Luận văn thạc sĩ về quản lý tài nguyên nước và giải pháp tiêu nước hệ thống thủy lợi Bắc Đuống

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp tiêu nước cho hệ thống thủy lợi Bắc Đuống, phục vụ đa mục tiêu trong quản lý tài nguyên nước.

• Tác giả: Nguyễn Lương Bằng
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Việt Hòa
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quy hoạch và quản lý tài nguyên nước
• Đề tài: Giải Pháp Quản Lý Tài Nguyên Nước Cho Hệ Thống Thủy Lợi Bắc Đuống
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THỦY LỢI BẮC ĐUỐNG
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN HỆ THỐNG THỦY LỢI BẮC ĐUỐNG
• 1.1.1. Vị trí giới hạn
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 1.1.3. Đặc điểm khí tượng thủy văn
• 1.1.4. Hiện trạng dân sinh kinh tế xã hội
• 1.1.4.1. Tổ chức hành chính
• 1.1.4.2. Dân cư và lao động
• 1.1.4.3. Quá trình phát triển kinh tế
• 1.1.4.4. Hiện trạng sử dụng đất
• 1.1.5. Tình trạng mưa trong hệ thống
• 1.1.6. Hiện trạng các công trình tiêu của hệ thống Bắc Đuống
• 1.1.6.1. Các trục tiêu
• 1.1.6.2. Hiện trạng công trình tiêu
• 1.1.7. Hiện trạng về môi trường nước trong hệ thống
• 1.1.7.1. Chất lượng nước hệ thống thủy nông Bắc Đuống
• 1.1.7.2. Chất lượng nước trên các kênh tại các khu công nghiệp, nghề
• 1.1.7.3. Đánh giá hiện trạng chất lượng nước mặt
• 1.2. NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN ĐỂ ĐƯA RA CÁC GIẢI PHÁP
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG ÁN TIÊU NƯỚC CỦA HỆ THỐNG THỦY LỢI BẮC ĐUỐNG
• 2.1. Các phương án quy hoạch sử dụng đất trong hệ thống thủy lợi Bắc Đuống và phương hướng phát triển kinh tế vùng
• 2.1.1. Phương án sử dụng đất trong hệ thống thủy lợi Bắc Đuống
• 2.1.2. Phương hướng phát triển kinh tế xã hội của vùng
• 2.2. Phân tích và xác định nhu cầu tiêu nước của các ngành kinh tế trong hệ thống thủy lợi Bắc Đuống
• 2.2.1. Tài liệu dùng cho tính toán tiêu
• 2.2.1.1. Chọn trạm mưa tính toán tiêu
• 2.2.1.2. Tiêu chuẩn tính toán tiêu
• 2.2.1.3. Các tài liệu cơ bản dùng trong tính toán tiêu nước của các ngành kinh tế trong hệ thống thủy lợi Bắc Đuống
• 2.2.2. Phương pháp tính
• 2.2.2.1. Tỷ lệ điện tích cho các loại diện tích tiêu
• 2.2.2.2. Đánh giá tồn tại của các công trình tiêu
• 2.2.2.3. Nguyên nhân gây dựng
• 2.2.2.4. Nguyên nhân chính chưa đáp ứng được yêu cầu tiêu theo quy hoạch
• 2.2.2.5. Hiện trạng quy trình vận hành một số công trình trên hệ thống
• 2.2.2.6. Yêu cầu phát triển của hệ thống
• 2.2.3. Phân vùng tiêu - thoát nước
• 2.2.4. Tính toán cân bằng tiêu
• 2.3. Nghiên cứu, lựa chọn giải pháp tiêu nước hợp lý cho các ngành kinh tế của hệ thống thủy lợi Bắc Đuống
• 2.3.1. Giới thiệu về mô hình thủy lực
• 2.3.1.1. Tổng quan về mô hình tính toán và lựa chọn mô hình nghiên cứu
• 2.3.1.2. Giới thiệu về mô hình MIKE 11
• 2.3.1.3. Phạm vi nghiên cứu của mô hình
• 2.3.1.4. Xác định lĩnh vực và vùng nghiên cứu của mô hình thủy lực
• 2.3.1.5. Mạng sông tính toán
• 2.3.1.5.1. Biên trên của mô hình
• 2.3.1.5.2. Biên dọc sông của mô hình
• 2.3.1.5.3. Biên dưới của mô hình
• 2.3.1.5.4. Công trình trên sông
• 2.3.1.5.5. Sơ đồ tính toán
• 2.3.1.6. Tài liệu cơ bản sử dụng trong tính toán
• 2.3.1.6.1. Tài liệu địa hình
• 2.3.1.6.2. Tài liệu khí tượng thủy văn
• 2.3.1.6.3. Tài liệu về yêu cầu
• 2.3.2. Tính toán mô phỏng để phân tích lựa chọn phương án quy hoạch
• 2.3.2.1. Kết quả tính toán
• 2.3.2.2. Nhận xét kết quả tính toán
• 2.3.2.3. Phương án chọn
• 2.3.3. Quy hoạch tiêu các khu tiểu vùng Bắc Đuống thuộc Hà Nội và Bắc Ninh
• 2.3.3.1. Vùng Bắc Đuống thuộc Hà Nội
• 2.3.3.2. Vùng Bắc Đuống thuộc Bắc Ninh
• 2.3.4. Sơ bộ đánh giá hiệu quả kinh tế và đánh giá tác động môi trường của phương án lựa chọn
• 2.3.4.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế của phương án chọn
• 2.3.4.2. Đánh giá tác động của phương án chọn đến môi trường, kinh tế xã hội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hệ thống thủy lợi Bắc Đuống

