Giải pháp nâng cao xuất khẩu trái cây Đồng bằng sông Cửu Long

Bài viết phân tích các giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu trái cây tại đồng bằng sông Cửu Long, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Người hướng dẫn: TS. Hòa Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Xuất Khẩu Trái Cây Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG TRÁI CÂY THẾ GIỚI
• 1.1. Vai trò của xuất khẩu trong quá trình phát triển kinh tế
• 1.2. Tình hình xuất – nhập khẩu trái cây trên thế giới
• 1.3. Giới thiệu khái quát về thị trường xuất – nhập khẩu trái cây thế giới
• 1.4. Các quốc gia xuất - nhập khẩu trái cây chủ yếu trên thế giới
• 1.5. Một số quốc gia xuất khẩu trái cây hàng đầu Châu Á
• 1.6. Những bài học kinh nghiệm về xuất khẩu trái cây
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU TRÁI CÂY ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
• 2.1. Tổng quan về Đồng bằng sông Cửu Long
• 2.2. Vai trò của xuất khẩu trái cây Đồng Bằng Sông Cửu Long
• 2.3. Tình hình sản xuất - xuất khẩu trái cây trong thời gian qua
• 2.4. Về sản lượng trái cây
• 2.5. Về giá trị kim ngạch xuất khẩu trái cây
• 2.6. Về chất lượng trái cây
• 2.7. Về thị trường xuất khẩu trái cây
• 2.8. Về giá sản xuất - xuất khẩu
• 2.9. Các nhân tố tác động đến sản xuất – xuất khẩu trái cây Đồng bằng sông Cửu Long
• 2.9.1. Khâu sản xuất
• 2.9.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.9.3. Cây giống
• 2.9.4. Vốn, qui mô sản xuất
• 2.9.5. Nguồn nhân lực
• 2.9.6. Công nghiệp- kỹ thuật, máy móc thiết bị
• 2.9.7. Qui hoạch vùng
• 2.9.8. Khâu tiêu thụ
• 2.9.9. Khâu vận chuyển, bảo quản – tiêu thụ
• 2.9.10. Thị trường và thông tin thị trường
• 2.9.11. Đối thủ cạnh tranh
• 2.9.12. Chính sách hoạt động marketing
• 2.9.13. Chính sách xây dựng thương hiệu
• 2.9.14. Chính sách vốn của nhà nước đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long
• 2.9.15. Chính sách đối với nông dân và nông thôn
• 2.9.16. Chính sách đối với xuất khẩu trái cây
• 2.10. Đánh giá chung về hiện trạng trái cây Đồng Bằng Sông Cửu Long
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU TRÁI CÂY ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
• 3.1. Quan điểm và mục tiêu đẩy mạnh xuất khẩu trái cây đến 2010
• 3.2. Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trái cây Đồng bằng sông Cửu Long
• 3.3. Đẩy mạnh việc sản xuất trái cây xuất khẩu ở Đồng bằng sông Cửu Long
• 3.4. Hoàn thiện quy hoạch tổng thể vùng trái cây có lợi thế cạnh tranh
• 3.5. Chọn lọc và tạo giống có chất lượng tốt
• 3.6. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.7. Xây dựng và củng cố mối liên kết giữa 4 nhà: nhà vườn – nhà kinh doanh – nhà khoa học và nhà nước (GAP)
• 3.8. Phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ
• 3.9. Đẩy mạnh tiêu thụ trái cây Đồng bằng sông Cửu Long
• 3.10. Giải pháp hoàn thiện hệ thống phân phối, bảo quản
• 3.11. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của trái cây Đồng bằng sông Cửu Long
• 3.12. Giải pháp về hoàn thiện chiến lược marketing
• 3.13. Xây dựng thương hiệu
• 3.14. Hoàn thiện cơ chế chính sách vốn của nhà nước
• 3.15. Chính sách đối với nhà vườn
• 3.16. Tạo khung pháp lý thuận lợi cho xuất khẩu
• 3.17. Giải pháp phát triển hệ thống thông tin thị trường
• 3.18. Chính sách khuyến khích phát triển vùng trái cây
• 3.19. Chính sách về đầu tư khoa học - công nghệ
• 3.20. Chính sách hỗ trợ về tài chính
• 3.21. Chính sách thị trường
• 3.22. Một số kiến nghị đối với Nhà nước và ngành chức năng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 01. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu từ năm 2001- 2005
• Phụ lục 02. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng nông, lâm, thủy sản từ năm 2001- 2005
• Phụ lục 03. Thu nhập bình quân đầu người một tháng theo giá thực tế phân theo thành thị, nông thôn và phân theo vùng
• Phụ lục 04. Hiệp định về rào cản kỹ thuật đối với thương mại (WTO Agreement on TBT)
• Phụ lục 05. Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản năm 2005 theo giá so sánh 1994
• Phụ lục 06. Giá trị sản xuất nông nghiệp theo giá so sánh 1994 phân theo địa phương
• Phụ lục 07. Nước nghèo bỏ thiệt trong buôn bán nông sản
• Phụ lục 08. Xuất khẩu trái cây 2006: những nghịch lý

