Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ thông tin - viễn thông đã thúc đẩy sự hình thành của thương mại điện tử trên phạm vi toàn thế giới. Việc ứng dụng thương mại điện tử giúp doanh nghiệp đẩy nhanh tốc độ kinh doanh, tiết kiệm chi phí, đồng thời xóa bỏ các rào cản về không gian và thời gian. Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các doanh nghiệp trong nước đứng trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ quá trình hội nhập quốc tế. Đối với Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), sự cạnh tranh này không chỉ diễn ra giữa các hãng hàng không nội địa và quốc tế, mà còn đến từ các phương thức vận tải thay thế như đường sắt, đường bộ và đường biển. Để tạo lập lợi thế cạnh tranh bền vững và thích ứng với nhu cầu tiêu dùng hiện đại, việc chuyển dịch mô hình phân phối và khai thác kênh kinh doanh trực tuyến trở thành một nhiệm vụ then chốt.
Khóa luận xác định mục đích nghiên cứu tổng thể là phân tích thực trạng ứng dụng thương mại điện tử tại Tổng công ty Hàng không Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện mô hình kinh doanh trực tuyến cho hãng và toàn ngành hàng không Việt Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thành 3 mục tiêu:
- Nghiên cứu vai trò của thương mại điện tử đối với hoạt động của ngành hàng không.
- Tìm hiểu tình hình ứng dụng thương mại điện tử trong hoạt động kinh doanh của Hãng hàng không Vietnam Airlines, từ đó đưa ra những đánh giá về việc triển khai thương mại điện tử của hãng.
- Đề xuất các kiến nghị góp phần thúc đẩy hoạt động kinh doanh của hãng hiệu quả hơn cũng như cho toàn ngành hàng không.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề lý luận cơ bản về thương mại điện tử, thực tiễn mô hình ứng dụng thương mại điện tử của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam - Vietnam Airlines, cùng các cơ chế, giải pháp phát triển thương mại điện tử trong lĩnh vực vận tải hàng không. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thực trạng phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam và tại Vietnam Airlines trong giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2009, đồng thời xem xét các định hướng, chiến lược phát triển trong giai đoạn 2010 - 2020.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận tiếp cận thương mại điện tử dưới hai góc độ học thuật:
- Theo nghĩa hẹp: Thương mại điện tử bó hẹp trong phạm vi mua bán hàng hóa, dịch vụ qua Internet và các mạng liên thông, dựa trên định nghĩa của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO, 1998) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 1997).
- Theo nghĩa rộng: Thương mại điện tử bao quát toàn bộ chu trình kinh doanh, trao đổi dữ liệu điện tử, chuyển tiền điện tử và các hoạt động thương mại không dùng giấy tờ, căn cứ theo Luật mẫu về Thương mại điện tử của Ủy ban Liên Hợp Quốc về Luật Thương mại Quốc tế (UNCITRAL, 12/1996) và Chỉ thị về Thương mại điện tử của Liên minh Châu Âu (EU Directive on Electronic Commerce, 2000).
Khung lý thuyết của đề tài bao quát các mô hình giao dịch thương mại điện tử cơ bản: B2B (Doanh nghiệp với Doanh nghiệp), B2C (Doanh nghiệp với Người tiêu dùng), C2C (Khách hàng với Khách hàng), C2B (Khách hàng với Doanh nghiệp), B2G (Doanh nghiệp với Cơ quan Nhà nước) và G2C (Cơ quan Nhà nước với Người tiêu dùng). Bên cạnh đó, tác giả sử dụng lý thuyết tiếp thị điện tử (E-marketing) theo tiếp cận của Judy Strauss & Raymond Frost (2001) và Jill H. Ellsworth (1997), cùng hệ thống lý luận về công cụ thanh toán điện tử bao gồm: thẻ tín dụng (Credit card), thẻ ghi nợ (Debit card), thẻ thông minh (Smart card), ví điện tử (e-Wallet), séc điện tử (e-Check), tiền mặt số hóa (Digital Cash/Ecash), chuyển khoản điện tử (EFT qua trung tâm bù trừ tự động ACH), trao đổi dữ liệu điện tử tài chính (FEDI) và trung gian thanh toán trực tuyến.
