Lêi më ®Çu §Ó cã thÓ ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu ®Ò ra trong qua trong chiÕn lîc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ XHVN tõ nay ®Õn n¨m 2020 lµ phÊn ®Êu ®a níc ta vÒ c¬ b¶n trë thµnh mét quèc gia cã c¬ së vËt chÊt kinh tÕ hiÖn ®¹i, cã tèc ®é t¨ng trëng GDP b×nh qu©n hµng n¨m ë møc 8% -10% vµ thùc hiÖn thµnh c«ng sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt níc th× vèn lµ yÕu tè quan träng thiÕt yÕu ®îc ®Æt lªn trªn hµng ®Çu. Theo íc tÝnh cña mét sè chuyªn gia kinh tÕ th× tõ n¨m 2001- 2020 VN cÇn kho¶ng 500- 550 tû USD vèn ®Çu t. VËy lµm thÕ nµo ®Ó níc ta cã thÓ huy ®éng ®îc lîng vèn khæng lå nh vËy. Chóng ta biÕt vèn cã thÓ huy ®éng tõ nhiÒu nguån (kªnh dÉn truyÒn vèn) nh: TÝn dông ng©n hµng(TDNH), thÞ trêng chøng kho¸n(TTCK) , §Çu t níc ngoµi (FDI), tµi trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (ODA) nhng trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay khi nguån vèn FDI, ODA cã xu híng gi¶m do ¶nh hëng cña nh÷ng biÕn ®éng vÒ kinh tÕ - chÝnh trÞ trªn thÕ giíi vµ trong khu vùc.§ång thêi vèn huy ®éng tõ kªnh TDNH chñ yÕu lµ vèn Ng©n hµng.
1 VËy th×, viÖc huy ®éng vèn tõ TTCK - c¸i n«i tËp trung cña mäi nguån vèn mang tÝnh chÊt trung dµi h¹n lµ môc tiªu quan t©m cña c¶u hÇu hÕt c¸c dù ¸n ®Çu t ph¸t triÓn. Vµ ngµy 20/07/2000 TTGDCK ®Çu tiªn cña níc ta ®· ®i vµo ho¹t ®éngt¹i Thµnh phè HCM. Tuy nhiªn ®Ó tæ chøc thµnh lËp ®- îc mét TTCK kh«ng khã mµ c¸i khã lµ lµm sao c¸c thÞ trêng ®ã ph¶i ho¹t ®éng ®îc vµ cã søc sèng ph¸t huy ®îc vai trß lµ c«ng cô thu hót mäi nguån vèn nhµn rçi vµo ®Çu t. TTCK VN míi ®ang ë nh÷ng bíc ®i ®Çu tiªn, ban ®Çu trªn con ®êng tiÕn tíi thµnh lËp Së giao dÞch chøng kho¸n(SGDCK) hoµn chØnh.
TTCK VN ra ®êi vµ ho¹t ®éng trªn bèi c¶nh c¸c yÕu tè thÞ trêng cßn ®ang trong qu¸ tr×nh hoµn thiÖn, cha ®ång bé vµ cha thùc sù ph¸t triÓn, hÖ thèng c¸c thÞ trêng tµi chÝnh(TTTC), TTCK cña níc ta ®ang ph¶i ®¬ng ®Çu vµ vît qua rÊt nhiÒu khã kh¨n, h¹n chÕ néi t¹i ®Ó cã thÓ tiÕp tôc tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Cô thÓ lµ sau gÇn hai n¨m ®i vµo ho¹t ®éng vÊn ®Ò hµng ho¸ lu«n lu«n lµ vÊn ®Ò thêi sù thùc tÕ bøc xóc mµ c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch, c«ng t¸c qu¶n lý, c¸c chuyªn gia kinh tÕ c¶u UBCKNN vÉn lu«n ®au ®Çu ®Ó t×m ra gi¶i ph¸p víi hy väng TTCK VN cã thÓ ho¹t ®éng ph¸t triÓn c¹nh tranh trong t¬ng lai - chøng thùcTTCK lµ c¸i mµ hiÖn nay nÒn kinh tÕ ViÖt nam ®ang rÊt cÇn 2 ®Ó cã thªm c¬ héi huy ®éng triÖt ®Ó , tèi ®a huy ®éng mäi nguån vèn. Víi quan ®iÓm nh trªn, bµi kho¸ luËn víi tiªu ®Ò “ Mét sè gi¶i ph¸p nh»m t¨ng cung hµng ho¸ cho TTCK VN hiÖn nay” ®îc viÕt ra mong ®a l¹i mét c¸i nh×n toµn diÖn tæng qu¸t vµ nh÷ng nhËn ®Þnh kh¸ch quan vÒ thùc tr¹ng hµng ho¸ trªn TTCKVN, ®ång thêi m¹nh d¹n ®a ra mét s« kiÕn nghÞ nh»m bæ sung thªm nh÷ng gi¶i ph¸p t¨ng cung hµng ho¸. Kho¸ luËn bao gåm 3 phÇn chÝnh: Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ hµng ho¸ vµ sù t¹o hµng ho¸ cho TTCK Ch¬ng II: Thùc tr¹ng c¸c CK ®· ph¸t hµnh trªn TTCK VN Ch¬ng III: ChÝnh s¸ch vµ gi¶i ph¸p t¨ng cêng hµng ho¸ cho TTCK ViÖt Nam hiÖn nay.
Do thêi gian còng nh ®iÒu kiÖn qua kh¶o s¸t thùc tÕ cßn h¹n hÑp ch¾c ch¾n bµi kho¸ luËn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt nhÊt ®Þnh.T«i kÝnh mong nhËn ®îc sù chØ b¶o vµ gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c thÇy c« vµ nh÷ng ngêi cã cïng sù quan t©m ®Ó bµi kho¸ luËn cã thªm nh÷ng ý nghÜa thiÕt thùc cho sù ph¸t triÓn 3 TTCKVN nãi chung vµ t¨ng lîng cung hµng ho¸ cho TTCK VN nãi riªng. Cuèi cïng t«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh vµ s©u s¾c tíi nh÷ng thÇy c« trêng Häc viÖn Ng©n hµng - nh÷ng ngêi ®· tËn t©m trang bÞ cho t«i ®ñ nh÷ng kiÕn thøc vµ t duy ®Ó hoµn thµnh tèt kho¸ luËn. Bªn c¹nh ®ã t«i kÝnh mong ®îc c¸m ¬n sù chØ b¶o nhiÖt t×nh cña TS T«n TÝch Quý - ngêi ®· trùc tiÕp híng dÉn t«i hoµn thµnh kho¸ luËn nµy, t«i xin c¶m ¬n Th¹c sÜ Vò ThÞ Kim Liªn - Vô trëng Vô qu¶n lý vµ ph¸t hµnh CK ®· tËn t×nh híng dÉn t«i n¬i c¬ quan thùc tËp ®Ó t«i cã thªm c¬ héi tiÕp cËn trùc tiÕp víi thùc tÕ. 4 Ch¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ hµng ho¸ vµ sù t¹o hµng hãa cho TTCK.1 Giíi thiÖu chung vÒ ThÞ trêng chøng kho¸n.1 LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn TTCK.
Sù h×nh thµnh TTCK: TTCK xuÊt hiÖn vµo thêi kú tÝch luü nguyªn thuû cña Chñ nghÜa t b¶n, lóc nµy nhu cÇu vÒ vèn cña giai cÊp t s¶n møi ra ®êi vµ cña ChÝnh phñ rÊt lín. TTCK ban ®Çu ph¸t triÓn mét c¸ch tù ph¸t vµ s¬ khai. Vµo gi÷a thÕ kû XV t¹i nh÷ng trung t©m bu«n b¸n ë ph¬ng T©y, c¸c th¬ng gia th¬ng tô tËp t¹i c¸c qu¸n cµ phª ®Ó trao ®æi mua b¸n c¸c vËt phÈm hµng ho¸ .lóc ®Çu chØ d¬n thuÇn lµ nhãm nhá, sau ®ã ph¸t triÓn dÇn vµ h×nh thµnh mét khu chî riªng. Cuèi thÕ kû XV, ®Ó thuËn tiÖn h¬n cho viÖc lµm ¨n, khu chî ®· trë thµnh “thÞ trêng” víi viÖc thèng nhÊt c¸c quy íc vµ dÇn 5 dÇn c¸c quy íc dîc söa ®æi hoµn chØnh thµnh nh÷ng quy t¾c cã gi¸ trÞ b¾t buéc chung cho mäi thµnh viªn tham gia thÞ trêng.