Hệ thống thủy lợi Bắc Đuống nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, có vai trò quan trọng trong việc quản lý tài nguyên nước. Quản lý tài nguyên nước tại đây không chỉ phục vụ cho nông nghiệp mà còn hỗ trợ cho các hoạt động công nghiệp và đô thị. Với sự gia tăng dân số và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, yêu cầu về tiêu nước trong khu vực ngày càng cao. Những thay đổi trong sử dụng đất và các khu công nghiệp mới đã làm tăng áp lực lên hệ thống thủy lợi. Đặc biệt, lượng mưa lớn trong mùa mưa kết hợp với lũ sông gây ra tình trạng ngập úng thường xuyên, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất. Do đó, nghiên cứu các giải pháp thủy lợi phù hợp là cần thiết để đảm bảo việc quản lý nước hiệu quả và bền vững.

1.1. Đặc điểm tự nhiên

Vùng Bắc Đuống có địa hình thấp dần từ Tây sang Đông, với hệ thống sông ngòi phong phú. Các yếu tố khí tượng thủy văn như lượng mưa, nhiệt độ và độ ẩm có ảnh hưởng lớn đến khả năng tiêu thoát nước. Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, với lượng mưa chiếm phần lớn trong năm. Đặc biệt, tháng 7 và tháng 8 thường có lượng mưa lớn, dẫn đến nguy cơ ngập úng. Việc bảo vệ nguồn nước và cải thiện hiệu quả sử dụng nước trong hệ thống là một trong những mục tiêu quan trọng của nghiên cứu này.

II. Tình trạng hiện tại của hệ thống thủy lợi Bắc Đuống

Tình trạng hiện tại của hệ thống thủy lợi Bắc Đuống cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các công trình tiêu nước chưa đáp ứng được yêu cầu quy hoạch, dẫn đến tình trạng ngập úng trong mùa mưa lớn. Quản lý rủi ro nước là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì hoạt động hiệu quả của hệ thống. Các trạm bơm và công trình tiêu nước cần được nâng cấp và cải thiện để đảm bảo khả năng tiêu thoát nước. Ngoài ra, việc tái sử dụng nước và phát triển bền vững cũng cần được chú trọng trong quá trình quy hoạch và quản lý. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả tiêu nước.

2.1. Đánh giá hiện trạng chất lượng nước

Chất lượng nước trong hệ thống thủy lợi Bắc Đuống đang bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như ô nhiễm từ các khu công nghiệp và hoạt động nông nghiệp. Việc đánh giá chất lượng nước là cần thiết để đảm bảo an toàn cho việc tưới tiêu và sinh hoạt. Các giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng nước cần được triển khai, bao gồm việc xử lý nước thải và bảo vệ nguồn nước từ ô nhiễm. Đặc biệt, cần có các chính sách quản lý nước chặt chẽ để bảo vệ và phát triển bền vững nguồn tài nguyên nước trong khu vực.

