ thống tài chính minh bạch và hiệu quả để thu hút nhà đầu tư.

2.2. Khó khăn trong việc xác định giá trị doanh nghiệp

Xác định giá trị doanh nghiệp là một bước quan trọng trong CPH. Công ty cần phải có các phương pháp định giá chính xác để đảm bảo quyền lợi cho các cổ đông.

III. Giải pháp tối ưu cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long

Để tối ưu hóa quá trình CPH, Công ty Cao su Bình Long cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn.

3.1. Tăng cường tuyên truyền và nâng cao nhận thức về cổ phần hóa

Công ty cần tổ chức các buổi hội thảo, đào tạo để nâng cao nhận thức của cán bộ công nhân viên về lợi ích của CPH. Điều này sẽ giúp tạo sự đồng thuận trong quá trình chuyển đổi.

3.2. Lựa chọn phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp phù hợp

Công ty nên áp dụng các phương pháp định giá hiện đại và minh bạch để xác định giá trị doanh nghiệp. Việc này sẽ giúp thu hút nhà đầu tư và đảm bảo quyền lợi cho cổ đông.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về cổ phần hóa

Nghiên cứu về CPH tại Công ty Cao su Bình Long đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp hợp lý có thể mang lại nhiều lợi ích. Các kết quả từ nghiên cứu cho thấy hiệu quả hoạt động của công ty đã được cải thiện rõ rệt sau khi thực hiện CPH.

4.1. Kết quả đạt được sau khi cổ phần hóa

Sau khi CPH, Công ty Cao su Bình Long đã ghi nhận sự tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận. Điều này cho thấy CPH đã mang lại hiệu quả tích cực cho công ty.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ quá trình cổ phần hóa

Quá trình CPH tại Công ty Cao su Bình Long đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Những bài học này có thể áp dụng cho các doanh nghiệp khác trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long

Cổ phần hóa là một bước đi quan trọng trong quá trình phát triển của Công ty Cao su Bình Long. Tương lai của công ty sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các giải pháp tối ưu và quản lý hiệu quả sau CPH.

5.1. Tương lai của Công ty Cao su Bình Long sau cổ phần hóa

Công ty Cao su Bình Long có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai nếu tiếp tục áp dụng các giải pháp tối ưu và duy trì sự minh bạch trong quản lý.

5.2. Định hướng phát triển bền vững sau cổ phần hóa

Công ty cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là một trong những giải pháp quan trọng nhằm chuyển đổi mô hình sở hữu, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tính đến cuối năm 2010, Việt Nam đã cổ phần hóa khoảng 1.500 doanh nghiệp, tuy nhiên vẫn còn 554 doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, trong đó có nhiều doanh nghiệp quy mô lớn thuộc các tập đoàn kinh tế. Công ty Cao su Bình Long, thuộc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, là một trong những đơn vị điển hình trong quá trình cổ phần hóa nhằm tái cơ cấu, đổi mới và phát triển bền vững.

Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long từ khi bắt đầu thí điểm đến hết quý 4 năm 2007, nhằm phát hiện những vấn đề tồn tại và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quá trình này. Mục tiêu cụ thể là ứng dụng lý thuyết cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước để đánh giá thực trạng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và phát huy quyền làm chủ của người lao động.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm quá trình cổ phần hóa Công ty Cao su Bình Long trong giai đoạn 2001-2007, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo tài chính, tài liệu nội bộ và phỏng vấn trực tiếp các cán bộ, công nhân viên liên quan. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện quy trình cổ phần hóa, tạo động lực phát triển cho doanh nghiệp cao su trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và hội nhập sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và lý thuyết quản trị doanh nghiệp. Lý thuyết cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước nhấn mạnh quá trình chuyển đổi sở hữu từ nhà nước sang hình thức sở hữu hỗn hợp nhằm huy động vốn, nâng cao hiệu quả và tạo động lực phát triển. Lý thuyết quản trị doanh nghiệp tập trung vào việc cải thiện cơ cấu tổ chức, quản lý tài chính và phát huy quyền làm chủ của cổ đông, đặc biệt là người lao động.

