Luận văn: Giải pháp phát triển tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại BIDV Đông Sài Gòn

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp phát triển tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh ngân hàng đầu tư và phát triển Đông Sài Gòn.

• Tác giả: Mai Thị Lệ Oanh
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Thị Nhung
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Đông Sài Gòn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng biểu
• Danh mục các biểu đồ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Cơ sở lý luận về tín dụng
• 1.1.1. Bản chất của tín dụng
• 1.1.2. Chức năng của tín dụng
• 1.1.2.1. Tập trung và phân phối lại vốn cho nền kinh tế
• 1.1.2.2. Tiết kiệm khối lượng tiền mặt lưu thông trong nền kinh tế
• 1.1.2.3. Phản ánh và kiểm soát các hoạt động trong nền kinh tế
• 1.1.3. Vai trò của tín dụng
• 1.1.3.1. Thúc đẩy phát triển sản xuất
• 1.1.3.2. Ổn định tiền tệ, giá cả
• 1.1.3.3. Thúc đẩy thị trường tài chính phát triển
• 1.1.3.4. Ổn định đời sống, tạo việc làm, ổn định trật tự xã hội
• 1.1.4. Phân loại tín dụng
• 1.1.4.1. Căn cứ vào thời hạn cho vay
• 1.1.4.2. Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn
• 1.1.4.3. Căn cứ vào đối tượng đi vay
• 1.1.4.4. Căn cứ vào tài sản đảm bảo
• 1.1.4.5. Căn cứ vào đối tượng hoàn trả
• 1.1.4.6. Căn cứ vào chủ thể tham gia quan hệ tín dụng
• 1.1.5. Các sản phẩm tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.5.1. Cho vay đầu tư phát triển
• 1.1.5.2. Cho vay tài trợ vốn lưu động
• 1.1.5.3. Cho vay đồng tài trợ
• 1.1.5.4. Bao thanh toán
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của DNNVV
• 1.2.1. Khái niệm về DNNVV
• 1.2.2. Đặc điểm và vai trò của DNNVV
• 1.2.2.1. Đặc điểm của DNNVV
• 1.2.2.2. Ưu nhược điểm
• 1.2.2.3. Vai trò của DNNVV
• 1.3. Ý nghĩa của việc đẩy mạnh hoạt động cho vay đối với DNNVV
• 1.3.1. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.2. Đối với tổ chức tín dụng
• 1.3.3. Đối với nền kinh tế
• 1.4. Một số chỉ tiêu đánh giá và nhân tố tác động đến sự phát triển tín dụng đối với DNNVV
• 1.4.1. Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển tín dụng đối với DNNVV
• 1.4.2. Các nhân tố tác động đến sự phát triển tín dụng đối với DNNVV
• 1.5. Kinh nghiệm hỗ trợ bằng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV của một số nước trên thế giới
• 1.6. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔNG SÀI GÒN
• 2.1. Thực trạng của các DNNVV Việt Nam hiện nay
• 2.1.1. Sự phát triển về số lượng của các DNNVV
• 2.1.2. Thực trạng về công nghệ
• 2.1.3. Thực trạng về vốn
• 2.2. Hoạt động tín dụng đối với DNNVV của một số ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Tp.Hồ Chí Minh
• 2.2.2. Chi nhánh ngân hàng Đầu tư và Phát triển Tây Sài Gòn
• 2.3. Hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Đông Sài Gòn
• 2.3.1. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của BIDV Đông Sài Gòn
• 2.3.2. Hoạt động kinh doanh của BIDV Đông Sài Gòn giai đoạn 2005-2009
• 2.3.2.1. Tình hình huy động vốn và cho vay giai đoạn 2005-2009
• 2.3.2.2. Kết quả kinh doanh
• 2.3.3. Thực trạng hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại BIDV Đông Sài Gòn
• 2.3.3.1. Quy mô dư nợ cho vay DNNVV
• 2.3.3.2. Cơ cấu dư nợ cho vay đối với DNNVV
• 2.3.3.3. Chất lượng tín dụng
• 2.3.4. Khảo sát ý kiến đánh giá của các DNNVV về quan hệ tín dụng với BIDV Đông Sài Gòn
• 2.4. Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế khả năng phát triển tín dụng đối với DNNVV tại BIDV Đông Sài Gòn
• 2.4.1. Hạn chế và nguyên nhân từ phía ngân hàng
• 2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân từ phía DNNVV
• 2.4.3. Hạn chế và nguyên nhân từ phía các cơ quan chức năng
• 2.4.3.1. Ngân hàng Nhà nước
• 2.4.3.2. Hạn chế và nguyên nhân từ các cơ quan ban ngành khác
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔNG SÀI GÒN
• 3.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về phát triển các DNNVV
• 3.2. Nhóm giải pháp từ BIDV Đông Sài Gòn
• 3.2.1. Thay đổi quan điểm trong phát triển tín dụng
• 3.2.2. Xây dựng chính sách khách hàng riêng đối với DNNVV
• 3.2.2.1. Chính sách về lãi suất và phí
• 3.2.2.2. Chính sách về tài sản đảm bảo
• 3.2.2.3. Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng theo hướng phù hợp với DNNVV tại Việt Nam
• 3.2.2.4. Về nguồn vốn cho vay
• 3.2.2.5. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn và rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ
• 3.2.2.6. Đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng dành cho DNNVV
• 3.2.2.7. Chính sách ưu đãi đối với các sản phẩm bán chéo
• 3.2.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp trong hoạt động tín dụng
• 3.2.3.1. Công tác tuyển dụng, đào tạo
• 3.2.3.2. Chính sách đãi ngộ đối với cán bộ quan hệ khách hàng
• 3.2.3.3. Nâng cao năng lực quản trị điều hành, kiểm soát rủi ro trong công tác tín dụng
• 3.2.3.4. Tăng cường công tác tiếp thị, quảng bá sản phẩm, thương hiệu và chăm sóc khách hàng
• 3.2.3.5. Thành lập bộ phận thu thập, xử lý thông tin và bộ phận chuyên phục vụ DNNVV
• 3.2.3.6. Phát triển mạng lưới
• 3.3. Nhóm giải pháp đối với DNNVV
• 3.3.1. Thay đổi quan điểm trong việc tiếp cận các nguồn vốn
• 3.3.2. Chú trọng công tác đào tạo, thu hút nguồn nhân lực có chuyên môn cao
• 3.3.3. Khai thác triệt để lợi ích của các kênh thông tin, đặc biệt là Internet
• 3.3.4. Tích cực tham gia các hiệp hội, tổ chức, liên doanh liên kết giữa các doanh nghiệp
• 3.3.5. Tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính hiện đại
• 3.3.6. Tuân thủ pháp luật và quy định của Nhà nước
• 3.4. Đối với các cơ quan chức năng
• 3.4.1. Ngân hàng Nhà nước
• 3.4.2. Các cơ quan, ban ngành, tổ chức đoàn thể khác
• 3.5. Tóm tắt chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, việc tiếp cận tín dụng vẫn gặp nhiều khó khăn. Ngân hàng Đông Sài Gòn cần có những giải pháp cụ thể để phát triển tín dụng cho nhóm doanh nghiệp này.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