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất khẩu trái cây ĐBSCL và tiềm năng

Xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đặc biệt với các nước đang phát triển như Việt Nam. Việc mở rộng xuất khẩu trái cây ĐBSCL giúp tăng thu ngoại tệ, phục vụ nhập khẩu và thúc đẩy tăng trưởng. Trong bối cảnh hội nhập WTO, nâng cao năng lực cạnh tranh trái cây ĐBSCL là yếu tố then chốt. Người nông dân có cơ hội mở rộng thị trường, nhưng cũng đối mặt với thách thức từ các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe. Để vượt qua những thách thức này, cần sản xuất trái cây sạch, an toàn, chất lượng và bền vững. Đồng bằng sông Cửu Long là trung tâm nông nghiệp lớn nhất cả nước, dẫn đầu về sản xuất lúa gạo, thủy sản và trái cây đặc sản Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, sản lượng xuất khẩu trái cây ĐBSCL chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng sản lượng, trong khi nhu cầu thế giới còn rất lớn. Theo nghiên cứu, năm 2005, sản lượng trái cây cả nước ước đạt 6,2 triệu tấn, trong đó ĐBSCL đạt hơn 3,2 triệu tấn.

1.1. Vai trò xuất khẩu trong phát triển kinh tế quốc gia

Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu, phục vụ công nghiệp hóa. Nó góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Xuất khẩu giúp các quốc gia tận dụng nguồn lực dư thừa, tạo điều kiện cho các ngành khác phát triển. Nó mở rộng thị trường tiêu thụ, tác động đến quá trình phân công lao động quốc tế và ổn định sản xuất. Quan trọng hơn, xuất khẩu tạo ra những tiền đề kinh tế-kỹ thuật để cải tạo và nâng cao năng lực sản xuất trong nước.

1.2. Tiềm năng thị trường xuất khẩu trái cây toàn cầu

Thị trường trái cây toàn cầu đang tăng trưởng, tạo cơ hội lớn cho xuất khẩu trái cây ĐBSCL. Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, nhu cầu rau quả thế giới tăng bình quân 3,6%/năm, trong khi mức cung chỉ tăng 2,8%/năm. Điều này cho thấy tiềm năng lớn cho các quốc gia sản xuất rau quả, đặc biệt là trái cây xuất khẩu. Các nước nhập khẩu trái cây chủ yếu là các nước công nghiệp phát triển, có diện tích đất nông nghiệp ít như EU, Mỹ, Nhật Bản, Canada, Hồng Kông.

II. Thực trạng sản xuất và xuất khẩu trái cây ở ĐBSCL

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là xuất khẩu nông sản ĐBSCL. Sản lượng trái cây của vùng chiếm tỷ trọng lớn trong cả nước, với các loại trái cây chủ lực như dứa, sầu riêng, nhãn, xoài, chuối, thanh long, vú sữa, bưởi. Tuy nhiên, giá trị kim ngạch xuất khẩu trái cây còn thấp, chỉ chiếm khoảng 10-15% tổng sản lượng. Nhiều yếu tố tác động đến sản xuất và xuất khẩu trái cây ĐBSCL, từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Cụ thể, điều kiện tự nhiên, cây giống, vốn, quy mô sản xuất, nguồn nhân lực, công nghệ, quy hoạch vùng đều ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng trái cây. Ngoài ra, khâu vận chuyển, bảo quản, thông tin thị trường, đối thủ cạnh tranh, chính sách marketing và xây dựng thương hiệu cũng đóng vai trò quan trọng.

2.1. Tổng quan về sản xuất trái cây tại ĐBSCL

ĐBSCL có lợi thế về điều kiện tự nhiên để phát triển trồng trọt trái cây nhiệt đới. Vùng có diện tích đất phù sa màu mỡ, khí hậu nhiệt đới ẩm, nguồn nước dồi dào. Nhiều loại trái cây đặc sản như xoài Cát Chu, vú sữa Lò Rèn, bưởi Năm Roi đã trở thành thương hiệu nổi tiếng. Tuy nhiên, sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa áp dụng nhiều công nghệ cao. Chất lượng trái cây chưa đồng đều, chưa đáp ứng được yêu cầu của các thị trường khó tính.

2.2. Phân tích thị trường xuất khẩu trái cây hiện tại

Thị trường xuất khẩu trái cây ĐBSCL còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào một số thị trường truyền thống như Trung Quốc. Việc thâm nhập vào các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản còn gặp nhiều khó khăn do các rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng khắt khe. Khả năng cạnh tranh của trái cây Việt Nam còn yếu so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia. Các doanh nghiệp chưa chủ động trong việc tìm kiếm thị trường, xây dựng thương hiệu. Chính sách xúc tiến thương mại trái cây chưa hiệu quả.