Các khái niệm chính bao gồm: cổ phần hóa (CPH), doanh nghiệp nhà nước (DNNN), giá trị doanh nghiệp, quyền sử dụng đất nông nghiệp, chu kỳ kinh doanh dài hạn của cây cao su, và rủi ro thiên tai ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, mô hình xác định giá trị doanh nghiệp dựa trên giá trị tài sản cố định, giá trị vườn cây cao su và quyền sử dụng đất được áp dụng để đánh giá chính xác giá trị doanh nghiệp trong quá trình cổ phần hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm thông tin thứ cấp từ sách, báo, tạp chí chuyên ngành, báo cáo tài chính hợp nhất của Công ty Cao su Bình Long và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, cùng các văn bản pháp luật liên quan như Thông tư số 146/2007/TT-BTC của Bộ Tài chính. Thông tin sơ cấp được thu thập qua điều tra, phỏng vấn trực tiếp cán bộ, công nhân viên và các bên liên quan trong quá trình cổ phần hóa.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, sử dụng phân tích nhân quả, mô hình hóa và thống kê mô tả để đánh giá thực trạng và hiệu quả cổ phần hóa. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ cán bộ công nhân viên Công ty Cao su Bình Long tại thời điểm nghiên cứu, với phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2001 đến quý 4 năm 2007, tập trung phân tích các chỉ tiêu tài chính, sản lượng cao su, năng suất vườn cây và thu nhập người lao động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng vốn và hiệu quả tài chính: Sau cổ phần hóa, tổng vốn điều lệ của Công ty tăng từ 26,3 tỷ đồng lên 75,1 tỷ đồng, tăng 2,8 lần. Lợi nhuận sau thuế bổ sung trong 1-3 năm đầu hoạt động đạt 157 tỷ đồng, gấp 2,1 lần vốn điều lệ ban đầu. Doanh thu tăng 3,1 lần, lợi nhuận tăng 6,2 lần, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu tăng từ 27% lên 52,5%.

2. Nâng cao thu nhập và việc làm: Số lượng lao động duy trì ổn định, thu nhập bình quân tháng của cán bộ công nhân viên tăng đều qua các năm, góp phần cải thiện đời sống và tạo động lực làm việc. Tỷ lệ cổ tức trên vốn góp bình quân đạt 2-3%/tháng.

3. Giá trị vườn cây cao su chiếm tỷ trọng lớn: Vườn cây cao su chiếm khoảng 90% tổng tài sản của Công ty, đóng vai trò quyết định trong việc xác định giá trị doanh nghiệp. Năng suất và chất lượng vườn cây phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống cây, phương pháp trồng, loại đất, khí hậu và kỹ thuật thâm canh.

4. Rủi ro thiên tai ảnh hưởng lớn: Biến động khí hậu, mưa bão, sâu bệnh làm giảm năng suất và chất lượng vườn cây, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh. Mùa khô kéo dài và sương muối làm phát sinh bệnh phấn trắng, gây thiệt hại lớn cho vườn cây.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy cổ phần hóa đã tạo ra bước đột phá về huy động vốn, nâng cao hiệu quả tài chính và cải thiện đời sống người lao động tại Công ty Cao su Bình Long. So với các doanh nghiệp cao su khác trong Tập đoàn như Cao su Đồng Phú, Tây Ninh, Phước Hòa, quá trình cổ phần hóa tại Bình Long có nhiều điểm tương đồng về tăng trưởng lợi nhuận và giá trị cổ phiếu, minh chứng qua mức giá cổ phiếu tăng gấp 6-7 lần so với mệnh giá.

Tuy nhiên, việc xác định giá trị doanh nghiệp còn gặp khó khăn do đặc thù chu kỳ kinh doanh dài hạn của cây cao su và rủi ro thiên tai phức tạp. So với kinh nghiệm cổ phần hóa tại Trung Quốc, Việt Nam cần chú trọng hơn đến việc lựa chọn phương pháp định giá phù hợp, đảm bảo tính minh bạch và công bằng cho các cổ đông, đặc biệt là người lao động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn điều lệ, lợi nhuận và thu nhập người lao động qua các năm, cùng bảng so sánh năng suất vườn cây và sản lượng cao su trước và sau cổ phần hóa để minh họa rõ nét hiệu quả của quá trình này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức về cổ phần hóa: Đẩy mạnh công tác truyền thông nội bộ và bên ngoài nhằm nâng cao hiểu biết, tạo sự đồng thuận và ủng hộ của cán bộ công nhân viên và các cổ đông trong quá trình cổ phần hóa. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Ban lãnh đạo Công ty và Ban chỉ đạo cổ phần hóa.