DNNVV tại Việt Nam có đặc điểm là quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển và mở rộng sản xuất.

1.2. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV

Tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng giúp DNNVV duy trì hoạt động sản xuất, cải tiến công nghệ và mở rộng quy mô. Ngân hàng Đông Sài Gòn cần phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.

II. Thách thức trong phát triển tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng DNNVV vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận tín dụng. Các yếu tố như thiếu tài sản đảm bảo, quy trình vay vốn phức tạp và lãi suất cao là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu tài sản đảm bảo trong vay vốn

Nhiều DNNVV không có đủ tài sản đảm bảo để vay vốn, dẫn đến việc ngân hàng từ chối cấp tín dụng. Điều này cần được giải quyết bằng cách xây dựng các chính sách tín dụng linh hoạt hơn.

2.2. Quy trình vay vốn phức tạp và thời gian dài

Quy trình vay vốn hiện tại thường phức tạp và mất nhiều thời gian, khiến DNNVV khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn kịp thời. Ngân hàng Đông Sài Gòn cần đơn giản hóa quy trình này.

III. Giải pháp phát triển tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng Đông Sài Gòn

Để phát triển tín dụng cho DNNVV, ngân hàng Đông Sài Gòn cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường khả năng tiếp cận vốn mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt

Ngân hàng cần xây dựng các chính sách tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của DNNVV. Điều này bao gồm việc điều chỉnh lãi suất và thời gian vay.

3.2. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn

Đơn giản hóa thủ tục vay vốn sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn. Ngân hàng cần cải tiến quy trình và giảm thiểu giấy tờ cần thiết.

3.3. Tăng cường hỗ trợ tư vấn cho doanh nghiệp

Ngân hàng Đông Sài Gòn cần cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính cho DNNVV, giúp họ hiểu rõ hơn về các sản phẩm tín dụng và cách thức tiếp cận vốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng Đông Sài Gòn

Nghiên cứu thực tiễn tại ngân hàng Đông Sài Gòn cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển tín dụng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sự hài lòng của khách hàng tăng lên và tỷ lệ cho vay thành công cũng cải thiện.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng chính sách tín dụng mới

Việc áp dụng chính sách tín dụng mới đã giúp tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV, từ đó thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh của họ.

4.2. Đánh giá từ phía doanh nghiệp

Nhiều DNNVV đã phản hồi tích cực về sự hỗ trợ của ngân hàng trong việc tiếp cận tín dụng, cho thấy sự cần thiết của các giải pháp đã được triển khai.