Phiªn chî ®Çu tiªn ®îc diÔn ra vµo n¨m 1453 t¹i mét l÷ qu¸n cña mét nhµ bu«n – nhµ m«i giíi tªn lµ Van Ber Buerzo t¹i thÞ trÊn Bruges (thuéc níc BØ). Tríc l÷ qu¸n cã mét b¶ng hiÖu h×nh ba tói da víi mét tõ tiÕng Ph¸p lµ “Bourse” tøc lµ “MËu dÞch thÞ trêng”. Ba tói da tîng trng cho ba néi dung cña “MËu dÞch trêng” lµ: mËu dÞch trêng hµng ho¸, mËu dÞch trêng ngo¹i tÖ vµ mËu dÞch trêng gi¸ kho¸n ®éng s¶n. §Õn n¨m 1547, thÞ trÊn Bruges mÊt h¼n sù phån vinh v× eo biÓn Evin dÉn vµo thÞ trÊn bÞ c¸t lÊp mÊt.
MËu dÞch trêng ®îc chuyÓn sang thÞ trÊn Antwerpen, mét h¶i c¶ng lín cña BØ thêi ®ã. Cïng víi sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña c¸c giao lu kinh tÕ trong tong quèc gia còng nh gi÷a c¸c quèc gia víi nhau, c¸c mËu dÞch trêng kh«ng cßn phï hîp vµ ®ñ søc cho c¸c giao dÞch víi ba néi dung hoµn toµn kh¸c nhau. Do ®ã theo lÏ tù nhiªn, nã ®- îc t¸ch thµnh c¸c thÞ tr¬ng kh¸c nhau : giao dÞch hµng ho¸ ®îc t¸ch thµnh khu th¬ng m¹i, giao dÞch ngo¹i tÖ t¸ch ra thµnh thÞ trêng hèi ®o¸i, giao dÞch gi¸ kho¸n ®éng s¶n t¸ch ra thµnh TTCK vµ c¸c giao dÞch t¬ng lai ®îc t¸ch ra thµnh c¸c “thÞ trêng t¬ng lai”. Sù ph¸t triÓn cña TTCK: 6 LÇn ®Çu tiªn vµo n¨m 1531, thÞ trêng ph¸t triÓn m¹nh ë Antwerpen thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô vÒ CK ( Tr¸i phiÕu ChÝnh phñ cña Hµ Lan, Anh, Bå §µo Nha, T©y Ban Nha, Ph¸p.
MËu dÞch tr- êng Antwerpen sôp ®æ vµo cuèi thÕ kû XVI, khi T©y Ban Nha x©m chiÕm Antwerpen vµ khi vua chóa T©y Ban Nha vµ Ph¸p chÊm døt tr¶ nî. Tõ ®Çu thÕ kû XV ®Õn gi÷a thÕ kû XIX, hµng ho¸ lu th«ng trªn TTCK chñ yÕu lµ CK nî cña ChÝnh phñ, v× lóc nµy sè lîng cæ phiÕu cßn h¹n chÕ bëi c«ng ty cæ phÇn cha nhiÒu. Vµo nh÷ng n¨m cuèi thÕ kû XIX, phong trµo CPH doanh nghiÖp ph¸t triÓn rÇm ré ë c¸c níc c«ng nghiÖp, t¹o ra sù thay ®æi c¬ b¶n trong c¬ cÊu c¸c lo¹i CK lu th«ng trªn TTCK. C¸c lo¹i cæ phiÕu vµ tr¸i phiÕu dµi h¹n cña c¸c c«ng ty cæ phÇn ®· chiÕm u thÕ trong khèi lîng CK giao dÞch trªn tÊt c¶ c¸c TTCK thÕ giíi.
