phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng. Chƣơng 2: Cơ sở khoa học quản lý dự án đầu tƣ xây dựng. Chƣơng 3: Thực trạng và giải pháp tăng cƣờng công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng tại Ban Quản lý các công trình hạ tầng huyện Thuận Nam. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG 1.1 Khái quát về dự án đầu tƣ xây dựng 1.1 Khái niệm dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái niệm và phân loại dự án a) Khái niệm dự án Dự án là một nhiệm vụ mang tính chất một lần, có mục tiêu rõ ràng (trong đó bao gồm chức năng, số lƣợng và tiêu chuẩn chất lƣợng), yêu cầu phải đƣợc hoàn thành trong một khoảng thời gian quy định, có dự toán tài chính từ trƣớc và nói chung không đƣợc vƣợt qua dự toán đó.
Nhƣ vậy, dự án là đối tƣợng của quản lý và là tập hợp của những hoạt động khác nhau có liên quan với nhau theo một lôgic, một trật tự xác định nhằm vào những mục tiêu xác định, đƣợc thực hiện bằng những nguồn lực nhất định trong những khoảng thời gian xác định. b) Phân loại dự án: Dự án có thể phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, Bảng 1.1 phân loại các dự án thông thƣờng theo một tiêu chí cơ bản [27].1 Phân loại dự án Stt Tiêu chí phân loại Các loại dự án 1 Theo cấp độ dự án Dự án thông thƣờng; chƣơng trình; hệ thống 2 Theo quy mô dự án Nhóm A; nhóm B; nhóm C 3 Theo lĩnh vực Xã hội; kinh tế; tổ chức hỗn hợp Giáo dục đào tạo; nghiên cứu và phát triển; đối mới; đầu tƣ; tổng 4 Theo loại hình hợp 5 Theo thời hạn Ngắn hạn (1-2 năm); trung hạn (3-5 năm); dài hạn trên (5 năm) 6 Theo khu vực Quốc tế; quốc gia; vùng; miền; liên ngành; địa phƣơng 7 Theo chủ đầu tƣ Nhà nƣớc; doanh nghiệp; cá thể riêng lẻ 8 Theo đối tƣợng đầu tƣ Dự án đầu tƣ tài chính; dự án đầu tƣ vào đối tƣợng vật chất cụ thể Vốn từ ngân sách Nhà nƣớc; vốn ODA; vốn tín dụng; vốn tự 9 Theo nguồn vốn huy động của DN Nhà nƣớc; vốn liên doanh với nƣớc ngoài; vốn góp của dân; vốn của các tổ chức ngoài quốc doanh; vốn FDI,… 1.2 Khái niệm dự án đầu tư Theo [3] thì: “Dự án đầu tư là tập hợp đề xuất bỏ vốn t r u n g h ạ n h o ặ c d à i h ạ n để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định”. 5 Dự án đầu tƣ có thể đƣợc xem xét dƣới nhiều góc độ khác nhau: - Xét trên tổng thể chung của quá trình đầu tư: Dự án đầu tƣ có thể đƣợc hiểu nhƣ là kế hoạch chi tiết triển khai các hoạt động đầu tƣ, nhằm đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra trong khoảng thời gian nhất định, hay đó là một công trình cụ thể thực hiện các hoạt động đầu tƣ. - Xét về mặt hình thức: Dự án đầu tƣ là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động, chi phí theo kế hoạch để đạt đƣợc những kết quả và những mục tiêu nhất định trong tƣơng lai.
- Xét trên góc độ quản lý: Dự án đầu tƣ là một công cụ hoạch định việc sử dụng vốn, vật tƣ, lao động nhằm tạo ra những sản phẩm mới cho xã hội. - Xét trên góc độ kế hoạch hóa: Dự án đầu tƣ là kế hoạch chi tiết để thực hiện chƣơng trình đầu tƣ xây dựng nhằm phát triển kinh tế, xã hội làm căn cứ cho việc ra quyết định đầu tƣ và sử dụng vốn đầu tƣ. - Xét trên góc độ phân công lao động xã hội: D ự án đầu tƣ thể hiện sự phân công, bố trí lực lƣợng lao động xã hội, nhằm giải quyết mối quan hệ giữa các chủ thể kinh tế khác nhau, với xã hội trên cơ sở khai thác các yếu tố tự nhiên. - Xét về mặt nội dung: Dự án đầu tƣ là một tập hợp các hoạt động cụ thể, có mối liên hệ biện chứng, nhân quả với nhau để đạt đƣợc mục đích nhất định trong tƣơng lai.
Dự án đầu tƣ là công cụ để tiến hành các hoạt động đầu tƣ, do đó bên trong nó chứa các yếu tố cơ bản của hoạt động đầu tƣ. - Thứ nhất, dự án đầu tƣ phải thể hiện rõ mục tiêu đầu tư là gì, có thể là mục tiêu dài hạn, trung hạn hay ngắn hạn hoặc là mục tiêu chiến lƣợc hay mục tiêu trƣớc mắt. Mục tiêu trƣớc mắt, đƣợc biểu hiện thông qua các chỉ tiêu kinh tế cụ thể nhƣ: Năng lực sản xuất, quy mô sản xuất hay hiệu quả kinh tế. Mục tiêu dài hạn có thể là các lợi ích kinh tế cho xã hội mà dự án đầu tƣ phải mang lại.