2. Lựa chọn phương pháp định giá doanh nghiệp phù hợp: Áp dụng phương pháp định giá kết hợp giá trị tài sản cố định và giá trị vườn cây cao su, đồng thời tính đến yếu tố rủi ro thiên tai và chu kỳ kinh doanh dài hạn để xác định giá trị doanh nghiệp chính xác, công bằng. Thời gian: 3 tháng; Chủ thể: Tổ giúp việc cổ phần hóa phối hợp với chuyên gia định giá.

3. Xây dựng chính sách ưu đãi cổ phần cho người lao động: Thiết kế cơ chế phân phối cổ phần ưu đãi cho cán bộ công nhân viên nhằm phát huy quyền làm chủ, tăng động lực lao động và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Thời gian: 4 tháng; Chủ thể: Ban lãnh đạo Công ty, tổ chức công đoàn.

4. Phát triển hệ thống quản trị doanh nghiệp hiện đại: Cải tiến cơ cấu tổ chức, nâng cao năng lực quản lý tài chính, nhân sự và sản xuất kinh doanh theo mô hình công ty cổ phần, đảm bảo minh bạch và hiệu quả. Thời gian: 12 tháng; Chủ thể: Ban giám đốc và các phòng ban chức năng.

5. Xây dựng kế hoạch phòng chống rủi ro thiên tai: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu tác động của thiên tai đến năng suất vườn cây, bảo vệ tài sản và duy trì ổn định sản xuất. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng kỹ thuật và sản xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý doanh nghiệp cao su: Nghiên cứu giúp hiểu rõ quy trình cổ phần hóa, các vấn đề thực tiễn và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động sau cổ phần hóa.

2. Cán bộ, công nhân viên trong doanh nghiệp nhà nước: Nắm bắt quyền lợi, trách nhiệm và cơ hội khi doanh nghiệp chuyển đổi sang công ty cổ phần, từ đó chủ động tham gia quản lý và phát triển doanh nghiệp.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Tham khảo để hoàn thiện chính sách cổ phần hóa, xây dựng khung pháp lý và hướng dẫn thực hiện phù hợp với đặc thù ngành cao su và doanh nghiệp nhà nước.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, kinh tế: Cung cấp tài liệu tham khảo về lý thuyết và thực tiễn cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp công nghiệp và quản trị doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là gì?
   Cổ phần hóa là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần, nhằm đa dạng hóa sở hữu, huy động vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động. Ví dụ, Công ty Cao su Bình Long đã tăng vốn điều lệ từ 26,3 tỷ đồng lên 75,1 tỷ đồng sau cổ phần hóa.

2. Tại sao giá trị vườn cây cao su lại quan trọng trong cổ phần hóa?
   Vườn cây cao su chiếm khoảng 90% tổng tài sản của doanh nghiệp cao su, quyết định giá trị doanh nghiệp. Năng suất và chất lượng vườn cây ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và giá trị cổ phần.

3. Những rủi ro nào ảnh hưởng đến quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp cao su?
   Rủi ro thiên tai như mưa bão, sâu bệnh, biến đổi khí hậu làm giảm năng suất vườn cây, ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp và hiệu quả cổ phần hóa.

4. Làm thế nào để người lao động được hưởng lợi từ cổ phần hóa?
   Thông qua chính sách phân phối cổ phần ưu đãi, người lao động có thể trở thành cổ đông, tham gia quản lý và hưởng lợi từ sự phát triển của doanh nghiệp.

5. Phương pháp định giá doanh nghiệp nào phù hợp với doanh nghiệp cao su?
   Phương pháp kết hợp giá trị tài sản cố định và giá trị vườn cây cao su, đồng thời tính đến yếu tố rủi ro và chu kỳ kinh doanh dài hạn, giúp xác định giá trị doanh nghiệp chính xác và công bằng.