Về cơ sở pháp lý, nghiên cứu dựa trên hệ thống văn bản pháp quy của Nhà nước Việt Nam:
- Bộ luật Dân sự năm 2005 (Điều 31 về quyền của cá nhân đối với hình ảnh, Điều 38 về quyền bí mật đời tư).
- Luật Giao dịch điện tử năm 2005 (Điều 46 về bảo mật thông tin trong giao dịch điện tử).
- Luật Công nghệ thông tin năm 2006 (Điều 21, Điều 22 và Điều 72 về thu thập, xử lý và bảo mật thông tin cá nhân).
- Nghị định số 26/2007/NĐ-CP ngày 15/02/2007 về quy định chi tiết thi hành Luật Giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số.
- Nghị định số 63/2007/NĐ-CP ngày 10/04/2007 về xử phạt vi phạm hành chính trong ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin.
- Thông tư số 09/2008/TT-BCT ngày 21/07/2008 của Bộ Công Thương hướng dẫn về cung cấp thông tin và giao kết hợp đồng trên website thương mại điện tử.
- Các quyết định của Thủ tướng Chính phủ: Quyết định số 331/2004/QĐ-TTg về phát triển nguồn nhân lực CNTT; Quyết định số 222/2005/QĐ-TTg về Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử 2006 - 2010; Quyết định số 51/2007/QĐ-TTg, 56/2007/QĐ-TTg, 75/2007/QĐ-TTg về phát triển công nghiệp phần mềm, nội dung số và công nghiệp điện tử; Quyết định số 63/QĐ-TTg ngày 13/01/2010 phê duyệt Quy hoạch phát triển an toàn thông tin số quốc gia đến năm 2020.
Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin; kết hợp các phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp, phân tích hệ thống, phương pháp diễn giải và quy nạp. Nguồn dữ liệu nghiên cứu được trích xuất từ các báo cáo khảo sát của Bộ Công Thương (Báo cáo Thương mại điện tử các năm 2008, 2009), Viện Chiến lược Bưu chính, Viễn thông và Công nghệ thông tin phối hợp cùng Công ty Cổ phần Phát triển Tin học IDC (năm 2006), cùng các số liệu thống kê vận hành nội bộ của Vietnam Airlines.
Nội dung chính theo từng chương
Chương I: Cơ sở lý luận chung về thương mại điện tử
Chương này tập trung xây dựng nền tảng lý thuyết tổng quan về thương mại điện tử. Tác giả phân tích các đặc trưng cơ bản của phương thức này: không đòi hỏi tiếp xúc trực tiếp giữa các bên tham gia; thực hiện các giao dịch không dùng giấy tờ (paperless transactions); phụ thuộc chặt chẽ vào hạ tầng công nghệ thông tin; được đo lường bằng mức độ số hóa nền kinh tế; và có tốc độ xử lý giao dịch nhanh chóng.
Nghiên cứu phân loại chi tiết các lợi ích và thách thức của thương mại điện tử đối với doanh nghiệp, người tiêu dùng và toàn xã hội. Đi kèm với đó là 6 điều kiện thiết yếu để phát triển thương mại điện tử:
- Hạ tầng cơ sở công nghệ (đáp ứng tính linh hoạt, quy mô và an toàn tin cậy qua các giao thức TCP/IP, HTML/Java, mã hóa).
- Nhận thức xã hội của Chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
- Hạ tầng cơ sở nhân lực CNTT và kinh doanh.
- Hạ tầng chính sách và môi trường pháp lý.
- Bảo mật và an toàn hệ thống (sử dụng mật mã, chữ ký điện tử, chuẩn giao thức SSL, SET; chống tấn công từ chối dịch vụ DoS, IP spoofing).
- Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thiết lập hệ thống thanh toán tự động.
