CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 1.Khái quát chung về thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp 1. Khái niệm và các loại thị trường của doanh nghiệp 1. Khái niệm thị trường của doanh nghiệp a. Khái niệm thị trường, ở góc độ của một nền kinh tế Thị trường là nơi diễn ra hoạt động trao đổi, mua bán các hàng hóa hay dịch vụ, hàng hóa bao gồm cả hàng hóa hữu hình và hàng hóa vô hình.
Thị trường được hình dung là cái chợ, nơi mà người ta tụ họp nhau lại để tiến hành các giao dịch trao đổi về hàng hóa. Tuy nhiên, cách mô tả như vậy thì chưa bao quát được hết vì nó chỉ nhấn mạnh đến tính chất địa lý, không gian của thị trường và chỉ thích hợp với những nơi mà các quan hệ thị trường chưa phát triển. Theo nghĩa hiện đại hơn:” Thị trường là nơi người và người mua gặp gỡ nhau, thương lượng , trao đổi về giá cả hàng hóa. Theo nhà Kinh tế học Samuelson: “Thị trường là một quá trình trong đó người mua và người bán cùng một thứ hàng hoá tác động qua lại với nhau để xác định giá cả và số lượng hàng hoá”.
Theo Davidbegg: “Thị trường là sự biểu hiện thu gọn của quá trình thông qua các quyết định của các gia đình về tiêu dùng mặt hàng nào, các quyết định của công ty về sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và cho ai, đều dung hoà bằng sự điều chỉnh giá cả”. Như vậy, quan niệm về thị trường ngày nay đã nêu một cách đầy đủ hơn và chính xác hơn, làm rõ được bản chất thị trường. Thị trường không chỉ bao gồm các mối quan hệ mà còn bao gồm các tiền đề cho các mối quan hệ và hành vi mua bán. Khái niệm thị trường dưới góc độ doanh nghiệp Mỗi doanh nghiệp muốn có chỗ đứng trên thị trường, thì phải hiểu được mình đang kinh doanh gì? Thị trường mình hướng tới đâu? Tập khách hàng như thế nào? Họ có nhu cầu gì? Vậy hiểu thị trường là gì ? khái niệm " thị trường " đã xuất hiện khá lâu, ngày càng được sử dụng rộng rãi và quen thuộc.
Cho đến nay tồn tại rất nhiều khái niệm khác nhau về thị trường tuỳ theo mục đích nghiên cứu và cách tiếp cận. Ở đây chỉ xem xét thị trường dưới góc độ kinh tế - Dưới góc độ vĩ mô :” Thị trường là tổng hợp các điều kiện để thực hiện sản phẩm trong nền kinh tế thị trường và phân công lao động xã hội”. - Dưới góc độ vi mô : “Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua bán trao đổi hàng hoá - dịch vụ”. Các loại thị trường của doanh nghiệp Hiện nay rất nhiều cách thức được sử dụng để phân loại thị trường của doanh nghiệp.
Tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu để đưa ra các tiêu thức phân loại thị trường. Thị trường đầu vào: Đó là thị trường liên quan đến nguồn cung cấp các yếu tố kinh doanh của doanh nghiệp. Gồm có 3 yếu tố cơ bản: sản phẩm, đại lý và người cung cấp * Theo tiêu thức địa lý: - Nguồn cung cấp trong nước(nội điạ) - Nguồn cung cấp ngoài nước(thị trường quốc tế) * Theo tiêu thức sản phẩm - Thị trường hàng hoá và dịch vụ - Thị trường vốn(nguồn vốn) - Thị trường lao động(loại lao động mà doanh nghiệp cần sử dụng) * Theo tiêu thức nguồn cung cấp: Luan van 7 Các nhóm hàng, cá nhân người cung cấp sản phẩm, hàng hoá có liên quan đến các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp. Việc nghiên cứu thị trường đầu vào là rất quan trọng và đặc biệt có ý nghĩa đối với sự ổn định và hiệu quả của nguồn cung cấp hàng hoá dịch vụ cho doanh nghiệp cũng như khả năng hạ giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp.
Thị trường đầu ra (Thị trường tiêu thụ): Thị trường đầu ra liên quan đến mục tiêu marketing đó là giải quyết vấn đề tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Đặc điểm và tính chất của thị trường đầu ra là cơ sở để doanh nghiệp đưa ra những chiến lược, công cụ để điều khiển tiêu thụ sản phẩm. Để mô tả thị trường có 3 tiêu thức sau đây: * Theo tiêu thức sản phẩm: Với tiêu thức này doanh nghiệp xác định được ngành hàng hay nhóm khách hàng mà họ kinh doanh, bán ra trên thị trường. * Thị trường tiêu thụ theo tiêu thức địa lý: Theo tiêu thức này doanh nghiệp xác định được khu vực địa lý mà họ hướng tới, theo mức độ rộng hẹp có thể phân ra - Thị trường nước ngoài - Thị trường trong nước.
*Theo tiêu thức khách hàng với nhu cầu của họ Theo tiêu thức này doanh nghiệp, doanh nghiệp có thể mô tả thị trường theo các nhóm khách hàng mà họ hướng tới nhằm thoải mãn nhu cầu khách hàng, có hai loại khách hàng là khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng. Theo lý thuyết thì tất cả những người tham gia mua hàng thì đều có thể trở thành khách hàng của doanh nghiệp và tạo nên thị trường của doanh nghiệp đó. Khái niệm và phân loại thị trường tiêu thụ của doanh nghiệp 1. Khái niệm thị trường tiêu thụ của doanh nghiệp Trong cơ chế thị trường nước ta hiện nay để đảm bảo sản xuất kinh doanh có hiệu quả trước tiên doanh nghiệp phải xây dựng cho mình chiến lược kinh doanh hợp lý, sản xuất phải gắn liền với thị trường, bởi thị trường quyết định doanh nghiệp sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai, số lượng là bao nhiêu…Thị trường quyết định quá trình sản xuất và tái sản xuất của doanh nghiệp.