V. Kết luận và tương lai của tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tín dụng cho DNNVV tại ngân hàng Đông Sài Gòn có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải tiến và đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp.

5.1. Tương lai của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV

Trong tương lai, ngân hàng cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm tín dụng mới, phù hợp với xu hướng thị trường và nhu cầu của DNNVV.

5.2. Đề xuất các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận tín dụng, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò là động lực then chốt của nền kinh tế Việt Nam khi chiếm tới 97% tổng số 524.200 doanh nghiệp đăng ký trên cả nước, huy động hơn 3 triệu tỷ đồng vốn đăng ký và giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Mặc dù sở hữu tính linh hoạt cao và khả năng thích ứng nhanh với thị trường, phần lớn các đơn vị này vẫn đối mặt với rào cản nghiêm trọng về năng lực tài chính và công nghệ sản xuất, trong đó hơn 70% máy móc thiết bị được chế tạo từ những năm 1970 và 52% thuộc diện lạc hậu. Theo số liệu khảo sát từ các cơ quan quản lý, chỉ có khoảng 32,38% số lượng DNNVV tiếp cận được nguồn vốn tín dụng chính thức từ các ngân hàng thương mại, 35,25% gặp nhiều khó khăn và phần còn lại hoàn toàn không thể tiếp cận nguồn vốn vay.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để khai thông dòng vốn tín dụng ngân hàng an toàn, hiệu quả cho khối doanh nghiệp này trong bối cảnh các tổ chức tín dụng còn e ngại rủi ro nợ xấu. Mục tiêu của đề tài là đánh giá toàn diện thực trạng cấp tín dụng đối với DNNVV tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Đông Sài Gòn (BIDV Đông Sài Gòn) giai đoạn 2005-2009, so sánh đối chuẩn với một số ngân hàng thương mại trên cùng địa bàn, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm phát triển quy mô tín dụng song hành cùng kiểm soát rủi ro.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cấp tín dụng cho khách hàng DNNVV tại BIDV Đông Sài Gòn tại khu vực cửa ngõ phía Đông Thành phố Hồ Chí Minh xuyên suốt 5 năm từ năm 2005 đến năm 2009. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học và giải pháp thực tiễn giúp chi nhánh tái cơ cấu danh mục cho vay, nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, đưa quy mô dư nợ DNNVV từ mức 124 tỷ đồng năm 2009 tăng trưởng bền vững, đồng thời duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức an toàn 1%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế tài chính cốt lõi: Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry Theory) và Lý thuyết trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory). Trong quan hệ tín dụng ngân hàng, sự bất đối xứng thông tin giữa bên cho vay và bên đi vay dẫn đến hiện tượng lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức, buộc các tổ chức tín dụng phải thiết lập các rào cản kỹ thuật khắt khe về tài sản bảo đảm và xếp hạng tín nhiệm. Khung phân tích của luận văn vận dụng các quy định pháp lý tại Luật các tổ chức tín dụng năm 2004 và Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV, xác định các tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo quy mô vốn dưới 20 tỷ đến 100 tỷ đồng và số lượng lao động từ 10 đến 300 người.

Bốn khái niệm then chốt được làm rõ bao gồm: tín dụng ngân hàng, tài sản bảo đảm, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và các sản phẩm tài trợ vốn lưu động kết hợp cho vay trung dài hạn. Bên cạnh đó, luận văn tổng hợp kinh nghiệm hỗ trợ tín dụng quốc tế từ mô hình Ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ của Mỹ, chương trình cho vay cải tiến quản lý không cần tài sản thế chấp Marukei của Nhật Bản, cùng chính sách quy định bắt buộc các ngân hàng thương mại dành tối thiểu 20% tổng dư nợ cho vay DNNVV tại Indonesia nhằm đúc kết bài học thích ứng cho hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng thường niên giai đoạn 2005-2009 của BIDV Đông Sài Gòn, BIDV Tây Sài Gòn và Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội Thành phố Hồ Chí Minh, kết hợp niên giám thống kê từ Cục Phát triển doanh nghiệp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra bảng hỏi và phỏng vấn sâu.

Cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 49 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có dư nợ vay vốn tại chi nhánh cùng 17 cán bộ quan hệ khách hàng trực tiếp quản lý hồ sơ tín dụng. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện kết hợp phân tầng theo các nhóm ngành nghề chính như công nghiệp chế biến, xây dựng, thương mại và dịch vụ. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh chuỗi thời gian liên năm là nhằm phản ánh khách quan xu hướng biến động của quy mô, cơ cấu và chất lượng tín dụng trong giai đoạn 5 năm nghiên cứu, đồng thời phát hiện chính xác các điểm nghẽn về thủ tục hành chính, mức lãi suất và yêu cầu tài sản thế chấp từ góc nhìn hai chiều của cả ngân hàng lẫn khách hàng vay.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2005-2009 cho thấy quy mô tín dụng đối với DNNVV tại BIDV Đông Sài Gòn có sự gia tăng về giá trị tuyệt đối nhưng tỷ trọng lại suy giảm trong tổng danh mục cho vay. Dư nợ cho vay DNNVV tăng từ 48 tỷ đồng năm 2005 lên 124 tỷ đồng năm 2009, đạt mức tăng trưởng 158,3% với số lượng khách hàng mở rộng từ 16 lên 49 doanh nghiệp, dư nợ bình quân đạt khoảng 2,53 tỷ đồng trên mỗi khách hàng. Tuy nhiên, tỷ trọng dư nợ DNNVV trên tổng dư nợ toàn chi nhánh lại sụt giảm liên tục từ mức 15,34% năm 2005 xuống 19,28% năm 2007 và rơi xuống mức 11,81% vào năm 2009.

Cơ cấu kỳ hạn cho vay bộc lộ sự lệch pha nghiêm trọng khi tín dụng ngắn hạn tài trợ vốn lưu động chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 96% (tương đương 119 tỷ đồng) vào năm 2009, trong khi dư nợ trung và dài hạn giảm mạnh từ 23% năm 2005 xuống chỉ còn 4% (khoảng 5 tỷ đồng) năm 2009. Về cơ cấu ngành nghề, dòng vốn tập trung chủ yếu vào ngành công nghiệp chế biến chiếm 29% và xây dựng chiếm 33% tổng dư nợ DNNVV. Tỷ lệ cho vay có tài sản bảo đảm bằng bất động sản chiếm tới 82% (102 tỷ đồng) vào năm 2009, trong khi cho vay không có tài sản thế chấp chỉ chiếm khiêm tốn 18%.

Chất lượng tín dụng ghi nhận sự chuyển dịch lớn khi áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ mới từ năm 2007: dư nợ nhóm I (nợ đủ tiêu chuẩn) của DNNVV giảm mạnh từ 92% năm 2005 xuống còn 19% năm 2009, trong khi dư nợ nhóm II (nợ cần chú ý) tăng vọt từ 8% lên 79% (đạt 98 tỷ đồng). Mặc dù vậy, chi nhánh đã kiểm soát rất tốt rủi ro mất vốn khi tỷ lệ nợ quá hạn của nhóm khách hàng DNNVV giảm sâu từ 4,38% năm 2005 xuống chỉ còn 0,16% vào năm 2009.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả trực quan các biến động trên thông qua Biểu đồ cột biểu diễn tương quan giữa tổng dư nợ và dư nợ DNNVV, kết hợp cùng Bảng phân tích cơ cấu nợ theo nhóm xếp hạng nội bộ, bức tranh kinh doanh cho thấy sự thận trọng quá mức của ngân hàng. Nguyên nhân chính khiến tỷ trọng dư nợ DNNVV sụt giảm bắt nguồn từ chính sách ưu tiên tập trung nguồn vốn cho các tổng công ty, tập đoàn lớn và các dự án bất động sản, thủy điện thông qua phương thức đồng tài trợ. Bên cạnh đó, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ mới áp dụng tiêu chí chấm điểm định lượng tài chính rất khắt khe dựa trên doanh thu và lợi nhuận quá khứ, khiến phần lớn DNNVV bị hạ bậc xếp hạng trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế 2008-2009 dù rủi ro thực tế không cao.

So sánh với các đơn vị cùng thời kỳ, sự phát triển tín dụng DNNVV tại BIDV Đông Sài Gòn còn rất hạn chế. Chi nhánh BIDV Tây Sài Gòn đã phát triển dư nợ DNNVV đạt 1.141 tỷ đồng năm 2009, chiếm tỷ trọng 43% tổng dư nợ cho vay với 146 khách hàng. Tương tự, Chi nhánh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội Thành phố Hồ Chí Minh đạt dư nợ 1.085 tỷ đồng, chiếm 51% tổng dư nợ với 1.168 doanh nghiệp. Điều này phản ánh BIDV Đông Sài Gòn chưa tận dụng hiệu quả lợi thế địa bàn kinh tế năng động với hơn 30.000 doanh nghiệp thành lập mới mỗi năm, đồng thời cho thấy đội ngũ cán bộ quan hệ khách hàng bình quân quản lý 62 tỷ đồng dư nợ nhưng chủ yếu dồn sức cho phân khúc khách hàng lớn thay vì mở rộng mạng lưới bán lẻ phân tán rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, hệ thống giải pháp phát triển tín dụng DNNVV được đề xuất gồm bốn nhóm hành động cụ thể:

