Giải Pháp Quản Lý Tài Chính Trong Các Bệnh Viện Công Việt Nam

Bài viết phân tích các giải pháp quản lý tài chính hiệu quả tại bệnh viện công Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

• Tác giả: D!ng Minh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Giải Pháp Quản Lý Tài Chính Trong Các Bệnh Viện Công Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI CHÍNH CÔNG VÀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG CÁC BỆNH VIỆN CỦA VIỆT NAM
• 1.1. Tài chính công và hệ thống kế toán công
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CHI TIÊU CÔNG CỘNG TRONG NGÀNH Y TẾ VÀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ÁP DỤNG HIỆN NAY TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở CÁC BỆNH VIỆN CÔNG VIỆT NAM
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Tài Chính Bệnh Viện Công Thực Trạng Giải Pháp

Quản lý tài chính bệnh viện công đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng dịch vụ y tế và hiệu quả hoạt động. Bối cảnh kinh tế Việt Nam đang chuyển đổi, đòi hỏi các bệnh viện công phải thích ứng và cải thiện hệ thống quản lý tài chính. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng quản lý tài chính, những thách thức hiện tại, và đề xuất các giải pháp tài chính bệnh viện khả thi nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu quả tài chính bệnh viện trong bối cảnh mới. Việc tìm kiếm các giải pháp sáng tạo và bền vững là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự phát triển ổn định của hệ thống y tế công.

1.1. Vai Trò Quan Trọng của Tài Chính Y Tế trong Bệnh Viện Công

Tài chính y tế không chỉ là vấn đề tiền bạc mà còn liên quan đến việc phân bổ nguồn lực hiệu quả, đảm bảo cung cấp dịch vụ chất lượng cho người dân. Quản lý ngân sách bệnh viện công một cách minh bạch và hiệu quả là yếu tố then chốt để bệnh viện hoạt động bền vững. Nguồn tài chính ổn định giúp bệnh viện đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế hiện đại, và nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ. Theo tài liệu gốc, việc nghiên cứu các giải pháp quản lý tài chính là "vấn đề cần thiết" để các bệnh viện công hoàn thành nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe.

1.2. Thách Thức Hiện Tại Trong Quản Lý Ngân Sách Bệnh Viện

Bệnh viện công đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm nguồn ngân sách hạn chế, cơ chế quản lý còn nhiều bất cập, và áp lực ngày càng tăng về chất lượng dịch vụ. Việc kiểm soát chi phí bệnh viện trở nên vô cùng quan trọng. Đồng thời, các bệnh viện cần tìm kiếm các nguồn doanh thu bệnh viện khác ngoài ngân sách nhà nước để đảm bảo sự tự chủ về tài chính. Sự thiếu hụt ngân sách có thể dẫn đến tình trạng thiếu thuốc men, trang thiết bị, và ảnh hưởng đến chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

II. Cách Xác Định Phân Tích Chi Phí Trong Bệnh Viện Công Hướng Dẫn Chi Tiết

Việc xác định và phân tích chi phí là bước quan trọng để đánh giá hiệu quả quản lý tài chính bệnh viện công. Hiểu rõ cấu trúc chi phí giúp nhà quản lý đưa ra các quyết định chính xác về phân bổ nguồn lực và kiểm soát chi phí bệnh viện. Bên cạnh đó, phân tích chi phí còn giúp bệnh viện xác định các lĩnh vực cần cải thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động và cung cấp dịch vụ y tế chất lượng hơn. Áp dụng các phương pháp phân tích tài chính bệnh viện hiện đại là rất cần thiết.

2.1. Phương Pháp Xác Định Chi Phí Từ Chi Phí Trực Tiếp Đến Chi Phí Gián Tiếp

Có nhiều phương pháp xác định chi phí khác nhau, tùy thuộc vào mục tiêu và phạm vi phân tích. Cần phân biệt rõ giữa chi phí trực tiếp (ví dụ: chi phí thuốc men, vật tư y tế) và chi phí gián tiếp (ví dụ: chi phí quản lý, chi phí điện nước). Việc xác định chính xác các loại chi phí này giúp xây dựng bức tranh toàn diện về tài chính y tế của bệnh viện. Phân loại chi phí theo từng khoa phòng, dịch vụ cũng là một cách tiếp cận hữu ích.

2.2. Phân Tích Chi Phí Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Ngân Sách Tìm Điểm Nghẽn

Sau khi xác định chi phí, cần tiến hành phân tích để đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách. Các chỉ số tài chính như tỷ suất lợi nhuận, tỷ suất chi phí trên doanh thu, và vòng quay tài sản có thể giúp đánh giá hiệu quả hoạt động. Phân tích chi phí cũng giúp xác định các điểm nghẽn trong quy trình hoạt động và đưa ra các biện pháp cải thiện. Đánh giá hiệu quả tài chính bệnh viện thường xuyên là cần thiết.

2.3. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Chi Phí Phần Mềm Giải Pháp

Ứng dụng công nghệ thông tin là một giải pháp hiệu quả để quản lý chi phí. Phần mềm quản lý tài chính bệnh viện có thể giúp tự động hóa quy trình kế toán, quản lý vật tư y tế, và theo dõi chi phí. Các giải pháp công nghệ này giúp tiết kiệm thời gian, giảm thiểu sai sót, và cung cấp thông tin chính xác để ra quyết định. Chuyển đổi số trong quản lý tài chính bệnh viện là xu hướng tất yếu.

III. Giải Pháp Nâng Cao Doanh Thu Quản Lý Nợ Phải Thu Hiệu Quả

Nâng cao doanh thu và quản lý nợ phải thu hiệu quả là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định tài chính của bệnh viện công. Việc đa dạng hóa nguồn doanh thu, cải thiện quy trình thanh toán, và áp dụng các biện pháp thu hồi nợ hiệu quả có thể giúp cải thiện tình hình tài chính. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc tự chủ tài chính bệnh viện và tìm kiếm các nguồn tài trợ từ bên ngoài.

3.1. Đa Dạng Hóa Nguồn Doanh Thu Dịch Vụ Ngoài Bảo Hiểm Y Tế

Bên cạnh nguồn doanh thu từ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, bệnh viện có thể đa dạng hóa nguồn doanh thu bằng cách cung cấp các dịch vụ y tế ngoài bảo hiểm, như khám sức khỏe định kỳ, dịch vụ thẩm mỹ, và các chương trình chăm sóc sức khỏe đặc biệt. Cần nghiên cứu thị trường và xác định các dịch vụ có nhu cầu cao để phát triển. Tuân thủ các thông tư hướng dẫn tài chính bệnh viện là bắt buộc.

