BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM SẦM VĂN THÁI LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2004 1 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1/. Lyù do choïn ñeà taøi. Nghò quyeát soá 21/2003 cuûa Boä Chính trò vaø chæ thò 12 cuûa Chính phuû veà ñaåy maïnh phaùt trieån kinh teá, xaõ hoäi vaø ñaûm baûo an ninh quoác phoøng vuøng Taây Nam Boä ñaõ chæ roõ “phaûi xaây döïng thaønh phoá Caàn Thô trôû thaønh ñoâ thò loaïi I tröïc thuoäc Trung öông, coù vai troø quan troïng laø trung taâm, ñoäng löïc kinh teá cho caû khu vöïc ñoàng baèng” Thaønh phoá Caàn Thô laø thaønh phoá tröïc thuoäc Trung öông töø ngaøy 01/01/2004 vaø töông lai gaàn seõ laø ñoâ thò loaïi I coù vò trí chieán löôïc raát quan troïng trong quaù trình phaùt trieån cuûa khu vöïc ÑBSCL, laø trung taâm kinh teá, chính trò, vaên hoaù giaùo duïc ñaøo taïo, an ninh quoác phoøng cuûa caû khu vöïc Taây nam boä.
Vò trí ñòa lyù laïi heát söùc thuaän lôïi veà giao thoâng ñöôøng boä, ñöôøng thuyû cuõng nhö ñöôøng haøng khoâng. Laø ñaàu moái giao löu quan troïng vaø saàm uaát veà löu chuyeån haøng hoaù, buoân baùn giöõa khu vöïc ÑBSCL vôùi thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø caùc tænh mieàn Ñoâng Nam Boä, vôùi khu vöïc Ñoâng Nam Chaâu AÙ vaø theá giôùi. Chính vì vaäy töø nhöõng naêm cuoái theá kyû 20 kinh teá xaõ hoäi cuûa thaønh phoá Caàn Thô phaùt trieån khaù maïnh, toác ñoä ñoâ thò hoaù dieãn ra raát nhanh vaø khu ñoâ thò phía Nam Caàn Thô laø moät minh chöùng. Chính vì nhöõng cô hoäi, thaùch thöùc vaø tieàm naêng cuûa thaønh phoá Caàn Thô hieän taïi cuõng nhö töông lai veà phaùt trieån ñoâ thò, toâi ñaõ nghieân cöùu ñeà taøi “Moät soá giaûi phaùp chuû yeáu nhaèm ñaåy maïnh ÑTXD khu ñoâ thò Nam Caàn Thô”.
Muïc ñích nghieân cöùu cuûa luaän vaên. Thoâng qua vieäc tìm hieåu ñaùnh giaù, phaân tích tình hình phaùt trieån caùc khu ñoâ thò treân caû nöôùc vaø moät soá quoác gia treân theá giôùi cuõng nhö cuûa thaønh phoá Caàn Thô, ñeà taøi taäp trung vaøo vieäc phaân tích, ñaùnh giaù tình hình ñaàu tö xaây döïng khu ñoâ thò môùi phía Nam thaønh phoá Caàn Thô trong thôøi gian qua, tìm hieåu nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi, khoù khaên, baát caäp, töø ñoù seõ ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp mang tính tham khaûo nhaèm ñaåy maïnh ñaàu tö xaây döïng khu ñoâ thò môùi naøy. Ñoái töôïng vaø Phaïm vi nghieân cöùu. Ñeà taøi taäp trung phaân tích tình hình ñaàu tö xaây döïng khu ñoâ thò môùi Nam thaønh phoá Caàn Thô, trong ñoù ñoái töôïng nghieân cöùu laø caùc döï aùn ÑTXD khu ñoâ thò ñang vaø seõ trieån khai taïi khu ñoâ thò môùi phía Nam thaønh phoá Caàn Thô.