Nội dung chương cũng làm rõ các công cụ tiếp thị điện tử (Email, banner quảng cáo, website, viral marketing, câu hỏi thường gặp FAQs, tệp dữ liệu truy vết cookies, hệ thống quản trị quan hệ khách hàng CRM, công cụ tìm kiếm search engine, pop-up) và phân chia các rủi ro thương mại điện tử thành hai nhóm: rủi ro công nghệ - hạ tầng truyền thông và rủi ro quy trình - thủ tục thanh toán, pháp lý.
Chương II: Tình hình phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam & Phân tích mô hình ứng dụng thương mại điện tử của Hãng hàng không quốc gia Việt Nam - Vietnam Airlines
Chương II phân tích bối cảnh phát triển công nghệ thông tin và thương mại điện tử tại Việt Nam thông qua các chiến lược phát triển bưu chính viễn thông ("Đột phá" từ năm 1986, "Tăng tốc" giai đoạn 1993 - 2000, "Hội nhập và phát triển" giai đoạn 2001 - 2010). Các chỉ tiêu vĩ mô đạt được gồm: mật độ điện thoại đạt gần 50% (vượt mục tiêu 35% của Đại hội Đảng X), 100% số xã có điện thoại, tỷ lệ người dùng Internet trên 20%, bán kính phục vụ bưu chính giảm dưới 2,3 km, trên 50% doanh nghiệp ứng dụng CNTT, và 70% cán bộ cơ quan trung ương sử dụng thành thạo CNTT.
Về công tác đào tạo nhân lực, khảo sát năm 2008 của Bộ Công Thương chỉ ra có 108 trường đại học, cao đẳng đã triển khai đào tạo thương mại điện tử (gồm 30 trường đại học, 19 trường cao đẳng; 2 trường thành lập khoa TMĐT và 11 trường lập bộ môn TMĐT). Về an ninh mạng, các cuộc điều tra của Bộ Công Thương giai đoạn 2006 - 2008 khẳng định an toàn, bảo mật dữ liệu luôn là một trong những trở ngại lớn nhất cản trở người dùng tham gia giao dịch điện tử.
Bảng 1: Chi dùng cho viễn thông của Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010 theo loại hình dịch vụ (Đơn vị: Triệu USD - Nguồn: Khảo sát của Viện Chiến lược Bưu chính, Viễn thông và CNTT phối hợp với IDC, 2006)
| Loại hình dịch vụ | Năm 2005 | Năm 2006 | Năm 2007 | Năm 2008 | Năm 2009 | Năm 2010 | Tốc độ tăng trưởng hàng năm (CAGR) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Thoại cố định | 266 | 283 | 305 | 328 | 353 | 378 | 7% |
| Dữ liệu cố định | 30 | 31 | 34 | 36 | 39 | 42 | 7% |
| Thoại vô tuyến | 1.030 | - | - | - | - | - | 10% |
| Dữ liệu vô tuyến | 153 | 204 | 249 | 294 | 333 | 377 | 20% |
| Tổng chi dùng viễn thông | - | - | - | - | - | 1.925 | 12% |
Bảng 2: Chi dùng cho công nghệ thông tin của Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010 theo từng hạng mục (Đơn vị: Triệu USD - Nguồn: Khảo sát của Viện Chiến lược Bưu chính, Viễn thông và CNTT phối hợp với IDC, 2006)
| Hạng mục chi dùng | Năm 2005 | Năm 2006 | Năm 2007 | Năm 2008 | Năm 2009 | Năm 2010 | Tỷ trọng thị phần năm 2005 (%) | Tốc độ tăng trưởng hàng năm (CAGR) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Phần cứng | 531 | 682 | 741 | 805 | 868 | 926 | 79% | 12% |
| Dịch vụ | 107 | 124 | 149 | 182 | 223 | 269 | 16% | 20% |
| Phần mềm | 34 | 39 | 45 | 51 | 58 | 67 | 5% | 14% |
| Tổng thị trường CNTT | 672 | 845 | 935 | - | - | 1.262 | 100% | 13% |
| Tỷ lệ tăng trưởng theo năm (%) | 25,7% | 10,7% | 11,0% | 10,7% | 9,9% | - | - | - |
Trong phân tích thực tiễn tại Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam, tác giả tập trung mổ xẻ cấu trúc mô hình thương mại điện tử của Vietnam Airlines (VNA):
- Hệ thống đặt chỗ và bán vé trực tuyến (IBE - Internet Booking Engine): Tích hợp công cụ phân phối toàn cầu Sabre, kết nối trực tiếp với cổng thanh toán nội địa Smartlink (hỗ trợ liên kết tài khoản thẻ từ Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam - Vietcombank, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam - Techcombank) và các tổ chức thẻ thanh toán quốc tế Visa, MasterCard.