3.2. Quy Trình Thanh Toán Thu Hồi Nợ Tối Ưu Hóa Để Tăng Dòng Tiền

Cần xây dựng quy trình thanh toán và thu hồi nợ hiệu quả để đảm bảo dòng tiền ổn định. Điều này bao gồm việc cải thiện quy trình lập hóa đơn, theo dõi nợ quá hạn, và áp dụng các biện pháp thu hồi nợ phù hợp. Việc sử dụng phần mềm quản lý tài chính bệnh viện có thể giúp tự động hóa quy trình này. Cần tuân thủ các quy định về hạch toán kế toán bệnh viện.

3.3. Quản Lý Công Nợ Với Bảo Hiểm Y Tế Bí Quyết Để Thu Hồi Nhanh Chóng

Việc quản lý công nợ với các công ty bảo hiểm y tế là một thách thức đối với nhiều bệnh viện. Cần xây dựng mối quan hệ tốt với các công ty bảo hiểm, đảm bảo hồ sơ thanh toán đầy đủ và chính xác, và theo dõi sát sao tình trạng thanh toán. Đàm phán với các công ty bảo hiểm để cải thiện điều khoản thanh toán cũng là một giải pháp.

IV. Quy Trình Quản Lý Vật Tư Y Tế Kiểm Soát Chi Phí Đảm Bảo Chất Lượng

Quản lý vật tư y tế hiệu quả là một phần quan trọng của quản lý tài chính bệnh viện công. Việc kiểm soát chi phí mua sắm, quản lý kho hàng, và đảm bảo chất lượng vật tư y tế có thể giúp tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Áp dụng các quy trình đấu thầu thuốc minh bạch và cạnh tranh là rất cần thiết.

4.1. Mua Sắm Vật Tư Y Tế Đấu Thầu Cạnh Tranh Kiểm Soát Giá

Cần xây dựng quy trình mua sắm vật tư y tế minh bạch và cạnh tranh để đảm bảo giá cả hợp lý. Việc đấu thầu rộng rãi, so sánh giá từ nhiều nhà cung cấp, và áp dụng các biện pháp kiểm soát giá có thể giúp tiết kiệm chi phí. Cần tuân thủ các quy định về quản lý vật tư y tế của Bộ Y tế.

4.2. Quản Lý Kho Hàng Tối Ưu Lưu Trữ Giảm Thiểu Hao Hụt

Quản lý kho hàng hiệu quả giúp tối ưu hóa lưu trữ, giảm thiểu hao hụt, và đảm bảo cung cấp vật tư y tế kịp thời. Việc áp dụng các hệ thống quản lý kho hàng hiện đại, như mã vạch hoặc RFID, có thể giúp theo dõi số lượng và vị trí của vật tư y tế. Cần định kỳ kiểm kê kho hàng để phát hiện và xử lý các vấn đề. Phải tuân thủ quy định về kiểm toán bệnh viện.

4.3. Đảm Bảo Chất Lượng Vật Tư Kiểm Tra Đánh Giá Nhà Cung Cấp

Chất lượng vật tư y tế ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điều trị cho bệnh nhân. Cần xây dựng quy trình kiểm tra và đánh giá nhà cung cấp để đảm bảo chất lượng vật tư y tế. Việc yêu cầu nhà cung cấp cung cấp chứng chỉ chất lượng, kiểm tra mẫu trước khi mua, và thực hiện kiểm tra định kỳ có thể giúp đảm bảo chất lượng vật tư y tế.

V. Quản Lý Nguồn Nhân Lực Tài Chính Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực

Đội ngũ nhân lực tài chính có vai trò quan trọng trong việc quản lý và điều hành hoạt động tài chính của bệnh viện. Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ này là cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công việc. Cần chú trọng đến việc quản lý nguồn nhân lực tài chính bệnh viện một cách hiệu quả.

5.1. Tuyển Dụng Nhân Sự Tài Chính Tiêu Chí Kỹ Năng Cần Thiết

Việc tuyển dụng nhân sự tài chính cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng và phù hợp với yêu cầu công việc. Các kỹ năng cần thiết bao gồm kiến thức chuyên môn về tài chính, kế toán, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề, và kỹ năng giao tiếp. Kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực y tế là một lợi thế.

5.2. Đào Tạo Bồi Dưỡng Cập Nhật Kiến Thức Kỹ Năng Mới

Cần thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo và bồi dưỡng để cập nhật kiến thức và kỹ năng mới cho đội ngũ nhân sự tài chính. Các chủ đề đào tạo có thể bao gồm quản lý tài chính công, kế toán bệnh viện, phân tích tài chính, và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính. Điều này góp phần vào công cuộc cải cách tài chính bệnh viện.

5.3. Đánh Giá Hiệu Quả Công Việc Khuyến Khích Tạo Động Lực

Việc đánh giá hiệu quả công việc định kỳ giúp xác định điểm mạnh và điểm yếu của từng cá nhân, từ đó đưa ra các biện pháp cải thiện. Khuyến khích và tạo động lực cho nhân viên là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả làm việc. Các hình thức khuyến khích có thể bao gồm khen thưởng, tăng lương, và cơ hội thăng tiến.

VI. Ứng Dụng Nghiên Cứu Khoa Học Giải Pháp Tài Chính Bệnh Viện Hiệu Quả

Ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học có thể giúp cải thiện hiệu quả quản lý tài chính bệnh viện. Cần khuyến khích các hoạt động nghiên cứu về giải pháp công nghệ tài chính bệnh viện và các mô hình tài chính mới.

6.1. Tìm Hiểu Các Mô Hình Quản Lý Tài Chính Tiên Tiến

Nghiên cứu và học hỏi từ các mô hình quản lý tài chính tiên tiến trên thế giới, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

6.2. Áp Dụng Các Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu Mới

Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để hiểu rõ hơn về tình hình tài chính và đưa ra các quyết định sáng suốt.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Một số giải pháp quản lý tài chính ở các bệnh viện công Việt Nam" do nghiên cứu sinh Đặng Minh Hiền thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2002, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Văn Dung và PGS. Phước Minh Hiệp, thuộc chuyên ngành Kinh tế, Quản lý và Kế hoạch hóa kinh tế quốc dân (Mã số: 5.02.01).