2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu trái cây

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu trái cây ĐBSCL, có thể chia thành các nhóm: yếu tố bên trong (khâu sản xuất, điều kiện tự nhiên, cây giống, vốn, nhân lực, công nghệ) và yếu tố bên ngoài (khâu tiêu thụ, vận chuyển, bảo quản, thông tin thị trường, đối thủ cạnh tranh, chính sách). Để nâng cao năng lực cạnh tranh, cần cải thiện cả hai nhóm yếu tố này. Ví dụ, cần đầu tư vào giống cây trồng chất lượng cao, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, nâng cấp hệ thống bảo quản và vận chuyển, xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh xúc tiến thương mại.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng sản xuất trái cây xuất khẩu

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trái cây ĐBSCL, cần có các giải pháp đồng bộ từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Trong đó, nâng cao chất lượng sản xuất là yếu tố then chốt. Cần hoàn thiện quy hoạch vùng trồng trái cây có lợi thế cạnh tranh, chọn lọc và tạo giống chất lượng tốt, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng liên kết giữa nhà vườn, nhà kinh doanh, nhà khoa học và nhà nước theo mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ trái cây. Đồng thời, cần phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ để hỗ trợ sản xuất và chế biến.

3.1. Quy hoạch vùng trồng và chọn giống trái cây chất lượng

Quy hoạch vùng trồng trái cây cần dựa trên lợi thế về điều kiện tự nhiên và thị trường. Cần xác định các vùng chuyên canh cho từng loại trái cây, đảm bảo sản xuất tập trung, quy mô lớn, dễ dàng áp dụng công nghệ. Việc chọn giống cây trồng chất lượng cao, kháng bệnh, năng suất cao là rất quan trọng. Cần nhập khẩu các giống mới, đồng thời nghiên cứu và lai tạo các giống phù hợp với điều kiện của ĐBSCL.

3.2. Phát triển nguồn nhân lực và liên kết chuỗi giá trị

Nguồn nhân lực có trình độ, kỹ năng là yếu tố quan trọng để sản xuất trái cây chất lượng cao. Cần đào tạo, tập huấn cho nông dân về kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản. Xây dựng liên kết chuỗi giá trị giữa nhà vườn, doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà nước giúp đảm bảo chất lượng, giảm chi phí, tăng hiệu quả. Mô hình GAP (Good Agricultural Practices) cần được nhân rộng.

3.3. Ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao trong sản xuất

Việc áp dụng nông nghiệp công nghệ cao giúp nâng cao năng suất, chất lượng và giảm chi phí sản xuất. Các công nghệ cần được ứng dụng bao gồm: tưới tiêu tiết kiệm, sử dụng phân bón hữu cơ, kiểm soát dịch bệnh bằng biện pháp sinh học, nhà lưới, nhà kính. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc giúp tăng tính minh bạch, tin cậy.

IV. Hoàn thiện chuỗi cung ứng và xúc tiến thương mại trái cây

Bên cạnh nâng cao chất lượng sản xuất, cần hoàn thiện chuỗi cung ứng và đẩy mạnh xúc tiến thương mại trái cây. Giải pháp hoàn thiện hệ thống phân phối, bảo quản, nâng cao năng lực cạnh tranh. Cần xây dựng chiến lược marketing, xây dựng thương hiệu, hoàn thiện cơ chế chính sách vĩ mô, tạo khung pháp lý thuận lợi cho xuất khẩu. Ngoài ra, cần phát triển hệ thống thông tin thị trường, chính sách khuyến khích phát triển vùng trái cây, chính sách về đầu tư khoa học - công nghệ, hỗ trợ tài chính và chính sách thị trường.

4.1. Phát triển hệ thống logistics và bảo quản sau thu hoạch

Hệ thống logistics xuất khẩu trái cây đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng trái cây đến tay người tiêu dùng. Cần đầu tư vào kho lạnh, xe lạnh, hệ thống đóng gói hiện đại. Các công nghệ bảo quản trái cây sau thu hoạch cần được áp dụng để kéo dài thời gian bảo quản, giảm thất thoát. Cần xây dựng các trung tâm logistics chuyên biệt cho trái cây ở các vùng trọng điểm.

4.2. Xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại hiệu quả

Xây dựng thương hiệu trái cây ĐBSCL là yếu tố quan trọng để tăng khả năng nhận diện và cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Cần xây dựng câu chuyện thương hiệu, thiết kế bao bì đẹp mắt, quảng bá trên các kênh truyền thông. Các hoạt động xúc tiến thương mại trái cây cần được tổ chức thường xuyên, bài bản. Tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế, tổ chức các đoàn khảo sát thị trường.

4.3. Ứng dụng thương mại điện tử trong xuất khẩu trái cây

Việc ứng dụng thương mại điện tử giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp với khách hàng quốc tế, giảm chi phí trung gian. Xây dựng các sàn giao dịch trực tuyến cho trái cây, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng website, quảng bá sản phẩm trên các mạng xã hội. Cần đào tạo cho doanh nghiệp về kỹ năng bán hàng trực tuyến, thanh toán quốc tế.

V. Chính sách hỗ trợ xuất khẩu trái cây từ nhà nước

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường thuận lợi cho xuất khẩu trái cây. Cần có chính sách hỗ trợ về vốn, tín dụng, thuế, đất đai. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương để giải quyết các vướng mắc, khó khăn cho doanh nghiệp. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực kiểm dịch thực vật, tiêu chuẩn chất lượng.

