CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ NGÀNH CHĂN NUÔI CỦA CÁC NƯỚC THUỘC TPP Giới thiệu chung về TPP 1. Quá trình phát triển và mục tiêu 1. Quá trình phát triển Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương, hay còn được gọi là Hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương ( TPP - viết tắt của Trans-Pacific Strategic Economic Partneship Agreement) có nguồn gốc từ một Hiệp định thương mại tự do ký kết vào ngày 3/6/2005, có hiệu lực từ 28/5/2006 giữa 4 quốc gia là Singapore, Chile, New Zealand và Brunei. Hiệp định này khởi nguồn là Hiệp định Đối tác kinh tế chặt chẽ hơn do nguyên thủ 3 nước Chile, New Zealand và Singapore (P3) phát động đàm phán nhân dịp Hội nghị Cấp cao APEC 2002 tổ chức tại Mexico.
Tháng 4 năm 2005, Brunei xin gia nhập với tư cách thành viên sáng lập trước khi vòng đàm phán cuối cùng kết thúc, biến P3 thành P4. Năm 2007, các nước thành viên P4 quyết định mở rộng phạm vi đàm phán của Hiệp định này ra các vấn đề dịch vụ tài chính và đầu tư và trao đổi với Hoa Kỳ về khả năng nước này tham gia vào đàm phán mở rộng của P4. Phía Hoa Kỳ cũng bắt đầu tiến hành nghiên cứu vấn đề, tham vấn nội bộ với các nhóm lợi ích và Nghị viện về vấn đề này. Tháng 9/2008, Đại diện thương mại Hoa Kì (USTR) thông báo quyết định của Hoa Kỳ tham gia đàm phán P4 mở rộng và chính thức tham gia một số cuộc thảo luận về mở cửa thị trường dịch vụ tài chính với các nước P4.
Tháng 11 cùng năm, các nước Australia, Peru và Việt Nam cũng bày tỏ sự quan tâm và tham gia đàm phán TPP, nâng tổng số thành viên tham gia lên 8 nước (trừ Việt Nam đến 13/11/2010 mới tuyên bố tham gia đàm phán với tư cách thành viên đầy đủ, các nước khác quyết định tham gia chính thức ngay từ đầu). Cũng từ thời điểm này, đàm phán mở rộng P4 được đặt tên lại là đàm phán Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP). Tuy nhiên đàm phán TPP mới đã bị trì hoãn đến tận cuối năm 2009 do phải chờ đợi Hoa Kỳ hoàn thành kỳ bầu cử Tổng thống và Chính quyền mới của Tổng thống Obama tham vấn và xem xét lại việc tham gia đàm phán TPP. Tháng 12/2009, Đại diện thương mại Hoa Kỳ mới thông báo quyết định của Tổng thống Obama về việc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Hoa Kỳ tiếp tục tham gia TPP.
Chỉ lúc này đàm phán TPP mới được chính thức khởi động. Về phía Việt Nam, từ năm 2006, qua nhiều kênh, Singapore đã rất tích cực mời Việt Nam tham gia TPP - P4. Trước những cân nhắc cả về khía cạnh kinh tế và chính trị, Việt Nam chưa nhận lời mời này của Singapore. Tuy nhiên, với việc Mỹ quyết định tham gia TPP, và trước khi tuyên bố tham gia TPP, Mỹ đã mời Việt Nam cùng tham gia Hiệp định này, Việt Nam đã cân nhắc lại việc tham gia hay không tham gia TPP.
Đầu năm 2009, Việt Nam quyết định tham gia Hiệp định TPP với tư cách thành viên liên kết. Tháng 11/2010, sau khi tham gia 3 phiên đàm phán TPP với tư cách này, Việt Nam đã chính thức tham gia đàm phán TPP. Trước đó, tháng 10/2010, Malaysia và Mexico cũng chính thức tham gia vào TPP, nâng tổng số nước tham gia đàm phán lên thành 9 nước. Canada tham gia đàm phán vào tháng 10/20112 và Nhật Bản tham gia đàm phán vào tháng 3/2013.
Các quốc gia khác như Đài Loan, Hàn Quốc đã tuyên bố tham gia nhưng chưa chính thức vào tháng 9 và 11 năm 2013. Mục tiêu Với bản chất là một Hiệp định thương mại tự do nhiều bên, TPP được ký kết với mục tiêu thiết lập một mặt bằng thương mại tự do chung cho các nước khu vực châu Á Thái Bình Dương, thúc đẩy thương mại, hấp dẫn đầu tư, thúc đẩy các nước cải cách thể chế. Các định hướng chính của TPP là: - Thúc đẩy thương mại hàng hóa, dịch vụ giữa các nước thành viên Bằng các quy định thương mại và phi thương mại, TPP hy vọng sẽ giúp các quốc gia thành viên tiếp cận thị trường của nhau một cách thuận lợi và miễn thuế. Các hạn chế về dịch vụ được xóa bỏ nhằm tạo cơ hội cho người lao động, doanh nghiệp và đem lại lợi ích cho người tiêu dùng.
- Xây dựng hiệp định khu vực phát triển toàn diện và nâng cao phúc lợi cho người dân Chuỗi sản xuất và cung ứng được hoàn thiện, đồng thời tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, cải thiện phúc lợi cho người dân tại các quốc gia thành viên. - Hình thành khung hiệp định trên cơ sở những thỏa thuận trong khuôn khổ APEC và các diễn đàn kinh tế khác. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Coi các vấn đề mới nổi lên trong thương mại toàn cầu như là một phần của đàm phán TPP, điển hình là các vấn đề như lao động, môi trường… - Trở thành một TPP mở cho các quốc gia khác trong khu vực. Đặc điểm và nội dung 1.