Tính cấp thiết của đề tài bắt nguồn từ bối cảnh chuyển đổi của nền kinh tế Việt Nam từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trước năm 1989, các bệnh viện công lập hoạt động hoàn toàn dựa trên ngân sách bao cấp 100%, người dân đi khám chữa bệnh không phải nộp viện phí. Khi bước vào thời kỳ đổi mới, tác động của kinh tế thị trường, sự gia tăng nhanh của nhu cầu kỹ thuật y tế hiện đại và sự sụt giảm nguồn lực bao cấp khiến tài chính của các bệnh viện công rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Cơ chế quản lý tài chính bệnh viện lúc bấy giờ mang tính chất "nửa hạch toán, nửa bao cấp" thông qua việc thu một phần viện phí, dẫn tới việc chưa phản ánh đúng giá thành thực tế của dịch vụ y tế, gây quá tải tuyến cuối và tạo áp lực kinh tế nặng nề lên người nghèo. Khoảng trống nghiên cứu mà luận án tập trung giải quyết là xây dựng hệ thống giải pháp quản lý tài chính bệnh viện công nhằm cân bằng giữa hai mục tiêu: đảm bảo tính hiệu quả kinh tế và duy trì tính công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án được xác định gồm ba nội dung cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tài chính công và quản lý tài chính áp dụng đối với các bệnh viện công lập tại Việt Nam.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng sử dụng nguồn lực ngân sách công, chính sách viện phí và bảo hiểm y tế tại các bệnh viện công giai đoạn 1991–2000.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị quản lý tài chính ở các bệnh viện công nhằm giảm thiểu thâm hụt ngân sách, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, cải thiện đời sống cán bộ y tế và đảm bảo công bằng tiếp cận y tế.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là công tác quản lý tài chính công trong lĩnh vực y tế nói chung và trực tiếp là quản lý tài chính trong các bệnh viện công. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung chủ yếu vào các bệnh viện công lập tại Việt Nam, đặc biệt là các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa tuyến trung ương trực thuộc Bộ Y tế. Phạm vi nghiên cứu về thời gian bao quát các mốc phát triển lịch sử của hệ thống bệnh viện từ năm 1945 và tập trung phân tích số liệu tài chính chuyên sâu trong giai đoạn đổi mới từ năm 1991 đến năm 2000.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành điểm luận các cơ sở tài liệu pháp lý, các báo cáo ngành và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về cơ chế tài chính y tế:

• Tài liệu trong nước: Luận án khai thác hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và báo cáo thống kê chuyên ngành gồm Luật Ngân sách Nhà nước năm 1996, Quyết định số 45/HĐBT (1989), Nghị định số 299/HĐBT (1992) về Điều lệ Bảo hiểm y tế (BHYT), Nghị định số 95/CP (1994), Nghị định số 33/CP (1995), Nghị định số 28/CP (1995), Thông tư liên bộ số 14/TTLB (1995), cùng hệ thống báo cáo quyết toán tài chính và kiểm tra bệnh viện của Bộ Y tế giai đoạn 1991–1998.
• Kinh nghiệm quốc tế: Tác giả nghiên cứu mô hình quản lý tài chính y tế tại các quốc gia phát triển và trong khu vực:
  • Tại Nhật Bản: Hệ thống BHYT bao phủ gần 100% dân số, áp dụng phương thức chi trả theo điểm dịch vụ (1 điểm tương đương 10 Yên), kết hợp cơ chế đồng chi trả giữa bệnh nhân và cơ quan bảo hiểm; quản lý tài chính bệnh viện vận hành như doanh nghiệp thông qua hệ thống chỉ số đo lường năng suất (năng suất nhân viên, thu nhập trên ngày giường, tỷ lệ sử dụng giường bệnh).
  • Tại Hoa Kỳ: Hệ thống kết hợp bảo hiểm công và bảo hiểm tư nhân, áp dụng phương thức thanh toán theo nhóm chẩn đoán (Diagnosis Related Groups - DRGs); các bệnh viện trường đại học (University teaching hospital) được công quỹ tài trợ, còn các bệnh viện tư hoạt động phi lợi nhuận áp dụng cơ chế hạch toán chi phí chi tiết.
  • Tại Vương quốc Anh: Tiên phong trong việc tách rời chức năng cung cấp tài chính và cung ứng dịch vụ, chuyển các bệnh viện công bao cấp thành các tổ chức phi lợi nhuận tự hạch toán.
  • Báo cáo của Ngân hàng Thế giới (World Bank, 1999): Cung cấp số liệu so sánh chỉ số số dân trên một giường bệnh giữa Việt Nam và các nước châu Á (Đài Loan, Hồng Kông, Hàn Quốc, Singapore, Sri Lanka, Malaysia, Thái Lan, Philippines).

Khoảng trống học thuật luận án lựa chọn giải quyết là xác định bản chất kinh tế của bệnh viện công trong giai đoạn chuyển đổi tại Việt Nam: xem xét bệnh viện công dưới tư cách là đơn vị sự nghiệp có thu, từ đó hình thành cơ chế chuyển đổi từng bước từ phương thức cấp phát ngân sách thuần túy theo chỉ tiêu kế hoạch giường bệnh sang phương thức hạch toán đầy đủ chi phí gắn với đa dạng hóa nguồn thu và mở rộng BHYT.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên lý thuyết tài chính công, quản lý ngân sách nhà nước và chế độ kế toán công trong đơn vị hành chính sự nghiệp:

• Khung lý thuyết tài chính công: Tài chính công được định nghĩa là hoạt động của Chính phủ thực hiện ba chức năng chủ yếu: phân bổ nguồn lực, phân phối hàng hóa dịch vụ công và ổn định kinh tế vĩ mô. Tổ chức quản lý tài chính công tại Việt Nam vận hành theo 4 cấp ngân sách: Ngân sách Trung ương, Ngân sách Tỉnh (đặc khu, thành phố), Ngân sách Huyện (quận, thị xã) và Ngân sách Xã (phường). Sau tháng 4/1990, chức năng quản lý quỹ Ngân sách Nhà nước (NSNN) được phân định giữa cơ quan tài chính (lập kế hoạch, theo dõi) và hệ thống Kho bạc Nhà nước (quản lý quỹ, tín dụng nhà nước, tổng kế toán quốc gia).
• Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp: Bệnh viện công là đơn vị hành chính sự nghiệp (thường thuộc đơn vị dự toán cấp I, cấp II hoặc cấp III tùy theo phân cấp quản lý), tuân thủ 3 nguyên tắc kế toán cơ bản:
  1. Nguyên tắc phù hợp (phù hợp cấp dự toán và quy mô nghiệp vụ phát sinh).
  2. Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả (bộ máy tinh gọn, thu thập thông tin chính xác, kịp thời).
  3. Nguyên tắc bất kiêm nhiệm (tách rời chức năng chuẩn chi/chuẩn thu với chức năng thực hiện chi/thu nhằm đảm bảo kiểm soát nội bộ).
• Khung xác định kế hoạch ngân sách bệnh viện: Công thức tính kế hoạch ngân sách hàng năm của bệnh viện (KHNS) dựa trên hai chỉ tiêu: Kế hoạch giường bệnh được giao (KHGB) và Định mức giường bệnh bình quân/năm (DMGBBQ/năm): $$\text{KHNS} = \text{KHGB} \times \text{DMGBBQ/năm}$$

Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng là phương pháp kết hợp phân tích định tính và xử lý dữ liệu thống kê thứ cấp:

• Phương pháp lịch sử và logic: Phân tích sự hình thành, phát triển của hệ thống y tế công lập qua các mốc thời gian 1945–1954, 1954–1975, 1975–1985 và 1986–2000.
• Phương pháp phân tích thống kê và so sánh tài chính: Tập hợp, xử lý dữ liệu chuỗi thời gian về nguồn thu viện phí, thu BHYT, chi tiêu NSNN ngành y tế từ các báo cáo tài chính của Bộ Y tế, số liệu Điều tra mức sống dân cư (ĐTMSDC) và dữ liệu của Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Thế giới.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tài chính công và quản lý tài chính trong các bệnh viện của Việt Nam

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hệ thống tài chính công, kế toán công và phân tích các đặc trưng vận hành của bệnh viện công lập tại Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử:

1. Quá trình phát triển mạng lưới bệnh viện công:

• Giai đoạn 1945–1954: Ngày 27/8/1945, Bộ Y tế Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập. Cơ sở vật chất đơn sơ, bệnh viện trung ương và tỉnh có quy mô 50–100 giường, bệnh xá huyện có 10–20 giường, chủ yếu điều trị dựa vào triệu chứng lâm sàng và thuốc nam.
• Giai đoạn 1954–1975: Miền Bắc củng cố và mở rộng mạng lưới y tế. Cuối năm 1954 có 6.000 giường bệnh; đến năm 1964 tăng lên 28.890 giường (gấp 4,5 lần), đạt 15,6 giường/10.000 dân. Đến năm 1966, 100% huyện có bệnh viện hoặc bệnh xá.

Bảng 1.1: Số cơ sở khám chữa bệnh công từ 1966–1971 (Trích xuất từ văn bản)

Chỉ tiêu	Năm 1966	Năm 1969	Năm 1971
Cơ sở khám chữa bệnh (tổng số)	725	1.108	-
- Bệnh viện	378	456	432
- Bệnh xá	326	558	583
- Nhà điều dưỡng	21	77	93
Tổng số giường bệnh	30.775	-	-
- Giường nhà điều dưỡng	1.866	-	-
Số giường bệnh trên 10.000 dân	16,10	22,66	23,82

• Giai đoạn 1975–1985: Sau thống nhất đất nước, mạng lưới bệnh viện tổ chức theo khu vực và phân tuyến kỹ thuật. Chi ngân sách cho khám chữa bệnh chiếm trên 60% tổng ngân sách y tế hàng năm.
• Giai đoạn 1986–2000: Đổi mới cơ chế quản lý. Hệ thống phân chia theo tuyến chuyên môn kỹ thuật (Trung ương, Tỉnh, Cơ sở) và cơ quan chủ quản (Bộ Y tế, Y tế địa phương, Y tế ngành). Đến năm 1999, có 32 đơn vị khám chữa bệnh trực thuộc Bộ Y tế (trong đó có 17 bệnh viện Trung ương) và tổng số giường bệnh viện công cả nước đạt 12.077 giường.

2. Vị trí, vai trò và chức năng của bệnh viện công: Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viện là một bộ phận không thể tách rời của tổ chức xã hội và y tế với chức năng chăm sóc sức khỏe toàn diện. Bệnh viện công tại Việt Nam đảm nhận 7 nhiệm vụ: (1) Khám bệnh và chữa bệnh; (2) Đào tạo cán bộ; (3) Nghiên cứu khoa học; (4) Chỉ đạo tuyến; (5) Phòng bệnh; (6) Hợp tác quốc tế; (7) Quản lý kinh tế trong bệnh viện.

3. Cơ chế và quy chế quản lý tài chính bệnh viện: Nguồn tài chính bệnh viện bao gồm: NSNN cấp theo định mức và số giường bệnh; nguồn thu viện phí (thu một phần); nguồn BHYT thanh toán; nguồn viện trợ và các nguồn thu hợp pháp khác. Chương này quy định chi tiết việc quản lý tiền mặt (thông qua thủ quỹ), quản lý chuẩn chi, quản lý tài sản cố định, vật tư hóa chất và chấp hành chế độ báo cáo quyết toán, kiểm toán định kỳ.

Chương 2: Thực trạng chi tiêu công cộng trong ngành y tế và chính sách tài chính áp dụng hiện nay trong các bệnh viện công Việt Nam

Chương 2 tập trung phân tích diễn biến tài chính y tế và bệnh viện công qua 3 trụ cột: ngân sách nhà nước, nguồn thu một phần viện phí và quỹ bảo hiểm y tế giai đoạn 1991–2000:

1. Thực trạng nguồn thu viện phí: Từ tháng 4/1989, Quyết định số 45/HĐBT cho phép thu một phần viện phí. Đến năm 1994, Nghị định số 95/CP cùng các văn bản hướng dẫn tiếp tục điều chỉnh cơ chế này.

Bảng 2.1: Nguồn thu viện phí qua các năm (1991–1998) (Đơn vị: Tỷ đồng)

Năm	NSNN cấp cho các bệnh viện	Nguồn thu viện phí	Tỷ lệ % viện phí so với NSNN cấp
1991	450,0	45,1	10,0%
1992	591,0	72,4	12,3%
1993	708,0	101,0	14,3%
1994	893,0	200,1	22,4%
1995	1.041,0	337,8	32,4%
1996	1.113,0	472,3	42,4%
1997	1.148,0	494,3	43,1%
1998	1.230,0	654,6	53,2%

2. Thực trạng nguồn thu Bảo hiểm y tế: Sau khi Nghị định số 299/HĐBT được ban hành ngày 15/8/1992, hệ thống BHYT đi vào vận hành từ năm 1993 và ghi nhận mức tăng trưởng nhanh chóng.