5.1. Chính sách tín dụng và hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp xuất khẩu trái cây thường gặp khó khăn về vốn. Cần có chính sách tín dụng ưu đãi, lãi suất thấp. Thành lập các quỹ bảo lãnh tín dụng để giảm rủi ro cho ngân hàng. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn từ các tổ chức quốc tế.

5.2. Hỗ trợ xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường

Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại trái cây, cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ chi phí tham gia hội chợ, triển lãm. Đàm phán với các nước để giảm thiểu các rào cản thương mại. Xây dựng các văn phòng đại diện thương mại ở các thị trường trọng điểm.

5.3. Phát triển hạ tầng logistics và kiểm dịch thực vật

Đầu tư vào hạ tầng logistics xuất khẩu trái cây, xây dựng các cảng, kho lạnh hiện đại. Nâng cao năng lực kiểm dịch thực vật, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, đảm bảo tính minh bạch, tin cậy.

VI. Tương lai xuất khẩu trái cây ĐBSCL và kiến nghị

Tương lai xuất khẩu trái cây ĐBSCL phụ thuộc vào việc giải quyết các thách thức hiện tại và tận dụng các cơ hội mới. Cần có sự chung tay của nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân để xây dựng một ngành trái cây phát triển bền vững, cạnh tranh hiệu quả trên thị trường quốc tế. Cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực trái cây, chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ, thị trường. Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến xuất khẩu trái cây để có giải pháp ứng phó.

6.1. Tầm nhìn đến năm 2030 và các mục tiêu chiến lược

Xây dựng ngành trái cây ĐBSCL phát triển bền vững, đạt trình độ tiên tiến trong khu vực. Trở thành trung tâm sản xuất và chế biến trái cây chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước và quốc tế. Nâng cao thu nhập và đời sống của người nông dân.

6.2. Kiến nghị với nhà nước và các bộ ngành liên quan

Đề nghị nhà nước có chính sách hỗ trợ cụ thể, thiết thực cho ngành trái cây. Tăng cường đầu tư vào khoa học công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực. Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường.

6.3. Giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu và rào cản thương mại

Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất trái cây để có giải pháp thích ứng. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu trái cây, giảm sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xuất khẩu trái cây đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp của Việt Nam, đặc biệt tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) – trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn nhất cả nước. Năm 2005, sản lượng trái cây toàn quốc đạt 6,2 triệu tấn, trong đó ĐBSCL chiếm hơn 3,2 triệu tấn, nhưng tỷ lệ xuất khẩu chỉ chiếm khoảng 10-15% tổng sản lượng, thấp so với tiềm năng và nhu cầu thị trường thế giới. Tình trạng này đặt ra thách thức lớn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu cho trái cây ĐBSCL.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng sản xuất và xuất khẩu trái cây tại ĐBSCL, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu đến năm 2010, góp phần tăng trưởng kinh tế nông thôn và cải thiện đời sống người dân. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các loại trái cây nhiệt đới có lợi thế cạnh tranh như xoài, chuối, dừa, thanh long, chôm chôm, nhãn, bưởi, sầu riêng tại 13 tỉnh thành của vùng ĐBSCL. Nghiên cứu dựa trên số liệu từ giai đoạn 2001-2005, đồng thời đánh giá các chính sách nhà nước và điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến xuất khẩu.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và nông dân trong việc hoạch định chiến lược phát triển sản xuất và xuất khẩu trái cây, góp phần nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu, ổn định thị trường và phát triển bền vững ngành nông nghiệp vùng ĐBSCL.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế thị trường và quản trị chuỗi giá trị nông sản, tập trung vào:

• Lý thuyết cạnh tranh quốc tế: phân tích lợi thế so sánh của ĐBSCL trong sản xuất và xuất khẩu trái cây, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập WTO và các FTA.
• Mô hình chuỗi giá trị nông sản: đánh giá các khâu từ sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến đến phân phối và xuất khẩu, nhằm xác định các điểm nghẽn và cơ hội cải thiện hiệu quả.
• Khái niệm về chất lượng và an toàn thực phẩm: áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GAP, HACCP, SQF để nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu.

Các khái niệm chính bao gồm: năng lực cạnh tranh, quy hoạch vùng nguyên liệu, liên kết 4 nhà (nhà vườn, doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà nước), chính sách hỗ trợ xuất khẩu, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: số liệu thống kê sản xuất, xuất khẩu từ các cơ quan như Vinanet, TTXVN, VnEconomy; khảo sát thực tế tại các tỉnh ĐBSCL; phỏng vấn chuyên gia, doanh nghiệp và nông dân.
• Phương pháp phân tích:
  • Phân tích thống kê mô tả để đánh giá sản lượng, kim ngạch xuất khẩu, tỷ lệ tăng trưởng.
  • Phân tích định tính về các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu, bao gồm điều kiện tự nhiên, nguồn nhân lực, công nghệ, chính sách.
  • Phân tích mối quan hệ giữa diện tích canh tác và sản lượng trái cây phục vụ xuất khẩu.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: khảo sát khoảng 300 hộ nông dân và 50 doanh nghiệp xuất khẩu tại các tỉnh trọng điểm như Tiền Giang, Vĩnh Long, Kiên Giang, Bến Tre, Cần Thơ.
• Timeline nghiên cứu: thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2001 đến 2005, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu trái cây ĐBSCL tăng nhưng chưa tương xứng tiềm năng