Kết luận

• Cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long đã góp phần tăng vốn điều lệ lên 2,8 lần và lợi nhuận tăng hơn 6 lần trong giai đoạn 2001-2007.
• Giá trị vườn cây cao su chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản, ảnh hưởng quyết định đến giá trị doanh nghiệp và hiệu quả cổ phần hóa.
• Rủi ro thiên tai và chu kỳ kinh doanh dài hạn là những thách thức cần được quản lý hiệu quả trong quá trình cổ phần hóa.
• Các giải pháp hoàn thiện bao gồm nâng cao nhận thức, lựa chọn phương pháp định giá phù hợp, ưu đãi cổ phần cho người lao động và cải tiến quản trị doanh nghiệp.
• Tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các bài học kinh nghiệm từ trong nước và quốc tế để đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa, nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững doanh nghiệp cao su.

Luận văn này là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt trong ngành công nghiệp cao su. Để thúc đẩy quá trình cổ phần hóa hiệu quả hơn, các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ và áp dụng các giải pháp đề xuất trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LYÙ LUAÄN VEÀ COÅ PHAÀN HOÙA CAÙC DNNN 1.1Moät soá khaùi nieäm lieân quan 1.1 Coâng ty coå phaàn Coâng ty coå phaàn laø doanh nghieäp trong ñoù: - Voán ñieàu leä ñöôïc chia thaønh nhieàu phaàn baèng nhau goïi laø coå phaàn. - Coå ñoâng coù theå laø toå chöùc, caù nhaân, soá löôïng coå ñoâng toái thieåu laø ba vaø khoâng haïn cheá soá löôïng toái ña. - Coå ñoâng chæ chòu traùch nhieäm veà caùc khoaûn nôï vaø nghóa vuï taøi saûn khaùc cuûa doanh nghieäp trong phaïm vi soá voán ñaõ goùp vaøo doanh nghieäp. - Coå ñoâng coù quyeàn töï do chuyeån nhöôïng coå phaàn cuûa mình cho ngöôøi khaùc tröø tröôøng hôïp quy ñònh taïi khoaûn 3 ñieàu 81 vaø khoaûn 5 ñieàu 84 cuûa Luaät doanh nghieäp naêm 2005.

Coâng ty coå phaàn coù tö caùch phaùp nhaân keå töø ngaøy ñöôïc caáp Giaáy chöùng nhaän ñaêng kyù kinh doanh. Coâng ty coå phaàn coù quyeàn phaùt haønh chöùng khoaùn caùc loaïi ñeå huy ñoäng voán.2 Coå phaàn hoùa Coå phaàn hoùa (CPH) laø moät quaù trình chuyeån ñoåi voán sôû höõu cuûa doanh nghieäp sang hình thöùc coå phaàn, nhö hình thöùc chuyeån ñoåi doanh nghieäp töø DNNN-sôû höõu nhaø nöôùc, Coâng ty TNHH-sôû höõu caù nhaân hoaëc cuûa moät soá thaønh vieân sang Coâng ty CP nhaèm muïc ñích ña daïng hoùa sôû höõu cuûa doanh Trang nghieäp.3 Coå phaàn hoùa doanh nghieäp nhaø nöôùc (CPH DNNN) Coå phaàn hoùa doanh nghieäp nhaø nöôùc laø bieän phaùp chuyeån DNNN sang coâng ty sôû höõu hoãn hôïp nhieàu thaønh phaàn, nhaèm huy ñoäng roäng raõi caùc nguoàn voán cho ñaàu tö, phaùt trieån SXKD, thuùc ñaåy quaù trình xöû lyù, khaéc phuïc nhöõng toàn taïi cuûa DNNN, taïo ñieàu kieän cho ngöôøi lao ñoäng thöïc söï laøm chuû doanh nghieäp vaø naâng cao hieäu quaû hoïat ñoäng, ñoàng thôøi phuïc vuï nhu caàu chuyeån dòch cô caáu laïi neàn kinh teá hôïp lyù ñeå phaùt trieån. CPH caùc DNNN veà thöïc chaát laø moät quaù trình, goàm 2 giai ñoaïn:  Giai ñoaïn 1: Voán hoùa DNNN döôùi hình thöùc CP.  Giai ñoaïn 2: Baùn moät phaàn hoaëc toaøn boä voán cuûa Nhaø nöôùc cho caùc caù nhaân, hay caùc phaùp nhaân khaùc.