- Tiêu chuẩn an toàn, bảo mật: Ứng dụng các chuẩn bảo mật giao dịch trực tuyến như 3-D Secure, Verified by Visa, MasterCard SecureCode và chứng chỉ mã hóa dữ liệu.
- Dịch vụ trực tuyến bổ trợ: Triển khai các tính năng làm thủ tục chuyến bay trực tuyến (Web check-in), tra cứu thông tin điểm đến, tra cứu hành lý thất lạc, và quản trị dữ liệu khách hàng thường xuyên qua Chương trình Bông Sen Vàng (Golden Lotus Plus - GLP).
- Kết quả kinh doanh và chỉ số vận hành: Khóa luận so sánh lưu lượng truy cập giữa phiên bản website cũ và mới; theo dõi thống kê doanh thu bán vé trực tuyến trung bình hàng ngày tính đến tháng 9/2009; phân tích tương quan cơ cấu doanh thu từ các chặng bay quốc tế và nội địa.
- Khó khăn trong triển khai: Rào cản thói quen chuộng tiền mặt của hành khách Việt Nam; tâm lý e ngại rò rỉ thông tin cá nhân và dữ liệu thẻ; hạ tầng thanh toán điện tử nội địa chưa đồng bộ; chi phí đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ cao.
Chương III: Giải pháp ứng dụng thương mại điện tử vào ngành hàng không Việt Nam
Chương III trình bày chiến lược phát triển của Tổng công ty Hàng không Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn 2020 trên các phương diện: định hướng, quan điểm phát triển và mục tiêu chiến lược tổng quát.
Chiến lược phát triển thương mại điện tử của Vietnam Airlines bao gồm 5 cấu phần chính:
- Gia nhập liên minh hàng không toàn cầu (SkyTeam).
- Tăng cường nhận biết khách hàng.
- Củng cố và mở rộng sự hiện diện trên môi trường Internet.
- Thực hiện và hoàn thành Chương trình đơn giản hóa kinh doanh hàng không (Simplifying the Business - StB) do Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) khởi xướng (trọng tâm là vé điện tử - e-ticketing).
- Chuyển dịch xu hướng phân phối sản phẩm trong ngành hàng không từ đại lý truyền thống sang phân phối trực tuyến.
Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra hệ thống giải pháp chia theo 3 nhóm đối tượng:
- Đối với cơ quan quản lý Nhà nước: Tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý đồng bộ về bảo vệ dữ liệu cá nhân, xử lý tội phạm công nghệ thông tin và chính sách thuế đối với thương mại điện tử; nâng cấp hạ tầng viễn thông và Internet băng thông rộng; đẩy mạnh các chương trình tuyên truyền, đào tạo chính quy về thương mại điện tử trong hệ thống đại học, cao đẳng.
- Đối với người tiêu dùng: Thay đổi thói quen thanh toán tiền mặt sang các công cụ thẻ và tài khoản ngân hàng; nâng cao nhận thức và kỹ năng bảo mật thông tin cá nhân khi tham gia giao dịch trên không gian mạng.
- Đối với các doanh nghiệp kinh doanh ngành hàng không: Đầu tư hiện đại hóa cổng thương mại điện tử và hệ thống đặt chỗ IBE; tối ưu hóa giao diện thân thiện với người dùng; nâng cao cấp độ bảo mật thanh toán; tăng cường liên kết với các ngân hàng thương mại và đơn vị cung cấp giải pháp trung gian thanh toán; đẩy mạnh các chiến dịch E-marketing đa kênh nhằm thu hút khách hàng mua vé trực tuyến.