III. Đề xuất giải pháp quản lý tài nguyên nước

Để giải quyết các vấn đề hiện tại của hệ thống thủy lợi Bắc Đuống, một loạt các giải pháp quản lý tài nguyên nước cần được đề xuất. Đầu tiên, cần cải thiện hạ tầng thủy lợi hiện có, bao gồm nâng cấp các trạm bơm và công trình tiêu nước. Thứ hai, cần áp dụng công nghệ mới trong quản lý nước, như hệ thống giám sát tự động và mô hình dự báo lũ. Thứ ba, việc bảo vệ nguồn nước và giảm thiểu ô nhiễm cũng cần được chú trọng. Cuối cùng, việc tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý tài nguyên nước là rất cần thiết để đảm bảo sự tham gia của mọi tầng lớp trong xã hội.

3.1. Các phương án quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất trong khu vực Bắc Đuống cần được thực hiện một cách đồng bộ và khoa học. Việc phân tích và xác định các khu vực ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp và công nghiệp là rất quan trọng. Các phương án quy hoạch cần đảm bảo tái sử dụng nước hiệu quả, đồng thời bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này sẽ đề xuất các phương án quy hoạch cụ thể, nhằm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên nước và đảm bảo phát triển bền vững cho khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống thủy lợi Bắc Đuống nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, bao quanh bởi các con sông lớn như sông Hồng, sông Đuống, sông Cầu và sông Cả Lễ, có tổng diện tích tự nhiên khoảng 71.363 ha. Vùng nghiên cứu bao gồm các huyện Tiên Du, Từ Sơn, Yên Phong, Quế Võ, TP Bắc Ninh, huyện Đông Anh và 7 xã của huyện Gia Lâm thuộc TP Hà Nội. Với dân số khoảng 1.049.547 người năm 2008, khu vực này đang chịu áp lực lớn từ quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh chóng, dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong sử dụng đất và nhu cầu tiêu nước.

Tình trạng úng ngập thường xuyên xảy ra, đặc biệt trong mùa mưa với số ngày mưa từ 15-20 ngày mỗi tháng, trong đó có 9-10 ngày mưa lớn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống dân cư. Năng lực tiêu nước hiện tại của hệ thống thủy lợi còn hạn chế, không đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đa mục tiêu của vùng. Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các giải pháp tiêu nước hợp lý, nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước, phục vụ đa ngành kinh tế, góp phần cải thiện môi trường và phát triển bền vững kinh tế xã hội vùng Bắc Đuống đến năm 2020.

Nghiên cứu tập trung trong phạm vi các huyện và xã thuộc tỉnh Bắc Ninh và TP Hà Nội, với dữ liệu thu thập từ năm 2000 đến 2008, đồng thời dự báo đến năm 2020. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc giảm thiểu diện tích úng ngập, nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, đảm bảo an toàn sản xuất và phát triển đô thị, công nghiệp trong khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết quản lý tài nguyên nước đa mục tiêu: Tập trung vào cân bằng giữa nhu cầu tiêu nước phục vụ nông nghiệp, công nghiệp, đô thị và bảo vệ môi trường.
• Mô hình thủy lực MIKE 11: Sử dụng để mô phỏng dòng chảy, tính toán khả năng tiêu nước và lựa chọn phương án tiêu nước tối ưu cho hệ thống thủy lợi Bắc Đuống.
• Khái niệm về tiêu thoát nước tự chảy và tiêu động lực: Phân biệt các khu vực có khả năng tiêu tự nhiên và khu vực cần sử dụng trạm bơm để tiêu nước.
• Khái niệm về hiệu quả kinh tế và tác động môi trường trong quy hoạch thủy lợi: Đánh giá các phương án tiêu nước không chỉ dựa trên hiệu quả kỹ thuật mà còn trên tác động kinh tế - xã hội và môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu hiện trạng sử dụng đất, dân số, khí tượng thủy văn, chất lượng nước, hiện trạng công trình thủy lợi và trạm bơm từ các cơ quan quản lý như Công ty khai thác công trình thủy lợi Bắc Đuống, niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh và TP Hà Nội giai đoạn 2000-2008.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các khu vực tiêu biểu trong hệ thống thủy lợi Bắc Đuống, bao gồm các khu tiêu chính như Ngũ Huyện Khê, Tảo Khê, Kim Đôi, Vạn An, Vọng Nguyệt, Phù Khê, Tri Phương, Tân Chỉ, Châu Cầu, để khảo sát và phân tích.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng mô hình thủy lực MIKE 11 để mô phỏng dòng chảy và tính toán khả năng tiêu nước; phân tích thống kê và tổng hợp số liệu để xác định nhu cầu tiêu nước và năng lực tiêu thoát hiện tại; đánh giá hiệu quả kinh tế và tác động môi trường của các phương án tiêu nước.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2008 đến 2010, với giai đoạn thu thập và xử lý số liệu, mô phỏng và phân tích kết quả, đề xuất giải pháp và đánh giá tác động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng năng lực tiêu nước hạn chế: Tổng diện tích cần tiêu là khoảng 65.255 ha, trong đó diện tích tiêu tự chảy chỉ chiếm khoảng 7.580 ha, còn lại phải sử dụng tiêu động lực với 52 trạm bơm và hơn 538 máy bơm. Tuy nhiên, công suất thực tế chỉ đạt khoảng 82,7% so với thiết kế, dẫn đến diện tích úng ngập trung bình hàng năm khoảng 3.894 ha, chiếm gần 6% diện tích tự nhiên vùng nghiên cứu.