   • Sản lượng trái cây ĐBSCL năm 2005 đạt hơn 3,2 triệu tấn, chiếm hơn 50% sản lượng cả nước.
   • Kim ngạch xuất khẩu năm 2005 đạt khoảng 138,6 triệu USD, chiếm gần 50% kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nước.
   • Tỷ lệ xuất khẩu chỉ chiếm 10-15% tổng sản lượng, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan.

2. Chất lượng sản phẩm và quy cách đóng gói chưa đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế

   • Trái cây ĐBSCL chưa đồng đều về kích thước, màu sắc, độ chín và an toàn thực phẩm.
   • Chi phí vận chuyển và bảo quản cao, tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch lên đến 10-30%.
   • So với Thái Lan, giá xuất khẩu trái cây Việt Nam thấp hơn do chất lượng và chi phí sản xuất cao.

3. Thiếu liên kết trong chuỗi giá trị và quy hoạch vùng nguyên liệu

   • Các hộ nông dân sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chưa có vùng nguyên liệu tập trung đủ lớn để cung cấp cho chế biến và xuất khẩu.
   • Liên kết giữa nhà vườn, doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà nước còn yếu, dẫn đến khó khăn trong thu mua và tiêu thụ sản phẩm.
   • Thị trường xuất khẩu giảm từ 42 quốc gia năm 2001 xuống còn 36 quốc gia năm 2005, chủ yếu do chất lượng không ổn định.

4. Nguồn nhân lực và công nghệ còn hạn chế

   • 86,5% lao động nông thôn chưa qua đào tạo, tỷ lệ đào tạo đại học, cao đẳng rất thấp (0,143%).
   • Công nghệ bảo quản sau thu hoạch và máy móc thiết bị còn lạc hậu, chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa lớn.
   • Chính sách hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do sản xuất trái cây ĐBSCL còn mang tính tự phát, nhỏ lẻ, thiếu quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung và áp dụng kỹ thuật canh tác hiện đại. So với các nước xuất khẩu trái cây hàng đầu như Thái Lan, Ấn Độ hay Đài Loan, Việt Nam còn yếu về chất lượng giống, công nghệ bảo quản và hệ thống phân phối.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng sản lượng trái cây và kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2001-2005, bảng so sánh tỷ lệ xuất khẩu và giá trị xuất khẩu giữa Việt Nam và các nước trong khu vực, cũng như biểu đồ phân bổ lao động theo trình độ đào tạo.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng chuỗi liên kết 4 nhà, phát triển vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chất lượng giống và áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, cần có chính sách đào tạo nguồn nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động marketing và xây dựng thương hiệu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung có lợi thế cạnh tranh

   • Xây dựng các vùng chuyên canh xoài, dừa, thanh long, nhãn, bưởi với diện tích từ 5.000 ha trở lên tại các tỉnh trọng điểm.
   • Thời gian thực hiện: 2007-2010. Chủ thể: Sở Nông nghiệp các tỉnh phối hợp với Bộ NN&PTNT.

2. Phát triển và chọn lọc giống chất lượng cao, sạch bệnh

   • Đầu tư nghiên cứu, nhân giống và cung cấp giống đạt tiêu chuẩn GAP, HACCP cho nông dân.
   • Thời gian: liên tục từ 2006-2010. Chủ thể: Viện Nghiên cứu Trái cây, các trung tâm giống.

3. Xây dựng liên kết 4 nhà trong chuỗi giá trị trái cây

   • Tăng cường hợp tác giữa nhà vườn, doanh nghiệp chế biến, nhà khoa học và nhà nước để đảm bảo đầu ra ổn định, nâng cao chất lượng và giảm chi phí.
   • Thời gian: 2007-2010. Chủ thể: UBND các tỉnh, doanh nghiệp xuất khẩu.

4. Nâng cao năng lực quản lý, đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật và marketing

   • Tổ chức các khóa đào tạo kỹ thuật canh tác, bảo quản, quản lý kinh doanh và marketing cho nông dân và doanh nghiệp.
   • Thời gian: 2006-2010. Chủ thể: Sở Lao động Thương binh và Xã hội, các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề.

5. Hoàn thiện hệ thống bảo quản, chế biến và logistics

   • Đầu tư trang thiết bị bảo quản sau thu hoạch, xây dựng kho lạnh, cải thiện hệ thống vận chuyển để giảm tỷ lệ hao hụt xuống dưới 15%.
   • Thời gian: 2007-2010. Chủ thể: Doanh nghiệp chế biến, chính quyền địa phương.

6. Xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường xuất khẩu

   • Tăng cường xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ quốc tế, xây dựng thương hiệu trái cây ĐBSCL đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
   • Thời gian: 2006-2010. Chủ thể: Bộ Công Thương, doanh nghiệp xuất khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngành nông nghiệp và xuất khẩu

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để hoạch định chính sách phát triển vùng nguyên liệu, hỗ trợ doanh nghiệp và nông dân.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển ngành trái cây giai đoạn 2007-2010.

2. Doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu trái cây

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng thị trường, các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm.
   • Use case: Định hướng đầu tư công nghệ bảo quản, xây dựng chuỗi liên kết với nhà vườn.

3. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp tại ĐBSCL

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức về kỹ thuật canh tác, chọn giống, quy hoạch vùng trồng và thị trường tiêu thụ.
   • Use case: Áp dụng kỹ thuật trồng và thu hoạch để nâng cao chất lượng trái cây.

4. Các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành nông nghiệp

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo cho nghiên cứu tiếp theo về phát triển nông nghiệp bền vững và xuất khẩu nông sản.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu về giống cây trồng và công nghệ chế biến.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ xuất khẩu trái cây ĐBSCL còn thấp so với sản lượng?
   Tỷ lệ xuất khẩu chỉ chiếm khoảng 10-15% do sản xuất nhỏ lẻ, chất lượng không đồng đều, thiếu vùng nguyên liệu tập trung và công nghệ bảo quản hạn chế. Ví dụ, chi phí vận chuyển cao và tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch lên đến 30% làm giảm khả năng cạnh tranh.

2. Các loại trái cây nào có lợi thế cạnh tranh tại ĐBSCL?
   Các loại có lợi thế gồm xoài cát Hòa Lộc, dừa, thanh long, nhãn, bưởi da xanh, chôm chôm, sầu riêng Ri 6. Những loại này được đánh giá cao về chất lượng và có thị trường xuất khẩu tiềm năng như Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu?
   Cần áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn GAP, HACCP, chọn giống sạch bệnh, cải tiến kỹ thuật thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch. Đồng thời, xây dựng chuỗi liên kết giữa nhà vườn và doanh nghiệp để kiểm soát chất lượng đồng bộ.

4. Vai trò của chính sách nhà nước trong thúc đẩy xuất khẩu trái cây là gì?
   Chính sách hỗ trợ về vốn, đào tạo, miễn giảm thuế, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu giúp doanh nghiệp và nông dân nâng cao năng lực sản xuất, mở rộng thị trường và tăng kim ngạch xuất khẩu.

5. Làm sao để giảm tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch?
   Đầu tư hệ thống kho lạnh, cải tiến phương tiện vận chuyển, áp dụng công nghệ bảo quản hiện đại và đào tạo kỹ thuật cho người lao động giúp giảm hao hụt từ 30% xuống còn khoảng 15%, qua đó tăng giá trị xuất khẩu.

Kết luận

• Xuất khẩu trái cây ĐBSCL có tiềm năng lớn nhưng hiện còn nhiều hạn chế về quy mô, chất lượng và thị trường tiêu thụ.
• Năng lực cạnh tranh thấp do sản xuất nhỏ lẻ, công nghệ bảo quản lạc hậu và thiếu liên kết chuỗi giá trị.
• Cần hoàn thiện quy hoạch vùng nguyên liệu, phát triển giống chất lượng cao và xây dựng liên kết 4 nhà để nâng cao hiệu quả sản xuất và xuất khẩu.
• Đào tạo nguồn nhân lực, đầu tư công nghệ bảo quản và phát triển thương hiệu là các giải pháp then chốt.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các chính sách hỗ trợ đồng bộ nhằm đạt kim ngạch xuất khẩu trên 300 triệu USD vào năm 2010.

Next steps: Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan, triển khai quy hoạch vùng nguyên liệu, đẩy mạnh đào tạo và xúc tiến thương mại.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nông dân cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, góp phần phát triển bền vững ngành trái cây ĐBSCL.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH W™X TRAÀN HÖÕU LOÄC MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP ÑAÅY MAÏNH XUAÁT KHAÅU TRAÙI CAÂY ÑOÀNG BAÈNG SOÂNG CÖÛU LONG Chuyeân ngaønh : Quaûn trò kinh doanh Maõ soá : 60.05 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc : TS. Hoà Tieán Duõng THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – NAÊM 2006 1 2 MUÏC LUÏC LÔØI MÔÛ ÑAÀU. 1 CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ THÒ TRÖÔØNG TRAÙI CAÂY THEÁ GIÔÙI. Vai troø cuûa xuaát khaåu trong quaù trình phaùt trieån kinh teá.

Tình hình xuaát – nhaäp khaåu traùi caây treân theá giôùi. Giôùi thieäu khaùi quaùt veà thò tröôøng xuaát – nhaäp khaåu traùi caây theá giôùi. Caùc quoác gia xuaát - nhaäp khaåu traùi caây chuû yeáu treân theá giôùi. Moät soá quoác gia xuaát khaåu traùi caây haøng ñaàu Chaâu AÙ.