Dựa vào văn cứ phân chia khác nhau có thể chia thành các loại thị trường khác nhau. Đối với doanh nghiệp, căn cứ vào mục đích sử dụng, thị trường của doanh nghiệp bao gồm: thị trường đầu vào, thị trường đầu ra. Thị trường đầu vào liên quan tới các khả năng và các yếu tố ảnh hưởng tới nguồn cung cấp đầu vào của doanh nghiệp. Thị trường đầu ra của doanh nghiệp chính là thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp.
Thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp là nơi có sự tham gia của các khách hàng và doanh nghiệp, thông qua đó phản ánh tình hình cung cầu của những loại hàng hóa mà doanh nghiệp sản xuất ra. Phân loại thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp Việc phân loại thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp khá tương tự với cách phân loại thị trường nói chung, sau đây là một số cách phân loại chủ yếu: + Căn cứ vào quan hệ mua bán giữa các quốc gia - Thị trường ở trong nước: Thị trường ở trong nước là nơi bên mua trao đổi hàng hóa dịch vụ với bên bán trong phạm vi một quốc gia, các hoạt động mua bán được trao đổi bằng đồng tiền quốc gia đó, chỉ có liên quan đến đền kinh tế, luật pháp hay chính trị của một nước Luan van 9 - Thị trường ở nước ngoài: Thị trường ở nước ngoài là nơi bên mua trao đổi hàng hóa dịch vụ với bên bán giữa các quốc gia với nhau, và được trao đổi qua đồng tiền tệ quốc tế. Các quan hệ kinh tế đó ảnh hưởng đến phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Việc phân biệt thị trường trong nước và thị trường nước ngoài không dựa chủ yếu vào biên giới mỗi nước, mà căn cứ theo phương thức thanh toán và loại giá áp dụng.
+ Căn cứ theo đặc điểm thị trường Theo đặc điểm thị trường, chúng ta có thể chia thị trường thành thị trường bán buôn, thị trường bán lẻ. - Thị trường bán buôn: Là thị trường trong đó người bán bán hàng cho những người trung gian, để họ tiếp tục chuyển bán. Đặc điểm của bán buôn bán với số lượng lớn,hàng hóa sau khi bán vẫn nằm trong khâu lưu thông chưa đến tận tay người tiêu dùng. Ưu điểm: Thu hồi được vốn nhanh, có điều kiện nhanh chóng đổi mới hoạt động ngành kinh doanh.
Nhược điểm không trực tiếp tiếp xúc với người tiêu dùng, nên khả năng nắm bắt thông tin, nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng còn chậm. Bán buôn có hai hình thức: Đó là nhà sản xuất bán cho doanh nghiệp thương mại, buôn bán giữa các doanh nghiệp thương mại. Để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm các nhà sản xuất không những nghiên cứu về tâm lý tiêu dùng, hành vi người tiêu dùng mà còn nghiên cứu vấn đề khác như làm sao để bán hàng thuận tiện, như bán online, bán hàng qua email, bán hàng qua hội chợ, bán hàng trả góp… - Thị trường bán lẻ Đó là thị trường người bán bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, thỏa mãn nhu cầu cá nhân. Luan van 10 Đặc điểm của thị trường này là thường bán với khối lượng nhỏ, chủng loại phong phú, hàng bán sau khi đi vào tiêu dùng cá nhân tức là đã được xã hội thừa nhận.
Với thị trường bán lẻ này người bán có thể trực tiếp tiếp xúc với khách hàng, nên khả năng nắm rõ tâm lý, nhu cầu khách hàng cao. Tuy nhiên khả năng thu hồi vốn chậm + Căn cứ vào thị trường hàng hóa – dịch vụ - Thị trường dịch vụ: Là thịt trường trao đổi các loại dịch vụ, không có các trung gian phân phối, sử dụng kênh phân phối trực tiếp. - Thị trường hàng hóa: Là thị trường đối tượng trao đổi là hàng hóa, thị trường hàng hóa gồm nhiều bộ phận thị trường khác nhau, trong đó thị trường tư liệu tiêu dùng và thị trường tư liệu sản xuất là điển hình. + Căn cứ vào mức độ cạnh tranh: - Thị trường cạnh tranh hoàn hảo - Thị trường độc quyền - Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo 1.
Cấu trúc bậc thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp Ta có cấu trúc bậc thị trường như sau: - Thị trường tiềm năng là tập hợp những người tiêu dùng thừa nhận có đủ mức độ quan tâm đến một mặt hàng nhất định của thị trường - Thị trường khả hiệu lực: Là tập khách hàng có quan tâm sản phẩm có khả năng chi trả và có đủ điều kiện mua hàng. - Thị trường hữu hiệu: Là tập khách hàng có quan tâm, có đủ điều kiện và có khả năng chi trả, và có khả năng tiếp cận chào hàng. - Thị trường hiện hữu: Là tập hợp khách hàng đang sử dụng sản phẩm của công ty Luan van 11 1. Khái niệm và các tiêu chí đánh giá phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp 1.