2. Tình trạng ngập úng phân bố không đồng đều: Các huyện như Quế Võ, Tiên Du, Từ Sơn, Đông Anh và TP Bắc Ninh có diện tích ngập úng thường xuyên từ vài trăm đến hơn 1.000 ha, tập trung chủ yếu ở các xã như Tam Sơn, Phù Chẩn, Đại Đồng, Long Châu, Vạn An. Ví dụ, năm 2008, huyện Quế Võ có diện tích ngập khoảng 1.300 ha, chiếm 25% diện tích cần tiêu của huyện.

3. Chất lượng nước mặt bị ô nhiễm nghiêm trọng: Các chỉ số như Coliform lên đến 110.000 Coli/100ml, BOD đạt 43,9 mg/l, COD lên tới 69,7 mg/l tại các khu vực như TP Bắc Ninh và các khu công nghiệp, vượt xa tiêu chuẩn cho phép. Ô nhiễm chủ yếu do nước thải sinh hoạt, sản xuất công nghiệp và làng nghề chưa được xử lý đồng bộ.

4. Hệ thống kênh mương và công trình thủy lợi xuống cấp: Nhiều đoạn kênh bị bồi lắng, sạt lở, ách tắc dòng chảy, các trạm bơm cũ kỹ, công suất giảm sút, gây khó khăn trong vận hành và tiêu thoát nước. Ví dụ, trạm bơm Trịnh Xá chỉ đảm bảo 80% công suất thiết kế, trạm bơm Vọng Nguyệt mới được nâng cấp nhưng vẫn còn thiếu hụt công suất khoảng 4,2 m³/s so với yêu cầu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng ngập úng và năng lực tiêu nước hạn chế là do sự gia tăng dân số, tốc độ đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh chóng làm thay đổi cơ cấu sử dụng đất, giảm diện tích đất nông nghiệp và tăng nhu cầu tiêu nước cho khu công nghiệp và đô thị. Bên cạnh đó, hệ thống công trình thủy lợi hiện tại không được đầu tư nâng cấp kịp thời, nhiều trạm bơm đã xuống cấp, công suất giảm sút, không đáp ứng được yêu cầu tiêu thoát nước đa mục tiêu.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực đồng bằng Bắc Bộ, tình trạng ô nhiễm nước mặt và ngập úng tại Bắc Đuống có mức độ nghiêm trọng tương đương, đặc biệt do áp lực từ các khu công nghiệp và làng nghề truyền thống chưa có quy hoạch xử lý chất thải hiệu quả. Việc sử dụng mô hình thủy lực MIKE 11 đã giúp mô phỏng chính xác dòng chảy và đánh giá năng lực tiêu nước, từ đó lựa chọn được các phương án tiêu nước tối ưu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ diện tích ngập úng theo năm, bản đồ phân bố ngập úng theo xã, bảng so sánh công suất thiết kế và công suất thực tế của các trạm bơm, cũng như biểu đồ các chỉ số ô nhiễm nước mặt tại các điểm khảo sát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp và mở rộng hệ thống công trình thủy lợi: Tăng cường đầu tư cải tạo, nạo vét kênh mương, nâng cấp các trạm bơm cũ kỹ như Trịnh Xá, Vọng Nguyệt, Kim Đôi để đảm bảo công suất tiêu thoát nước đạt thiết kế, giảm diện tích ngập úng. Thời gian thực hiện: 3-5 năm, chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Công ty khai thác công trình thủy lợi Bắc Đuống.

2. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải đồng bộ: Thiết lập các trạm xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp, làng nghề và khu dân cư, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước mặt, bảo vệ môi trường sinh thái. Thời gian thực hiện: 2-4 năm, chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, các doanh nghiệp khu công nghiệp.

3. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý và phát triển nông nghiệp bền vững: Điều chỉnh quy hoạch đất đai, bảo vệ diện tích đất nông nghiệp, phát triển mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng với điều kiện tiêu thoát nước hiện có, tăng cường thâm canh và chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp. Thời gian thực hiện: liên tục đến năm 2020, chủ thể: UBND các huyện, Sở Nông nghiệp.

4. Tăng cường quản lý vận hành hệ thống thủy lợi và nâng cao nhận thức cộng đồng: Đào tạo cán bộ quản lý, vận hành công trình thủy lợi chuyên nghiệp; tổ chức tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ môi trường và sử dụng nước hiệu quả. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Công ty khai thác công trình thủy lợi, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách thủy lợi: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển hệ thống thủy lợi, quy hoạch sử dụng đất và quản lý tài nguyên nước hiệu quả.

2. Các kỹ sư và chuyên gia thủy lợi, môi trường: Áp dụng mô hình thủy lực MIKE 11 và các giải pháp kỹ thuật đề xuất trong thiết kế, cải tạo và vận hành hệ thống tiêu thoát nước.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Quy hoạch và Quản lý Tài nguyên nước: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, phân tích số liệu và đánh giá tác động môi trường trong lĩnh vực thủy lợi.

4. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp: Hiểu rõ về hiện trạng tiêu thoát nước và ô nhiễm môi trường để điều chỉnh hoạt động sản xuất phù hợp, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hệ thống thủy lợi Bắc Đuống lại gặp nhiều khó khăn trong tiêu thoát nước?
   Hệ thống chịu áp lực lớn từ quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa làm thay đổi sử dụng đất, giảm diện tích đất nông nghiệp và tăng nhu cầu tiêu nước. Công trình thủy lợi nhiều nơi xuống cấp, công suất trạm bơm giảm sút, kênh mương bị bồi lắng, gây hạn chế khả năng tiêu thoát nước.

2. Mô hình thủy lực MIKE 11 được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   MIKE 11 được dùng để mô phỏng dòng chảy, tính toán khả năng tiêu nước của hệ thống thủy lợi Bắc Đuống, từ đó đánh giá hiệu quả các phương án tiêu nước và lựa chọn giải pháp tối ưu phù hợp với điều kiện thực tế.

3. Các nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước mặt trong hệ thống là gì?
   Ô nhiễm chủ yếu do nước thải sinh hoạt, sản xuất công nghiệp và làng nghề chưa được xử lý đồng bộ, cùng với việc xả thải trực tiếp vào các sông, kênh mương, đặc biệt trong mùa khô khi lưu lượng nước thấp.

4. Giải pháp nào được đề xuất để giảm diện tích ngập úng?
   Nâng cấp hệ thống công trình thủy lợi, cải tạo kênh mương, nâng công suất trạm bơm, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, quy hoạch sử dụng đất hợp lý và tăng cường quản lý vận hành hệ thống.

5. Làm thế nào để đảm bảo phát triển kinh tế bền vững trong vùng nghiên cứu?
   Cần cân bằng giữa phát triển công nghiệp, đô thị và bảo vệ môi trường, áp dụng công nghệ xử lý nước thải, phát triển nông nghiệp thích ứng với điều kiện tiêu thoát nước, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý tài nguyên nước hiệu quả.

Kết luận

• Hệ thống thủy lợi Bắc Đuống có diện tích cần tiêu khoảng 65.255 ha, trong đó năng lực tiêu thực tế chỉ đạt khoảng 82,7% công suất thiết kế, dẫn đến diện tích ngập úng trung bình hàng năm gần 3.900 ha.
• Chất lượng nước mặt bị ô nhiễm nghiêm trọng do nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý hiệu quả, ảnh hưởng đến sản xuất và sức khỏe cộng đồng.
• Hệ thống kênh mương và công trình thủy lợi xuống cấp, nhiều trạm bơm cũ kỹ, công suất giảm sút, gây khó khăn trong vận hành và tiêu thoát nước.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp nâng cấp công trình, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, quy hoạch sử dụng đất hợp lý và tăng cường quản lý vận hành nhằm nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước và phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thực hiện các giải pháp kỹ thuật, hoàn thiện quy hoạch, nâng cao năng lực quản lý và vận hành, đồng thời giám sát chất lượng nước và tình trạng ngập úng để điều chỉnh kịp thời.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước và phát triển bền vững vùng Bắc Đuống!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Ne GHIEN CỨU TONG QUAN VE HỆ THON THUY LỢI BAC DUONG 1. DAC DIEM TỰ NHIÊN HE THONG THUY LỢI BAC DUONG 1. Vi trí giới Hệ thống thuỷ lợi Bắc Đuồng thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, nằm gon trong châu thổ song Hồng, có vị trí địa lý n kẹp giữa các con sông lớn như + Sông Hồng, sông Duông ở phía Tây Nam và Nam + Sông, lu ở phía Bắc và phía Đông. lông Cả Lỗ ở phía Tây.