Những baøi học kinh nghiệm về xuaát khaåu traùi caây.12 CHÖÔNG 2: HIEÄN TRAÏNG SAÛN XUAÁT VAØ XUAÁT KHAÅU TRAÙI CAÂY ÑOÀNG BAÈNG SOÂNG CÖÛU LONG. Toàng quan veà Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Vai troø cuûa xuaát khaåu traùi caây Ñoàng Baèng Soâng Cöûu Long. Tình hình saûn xuaát - xuaát khaåu traùi caây trong thôøi gian qua.

Veà saûn löôïng traùi caây. Veà giaù trò kim ngaïch xuaát khaåu traùi caây. Veà chaát löôïng traùi caây. Veà thò tröôøng xuaát khaåu traùi caây.

Veà giaù saûn xuaát - xuaát khaåu. Caùc nhaân toá taùc ñoäng ñeán saûn xuaát – xuaát khaåu traùi caây Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Khaâu saûn xuaát. Ñieàu kieän töï nhieân.

Caây gioáng. Voán, qui moâ saûn xuaát. Nguoàn nhaân löïc. Coâng ngheä- kyõ thuaät, maùy moùc thieát bò.

Qui hoaïch vuøng. Khaâu tieâu thuï. Khaâu vaän chuyeån, baûo quaûn – tieâu thuï. Thò tröôøng vaø thoâng tin thò tröôøng.

Ñoái thuû caïnh tranh. Chính saùch hoaït ñoäng marketing. Chính saùch xaây döïng thöông hieäu. Chính saùch vó moâ cuûa nhaø nöôùc ñoái vôùi vuøng Ñoàng baèng soâng Cöûu Long.

Chính saùch ñoái vôùi noâng daân vaø noâng thoân. Chính saùch ñoái vôùi xuaát khaåu traùi caây. Ñaùnh giaù chung veà hieän traïng traùi caây Ñoàng Baèng Soâng Cöûu Long .37 CHÖÔNG 3: MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP NHAÈM ÑAÅY MAÏNH XUAÁT KHAÅU TRAÙI CAÂY ÑOÀNG BAÈNG SOÂNG CÖÛU LONG. Quan ñieåm vaø muïc tieâu ñaåy maïnh xuaát khaåu traùi caây ñeán 2010.

Moät soá giaûi phaùp ñaåy maïnh xuaát khaåu traùi caây Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Ñaåy maïnh vieäc saûn xuaát traùi caây xuaát khaåu ôû Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Hoaøn thieän quy hoaïch toång theå vuøng traùi caây coù lôïi theá caïnh tranh. Choïn loïc vaø taïo gioáng coù chaát löôïng toát.

Phaùt trieån nguoàn nhaân löïc. Xaây döïng vaø cuõng coá moái lieân keát giöõa giöõa 4 nhaø: nhaø vöôøn – nhaø kinh doanh – nhaø khoa hoïc vaø nhaø nöôùc (GAP). Phaùt trieån caùc ngaønh coâng nghieäp phuï trôï. Ñaåy maïnh tieâu thuï traùi caây Ñoàng baèng soâng Cöûu Long.

Giaûi phaùp hoaøn thieän heä thoáng phaân phoái, baûo quaûn. Giaûi phaùp naâng cao naêng löïc caïnh tranh cuûa traùi caây Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Giaûi phaùp veà hoaøn thieän chieán löôïc marketing. Xaây döïng thöông hieäu.

Hoaøn thieän cô cheá chính saùch vó moâ cuûa nhaø nöôùc. Chính saùch ñoái vôùi nhaø vöôøn. Taïo khung phaùp lyù thuaän lôïi cho xuaát khaåu. Giaûi phaùp phaùt trieån heä thoáng thoâng tin thò tröôøng.

Chính saùch khuyeán khích phaùt trieån vuøng traùi caây. Chính saùch veà ñaàu tö khoa hoïc - coâng ngheä. Chính saùch hoã trôï veà taøi chính. Chính saùch thò tröôøng.