LÞch sö ph¸t triÓn TTCK trªn thÕ giíi ®· tr¶i qua nh÷ng bíc th¨ng trÇm. Thêi kú huy hoµng nhÊt lµ vµo nh÷ng n¨m 1875-1913, TTCK ph¸t triÓn m¹nh cïng víi sù t¨ng trëng cña nÒn kinh tÕ. B¾t nguån bëi sù sôp ®æ cña SGDCK New York vµo mïa thu n¨m 7 1929 do cã sù ®Çu c¬ mua b¸n khèng khiÕn cho gi¸ CK bÞ mÊt gi¸ kÐo theo lµ sù sôp ®æ hµng lo¹t c¸c SGDCK cña nhiÒu quèc gia, lµ nguyªn nh©n chÝnh g©y ra cuéc ®¹i khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi (1929-1933). Sau sù kiÖn lÞch sö nµy, chÝnh quyÒn c¸c níc t b¶n ®· buéc ph¶i can thiÖp vµo ho¹t ®éng cña thÞ trêng, ®ång thêi tiÕn hµnh kiÓm so¸t c¸c nghiÖp vô CK b»ng viÖc ban hµnh vµ thùc hiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cã liªn quan vÒ CK vµ TTCK.
Sau thÕ chiÕn thø hai, TTCK c¸c níc ph¸t triÓn l¹i phôc håi vµ ph¸t triÓn trë l¹i. ThÕ nhng vµo n¨m 1987, “Cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh” mét lÇn n÷a lµm rung ®éng vµ g©y hiÖn tîng sôp ®æ cho kh«ng Ýt c¸c TTCK lín trªn thÕ giíi. LÇn nµy, hËu qu¶ cña nã ®Ó l¹i mang tÝnh chÊt nghiªm träng vµ nÆng nÒ h¬n cuéc ®¹i khñng ho¶ng nh÷ng n¨m 1929-1933. Tuy nhiªn chØ 2 n¨m sau,TTCK thÕ giíi l¹i ®i vµo ho¹t ®éng æn ®Þnh, ph¸t triÓn vµ trë thµnh mét ®Þnh chÕ tµi chÝnh kh«ng thÓ thiÕu ®îc ®èi víi nh÷ng quèc gia cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo c¬ chÕ thÞ trêng.
Ngµy nay, TTCK cña nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi ngµy cµng ph¸t triÓn lín m¹nh c¶ vÒ qui m« lÉn tr×nh ®é vµ cã xu híng toµn cÇu ho¸ cao.2 Kh¸i niÖm vµ vai trß cña TTCK ®èi víi nÒn kinh tÕ. 8 A-Kh¸i niÖm Trong lÞch sö h×nh thµnh ph¸t triÓn thÞ trêng tµi chÝnh, thÞ tr- êng tiÒn tÖ ®îc h×nh thµnh tríc do ban ®Çu nhu cÇu vèn còng nh tiÒn tiÕt kiÖm trong d©n c cha cao vµ ban ®Çu nhu cÇu vÒ vèn chñ yÕu lµ vèn ng¾n h¹n .Sau ®ã, cïng víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ, nhu cÇu vÒ vèn dµi h¹n cho ®Çu t ph¸t triÓn ngµy cµng cao vµ thÞ trêng vèn ®· ra ®êi ®Ó ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu nµy.§Ó huy ®éng ®îc c¸c nguån vèn dµi h¹n bªn c¹nh viÖc ®i vay ng©n hµng th«ng qua h×nh thøc tµi chÝnh gi¸n tiÕp, ChÝnh phñ vµ mét sè c«ng ty cßn thùc hiÖn huy ®éng th«ng qua viÖc ph¸t hµnh CK. Khi mét bé phËn nhÊt ®Þnh c¸c CK cã gi¸ ®· ®îc ph¸t hµnh th× tÊt yÕu sÏ lµm n¶y sinh nhu cÇu vÒ mua b¸n trao ®æi c¸c CK ®ã, chÝnh v× vËy, TTCK ®· ra ®êi víi t c¸ch lµ mét bé phËn cña thÞ tr- êng vèn nh»m ®¸p øng nhu cÇu mua b¸n, trao ®æi CK c¸c lo¹i.