Kết quả và đóng góp
- Hệ thống hóa số liệu phát triển vĩ mô: Khóa luận tổng hợp và phản ánh bức tranh phát triển của ngành viễn thông và công nghệ thông tin Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010, với dữ liệu chi dùng viễn thông dự kiến đạt 1.925 triệu USD vào năm 2010 (CAGR 12%), chi dùng cho thị trường CNTT đạt 1.262 triệu USD vào năm 2010 (CAGR 13%, trong đó phần cứng chiếm ưu thế với 79% thị phần ban đầu).
- Phân tích chi tiết quy trình nghiệp vụ IBE: Công trình ghi nhận và hệ thống hóa chi tiết các bước vận hành của hệ thống bán vé qua mạng của Vietnam Airlines, từ khâu tra cứu lịch bay, chọn giá vé, nhập thông tin cá nhân, kết nối xử lý thanh toán qua hệ thống Sabre, cổng Smartlink, đến khâu xuất vé điện tử và quản lý dữ liệu hội viên Golden Lotus Plus.
- Đánh giá hiệu quả kinh doanh trực tuyến: Dẫn chứng các số liệu thực tế về doanh thu bán vé bình quân hàng ngày và cơ cấu doanh thu nội địa - quốc tế của Vietnam Airlines tính đến tháng 9/2009, minh chứng cho sự tăng trưởng về lưu lượng truy cập sau khi hãng nâng cấp phiên bản website mới.
- Đề xuất giải pháp theo chuẩn mực hàng không quốc tế: Đóng góp của tác giả nằm ở việc gắn kết lộ trình phát triển thương mại điện tử của Vietnam Airlines với các cam kết quốc tế, cụ thể là việc hoàn thành chương trình Đơn giản hóa kinh doanh (StB) của IATA và kế hoạch gia nhập liên minh hàng không SkyTeam, thay vì chỉ đưa ra các giải pháp kỹ thuật công nghệ thông tin đơn lẻ.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế: Các số liệu thực chứng về doanh thu và lưu lượng truy cập của Vietnam Airlines trong khóa luận mới chỉ cập nhật đến tháng 9/2009; nguồn dữ liệu khảo sát chủ yếu là dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo vĩ mô của Bộ Công Thương và IDC, chưa có điều tra chọn mẫu định lượng sơ cấp độc lập về mức độ thỏa mãn của người tiêu dùng đối với dịch vụ mua vé trực tuyến của hãng.
- Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi đánh giá sau khi Vietnam Airlines chính thức gia nhập và vận hành đầy đủ các tiêu chuẩn của Liên minh hàng không toàn cầu SkyTeam; nghiên cứu chi tiết hơn về các giải pháp thương mại di động (m-commerce) và tác động của việc áp dụng hoàn toàn 100% vé máy bay điện tử theo quy chuẩn của IATA đối với toàn bộ mạng lưới đại lý vận tải hàng không tại Việt Nam.
Giá trị tham khảo
Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Thương mại điện tử, Quản trị kinh doanh, cũng như Quản trị dịch vụ du lịch và vận tải. Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên sâu bao gồm:
- Toàn bộ cơ sở lý luận về các mô hình thương mại điện tử, các phương thức thanh toán điện tử cổ điển (thẻ, ví điện tử, séc điện tử, EFT, FEDI) và hệ thống văn bản pháp quy thời kỳ đầu điều chỉnh giao dịch điện tử tại Việt Nam.
- Sơ đồ phân tích quy trình vận hành hệ thống đặt vé trực tuyến IBE, cơ chế liên kết cổng thanh toán nội địa Smartlink và hệ thống phân phối toàn cầu Sabre của Vietnam Airlines.
- Kinh nghiệm thực tiễn trong việc xử lý các xung đột kênh phân phối giữa đại lý truyền thống và kênh bán vé trực tuyến của một doanh nghiệp vận tải quy mô lớn.