2 Phaïm vi nghieân cöùu laø cô cheá quaûn lyù cuûa Nhaø nöôùc, caùch thöùc toå chöùc thöïc hieän caùc döï aùn cuûa caùc chuû ñaàu tö, ñeå töø ñoù ñeà ra nhöõng giaûi phaùp ñònh höôùng cho vieäc ÑTXD khu ñoâ thò môùi naøy. Phöông phaùp nghieân cöùu. Trong luaän vaên naøy caùc phöông phaùp nghieân cöùu trong quaûn trò ñöôïc söû duïng goàm: Phöông phaùp lòch söû, phöông phaùp moâ taû, phöông phaùp nghieân cöùu töông quan keát hôïp vôùi caùc kyõ thuaät so saùnh, thoáng keâ, döï baùo nhaèm xem xeùt vaø phaân tích söï vaät, hieän töôïng trong moái quan heä taùc ñoäng qua laïi laãn nhau moät caùch bieän chöùng vaø coù heä thoáng, ñeå töø ñoù phaùt hieän ra nhöõng thuaän lôïi, cuõng nhö nhöõng baát caäp, nhaèm taïo cô sôû cho vieäc ñeà ra nhöõng giaûi phaùp hôïp lyù cho vieäc ÑTXD khu ñoâ thò Nam Caàn Thô. Noäi dung vaø keát caáu cuûa luaän vaên Luaän vaên goàm 50 trang vôùi ba phaàn noäi dung chính laø: Phaàn môû ñaàu, phaàn phaân tích goàm ba chöông vôùi noäi dung: CHÖÔNG I: Thaønh phoá Caàn Thô tieàm naêng vaø chieán löôïc phaùt trieån ñoâ thò ñeán naêm 2010.
CHÖÔNG II : Phaân tích tình hình thöïc hieän caùc döï aùn ÑTXD Khu ñoâ thò Nam Caàn Thô. CHÖÔNG III : Moät soá giaûi phaùp chuû yeáu nhaèm ñaåy maïnh ÑTXD Khu ñoâ thò Nam Caàn Thô. Cuoái cuøng laø phaàn keát luaän. Ngoaøi ra luaän vaên coøn moät soá bieåu baûng phuï luïc, sô ñoà ñöôïc söû duïng ñeå minh hoaï cho phaàn noäi dung chính vaø danh muïc nhöõng taøi lieäu tham khaûo.
3 CHÖÔNG I THAØNH PHOÁ CAÀN THÔ TIEÀM NAÊNG VAØ CHIEÁN LÖÔÏC PHAÙT TRIEÅN ÑOÂ THÒ ÑEÁN NAÊM 2010. Giôùi thieäu thaønh phoá Caàn Thô vaø chieán löôïc phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi. Vò trí ñòa lyù, toå chöùc haønh chính, tình hình daân soá - lao ñoäng. Sau gaàn moät naêm keå töø khi taùch tænh Caàn Thô thaønh thaønh phoá Caàn Thô tröïc thuoäc Trung öông vaø laäp tænh Haäu Giang töø ngaøy 01/01/2004 vaø trong töông lai gaàn seõ laø thaønh phoá caáp I, coù dieän tích 139.000 ha naèm ôû vò trí trung taâm ÑBSCL veà phía Taây soâng Haäu noái vôùi ñöôøng bieån quoác teá theo luoàng Ñònh An, caùch bieån 75 km, coù quoác loä 1A, vôùi caàu Caàn Thô ñang ñöôïc xaây döïng, seõ laø thuaän tieän cho giao thoâng boä noái lieàn vôùi thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø caùc tænh ÑBSCL, maët khaùc coøn thuaän lôïi giao thoâng thuyû boä ñeán Campuchia.
Thaønh phoá Caàn Thô laø trung taâm kinh teá, taøi chính, thöông maïi, dòch vuï, khoa hoïc kyõ thuaät vaø vaên hoaù cuûa ÑBSCL, coù heä thoáng cô sôû haï taàng kyõ thuaät toát cho hôïp taùc ñaàu tö trong vaø ngoaøi nöôùc nhö: Heä thoáng giao thoâng thuyû boä, saân bay, beán caûng, caùc khu coâng nghieäp, khu cheá xuaát, caùc dòch vuï böu chính vieãn thoâng, baûo hieåm, ngaân haøng, ñieän, caáp thoaùt nöôùc vaø ñaëc bieät laø coù nhieàu khu ñoâ thò môùi ñöôïc thaønh laäp. Ví trí ñòa lyù - Phía Ñoâng giaùp tænh Ñoàng Thaùp vaø Vónh Long. - Phía Taây giaùp tænh Kieân Giang. - Phía Nam giaùp tænh môùi Haäu Giang - Phía Baéc giaùp tænh An Giang vaø Ñoàng Thaùp 1.