Thứ nhất, tái cấu trúc chính sách tài sản bảo đảm và phát triển sản phẩm tín dụng đặc thù do Ban Giám đốc và Phòng Quản lý Tín dụng BIDV Đông Sài Gòn thực hiện. Chi nhánh cần chủ động nâng tỷ trọng cho vay không có tài sản bảo đảm bằng bất động sản lên mức 25% đến 30% tổng dư nợ DNNVV trong giai đoạn 2011-2013, chuyển đổi sang phương thức cấp tín dụng dựa trên thẩm định dòng tiền luân chuyển qua tài khoản, bảo đảm bằng khoản phải thu và hàng hóa luân chuyển; đồng thời triển khai mạnh mẽ sản phẩm bao thanh toán và cho vay thấu chi phục vụ vốn lưu động nhanh.

Thứ hai, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và tối ưu hóa quy trình thẩm định do Khối Quản trị Rủi ro hội sở phối hợp chi nhánh triển khai từ quý I năm 2011. Cần điều chỉnh gia tăng tỷ trọng chấm điểm các yếu tố phi tài chính như kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp, tính khả thi của phương án kinh doanh và lịch sử thanh khoản lên 40-50% tổng điểm đánh giá; đơn giản hóa hồ sơ vay vốn nhằm rút ngắn thời gian xử lý phê duyệt từ 7-10 ngày xuống còn tối đa 3-5 ngày làm việc.

Thứ ba, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tín dụng do Phòng Tổ chức Cán bộ thực hiện thường niên. Cần bổ sung số lượng cán bộ quan hệ khách hàng chuyên trách mảng DNNVV từ 17 người lên 30 người, duy trì định mức quản lý dư nợ bình quân ở mức an toàn khoảng 25-30 tỷ đồng trên mỗi cán bộ, đồng thời thiết lập cơ chế khoán kinh doanh linh hoạt gắn liền thu nhập với số lượng khách hàng mới phát triển.

Thứ tư, tăng cường liên kết thể chế và cơ chế bảo lãnh do Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan ban ngành Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì. Cần đẩy nhanh tiến độ đưa Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV đi vào hoạt động thực chất với tỷ lệ bảo lãnh vốn vay từ 50% đến 70% giá trị dự án khả thi, kết hợp tổ chức các hội nghị kết nối ngân hàng - doanh nghiệp định kỳ hàng quý nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục pháp lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn và lý luận cao, là tài liệu tham khảo hữu ích cho bốn nhóm đối tượng chính sau:

Một là ban lãnh đạo và chuyên viên tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Giúp tiếp cận mô hình đánh giá rủi ro, bài học kinh nghiệm về quản trị kỳ hạn cho vay và chiến lược phân tán rủi ro danh mục tín dụng từ phân khúc khách hàng doanh nghiệp lớn sang nhóm doanh nghiệp bán lẻ quy mô nhỏ.

Hai là ban giám đốc và các chuyên gia quản trị tài chính tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Giúp thấu hiểu các tiêu chí thẩm định tín dụng, khẩu vị rủi ro và các chỉ số tài chính trọng yếu mà ngân hàng thương mại quan tâm, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống sổ sách kế toán, minh bạch dòng tiền và xây dựng phương án kinh doanh khả thi nhằm tăng tỷ lệ giải ngân thành công.

Ba là các cơ quan hoạch định chính sách kinh tế tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Cung cấp nguồn cứ liệu thực tế về các rào cản tiếp cận vốn tại địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam, làm cơ sở thực tiễn để ban hành các cơ chế bảo lãnh tín dụng, gói bù lãi suất và khung khổ pháp lý cho hoạt động bao thanh toán.

Bốn là các học viên cao học, giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, quy trình phân tích chuỗi dữ liệu tín dụng 5 năm và khung lý thuyết đánh giá chất lượng tín dụng theo chuẩn mực quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân nào dẫn đến việc sụt giảm tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV tại BIDV Đông Sài Gòn giai đoạn 2005-2009? Sự sụt giảm từ 15,34% năm 2005 xuống 11,81% năm 2009 xuất phát từ định hướng chiến lược tập trung nguồn vốn cho các doanh nghiệp lớn và dự án xây dựng, thủy điện. Thêm vào đó, việc áp dụng hệ thống chấm điểm xếp hạng nội bộ mới từ năm 2007 với tiêu chí lợi nhuận khắt khe đã làm giảm số lượng DNNVV đủ tiêu chuẩn giải ngân.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần đáp ứng điều kiện gì để tiếp cận khoản vay tín chấp tại ngân hàng? Doanh nghiệp cần duy trì dòng tiền kinh doanh ổn định, lịch sử trả nợ tốt không có nợ quá hạn và cam kết chuyển toàn bộ doanh thu bán hàng về tài khoản mở tại ngân hàng. Thực tế tại chi nhánh cho thấy việc quản lý chặt chẽ dòng tiền thanh toán qua ngân hàng đã giúp nâng tỷ trọng cho vay không tài sản thế chấp lên 18% vào năm 2009.