Bảng 2.2: Số thu BHYT từ 1993–1999

Chỉ tiêu	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999
Số thu BHYT (tỷ đồng)	111	256	400	520	540	669	796
Tỷ lệ % tăng trưởng so với năm gốc 1993	-	201%	267%	330%	321%	360%	415%
Tỷ trọng BHYT / Ngân sách y tế (%)	8%	15%	15%	20%	25%	25%	-

3. Tình hình ngân sách sự nghiệp y tế: Mặc dù số tuyệt đối ngân sách cấp cho y tế tăng dần theo quy mô tăng trưởng của nền kinh tế, song tỷ trọng ngân sách y tế trong tổng chi ngân sách quốc gia lại suy giảm.

Bảng 2.3: Ngân sách sự nghiệp y tế Việt Nam thời kỳ 1991–2000 (Đơn vị: Tỷ đồng)

Chỉ tiêu	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999	2000
Ngân sách sự nghiệp y tế	637,4	-	-	-	1.785,3	-	-	-	-	2.340,0
Tỷ lệ % NS y tế / NS quốc gia	5,27%	4,68%	4,62%	4,58%	4,42%	3,91%	3,88%	3,89%	3,48%	3,20%
% tăng so với năm trước	-	67,49%	64,94%	27,23%	24,31%	-1,00%	9,89%	3,86%	1,59%	4,37%
Mức tăng tuyệt đối (hệ số)	1,00	1,67	2,76	3,52	4,37	4,33	4,76	4,94	5,02	5,24

4. Đánh giá tổng quát thực trạng:

• Thành tựu: Huy động được nguồn lực ngoài ngân sách thông qua viện phí và BHYT; giảm bớt áp lực thiếu hụt tài chính trực tiếp cho các bệnh viện; đầu tư bổ sung một số trang thiết bị y tế kỹ thuật cao.
• Khó khăn, tồn tại: NSNN cấp hàng năm chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu chi thường xuyên thực tế; tỷ trọng NS y tế/tổng NSNN sụt giảm từ 5,27% (1991) xuống 3,20% (2000); nguồn thu viện phí và BHYT phân bổ không đồng đều giữa các vùng kinh tế (chủ yếu tập trung ở các đô thị lớn, tỉnh giàu, nơi tập trung nhiều công chức tham gia BHYT); gánh nặng viện phí ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người nghèo.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ở các bệnh viện công Việt Nam

Chương 3 đề xuất hệ thống quan điểm, giải pháp chuyên môn và kiến nghị phân cấp nhằm cải cách quản lý tài chính bệnh viện:

1. Quan điểm định hướng:

• Căn cứ vào định hướng phát triển kinh tế của đất nước và khả năng cân đối của NSNN.
• Đảm bảo tính nhất quán của chính sách xã hội và công bằng trong bảo vệ sức khỏe.
• Thực hiện đa dạng hóa xã hội chăm sóc sức khỏe nhân dân.

2. Nhóm giải pháp quản lý tài chính cụ thể:

• Cải thiện cơ cấu chi tiêu trong y tế: Tối ưu hóa phân bổ nguồn kinh phí ngân sách cấp, tăng cường tỷ trọng chi cho hoạt động chuyên môn trực tiếp, tiết giảm chi phí quản lý hành chính gián tiếp.
• Cơ cấu xếp dịch vụ trong các bệnh viện: Xây dựng hệ thống danh mục và phân loại dịch vụ y tế rõ ràng; xác định định mức kinh tế - kỹ thuật chuẩn xác làm căn cứ tính giá thành dịch vụ khám, chẩn đoán và điều trị.
• Thay đổi chính sách viện phí và chính sách xã hội: Chuyển dịch dần từ phương thức thu một phần viện phí mang tính chất bù đắp thiếu hụt sang xác định đúng giá thành dịch vụ; thực hiện cơ chế miễn giảm, hỗ trợ viện phí minh bạch cho các đối tượng chính sách xã hội, người có công và người nghèo theo Nghị định số 28/CP.
• Mở rộng quy mô và đối tượng tham gia BHYT: Từng bước chuyển đổi từ diện BHYT bắt buộc (công chức, viên chức) sang BHYT tự nguyện toàn dân nhằm tăng quy mô quỹ bảo hiểm và chia sẻ rủi ro giữa người khỏe và người bệnh.
• Tiến tới hạch toán chi phí: Xây dựng quy chế tài chính cho phép bệnh viện từng bước tự chủ hạch toán chi phí dịch vụ khám chữa bệnh, tạo nguồn tài chính hợp pháp để tái đầu tư kỹ thuật và cải thiện thu nhập cho nhân viên y tế.

3. Hệ thống kiến nghị:

• Đối với Chính phủ: Điều chỉnh cơ chế phân bổ ngân sách y tế; hoàn thiện khung pháp lý về quyền tự chủ và trách nhiệm tài chính cho các đơn vị sự nghiệp có thu; tăng tỷ lệ chi NSNN cho sự nghiệp y tế trong tổng chi ngân sách quốc gia.
• Đối với các địa phương: Tăng cường đầu tư ngân sách địa phương cho y tế cơ sở (tuyến huyện, xã); hỗ trợ kinh phí mua thẻ BHYT cho người nghèo; quản lý chặt chẽ mạng lưới bệnh viện trên địa bàn.
• Đối với các bệnh viện: Kiện toàn bộ máy kế toán theo đúng 3 nguyên tắc kế toán công; thực hiện phân tích tài chính định kỳ; công khai minh bạch các khoản thu - chi; xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ gắn với nâng cao y đức và chất lượng điều trị.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới về lý luận và thực tiễn:

1. Đóng góp về lý luận: Phát triển hệ thống lý luận về việc vận dụng các nguyên tắc cơ bản của tài chính công và kế toán công vào điều kiện cụ thể của các bệnh viện công lập tại Việt Nam, đặc biệt từ khi các bệnh viện được xếp loại vào nhóm "các đơn vị sự nghiệp có thu".
2. Đóng góp về phương pháp phân bổ nguồn lực: Đề xuất phương pháp phân bổ ngân sách và nguồn lực tài chính trong ngành y tế theo hướng gắn kết giữa định mức kỹ thuật chuyên môn với hiệu quả thực tế của công tác khám chữa bệnh.
3. Đóng góp về giải pháp thực tiễn: Đưa ra hệ thống giải pháp tạo lập nguồn ngân sách hợp lý cho bệnh viện công nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt tài chính, phục vụ mục tiêu kép: vừa giúp bệnh viện có năng lực tài chính để hiện đại hóa kỹ thuật y khoa, vừa từng bước nâng cao thu nhập, ổn định đời sống vật chất và giữ vững y đức cho đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát thực tế chủ yếu tại các bệnh viện công lập tuyến trung ương trực thuộc Bộ Y tế; các số liệu thống kê tài chính và kế toán chi tiết phản ánh giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2000. Do đặc thù dữ liệu phân tán ở thời kỳ đầu đổi mới, luận án chưa có điều kiện khảo sát toàn diện các biến động chi phí chi tiết theo từng ca bệnh cụ thể tại tất cả các bệnh viện tuyến huyện và bệnh viện chuyên khoa đặc thù ở vùng sâu, vùng xa.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu thực nghiệm cơ chế tự chủ tài chính toàn diện tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến huyện; phân tích chuyên sâu mô hình chi trả BHYT theo nhóm bệnh (DRGs) áp dụng cho điều kiện cụ thể của hệ thống y tế Việt Nam trong các giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Nhà hoạch định chính sách tại Bộ Y tế, Bộ Tài chính, cơ quan Bảo hiểm Xã hội: Cung cấp cơ sở lý luận và số liệu thực chứng giai đoạn 1991–2000 phục vụ việc xây dựng chính sách giá viện phí, lộ trình BHYT toàn dân và cơ chế tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp y tế công lập.
• Cán bộ quản lý bệnh viện và trưởng phòng tài chính - kế toán bệnh viện: Tham khảo các nguyên tắc tổ chức kế toán công, phương pháp kiểm soát chứng từ, quản lý dòng tiền mặt và các chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động theo kinh nghiệm quốc tế.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Kinh tế y tế, Tài chính công, Quản lý kinh tế: Khai thác khung lý thuyết về phân cấp ngân sách 4 cấp, mô hình kế toán hành chính sự nghiệp và hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian về tài chính y tế Việt Nam thập niên 1990.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục đích của việc thu một phần viện phí theo Quyết định số 45/HĐBT năm 1989 là gì? Thu một phần viện phí là giải pháp tình thế của Nhà nước nhằm huy động sự đóng góp của xã hội để bù đắp phần ngân sách thiếu hụt, bảo đảm nguồn kinh phí cần thiết duy trì các dịch vụ khám chữa bệnh tại các bệnh viện công trong bối cảnh nền kinh tế bước vào thời kỳ đổi mới.

2. Kế hoạch ngân sách hàng năm của bệnh viện công được tính toán dựa trên công thức nào? Kế hoạch ngân sách bệnh viện (KHNS) được xác định dựa trên hai chỉ tiêu: Kế hoạch giường bệnh do cơ quan chủ quản giao (KHGB) và Định mức giường bệnh bình quân trên năm (DMGBBQ/năm) theo công thức: $\text{KHNS} = \text{KHGB} \times \text{DMGBBQ/năm}$.

3. Tỷ trọng ngân sách y tế trong tổng chi ngân sách quốc gia biến động như thế nào trong giai đoạn 1991–2000? Tỷ trọng ngân sách sự nghiệp y tế so với tổng ngân sách quốc gia có xu hướng giảm liên tục, từ mức 5,27% năm 1991 xuống còn 4,42% năm 1995, 3,89% năm 1998 và đạt 3,20% vào năm 2000, mặc dù quy mô chi tuyệt đối vẫn tăng (từ 637,4 tỷ đồng năm 1991 lên 2.340 tỷ đồng năm 2000).

4. Tổ chức kế toán công trong đơn vị hành chính sự nghiệp y tế phải tuân thủ những nguyên tắc cơ bản nào? Phải quán triệt 3 nguyên tắc: Nguyên tắc phù hợp (phù hợp với cấp dự toán và quy mô nghiệp vụ); Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả (bộ máy gọn nhẹ, thông tin kịp thời, chính xác); Nguyên tắc bất kiêm nhiệm (tách rời hoàn toàn chức năng chuẩn chi/chuẩn thu với chức năng thực hiện chi/thu nhằm đảm bảo kiểm soát lẫn nhau).

5. Kinh nghiệm quản lý tài chính bệnh viện tại Nhật Bản được luận án rút ra có những điểm cốt lõi nào? Hệ thống y tế Nhật Bản bao phủ BHYT gần như 100% dân số, tính viện phí theo hệ thống điểm số thống nhất (1 điểm = 10 Yên), thanh toán theo thực chi kết hợp đồng chi trả; đồng thời quản lý tài chính bệnh viện theo mô hình doanh nghiệp với các thước đo năng suất chi tiết (thu nhập trên nhân viên, tỷ lệ chu chuyển giường bệnh, ngày điều trị trung bình, tỷ lệ sử dụng giường bệnh).

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Đặng Minh Hiền đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tài chính công và kế toán công áp dụng cho hệ thống bệnh viện công lập tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích chuỗi dữ liệu tài chính y tế giai đoạn 1991–2000, công trình chỉ rõ những bất cập của cơ chế bao cấp một phần, tình trạng suy giảm tỷ trọng ngân sách y tế và sự mất cân đối trong phân bổ nguồn lực viện phí, BHYT. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về cơ cấu chi tiêu, định giá dịch vụ kỹ thuật, mở rộng diện bao phủ BHYT và đổi mới cơ chế quản lý tài chính, góp phần giải quyết mối quan hệ giữa hiệu quả kinh tế và công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BQ GIAO Dl}C VA DAO TAO TRUONG DAI HOC KINH TE THANH PHO HO CHI MINH ---*W*--- D!NG MINH HIEN " ,., ? , ? , ' , MOT SO GIAI PHAP QUAN LY TAl CHINH ? , " " " " 0 CAC BENH • VIEN • CONG VIETNAM • Chuyen Nganh : Kinh te', Qmin ly Va Ke' ho~c h6a KTQD Ma s6 : 5., AN TIEN SI KINH TE - ,., Nguoi hu'ong dtln khoa hQc : TS.NGUYEN VAN DUNG PGS.PHUOC MINH HieP TP.H6 Chi Minh- Nam 2002 B¢ GIAO DUC VA DAO T~O TRUONG DH KINH T~ TP.HCM THlJ·VItN i j l Ldl CAM DOAN Toi xin cam doan day la cong trlnh nghien cuu cua rieng toi. Cac phan tich va ke't qua neu trong lu~n an la thanh qua nghien cuu khoa hqc cua ban than. Tdc gid D!NG MINH HlEN Ml,JCLl,JC Trang Trang ph\1 bla Loi cam doan M\}C l\}C Danh ffi\IC cac ky hi~u, cac chu vie"t t~ Danh ffi\}C cac bang Danh ffi\}C cac hlnh ve' so d6 ? ~ MODAU. 1 cuuoNG 1: co sa LY LU!N vt TAl cuiNH coNG vA QUAN LY ' , , " " ? " TAl CHINH TRONG CAC B~NH VI~N CUA VI~T NAM.