Toå chöùc caùc ñôn vò haønh chính. Thaønh phoá Caàn Thô sau khi taùch tænh Caàn Thô vaø tröïc thuoäc Trung öông ñöôïc toå chöùc thaønh 08 ñôn vò haønh chính goàm 04 quaän: Ninh Kieàu (Quaän trung taâm), Caùi Raêng, Bình Thuyû, OÂ Moân vaø 04 huyeän Phong Ñieàn, Côø Ñoû, Vónh Thaïnh, Thoát Noát. Maät ñoä daân cö trung bình 806 ngöôøi/Km2, Quaän Ninh Kieàu coù maät ñoä daân cö taäp trung cao nhaát (7.152 ngöôøi/Km2), coù maät ñoä daân cö thaáp nhaát laø huyeän Vónh Thaïnh (378 ngöôøi/Km2). 4 Baûng 1: Dieän tích vaø daân soá thaønh phoá Caàn Thô Dieän tích (km2) Daân soá (ngöôøi) Toång soá 1.141 - Quaän Ninh Kieàu 29 207.408 - Quaän Bình Thuyû 69 87.200 - Quaän Caùi Raêng 63 76.498 - Quaän OÂ Moân 126 127.278 - Huyeän Phong Ñieàn 119 101.948 - Huyeän Côø Ñoû 403 174.752 - Huyeän Thoát Noát 171 191.000 - Huyeän Vónh Thaïnh 410 155.
Tình hình daân soá – lao ñoäng. Thaønh phoá coù 1.141 ngöôøi, trong ñoù daân cö thaønh thò laø 559.040 ngöôøi chieám 49,86% vaø daân cö noâng thoâng laø 562. Lao ñoäng noâng nghieäp chieám 53,67% vaø lao ñoäng phi noâng nghieäp chieám 46,53%. Maät ñoä daân soá laø 807 ngöôøi/km2, tyû leä taêng daân soá söï nhieân laø 1%, taêng cô hoïc laø 3%.
Baûng 2: Daân soá trung bình thaønh phoá Caàn Thô naêm 2000 ñeán naêm 2003 Phaân theo Noâng nghieäp, phi noâng nghieäp vaø thaønh thò, noâng thoân 2000 2001 2002 2003 Phaân theo khu vöïc 1.609 - Phi noâng nghieäp 376.532 Phaân theo thaønh thò noâng thoân 1.141 - Thaønh thò 351.101 (Nguoàn: soá lieäu kinh teá xaõ hoäi thaønh phoá Caàn Thô vaø tænh Haäu Giang naêm 2000-2003) 5 Moät trôû ngaïi lôùn nhaát cuûa cuûa thaønh phoá Caàn Thô hieän taïi laø chaát löôïng nguoàn nhaân löïc coøn huït xa so vôùi yeâu caàu. Ñaùng quan taâm nhaát laø löïc löôïng tri thöùc khoa hoïc cuûa thaønh phoá vöøa thieáu, vöøa yeáu, nhöng soá hieän coù laïi chöa phaùt huy ñuùng möùc. Chöa coù chính saùch vaø giaûi phaùp höõu hieäu ñeå ñaøo taïo nhaân taøi, chöa coù nhöõng ñoái saùch thoaû ñaùng ñeå quy tuï chaát xaùm. Tình hình ñaàu tö cô sôû haï taàng.