Nhö vaäy, CPH caùc DNNN laø moät bieän phaùp chuyeån ñoåi hình thöùc sôû höõu trong DNNN, töø sôû höõu duy nhaát laø Nhaø nöôùc sang sôû höõu cuûa caùc coå ñoâng (Nhaø nöôùc coù theå vaãn tham gia vôùi tö caùch coå ñoâng hoaëc khoâng tham gia), ñoàng thôøi chuyeån DNNN sang Coâng ty CP, toå chöùc hoaït ñoäng theo quy ñònh trong Luaät doanh nghieäp. CPH caùc DNNN laø xu höôùng chung phoå bieán treân theá giôùi, nhaát laø ôû caùc nöôùc ñang chuyeån töø neàn kinh teá chæ huy taäp trung sang neàn kinh teá thò tröôøng.2Vai troø cuûa CPH DNNN Trang - Tạo thị trường vốn, thuùc ñaåy quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa TTCK nhaèm töøng böôùc hoaøn thieän thò tröôøng voán ña daïng vaø phong phuù ôû nöôùc ta. Vieäc baùn CP cho ngöôøi nöôùc ngoaøi seõ taïo ñieàu kieän quoác teá hoùa doanh nghieäp, giuùp neàn kinh teá nöôùc ta nhanh choùng tieáp caän vôùi kinh teá theá giôùi. Trang - Huy động nguồn vốn nhàn rỗi.

Huy ñoäng caùc nguoàn voán trong xaõ hoäi, bao goàm voán cuûa caù nhaân, caùc toå chöùc kinh teá - xaõ hoäi trong vaø ngoaøi nöôùc ñeå ñaàu tö ñoåi môùi coâng ngheä, taïo theâm coâng aên vieäc laøm, taêng söùc caïnh tranh, môû roäng quy moâ hoaït ñoäng doanh nghieäp. - Taïo ñieàu kieän môû roäng hoaït ñoäng vaø phaùt trieån thò tröôøng chöùng khoaùn. Neáu tieán trình CPH dieãn ra moät caùch maïnh meõ seõ taïo nhieàu haøng hoùa cho TTCK. Ngöôïc laïi, TTCK caøng phaùt trieån, giao dòch treân TTCK caøng soâi ñoäng thì caøng taïo ñoäng löïc thuùc ñaåy CPH.

- Tạo việc làm, điều kiện để người lao động làm chủ doanh nghiệp thực sự. Taïo ñieàu kieän cho ngöôøi lao ñoäng coù CP vaø nhöõng ngöôøi goùp voán ñöôïc laøm chuû thaät söï laø ñoäng löïc phaùt trieån doanh nghieäp. Ngöôøi lao ñoäng ñöôïc tham gia vaøo quaù trình quaûn lyù vaø hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. - Tăng hiệu quả đầu tư cho nền kinh tế nhờ tăng hiệu quả kinh doanh các DN.

Laønh maïnh hoùa neàn taøi chính quoác gia laø nhöõng nhieäm vuï caáp baùch cuûa ñaát nöôùc hieän nay. CPH seõ giuùp nhaø nöôùc ruùt bôùt voán ñaàu tö töø DNNN, giaûm bôùt gaùnh naëng do phaûi taøi trôï cho khu vöïc kinh teá nhaø nöôùc quaù lôùn nhöng laøm aên keùm hieäu quaû ñeå ñaàu tö vaøo caùc lónh vöïc caàn thieát cho neàn kinh teá maø khoâng haáp daãn ñaàu tö tö nhaân. - Naâng cao tính naêng ñoäng vaø töï chuû trong hoaït ñoäng SXKD cuûa doanh nghieäp, haïn cheá nhöõng can thieäp tröïc tieáp cuûa Nhaø Trang nöôùc vaøo coâng vieäc cuûa doanh nghieäp, goùp phaàn naâng cao naêng suaát lao ñoäng, haï giaù thaønh saûn phaåm vaø taêng khaû naêng caïnh tranh treân thò tröôøng trong vaø ngoaøi nöôùc. - Laønh maïnh hoùa moâi tröôøng kinh doanh, taïo moâi tröôøng hoaït ñoäng bình ñaúng giöõa caùc thaønh phaàn kinh teá, ñöa hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vaøo khuoân khoå phaùp luaät vaø Trang chòu söï chi phoái cuûa thò tröôøng, töø ñoù naâng cao hieäu quaû kinh doanh cuûa töøng doanh nghieäp noùi rieâng vaø toaøn boä neàn kinh teá ñaát nöôùc noùi chung.