' • ch'mh cong T a1 " va' h"~ thK e toan ong kK , cong ". Tai chlnh cong va h~ thO'ng quan ly tai chinh Nha mtoc. H~ thO'ng ke" toan cong. Ke" toan cong trong don vi hanh chinh slf nghi~p.

Khai ni~ va ph~m vi ap d\}ng ke" toan cong trong don vi HCSN. Nguyen t~c t6 chuc ke" toan cong trong don vi HCSN. N()i dung t6 chuc ke" toan cong trong don vi HCSN. f)~c di~m cua b~nh vi~n cong - co sd ly lu~n v~ che" d() tai chinh trong cac b~nh vi~n cong VN.

Qua trlnh phat tri~n cua b~nh vi~n cong. Vai tro cua b~nh vi~n cong. Che" d() tai chinh trong cac b~nh vi~n cong VN. Bai hQc kinh nghi~m cua m()t sO' nu'oc trong chiNS cho y te".

32 CHUONG II : THl)'C TRANG CHI TIEU CONG CQNG TRONG NGANH Y TE vA cHfNH sAcH TAI cHfNH AP DlJNG HI:eN NAY TRONG cAc B:eNH VI:eN CONG VI:eT NAM. Th\fc tr<:,1ng chi tieu ngan sach tntoc khi th\fc hi<$n Xa h9i h6a. Th\fc tr<:,1ng chi tieu ngan sach tu khi th\fc hi<$n BHYT. Ngan sach ca'p cho y te".

Chinh sach xa h9i h6a y te". Banh gia th\fc tr<:,1ng v~ chi tieu ngan sach cong c9ng trong nganh y te" thoi gian qua. Nhung m~t d<;it du'<;ic trong chi tieu ngan sach cong CQng. Nh ung kh'o khvan va' t}l;on t <:,1•1 trong ch'1 t'1eu cong CQng .49 A A A CHUONG III : MQT SO GIAI PHAP NHAM NANG CAO HI:eu QUA QUAN LY TAI CHINH d cAc B:eNH vi:eN CONG vi:eT NAM.

Nhung quan di~m lam din ell' xay d\fng cac gifti phap. Tlnh hlnh phat tri~n kinh te" cua da't mtoc. Chinh sach xa h9i. Ba d<:,1ng h6a xa h9i cham soc sue khoe.

M<?t s6 giiii phap qmln ly tai chinh trongcac b<$nh vi<$n cong. Ca1 th'" 1~n ? • ,(' ch'1 t'" cd cau 1eu trong y t,(' e .1 cd cau xep ,(' d'lCh VlJ t rong cac , b"~n h v1~n '". Thay d6i v~ chinh sach vi<$n phi. Chinh sach xa h9i.

Md r<?ng qui mo va d6i tu'<;ing BHYT. MQt s6 kie"n nghi. Kie'n nghi do'i vdi Chinh Phu. Kie'n nghi do'i vdi cac dia phu'ong.

Kie'n nghi do'i vdi cac b~nh vi~n. 130 KY HituvA CHUVlET TAT BHYT Bao hi~m y te' BVBMTE Bao v~ ba my tre em CNH-HDH Cong nghi~p h6a hi~n dC;J.i hoa CNXH Chu nghia xa h<)i CSSK Cham s6c sue khoe DTMSDC Di~u tra muc sO'ng dan cu' GDP Gross Domestic Product-Tdng san phffm quO'c n<)i KCB Kham chua b~nh KHH-GD Ke' hoC;J.ch h6a gia dlnh NSNN Ngan sach Nha nu'oc LD_TBXH Lao d<)ng thu'ong binh xa h<)i ? UBND Uy ban nhan dan UNDP United Nations Development Programme- Chu'ong trlnh phat tri~n cua Lien Hi~p QuO'c TCTK Tdng C\lc thO'ng ke TP ThanhphO' TSCD Tai san cO' dinh XDCB X a y dl,l'ng co ban WHO World Health Organisation-T6 chuc y te' the' gioi - d1- , ? DANH Ml)C CAC BANG Danh IDl;IC cac bang Trang Bang 1.1 : S6 cd sd kham chua b~nh cong tu 1966-1971. 1 ? : N guon ~ thu Vlyn. " p h'1 cac ' nam ~ qua .2 : S6 thu BHYT tu 1993-1999 .3 : Ngan sachs\]' nghi~p y te' VN thoi ky 1991-2000 .4 : Thu tu ngu6n thu vi~n phi va BHYT d~ bd sung cho di~u tr! .5 : Phan bd chi tieu y te' theo ngu6n va theo 1ot;ti hlnh kinh te' 1991-1998 .6 : Cd ca'u chuc nang cua chi tieu cong cho y te' theo ngu6n tai chinh tu 1993-1998 .7 :Chi tieu cua BQ Y te' cho cac chudng trlnh y te' 1993-97 .8 :Chi tieu thuong xuyen cho linh v\]'c y te' 1991-1998 .9 : Ty 1~ % nguoi sit d1;1ng d!ch v1;1 khong phai tra gl cho 1 1ffn de'n kham chua b~nh tt;ti cac cd sd y te' cong 1998 .10 : Sit dl;lng dich Vl;l va chi phi y te' cua nhung nguoi tham gia bao hi~m tu 1993-1997 .1 : Ty 1~ cac ngu6n thu theo tdng ngan sach b~nh vi~n.