Cơ cấu kỳ hạn cho vay ngắn hạn chiếm 96% tác động như thế nào đến sự phát triển của DNNVV? Tỷ lệ cho vay ngắn hạn 96% chỉ đáp ứng được nhu cầu bổ sung vốn lưu động tạm thời, khiến doanh nghiệp thiếu hụt nguồn vốn trung dài hạn để đầu tư đổi mới công nghệ và mở rộng nhà xưởng. Hạn chế này kìm hãm năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp trong khi hơn 52% máy móc sản xuất đang ở tình trạng lạc hậu.

Sự khác biệt căn bản trong hiệu quả tín dụng DNNVV giữa BIDV Đông Sài Gòn và BIDV Tây Sài Gòn là gì? BIDV Tây Sài Gòn chủ động phát triển phân khúc bán lẻ, đạt quy mô 1.141 tỷ đồng dư nợ DNNVV chiếm 43% tổng dư nợ với 146 khách hàng năm 2009. Ngược lại, BIDV Đông Sài Gòn chỉ đạt 124 tỷ đồng dư nợ DNNVV chiếm 11,81% tổng danh mục với 49 khách hàng do duy trì khẩu vị rủi ro thận trọng.

Làm thế nào để đơn giản hóa thủ tục vay vốn cho DNNVV mà vẫn đảm bảo an toàn tín dụng? Ngân hàng cần thiết lập bộ quy trình thẩm định rút gọn theo mẫu biểu chuẩn hóa, phân quyền phán quyết tín dụng theo hạn mức cho các phòng giao dịch và tăng cường thu thập thông tin hoạt động thực tế thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo tài chính đã kiểm toán.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng đối với DNNVV và tổng kết các bài học kinh nghiệm quốc tế giá trị từ Mỹ, Nhật Bản và Indonesia.
• Phân tích sâu sắc thực trạng tăng trưởng dư nợ DNNVV tại BIDV Đông Sài Gòn đạt 124 tỷ đồng năm 2009, đồng thời chỉ rõ sự mất cân đối khi tỷ trọng danh mục giảm xuống 11,81% và vốn ngắn hạn chiếm tới 96%.
• Đánh giá khách quan chất lượng tín dụng theo hệ thống xếp hạng nội bộ, khẳng định chi nhánh kiểm soát an toàn tỷ lệ nợ quá hạn ở mức thấp 0,16%.
• Hoàn thiện hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao về đổi mới chính sách tài sản bảo đảm, cải cách quy trình xếp hạng, nâng cao năng lực cán bộ và mở rộng quỹ bảo lãnh tín dụng.
• Đề ra lộ trình hành động thiết thực cho giai đoạn 2011-2015 nhằm nâng cao tỷ trọng tín dụng DNNVV lên mức 25-30% tổng danh mục tài trợ.

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh và nắm bắt trọn vẹn tiềm năng tăng trưởng từ khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, các nhà quản trị ngân hàng cùng quý độc giả quan tâm hãy tải toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng chi tiết các mô hình phân tích và bộ giải pháp vào hoạt động thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Cơ sở lý luận về tín dụng 1.1 Bản chất của tín dụng Thuật ngữ “tín dụng” xuất phát từ tiếng Latinh là Credium nghĩa là lòng tin và sự tín nhiệm. Trong quan hệ tín dụng người cho vay tin tưởng nên đã giao tài sản của mình cho người đi vay sử dụng trong một khoảng thời gian đã thỏa thuận và tin rằng người đi vay sẽ hoàn trả đầy đủ cả vốn gốc lẫn lãi. Song ngày nay khi cho vay, người cho vay không chỉ dựa vào lòng tin mà còn dựa vào những điều kiện khác như: tài sản đảm bảo nợ vay, mục đích sử dụng vốn vay, khả năng hoàn trả của người vay,… Theo phương diện khoa học thì có nhiều khái niệm về tín dụng:  Hiểu theo nghĩa hẹp: Tín dụng là quan hệ vay mượn và sử dụng vốn lẫn nhau giữa người đi vay và người cho vay trong thời gian nhất định theo nguyên tắc có hoàn trả vốn và lãi.  Hiểu theo nghĩa rộng: Tín dụng là sự vận động vốn, điều tiết vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu, đáp ứng nhu cầu vốn trong nền kinh tế.