"Vùng có tog độ địa lý nằm trong khoảng: + Từ 21°57'51° đến 221550” vĩ độ Bắc + Từ 106°S4°14" đến 107218 kinh độ Đông Hệ thông thuỷ lợi vùng Bắc Duống nằm trọn trong lãnh thổ Ất dai của các huyện “Tiên Du, Từ Sơn, Yên Phong, Quế Võ, TP.Bắc Ninh của tỉnh Bắc Ninh, huyện Đông. Anh và 7 xã của huyện Gia Lâm (thuộc TP. 7 xã của huyện Gia Lâm bao gồm các xã Yên Thường, Yên Viên, Ninh Hiệp, Duong Ha, Đình Xuyên, Trung Mau và Phù Đẳng. ‘Tinh đến năm 2008, vùng Bắc uống có tổng điện tic tự nhiên là 71.363,lha trong đó đất sin xuất nông nghiệp chiếm 36.870,Sha, diện tích đất canh tác là 36.

Luận văn Thạc sĩ Kỹ thuật Chuyên ngành: Quy hoạch và quần lý Tài nguyễn nước Hình 1. BAN ĐỒ KHU VUC TIEU BAC BUONG Luận văn Thạc s Kỹ thuật “Chuyên ngành: Quy hoạch và quản lý Tài nguyên nước 1.2, Đặc điểm địa hình Nhìn chung địa hình vùng nghiên cứu thấp dần từ Tây sang Đông. Từ Vĩnh “Thanh đến Xuân Nộn (tức là doe Quốc lộ 3 từ Hà Nội di) hắt về pl Tây của khu vực có cao độ từ 7m đến trên 10m thuộc lưu vục Đầm Thiếp, Phin lưu vue sông Thiếp có cao độ ti +6m + 1m, phổ biển ở cao độ +8m thuộc huyện Mê Linh, Đông Anh, Gia Lâm. Dọc sông Thiếp cao độ địa hình biển thiên.

từ +11m + +6m trên chiểu dai khoảng 18km. Do cỏ độ dé lớn nên khi mưa lũ nước tập trung tiêu thoát nhanh va tiêu tự chảy khá thuận lợi, 46 về sông Ngũ Huyện Khê. Ving có cao độ thấp hơn của hệ thống nằm trong dia bản tính Bắc Ninh, thuộc vùng sông Ngũ Huyện Khê từ Long Tửu tới Đặng Xả. Trên chiều dai sông Ngũ Huyện Khê khoảng 33km, cao độ phổ biển từ 46m + +2.5m, cổ độ dốc nhỏ, do đỏ trong mia mưa lũ thì mực nước trong sông Ngũ Huyện Khê chênh lệch từ Long Tửu tới Đặng Xa là không đáng vi mặt nước sông gin như phẳng và được bao bọc bởi 2 bở để sông tạo nên một hỗ chứa nước điều tiết cho quá trình tiêu thoát lũ.

Đặc điểm khí tượng thủy văn 1. Mang lưới các tạm thấy vin ~ Các ram do cúc yến tổ khí hậu và mưa trong hệ thông và Khu vục lần cận cở khá nhiều như: Ba Phúc, Đông Anh, Gia Lâm, Yên Phong và Bip Cậu (Bắc Ninh), tham khảo thêm ti liệu của trạm Tờ Sơn, Hầu hết ác tram đều có ti ig từ năm 1960 đến nay (một số trạm có tà iu dải hơn từ năm 1936 đến may). ~ Các tram đo mực nước trong hệ thông có Liên Mạc, Hi Nội, Xuân Quan, “Thượng Cit, Bén Hồ, Phú Cường, Phúc Lộc Phương, Đáp Cầu, Hién Lương với tả liệu từ năm 1957 đến nay 2. Khí hậu - Nhiệt độ trung bình năm khoảng 23 + 27°C.