- Naâng cao hieäu löïc quaûn lyù cuûa nhaø nöôùc treân lónh vöïc kinh teá, chính trò xaõ hoäi. Töø ñoù, Nhaø nöôùc taäp trung giaûi quyeát caùc chính saùch xaõ hoäi vaø phuùc lôïi coâng coäng, thöïc hieän caùc chöông trình kinh teá lôùn vaø mang tính troïng ñieåm cuûa quoác gia, nhaèm taïo ra moät keát caáu cô sôû haï taàng toát ñaùp öùng nhu caàu phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc.3Tính taát yeáu CPH DNNN Khu vöïc hoùa vaø toaøn caàu hoùa laø xu theá phaùt trieån taát yeáu cuûa neàn kinh teá theá giôùi. Vieäc gia nhaäp caùc toå chöùc kinh teá cuûa khu vöïc vaø theá giôùi laø mong muoán cuûa haàu heát caùc quoác gia treân theá giôùi. Xu theá hoäi nhaäp naøy taïo cô hoäi caïnh tranh bình ñaúng cho taát caû caùc doanh nghieäp, song noù cuõng ñaët caùc doanh nghieäp vaøo cuoäc chôi khaéc nghieät vôùi quy luaät “maïnh thaéng, yeáu thua”.

Haøng raøo thueá quan maø caùc Chính phuû caùc nöôùc ñöôïc söû duïng ñeå baûo veä saûn phaåm do doanh nghieäp trong nöôùc ñaõ giaùm daàn theo tieán trình hoäi nhaäp. Vì vaäy, bieän phaùp duy nhaát ñeå caùc doanh nghieäp khoâng bò loaïi khoûi “cuoäc chôi” laø phaûi taêng cöôøng khaû naêng caïnh tranh ñeå chieám lónh vaø taïo theá ñöùng treân thò tröôøng. Maët khaùc caùc DNNN coù nhöõng haïn cheá maø chæ coù quaù trình coå phaàn hoaù, bieán noù thaønh doanh nghieäp ña sôû höõu Trang môùi coù theå loaïi ñi nhöõng haïn cheá mang tính coá höõu cuûa noù. Nhöõng haïn cheá laø: (1) DNNN chuû yeáu thöïc hieän söù meänh theo chöùc naêng ñöôïc ñònh tröôùc vì vaäy khoù thöïc hieän chieán löôïc ña daïng hoùa hay hoäi nhaäp doïc khi coù cô hoäi; (2)Haàu heát caùc DNNN coù coâng ngheä thieát bò saûn xuaát laïc haäu.

Theo Tieán só Leâ Baù Xuaân coù 76% maùy moùc thieát bò vaø daây chuyeàn saûn xuaát cuûa caùc doanh nghieäp trong nöôùc thuoäc theá heä nhöõng naêm 50 – 60 cuûa theá kyû tröôùc, 75% thieát bò ñaõ heát khaáu hao vaø 50% ñoà taân trang. Thieát bò hieän ñaïi chæ coù 10%, trung bình 38% coøn laïc Trang haäu vaø raát laïc haäu laø 52%. Trong soá 10% thieát bò hieän ñaïi thì caùc doanh nghieäp nhaø nöôùc chieám moät tyû leä raát nhoû phaàn lôùn thuoäc caùc doanh nghieäp tö nhaân, caùc coâng ty vaø taäp ñoaøn lôùn. Do ñoù khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc saûn phaåm haøng hoùa thuoäc caùc DNNN trong neàn kinh teá thò tröôøng laø raát thaáp.

(3)Tinh thaàn vaø thaùi ñoä laøm vieäc cuûa CBCNV trong caùc DNNN chöa cao, chöa phaùt huy ñöôïc naêng löïc vaø tính saùng taïo cuûa moãi caù nhaân, söùc maïnh ñoaøn keát taäp theå. Do chöa gaén ñöôïc quyeàn lôïi saùt söôøn cuûa CBCNV vôùi quyeàn lôïi cuûa doanh nghieäp maët khaùc cuõng do cheá ñoä ñaõi ngoä chöa thoûa ñaùng cuûa caùc DNNN vôùi CBCNV. (4)Töø keát quaû cuûa ba yeáu toá treân daãn ñeán hieäu quaû hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa caùc DNNN laø raát thaáp (coù moät soá doanh nghieäp nhaø nöôùc coøn phaûi buø loã) so vôùi caùc doanh nghieäp ñaõ CPH vaø caùc doanh nghieäp tö nhaân. Moãi ñoàng voán chæ taïo ra 2,3 ñoàng doanh thu vaø 0,1 ñoàng lôïi nhuaän.