108 - d2- DANH MlJC cAc HINH VB, so u6 Hlnh ve mnh 1.1 : sa nguoi dan tren 1 giuong b~nh te;ti m9t sci nuoc chau A.1 : T6ng chi tieu cong c(>ng cho y t~ Vi~t nam 1991-1998 .2 : Cac ngu6n tai chinh chi tieu cho y t~ cong c(>ng 1991-98 .3 : Cac ngu6n tai chinh cho y t~ .4 : Thanh phffn kinh t~ cua d6i tu'qng sti' dvng cac cd sd y t~ .5 :sa nguoi dan tren 1 giuong b~nh te;ti m(>t sci nuoc chau A.6 : T6ng chi tieu cong danh cho y t~ tren dffu dan (J cac tinh va GDP tinh tren dffu dan, 1998 .7 : Tinh hinh thu vi~n phi tu 1991-1998 .8 :Sci ngu'oi tham gia BHYT 1993-1998. 81 Hlnh /79~ :Ty dong gop cua BHYT va 1~ vi~n phi vao vi~c cung cffp tai chinh chi tH~u cong c(>ng ve y t~ 1992-98 .10 : Ty 1~ dong gop vi~n phi va BHYT trong t6ng thu cua b~nh vi~n tu 1994-98 .11 : Tham gia BHYT (J m6i nhom .1 : T6 chuc b(> may qm1n 1y tai chinh nha nuoc (J Vi~t nam .2 : M6i quan h~ giua t6 chuc h~ th6ng tai chfnh voi h~ th6ng kho be;tc trong qmin 1y NSNN. y nghia va tinh ca'p thie't cua d~ tai Quan ly Uti chinh b~nh vi~n cong d6ng vai tro quan tr<;>ng trong cong tcic quan ly b~nh vi~n , d~c bi~t Ut t(J.i Vi~t nam trong qua trlnh chuy~n d6i tU' n~ kinh te' ke' ho(J.ch hoa t~p trung sang n~ kinh te' thi tntong c6 slf quan ly cua Nha m.toc theo dinh hu'ong Xa h()i chu nghia. Trong qua trlnh d6i moi cua n~ kinh te' da't nu'oc, hotJ.t d()ng cua cac b~nh vi~n cong trong nhii'ng nam qua da mang ltJ.i ra't nhi~u thanh tlfu cho nganh y te' Vi~t nam.

Nhung cilng chinh trong qua trlnh d6i moi nay va cling do tac d()ng cua n~ kinh te' thi tru'ong nen tai chinh cac b~nh vi~n cong g~p ra't nhi~u kh6 khan d~ c6 th~ hoan thanh sua't sclc nhi~m vv chinh tri cua mlnh la cham s6c sue khoe cho nhan dan. Nghien cuu m()t each t6ng quat nhii'ng va'n v~ d~ ly lu~n. tlt' thlfc ti~n ho(J.t d()ng cua cac b~nh vi~n cong d~ rut ra "mqt sd gild phdp qudn ly t(li chfnh trong cdc b?nh vi?n cong" la va'n d~ cffn thie't. Ml}c dich nghi~ cuu B~nh vi~n tren nguyen tclc la m()t t6 chuc hotJ.t d()ng khong vv lqi, vl v~y cac san ph~m cua b~nh vi~n khong c6 gia ca nhu'ng phai c6 gia thanh, m()t gia thanh th~ slf chu khong mang tinh cha't n-Lra htJ.ch toan, n-Lra bao ca'p nhu' each thu m()t phffn vi~n phi hi~n nay.ch toan du chi phi dfin d~n b~nh vi~n hotJ.

tu do dua de'n vi~c :SU' d1;1ng cac phu'ong ti~n d€ cai tie'n cha't Iu<;1ng trong quy trinh cham soc sue khoe tu khau : Kham - ch~n doan - E>i~u tri. Nhu'ng hi~n nay, co che' quan ly tai chinh cua cac b~nh theo qui dinh cua nha nude thl nU'a h:;tch toan nU'a bao ca'p cho nen d~n de'n tlnh tr:;tng h~u he't ta't ca cac b~nh vi~n nha't la cac b~nh vi~n ldn t:;ti cac thanh pho', tuye'n di~u tri cu6i cling bao g6m ph~n ldn Ia cac b~nh nhan mang cac b~nh kho va cac b~nh nc}ng (J cac tinh chuy€n v~ thie'u hl;lt nghiem tn;mg. Tu nhung ly do neu tren, hQc vien co ky vQng d~ xua't du<;1c giai phap guan ·- ly tai chinh trong cac b~nh cua y te' Vi~t nam la Cong b~ng vi~n cong cua Vi~Lnam va hi~u qua trong vi~c vdi m1;1c tieu co ban cham soc sue khoe cho nhan dan. Do'i ttittng nghien cuu £>6i tu'<;jng nghien cuu cua lu~n an la cong tac quan ly tai chinh cong trong IInh vt;(c y te' noi chung va C\1 th€ la trong cac b~nh vi~n cong.

Ph~m vi nghien cuu Lu~n an gidi h:;tn trlnh bay cong tac quan ly tai chinh trong cac b~nh vi~n cong, d~c bi~t la cac b~nh vi~n trung u'ong, trt;(c thUQC BQ y te'. Phtidng phap nghien cuu SU' d1;1ng phuong phap di~u tra phan tich Tom t~ so'Ii~u tho'ng ke y te', phan tich tlnh hlnh ho:;tt d<)ng tai chinh cua nganh y te' va cua kho'i kham chua b~nh (b~nh vi~n). N()i dung nghien cuu -3- B~ Uti dlt<jc th\]'c hit%n vdi m\JC dich d~ xua"t m()t sa ghli phap quan 1y Uti chfnh a cac bt%nh vit%n cong Vit%t nam nh~m nang cao tfnh hit%u qua va cong b~ng trong cong tac cham s6c sue khoe cho nhan dan ddng th(Ji giai quy€t va"n d~ thi€u h\lt ngan sach cho bt%nh vit%n. NC)i dung nghien cuu cua d~ tai nay t~p trung ma"y va"n d~ sau: Co sa 1y 1u~n v~ tai chfnh cong va quan 1y tai chfnh trong cac bt%nh vit%n cong cua Vit%t nam.

Th\]'c tr~ng sll' d\lng ngudn 1\]'c cua nganh y t€ va chfnh sach tai chfnh ap d\lng hit%n hanh trong cac bt%nh vit%n cong. f)~ xua"t m()t sa giai phap nh~m nang cao hit%u qua quan 1y tai chfnh a cac bt%nh vit%n cong Vit%t nam. Nhiing dong gop m8i ciia lu~n an - Phat tri€n ht% thang 1y 1u~n v~ ap d\lng cac nguyen tifc co ban v~ tai chfnh cong trong cac bt%nh vit%n, tu khi c6 thu them vit%n phi cac bt%nh vit%n du'<Jc x€p 1o~i vao "cac don vis\]' nghit%p c6 thu ". - Ki€n nghi v~ phu'ong ph" phan b6 ngu6n 1\]'c trong nganh y t€ sao cH tang cu'CJng tfnh hit%u qua v yt€.

I - Bua ra giai phap d€ t~o ngu6n ngan sach h<Jp 1y cho cac bt%nh vit%n d€ , .£ ghlm thi€u h\lt, tang muc ph\JC V\1 vdi m\JC dfch bt%nh vit%n vua CO kha nang hit%n d~i h6a ky thu~ y khoa vua tung bu'dc nang cao d(Ji sang nhan vien y ( t€ ,nang cao y due trong cac co sa y t€.