Thing có nhiệt độ trung bình lớn nhất thường rơi và thing VI và thing VIL, nhiệt độ trung bình hai tháng này đều trên 28,5°C. Tháng có nhiệt độ trung bình thấp nhất là tháng I, trung bình thắng đạt từ 16 - ITC. Luận văn Thạc sĩ Kỹ thuật Chuyên ngành: Quy hoạch và quần lý Tài nguyễn nước = Tông số giờ nắng trung bình nhiều năm khá cao đạt từ 1561 + 1660 giờinăm. Hai tháng V và VIL các thing có số giờ nắng cao nhất trong năm, ngày cót + 6,9 giờ nắng.

Thang có số giờ nắng it nhất là tháng II và IIL, mỗi ngày có bình quân từ 1.3 + LS giờ/ngày ~ Tông lượng bốc hơi trung bình nhiều năm xắp xỉ 1000mminăm. Tháng có lượng bốc hơi lớn nhất cũng chỉ đạt khoảng 100mm/tháng. Lượng bốc hơi lớn nhất thưởng rơi vào từ tháng V + VIL, tháng II, II là thời kỳ có lượng bốc hơi nhỏ. - Độ Âm không khi ving nghiên cứu dat từ 81 + 82%.

Thấp nhất vào tháng XII va cao nhất thường vào thắng II, LV. ~ Hướng gi6 thịnh hành trong tỉnh vào mùa hè là gió Nam và Đông Nam, còn vào mùa đông hướng gi thịnh hành là gió mùa Đông Bắc. Tốc độ gió trung bình toàn ving đạt khoảng 1,5 + 2,0 mis. Tốc độ gió lớn nhất quan trắc được tại tram Bắc Ninh là 33 mís, ti trạm Láng là 3m/s (xuất hiện trong nhiều năm).

~ Mưa: Mùa mưa thường bit đầu vào thing V và kết thúc vào thing X. Lượng mưa rong 6 thing mùa mưa chiếm đến S3 + 86% tổng lượng mưa im, các thing còn lại chỉ còn từ 14 + 17% tổng lượng mưa năm. Tháng có lượng mưa lớn nht là VII và Vill, tổng lượng mưa hai tháng này chiếm từ 35 + 38% tổng lượng mưa năm. Trong hai thắng này lượng mưa tháng của các thing này đều từ 200 + 300mmithing, số ngày mưa lên ti 15 - 20 ngày, trong đó có tới 9, 10 ngày có mưa đông với tổng lương mưa.

đăng kể, thường gây sing. Điễn hình là tháng 8/1972 trên hầu hết các điểm do đều có lượng mưa trên 600 mm/tháng như trạm Bắc Ninh 626,7 mm, Yên Phong 660,3 mm, Gia Lâm 733,4 mm, Da Phúc 684.4 mm, Vinh Yên 609. gây ra ngập ông trong vũng, Hai tháng ít mưa nhất là tháng XII, 1. Tổng lượng mưa hai tháng này chỉ chiếm 1,5 + 25% tổng mưa năm, thậm chí có nhiều thing không mưa gây ra ỉnh trang hạn hắn nghiêm trọng h lạng lrới sông ngồi và chế độ thấy văn ngun mước mặt Hệ thống thủy lợi Bắc Budng có các sông lớn bao bọc xung quanh như: Sông Hồng, song Duống ia Tây Nam và Nam; Sông Câu ở phía Bắc và Đông, Sông Cả Lễ.

Luận văn Thạc sĩ Kỹ thuật Chuyên ngành: Quy hoạch và quần lý Tài nguyễn nước 6 phía Tây, ngoài ra vũng nghiên cứu còn có một hệ thống sông nội đồng, bao sm, sông Ngũ Huyện Khê, ngòi Tao Khê, ngòi Kim Đôi. - Sông Hồng chảy quanh phía Tây Nam của hệ thống với chiều đãi khoảng 10km Sông Hằng là còn sông lớn của Việt Nam, bit nguồn từ cao nguyên Vin Nam Trung Quốc. Tông diện tích lưu vực là 169.000 km? (tinh đến Việt Trì là 143.400 km? thuộc địa phận Việt Nam), trong đó thuộc Trung Quốc là 81.200 km” và Lào là 1,100 kmẺ. Đoạn tử cống Liên Mạc về Hà Nội mùa lũ mặt nước mở rộng đến trên 2000m, chỗ hẹp cũng phải tới hơn 1200m.