Hoạt động tín dụng thường được chia làm ba giai đoạn sau: - Giai đoạn cấp tín dụng: là giai đoạn người cho vay chuyển giao vốn tín dụng cho người đi vay dưới hình thức bằng tiền hoặc hiện vật. - Giai đoạn chuyển giao vốn tín dụng: đây là giai đoạn bên đi vay sử dụng vốn vay vào mục đích kinh doanh, tiêu dùng hoặc các nhu cầu giao dịch khác như đã thỏa thuận với bên cho vay. - Giai đoạn hoàn trả tín dụng: là giai đoạn bên vay hoàn trả vốn gốc và lãi cho người cho vay khi đến hạn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Từ những vấn đề nêu trên có thể rút ra những đặc điểm của tín dụng như sau:  Tín dụng thể hiện sự chuyển giao vốn dưới hình thức tiền tệ hoặc tài sản từ người cho vay sang người đi vay.

Sự chuyển giao này thể hiện sự thoả thuận về việc ứng trước tiền vay.  Sự chuyển giao vốn chỉ mang hình thức tạm thời bởi đây là sự chuyển giao quyền sử dụng vốn mà không thay đổi quyền sở hữu vốn của người cho vay.  Tín dụng bao giờ cũng có thời hạn và phải được hoàn trả, nghĩa là sau một thời gian nhất định thì bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay số tiền lớn hơn số tiền họ vay ban đầu, khoản chênh lệch đó gọi là lợi tức tín dụng hay gọi là “tiền lãi”. Tiền lãi chính là giá của khoản vay, điều này cho thấy giá trị tín dụng không những được bảo tồn mà còn được nâng cao nhờ lợi tức tín dụng.

Theo Luật các tổ chức tín dụng đã được sửa đổi bổ sung năm 2004 thì: “Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng nguồn vốn tự có, nguồn vốn huy động để cấp tín dụng”. “Cấp tín dụng là việc các tổ chức tín dụng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác”.2 Chức năng của tín dụng 1.1 Tập trung và phân phối lại vốn cho nền kinh tế Đây là chức năng cơ bản của tín dụng, tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ là hai mặt thống nhất của hoạt động tín dụng được thực hiện trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Trong khâu tập trung, tín dụng huy động, tập hợp những nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội, còn ở khâu phân phối lại vốn tiền tệ tín dụng là nơi đáp ứng nhu cầu vốn cho doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, cá nhân và cả ngân sách hoạt động của Nhà nước. Quá trình tập trung và phân phối vốn tín dụng được tiến hành theo hai cách: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13  Trực tiếp: Vốn sẽ được điều tiết từ chủ thể thừa vốn sang chủ thể thiếu vốn như mua bán chịu hàng hoá giữa các doanh nghiệp, cá nhân hoặc các doanh nghiệp hay nhà nước tự huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu, công trái trên thị trường.

 Gián tiếp: Vốn tín dụng chuyển từ nơi thừa sang nơi thiếu chủ yếu được thực hiện thông qua hoạt động của các định chế tài chính trung gian như: NHTM, công ty tài chính, quỹ tín dụng, quỹ hỗ tương, hiệp hội tín dụng,… Như vậy, thông qua chức năng tập trung và phân phối lại nguồn vốn trong nền kinh tế, tín dụng được xem như là sợi dây kết nối giữa cung và cầu vốn tiền tệ, tạo điều kiện thuận lợi cho chủ thể thừa tiền và chủ thể thiếu tiền gặp gỡ nhau và đạt được mục đích của mỗi bên, nhờ đó mà tín dụng đã trực tiếp tham gia điều tiết vốn giúp cho tiền tệ lưu thông mang lại hiệu quả cho nền kinh tế, tránh tình trạng thiếu hụt hay thừa tiền.2 Tiết kiệm khối lượng tiền mặt lưu thông trong nền kinh tế Thông qua hoạt động tín dụng tạo điều kiện xuất hiện lần lượt các công cụ như kỳ phiếu thương mại, hối phiếu, kỳ phiếu ngân hàng, séc, cho đến những công cụ thanh toán hiện đại như thẻ tín dụng, thẻ thanh toán, đã cho phép tiết kiệm khối lượng tiền mặt lưu thông. Bên cạnh đó, thông qua hoạt động tín dụng còn cho phép huy động vốn bằng cách phát hành các chứng từ có giá như tín phiếu, kỳ phiếu, trái phiếu,… Ngày nay, đa số các quốc gia trên thế giới đã cho phép chuyển nhượng kỳ phiếu, hối phiếu, trái phiếu góp phần đa dạng các phương tiện thanh toán và hạn chế lượng tiền mặt lưu thông trong nền kinh tế. Hơn nữa, việc huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế và cho vay của các NHTM được thực hiện thông qua tài khoản tại ngân hàng đã góp phần đáng kể vào việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt từ đó góp phần giảm chi phí in ấn tiền, chi phí bảo quản, chi phí vận chuyển, ….3 Phản ánh và kiểm soát các hoạt động trong nền kinh tế Hoạt động tín dụng được xem như bức tranh phản ánh một cách trung thực, toàn diện và sinh động mọi hoạt động cũng như xu hướng biến động trong nền kinh tế. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 Thông qua quá trình tập trung và phân phối vốn, tín dụng phản ánh được nguồn vốn huy động, tốc độ chu chuyển vốn, khả năng khai thác nguồn vốn nhàn rỗi của nền kinh tế.