- Thứ hai, nguồn lực và cách thức để đạt đƣợc mục tiêu, bao gồm các điều kiện và biện pháp vật chất để thực hiện nhƣ vốn, nhân lực, công nghệ. 6 - Thứ ba, với khoảng thời gian bao lâu thì các mục tiêu có thể đạt đƣợc và cuối cùng là ai có thể thực hiện hoạt động đầu tƣ này và kết quả của dự án. Nhƣ vậy, dự án đầu tƣ có các đặc trƣng chủ yếu sau: Xác định được mục tiêu, mục đích cụ thể; Xác định được hình thức tổ chức để thực hiện; Xác định được nguồn tài chính để tiến hành hoạt động đầu tư; Xác định được khoảng thời gian để thực hiện mục tiêu dự án.3 Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc giải thích trong [4] nhƣ sau: “Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng”.
Nhƣ vậy, có thể hiểu dự án xây dựng bao gồm hai nội dung là hoạt động đầu tư và hoạt động xây dựng. Nhƣng do đặc điểm của các dự án xây dựng bao giờ cũng yêu cầu có một diện tích nhất định, ở một địa điểm nhất định (bao gồm đất, khoảng không, mặt nƣớc, mặt biển và thềm lục địa) do đó có thể biểu diễn dự án xây dựng nhƣ Hình 1.1: Dự án xây dựng Kế hoạch Tiền Thời gian Đất Công trình xây dựng Hình 1.1 Các yếu tố cấu thành nên dự án xây dựng Dựa vào H ình 1.1 có thể thấy đặc điểm một dự án xây dựng bao gồm các vấn đề sau: 7 Kế hoạch: Tính kế hoạch đƣợc thể hiện rõ qua các mục đích đƣợc xác định, các mục đích này phải đƣợc cụ thể hóa thành các mục tiêu và dự án chỉ hoàn thành khi các mục tiêu cụ thể đã đạt đƣợc. Tiền: Đó chính là sự bỏ vốn để xây dựng công trình; Nếu coi phần “kế hoạch của dự án” là phần tinh thần, thì “tiền” đƣợc coi là phần vật chất có tính quyết định sự thành công của dự án. Thời gian: Thời gian rất cần thiết để thực hiện dự án, nhƣng thời gian còn đồng nghĩa với cơ hội của dự án.
Đây cũng là một đặc điểm rất quan trọng cần đƣợc quan tâm. Đất: Đất cũng là một yếu tố vật chất hết sức quan trọng. Đây là một tài nguyên đặc biệt quý hiếm. Đất ngoài các giá trị về địa chất, còn có giá trị về vị trí, địa lý, kinh tế, môi trƣờng, xã hội… Vì vậy, quy hoạch, khai thác và sử dụng đất cho các dự án xây dựng có những yêu cầu riêng, cần hết sức lƣu ý khi thực hiện.2 Phân loại dự án đầu tư xây dựng Hiện nay, việc phân loại dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc thực hiện theo quy định tại Điều 49 của [4] và Điều 5 của [9] gồm: 1.1 Phân loại theo quy mô, tính chất, loại công trình chính của dự án Dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại theo quy mô, tính chất, loại công trình chính của dự án gồm: Dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B và dự án nhóm C theo các tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tƣ công và đƣợc quy định chi tiết tại Phụ lục 1 của [9].2 Báo cáo kinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng Dự án đầu tƣ xây dựng công trình chỉ cần yêu cầu lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tƣ xây dựng gồm: Công trình xây dựng sử dụng cho mục đích tôn giáo và công trình xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp có tổng mức đầu tƣ dƣới 15 tỷ đồng (không bao gồm tiền sử dụng đất).3 Phân loại theo nguồn vốn sử dụng Dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại theo loại nguồn vốn sử dụng gồm: Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc, dự án sử dụng vốn nhà nƣớc ngoài ngân sách và dự án sử dụng vốn khác.3 Các đặc trưng của dự án đầu tư xây dựng Một dự án đầu tƣ xây dựng thƣờng có 06 đặc trƣng cơ bản sau: Dự án đầu tư xây dựng là dự án đầu tư có gắn với việc xây dựng công trình: Rõ ràng công trình xây dựng là một sản phẩm đƣợc tạo thành bởi sức lao động của con ngƣời, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, đƣợc liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dƣới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dƣới mặt nƣớc và phần trên mặt nƣớc, đƣợc xây dựng theo thiết kế.
Sản phẩm của dự án đầu tư xây dựng mang tính đơn chiếc, độc đáo và không phải là sản phẩm của quá trình sản xuất liên tục, hàng loạt: Khác với quá trình sản xuất liên tục, sản phẩm của dự án đầu tƣ xây dựng không phải là sản phẩm hàng loạt mà có tính khác biệt ở một khía cạnh nào đó. V í dụ: Cùng một tòa nhà khi xây dựng ở các địa điểm khác nhau sẽ có sự khác biệt về kết cấu móng (do sự khác nhau về địa chất), về giá thành (theo đơn giá của từng vị trí xây dựng),.