Độ đốc mặt nước lũ lớn nhất như trong trận lũ tháng VII/1971 đo được từ Chèm đến Hà Nội là 0,06 m/km (0,06%). Tũ mực nước rên sing Hồng thường cao hơn cao độ đắt canh tác trong đồng rit nhiều ~ Sông Dudng: Là một phân lưu của sông Hồng, bắt đầu đầu làng Xuân Canh, dài 67 km, chiy theo hướng gin Tây - Đông và đỗ vào sông Lục Đầu (sông Thải Bình) ở Kênh Phổ, Phả Lại (Chí Linh) hai bờ có để bao khá vững chắc. Đoạn đầu sông Duồng chi rộng 200 - 300m, đoạn cuối mở rộng dan tir 1. Khi chảy qua khỏi huyện Gia Lâm, song Đuống còn phân ra một nhánh bên hữu là sông Lang Tai, sông này chảy qua các huyện Thuận Thành, Gia Lương rồi đổ vào sông Lục Đầu ở phía Kênh Phổ, - Sông Duỗng là ranh giới của hệ thống Bắc Duống ở phía Tây Nam, kéo dải khoảng 10len.

Trên đoạn sông này có trạm thủy văn Thượng Cát nằm ở cách ngã ba song Hồng - sông Đuống khoáng 8km về phía hạ lưu. Hàng năm sông Đuống chuyển tải tr sông Hồng sang sông Thái Bình một lượng nước khá lớn, ước tính khoảng 29 ty am’ nước, tương ứng 23,7% tổng lượng nước của sông Hồng tính đến Sơn Tây, chính vì 16 đã ảnh hưởng rất lớn tới chế độ dòng chảy ở hạ du sông Thái Bình. Kèm theo đó, hàng năm sông Đuồng chuyển tải một lượng phủ sa rt lớn tử sông Hồng qua sông Thái Bình, vi v ly ngoài vig ung cấp nước tưới trong mùa kiệt nó còn đem lại một lượng phù sa lớn bai đắp cho đồng ruộng ~ Sông Cầu: Bắt nguồn từ day núi Vạn On ở độ cao 1.175m thuộc Chợ Đồn, tỉnh Bắc Cạn. Chiều dai sông tinh ti Phả Lại là 290km, điện tích lưu vue 6.

Đến Phả Lại ông Câu hợp lưu với 1g Thương và sông Ly Nam tạo thành hộ thống sông Thai Bình. Sông Cầu là giới hạn phía Đông Bắc của hệ thông, từ Phúc Lộc Phương tới Luận văn Thạc sĩ Kỹ thuật Chuyên ngành: Quy hoạch và quần lý Tài nguyễn nước Bip C¡ có chiều dai khoảng 30 km. Đoạn từ Phúc Lộc Phương t "Đáp Cầu lông sông có độ rộng trung bình 200 + 300 m. Mùa lũ trên sông Cau bắt đầu vào tháng VI và kết thúc và tháng IX, sớm hom mùa lũ 1g Hồng khoảng | tháng.

Hiện nay do rimg đầu nguồn suy giảm, lớp phú thực vật thượng du sông Cầu rất it. Khi cố mưa lớn, lũ về nhanh, địa hình long din hệ thông sông Thai Bình biến đổi nhiều, vùng bồ bãi bị lần chiếm, Có sự điều tết của hỗ Hoà Bình trong mùa lũ từ 15/6 15/9. Bởi vậy mực nước là trên sông Cầu (tai Đáp Cầu) thường ở mức trên báo đồng 2. Vì vậy việc tiêu tự chảy của hệ thống Bắc Đuống ra sông Cau qua cửa Đặng Xi rắthạn chế = Sông Cà Lễ: La phụ lưu cắp thứ 24 của sông Cầu, bắt nguồn từ dãy núi Tam Dao, ở độ cao 300m, nhập vào bờ phải của sông Cầu tại Lương Phúc, chiều đài sông là 89km, diện tích lưu vực 881 km, hệ số uốn khúc của sông lớn (3,7).

Đoạn từ bến Dd Lo về Luong Lỗ là ranh giới của Bắc Ninh với Sóc Sơn Hà Nội “Thượng nguồn sông có độ đốc lớn tờ 5 5.3%, lồng sông hẹp, nên thời gan tip trung nước nhanh, dạng lũ nhọn, thời gian lũ ngắn. Đoạn từ Đầm Vạc đến Phủ Lỗ lòng sông rộng chimg 40 + 70m, từ Phủ Lỗ về Lương Lễ ling s ông rộng hơn khoảng từ 70 + 100m.