Câu hỏi thường gặp
1. Vietnam Airlines sử dụng hệ thống và đối tác nào để vận hành quy trình bán vé và thanh toán trực tuyến?
Hãng hàng không Vietnam Airlines sử dụng hệ thống đặt chỗ trực tuyến IBE (Internet Booking Engine) kết hợp cùng hệ thống phân phối toàn cầu Sabre, kết nối cổng thanh toán Smartlink liên kết với các ngân hàng nội địa (Vietcombank, Techcombank) và hỗ trợ các thẻ thanh toán quốc tế (Visa, MasterCard) thông qua các tiêu chuẩn bảo mật 3-D Secure, Verified by Visa và MasterCard SecureCode.
2. Các quy định pháp luật nào của Việt Nam được tác giả sử dụng làm cơ sở pháp lý cho bảo mật thông tin trong thương mại điện tử?
Tác giả dẫn chiếu Điều 31 và 38 của Bộ luật Dân sự năm 2005 (bảo vệ quyền hình ảnh và bí mật đời tư); Điều 46 Luật Giao dịch điện tử năm 2005 (bảo mật thông tin giao dịch điện tử); Điều 21, 22 và 72 Luật Công nghệ thông tin năm 2006 (trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân trên mạng); Nghị định 26/2007/NĐ-CP về chữ ký số; Nghị định 63/2007/NĐ-CP về xử phạt vi phạm CNTT; và Quyết định 63/QĐ-TTg ngày 13/01/2010 phê duyệt Quy hoạch an toàn thông tin số quốc gia đến năm 2020.
3. Theo khảo sát năm 2006 được trích dẫn trong khóa luận, cơ cấu chi dùng cho công nghệ thông tin tại Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010 có đặc điểm gì?
Thị trường CNTT Việt Nam tăng trưởng với tốc độ bình quân CAGR là 13% (từ 672 triệu USD năm 2005 lên 1.262 triệu USD năm 2010). Trong đó, chi tiêu cho phần cứng chiếm tỷ trọng áp đảo với 79% thị phần năm 2005 (tăng trưởng CAGR 12%), chi tiêu cho dịch vụ chiếm 16% (tăng trưởng CAGR cao nhất đạt 20%), và phần mềm chiếm 5% thị phần (tăng trưởng CAGR đạt 14%).
4. Chương trình quốc tế nào của IATA được Vietnam Airlines đưa vào chiến lược phát triển thương mại điện tử?
Đó là Chương trình đơn giản hóa kinh doanh hàng không (Simplifying the Business - StB) do Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) khởi xướng, tập trung vào việc áp dụng vé điện tử (e-ticketing) và tự động hóa các thủ tục mặt đất nhằm cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.
5. Khóa luận phân loại các rủi ro trong thương mại điện tử thành những nhóm cơ bản nào?
Tác giả phân chia rủi ro thành 2 nhóm: nhóm rủi ro liên quan đến công nghệ, dữ liệu và đường truyền (sự xâm nhập của virus, tin tặc hacker, tấn công DoS, IP spoofing, nghẽn mạng); và nhóm rủi ro liên quan đến thủ tục, quy trình giao dịch thanh toán và chủ động vi phạm pháp luật (quy trình giao dịch thiếu chặt chẽ, gian lận thanh toán, chứng thực sai sót hoặc lỗi thao tác của con người).
Kết luận
Khóa luận của tác giả Nguyễn Minh Ngọc đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thương mại điện tử và các điều kiện phát triển tại thị trường Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010. Công trình cung cấp bức tranh thực nghiệm chi tiết về mô hình bán vé trực tuyến IBE và các ứng dụng điện tử của Hãng hàng không Quốc gia Vietnam Airlines dựa trên các số liệu và quy trình thực tế. Các giải pháp đề xuất được xây dựng gắn liền với thực trạng hạ tầng pháp lý, công nghệ trong nước và các chuẩn mực hàng không quốc tế của IATA và SkyTeam. Đây là công trình nghiên cứu có giá trị thực tiễn và tính tham khảo học thuật rõ ràng đối với lĩnh vực kinh tế đối ngoại và quản trị thương mại điện tử hàng không.