Taøi saûn coá ñònh trong caùc DNNN chieám töø 70-80% nhöng chæ cung caáp ñöôïc 44% toång saûn phaåm xaõ hoäi. Nhieàu chuyeân gia kinh teá cho raèng vôùi thöïc traïng naøy, caùc DNNN khoâng ñuû söùc caïnh tranh khi VN gia nhaäp WTO. Vì vaäy, ñeå taïo ñöôïc choã ñöùng treân thò tröôøng, VN caàn phaûi caûi caùch DNNN ñeå tìm ra con ñöôøng môùi cho söï phaùt trieån. Nhieàu giaûi phaùp ñaõ ñöôïc ñöa ra nhö taùi cô caáu laïi voán; saùp nhaäp caùc doanh nghieäp coù voán nhoû; lieân doanh, lieân keát vôùi nöôùc ngoaøi.

Song nhöõng giaûi phaùp naøy vaãn chöa taïo ñöôïc söï thay ñoåi cô baûn veà chaát, hieäu quaû SXKD cuûa ña soá doanh nghieäp vaãn Trang thaáp, söùc caïnh tranh yeáu, chöa coù söï chuyeån ñoåi mang tính böôùc ngoaët. Tröôùc thöïc traïng naøy, Nhaø nöôùc ñaõ ñöa ra giaûi phaùp quan troïng ñeå caûi caùch DNNN laø chuyeån caùc DNNN thaønh Coâng ty CP, ñaây laø giaûi phaùp phuø hôïp vôùi tình hình vaø xu theá chung hieän nay nhaèm naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng, goùp phaàn taêng söùc caïnh tranh vaø khaû naêng hoäi nhaäp kinh teá quoác teá cuûa caùc doanh nghieäp VN. Trang Thöïc tieãn thöïc hieän thí ñieåm coå phaàn hoaù 11 coâng ty tröôùc khi coù nghò ñònh 44/CP cho thaáy: (1)Khaû naêng huy ñoäng voán taêng leân roõ reät. Tröôùc khi CPH, toång voán nhaø nöôùc cuûa 11 doanh nghieäp naøy laø 26,3 tyû ñoàng, voán ñieàu leä khi chuyeån thaønh Coâng ty CP laø 75,1 tyû ñoàng, taêng 2,8 laàn.

Hôn nöõa, sau töø 1 ñeán 3 naêm ñi vaøo hoaït ñoäng, caùc Coâng ty CP ñaõ boå sung voán töø lôïi nhuaän sau thueá laø 157 tyû ñoàng, taêng gaáp 2,1 laàn voán ñieàu leä ban ñaàu. (2)Vaán ñeà vieäc laøm vaø thu nhaäp cuûa ngöôøi lao ñoäng cuõng ñöôïc thöïc hieän khaù thaønh coâng. Soá lao ñoäng sau khi CPH laø 4. (3) Hieäu quaû hoaït ñoäng SXKD cuûa caùc Coâng ty CP cuõng taêng leân roõ reät: doanh thu taêng 3,1 laàn, lôïi nhuaän taêng 6,2 laàn, noäp ngaân saùch taêng 6,3 laàn, tyû suaát lôïi nhuaän treân voán chuû sôû höõu taêng töø 27% leân 52,5%.

Thu nhaäp coå töùc treân voán goùp bình quaân ñaït töø 2-3% / thaùng. Maët khaùc, quaù trình coå phaàn hoùa cuõng ñöa laïi nhöõng lôïi ích thieát thöïc. (1)Huy ñoäng caùc nguoàn voán nhaøn roãi trong xaõ hoäi; (2)Laønh maïnh hoaù neàn taøi chính quoác gia nhôø nguoàn voán thu ñöôïc töø quaù trình coå phaàn hoùa, goùp phaàn thöïc hieän chöùc naêng quaûn lyù kinh teá cuûa Nhaø nöôùc.4Ñaëc ñieåm cuûa Doanh nghieäp cao su aûnh höôûng tôùi coå phaàn hoùa 1.