Caùch thaønh phoá Hoà Chí Minh 170 km, thaønh phoá Caàn Thô laø nôi hoäi tuï, ñaàu moái giao thoâng huyeát maïch baèng ñöôøng soâng, ñöôøng boä, ñöôøng bieån vôùi caùc tænh, thaønh phoá trong caû nöôùc. Heä thoáng haï taàng kinh teá kyõ thuaät phong phuù nhö caûng Caàn Thô coù theå tieáp nhaän taøu 10.000 taán, caûng bieån Caùi Cui ñang ñöôïc xaây döïng coù theå tieáp nhaän taøu 20.000 taán vôùi coâng suaát haøng hoaù thoâng qua caûng khoaûng 4,2 trieäu taán haøng moãi naêm, chuû yeáu phuïc vuï cho nhaäp khaåu nguyeân lieäu phuïc vuï saûn xuaát, maùy moùc thieát bò, haøng tieâu duøng vaø xuaát khaåu noâng thuyû saûn haøng hoaù cuûa ÑBSCL. Saân bay Traø Noùc ñang ñöôïc khoâi phuïc, naâng caáp, môû roäng vôùi kinh phí ñaàu tö laø 700 tyû ñoàng ñeå noái caùc ñöôøng bay trong nöôùc vaø töøng böôùc môû theâm ñöôøng bay ñeán caùc nöôùc Ñoâng Nam AÙ. Nhaø maùy nhieät ñieän Traø Noùc coù coâng suaát 200MW vaø ñang xaây döïng theâm nhaø maùy nhieät ñieän OÂ Moân coù coâng suaát giai ñoaïn ñaàu laø 600MW, seõ naâng leân 1.
Hai nhaø maùy caáp nöôùc saïch coù coâng 90.000m3/ngaøy ñeâm, döï kieán töø nay ñeán naêm 2010 xaây theâm caùc nhaø maùy cung caáp nöôùc saïch vôùi coâng suaát 200.000 m3/ngaøy ñeâm treân moät soá khu vöïc thuoäc ñòa baøn thaønh phoá Caàn Thô. Caàu Caàn Thô ñaõ ñöôïc khôûi coâng xaây döïng ngaøy 25/9/2004, seõ hoaøn thaønh vaøo naêm 2008, noái lieàn giao thoâng boä quan troïng giöõa thaønh phoá Caàn Thô, thaønh phoá Hoà Chí Minh, caùc tænh ÑBSCL vaø caû nöôùc. Heä thoáng böu chính vieãn thoâng hieän ñaïi, ñuû ñieàu kieän cung caáp thoâng tin lieân laïc giöõa Caàn Thô vôùi caû nöôùc vaø caùc nöôùc treân theá giôùi. Phaùt trieån coâng nghieäp.
Coâng nghieäp laø theá maïnh quan troïng cuûa thaønh phoá, ñang ñöôïc phaùt trieån vôùi nhieàu ngaønh ngheà vaø ña daïng veà saûn phaåm. Taäp trung vaøo caùc ngaønh cheá bieán löông thöïc, thöïc phaåm, coâng nghieäp ñieän - ñieän töû – tin hoïc, may maëc, giaày da, hoaù chaát, deät PP, coâng nghieäp cô khí vaø coâng nghieäp vaät lieäu xaây döïng. Treân ñòa baøn thaønh phoá Caàn Thô hieän ñang coù 5.000 cô sôû saûn xuaát coâng nghieäp, tieåu thuû coâng nghieäp, vôùi giaù trò saûn xuaát coâng nghieäp ñaït 6. 6 Ñeán cuoái naêm 2003 Caàn Thô coù treân 2.800 doanh nghieäp vôùi toång voán ñaàu tö ñaêng kyù treân 3.300 tyû ñoàng vaø coù 31 doanh nghieäp coù voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi cuûa 12 quoác gia vôùi toång voán ñaàu tö ñaêng kyù laø 142 trieäu USD vaø gaàn 100 vaên phoøng ñaïi dieän, chi nhaùnh giao dòch nöôùc ngoaøi ñang hoaït ñoäng, laøm phong phuù cho hoaït ñoäng maäu dòch vaø ñaàu tö cuûa thaønh phoá.
Baûng 3: Giaù trò saûn xuaát coâng nghieäp phaân theo thaønh phaàn kinh teá ÑVT: Trieäu ñoàng 2000 2001 2002 2003 Toång soá 3. Khu vöïc kinh teá trong nöôùc 2. Ngoaøi Nhaø nöôùc 705.347 - Hoãn hôïp II. Khu vöïc kinh teá coù voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi 700.
100% voán nöôùc ngoaøi 184.