Đặc điểm TPP hoạt động theo nguyên tắc thị trường với độ cam kết rất sâu và tính mở cao với tham vọng thiết lập một khuôn khổ thương mại toàn diện và khuôn mẫu cho thế kỷ XXI. Với việc đặt nhiều kì vọng vào Hiệp định TPP nhằm mục tiêu tăng cường thương mại và đầu tư giữa các nước thành viên TPP, thúc đẩy sợ đổi mới, tăng trưởng kinh tế và phát triển và hỗ trợ, tạo thêm và duy trì việc làm, trong “Bản mô tả các lĩnh vực đàm phán chính của Hiệp định TPP” được đưa ra vào ngày 12/11/2011, các Bộ trưởng thương mại các nước thành viên TPP đã xác định 5 đặc trưng giúp Hiệp định TPP trở thành một hiệp định mang tính bước ngoặt về thương mại của thế kỉ 21. Những đặc điểm này bao gồm: - Tiếp cận thị trường toàn diện: bãi bỏ thuế và các rào cản thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư, nhằm tạo ra những cơ hội mới cho người lao động và doanh nghiệp cũng như những lợi ích trực tiếp cho người tiêu dùng. - Hiệp định khu vực toàn diện: tạo thuận lợi cho phát triển sản xuất và chuỗi cung ứng giữa các thành viên TPP, hỗ trợ mục tiêu tạo việc làm, nâng cao mức sống, cải thiện phúc lợi xã hội và tăng cường phát triển bền vững ở các nước thành viên.
- Các vấn đề thương mại xuyên suốt: hình thành trên cơ sở những thỏa thuận đã được thực hiện trong khuôn khổ APEC và các diễn đàn khác, và thông qua việc đưa vào Hiệp định TPP 4 vấn đề mới, xuyên suốt, gồm: Gắn kết môi trường chính sách: Các cam kết sẽ thúc đẩy thương mại giữa các nước thành viên thông qua việc tạo ra môi trường trao đổi thương mại gắn kết và hiệu quả. Tạo thuận lợi thúc đẩy năng lực cạnh tranh và kinh doanh: Các cam kết sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh trong nước và khu vực của từng nền kinh tế TPP và thúc đẩy hội nhập kinh tế và tạo thêm việc làm trong khu vực thông qua phát triển chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng khu vực. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Các cam kết sẽ giải quyết những quan ngại của doanh nghiệp vừa và nhỏ về khó khăn trong việc hiểu và vận dụng các hiệp định thương mại, khuyến khích các doanh nghiệp vừa và nhỏ giao thương quốc tế. Phát triển: Tự do hóa thị trường một cách toàn diện và mạnh mẽ, cải thiện thương mại và đầu tư, tăng cường kỷ cương và những cam kết khác, bao gồm việc thiết lập cơ chế giúp các thành viênTPP thực thi hiệu quả và tận dụng được tối đa những lợi ích mà Hiệp định mang lại, qua đó góp phần tăng cường vai trò của những thể chế quan trọng đối với quản lý và phát triển kinh tế, và từ đó góp phần đáng kể vào việc thúc đẩy những ưu tiên phát triển kinh tế của từng thành viên TPP.
- Những vấn đề mới trong thương mại: thúc đẩy thương mại và đầu tư đối với các sản phẩm và dịch vụ mang tính sáng tạo, trong đó có nền kinh tế kỹ thuật số và công nghệ xanh, và đảm bảo một môi trường kinh doanh cạnh tranh trong toàn bộ khu vực TPP. - Hiệp định mở: cho phép cập nhật hiệp định khi phù hợp để giải quyết các vấn đề thương mại nảy sinh trong tương lai cũng như các vấn đề mới phát sinh trong quá trình mở rộng Hiệp định để kết nạp thêm những thành viên mới. Nội dung Hiệp định TPP được đàm phán theo cách tiếp cận cả gói, bao gồm toàn bộ các lĩnh vực then chốt về thương mại và có liên quan đến thương mại. Không chỉ cập nhật các cách tiếp cận truyền thống đối với những vấn đề đã có trong các FTA trước đây, Hiệp định TPP bao gồm thêm nhiều vấn đề mới, đang nổi và xuyên suốt.
Hơn hai mươi nhóm đàm phán đã làm việc tích cực nhằm đạt được thỏa thuận về mở cửa thị trường hàng hóa, dịch vụ và mua sắm chính phủ của các thành viên TPP khác. Tất cả chín nước thành viên cũng nhất trí thông qua những tiêu chuẩn cao nhằm đảm bảo các bên sẽ cùng chia sẻ tất cả lợi ích và nghĩa vụ của Hiệp định. Một bộ các cam kết mới, xuyên suốt nhằm mục tiêu cắt giảm chi phí, tạo thuận lợi phát triển dòng chảy và mạng lưới thương mại thông thoáng hơn giữa các thành viên TPP, khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thương mại quốc tế, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao mức sống. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Các vấn đề chính đang đàm phán được mô tả trong Bản mô tả các lĩnh vực đàm phán chính của Hiệp định TPP bao gồm: - Cạnh tranh: Các thành viên TPP đã cam kết về việc thiết lập và duy trì các luật và cơ quan quản lý cạnh tranh, thủ tục công bằng trong việc thực thi luật cạnh tranh, minh bạch hóa, bảo vệ người tiêu dùng, quyền riêng tư về hành động và hợp tác kỹ thuật.
- Hợp tác và nâng cao năng lực: Các thành viên đã triển khai một số hoạt động hợp tác và nâng cao năng lực nhằm đáp ứng các yêu cầu cụ thể và đang lên kế hoạch về những hoạt động bổ sung nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển đạt được các mục tiêu của Hiệp định.