Bên cạnh đó còn phản ánh các mặt hoạt động khác như hoạt động đầu tư, tích luỹ, tiêu dùng,… từ đó tạo điều kiện cho Nhà nước ban hành chính sách phù hợp giải quyết cân đối, tích luỹ, tiêu dùng, cơ cấu vốn cho nền kinh tế. Trong hoạt động cho vay của các TCTD, để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng, bảo đảm tính an toàn trong cho vay, các TCTD phải luôn theo dõi, kiểm tra, phân tích, đánh giá hoạt động kinh doanh, phản ánh kịp thời tình hình quản lý, sử dụng vốn của khách hàng. Như vậy, với chức năng phản ánh và kiểm soát các hoạt động kinh tế, tín dụng sẽ góp phần giải quyết tình trạng mất cân đối của nền kinh tế bằng những giải pháp khắc phục kịp thời. Tóm lại, tín dụng cần phải được vận dụng như một trong những đòn bẩy kích thích kinh tế không thể thiếu trong quá trình điều tiết kinh tế vĩ mô của Nhà nước.3 Vai trò của tín dụng Trong nền kinh tế thị trường, khi đề cập đến tín dụng, các nhà kinh tế thường đề cập đến vai trò to lớn của nó, vai trò của tín dụng chính là tạo một kênh dẫn vốn từ người tạm thời thừa vốn sang người tạm thời thiếu vốn, với tư cách là người sử dụng cuối cùng.

Kênh dẫn vốn đó được thông thoáng chắc chắn sẽ tạo ra được bốn hệ quả quan trọng: Người cho vay sẽ thu lợi tức, người sử dụng cuối cùng có đủ vốn sản xuất kinh doanh sẽ tạo ra lợi nhuận, nền kinh tế có thêm nhiều sản phẩm và cuối cùng là sẽ tạo ra được nhiều việc làm. Các hệ quả đó, suy cho cùng chính là tạo cho nền kinh tế phát triển ổn định, bền vững.1 Thúc đẩy phát triển sản xuất Trong quá trình sản xuất kinh doanh khi các thành phần kinh tế muốn mở rộng quy mô sản xuất, cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh thì vốn được xem là mối quan tâm hàng đầu. Nếu doanh nghiệp chỉ dùng vốn tự có, vốn từ lợi nhuận giữ lại thì quá trình tích luỹ mất rất nhiều thời gian và như vậy sẽ đánh mất nhiều cơ hội kinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trong khi đó, tín dụng là nơi tập trung phần lớn nguồn vốn nhàn rỗi của nền kinh tế và phân phối lại cho nên kinh tế, đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển, thông qua tín dụng cho phép các thành phần kinh tế huy động được nguồn vốn đáng kể, trong thời gian ngắn với chi phí thấp nhanh chóng đầu tư phát triển sản xuất góp phần đẩy nhanh tốc độ tập trung và tích lũy vốn cho nền kinh tế, đồng thời tạo ra nhiều của cải vật chất cho xã hội.2 Ổn định tiền tệ, giá cả Ngày nay, cơ chế phát hành tiền của nhiều quốc gia đã được thay thế dần việc phát hành tiền mặt bằng các nghiệp vụ tái chiết khấu, tái cấp vốn giữa ngân hàng trung ương với các NHTM.

Ngân hàng trung ương thông qua các công cụ điều tiết vĩ mô như dự trữ bắt buộc, lãi suất tái chiết khấu, thị trường mở,… nhằm tác động đến khả năng cấp tín dụng của các NHTM, quyết định việc tăng hay giảm dư nợ cho vay của các ngân hàng đối với nền kinh tế từ đó tác dụng điều tiết lượng tiền lưu thông. Việc điều tiết tiền tệ lưu thông sẽ góp phần cân đối quan hệ tiền – hàng và như vậy sẽ ổn định tiền tệ và giá cả trong nền kinh tế.3 Thúc đẩy thị trường tài chính phát triển Thông qua hoạt động tín dụng đã cho ra đời kỳ phiếu thương mại, kỳ phiếu ngân hàng, trái phiếu, công trái và các chứng từ có giá khác,… đã cung cấp lượng hàng hóa đa dạng cho thị trường tài chính. Như vậy, tín dụng thúc đẩy thị trường tài chính ra đời và phát triển, điều tiết cung cầu vốn trong nền kinh tế, có thể nói thị trường tài chính là sự phát triển ở bậc cao của các quan hệ tín dụng trong nền kinh tế thị trường.4 Ổn định đời sống, tạo việc làm, ổn định trật tự xã hội.