Moät soá kieán nghò ñoái vôùi Nhaø nöôùc vaø ngaønh chöùc naêng. 60 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC 4 5 BAÛNG CAÙC KYÙ HIEÄU VIEÁT TAÉT EU Khoái thò tröôøng chung Chaâu Aâu FAO Toå chöùc löông noâng Lieân Hieäp Quoác GAP Saûn xuaát vaø tieâu thuï traùi caây an toaøn HCCAP Chöông trình hoã trôï söùc khoûe ngöôøi tieâu duøng L/C Tín duïng thö NNVN Noâng nghieäp Vi t Nam SQF An toaøn thöïc phaåm TTXVN Thoâng Taán Xaõ Vi t Nam USDA Boä Noâng Nghieäp Hoa Kyø Vinanet Trang Wed cuûa Trung Taâm Thoâng Tin Thöông Maïi VnEconomy Trang Wed cuûa Thôøi Baùo kinh Teá Vi t Nam WTO Toå Chöùc Thöông Maïi Theá Giôùi EU European Union FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations GAP Good Agricultural Practise HCCAP Health Care Consumer Assistance Program L/C Letter of Credit SQF Safe Quality Food USDA United States Department of Agriculture WTO World Trade Organization 5 6 D A N H M U Ï C C AÙ C B AÛ N G T R O N G L U AÄ N V AÊ N Baûng 1: Thò phaàn cuûa moät soá nöôùc chaâu AÙ treân thò tröôøng traùi caây theá giôùi giai ñoaïn 2001- 2004 (bình quaân theo tyû leä %). 12 Baûng 2: Baûng thoáng keâ khoái löôïng saûn xuaát – xuaát khaåu traùi caây töø 2001-2005.Baûng thoáng keâ giaù trò kim ngaïch xuaát khaåu traùi caây töø 1990-1994.Baûng giaù trò kim ngaïch xuaát khaåu traùi caây töø naêm 2001-2005.22 Baûng 5: Baûng kim ngaïch xuaát khaåu traùi caây Ñoàng baèng soâng Cöûu Long sang caùc thò tröôøng chính töø 1997 – 2005. 24 DANH MUÏC CAÙC PHUÏ LUÏC KEØM THEO LUAÄN VAÊN Phuï luïc 01: Cô caáu maët haøng xuaát khaåu töø naêm 2001- 2005 Phuï luïc 02: Cô caáu xuaát khaåu nhoùm haøng noâng, laâm, thuyû saûn töø naêm 2001- 2005 Phuï luïc 03: Thu nhaäp bình quaân ñaàu ngöôøi moät thaùng theo giaù thöïc teá phaân theo thaønh thò, noâng thoân vaø phaân theo vuøng Phuï luïc 04: Hieäp ñònh veà raøo caûn kyõ thuaät ñoái vôùi thöông maïi (WTO Agreement on TBT) Phuï luïc 05: Giaù trò saûn xuaát noâng, laâm nghieäp vaø thuyû saûn naêm 2005 theo giaù so saùnh 1994 Phuï luïc 06: Giaù trò saûn xuaát noâng nghieäp theo giaù so saùnh 1994 phaân theo ñòa phöông Phuï luïc 07: Nöôùc ngheøo bò thieät trong buoân baùn noâng saûn Phuï luïc 08: Xuaát khaåu traùi caây 2006: nhöõng nghòch lyù.

6 7 LÔØI MÔÛ ÑAÀU Hieän nay, Vieät Nam trong tieán trình gia nhaäp WTO. Trong boái caûnh môû cöûa vaø hoäi nhaäp ngaøy caøng cao, Vieät Nam seõ coù ñieàu kieän môû roäng thò tröôøng, môû roäng qui moâ saûn xuaát ñeå taêng cöôøng xuaát khaåu, thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá. Khi Vieät Nam gia nhaäp WTO, cuøng vôùi xu theá töï do hoùa thöông maïi vaø ñaàu tö laø vieäc môû roäng thò tröôøng noäi ñòa vaø thò tröôøng ngoaøi nöôùc; do ñoù taïo ra quyeàn bình ñaúng trong kinh doanh cho taát caû loaïi hình doanh nghieäp. Trong ñieàu kieän môùi, yeáu toá quyeát ñònh laø naêng löïc caïnh tranh, saûn phaåm vaø dòch vuï, thöông hieäu haøng hoùa, coâng ngheä hieän ñaïi, quaûn lyù tieân tieán, chaát löôïng toát, maãu maõ phong phuù vaø giaù caû caïnh tranh.

Khoâng coù con ñöôøng naøo khaùc ñeå caùc doanh nghieäp Vieät Nam tieán leân baèng chính ñoâi chaân cuûa mình vaø söï hôïp taùc trong töøng ngaønh haøng ñeå cuøng phaùt trieån. Tham gia quaù trình toaøn caàu hoùa, ngöôøi noâng daân Vieät Nam coù cô hoäi môû roäng thò tröôøng. Song vôùi trình ñoä saûn xuaát coøn thaáp, hoï cuõng seõ gaëp nhieàu baát lôïi do caùc nöôùc ñaõ phaùt trieån thöôøng coù nhöõng bieän phaùp baûo veä vaø hoã trôï neàn noâng nghieäp. Maët khaùc, trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá, haøng hoùa Vieät Nam noùi chung, traùi caây noùi rieâng phaûi ñoái ñaàu vôùi nhöõng thaùch thöùc khi thöïc hieän caùc hieäp ñònh song phöông veà thöông maïi töï do (FTA), cuõng nhö haøng raøo thueá quan, haïn ngaïch noâng saûn xuaát khaåu seõ ñöôïc thay theá daàn baèng caùc tieâu chuaån chaát löôïng, an toaøn thöïc phaåm vaø kieåm dòch thöïc vaät khi gia nhaäp WTO.

Ñeå giaûi quyeát caùc thaùch thöùc treân, noâng saûn Vieät Nam noùi chung vaø traùi caây noùi rieâng phaûi ñöôïc saûn xuaát töø moät neàn noâng nghieäp saïch, an toaøn, chaát löôïng vaø beàn vöõng. Laø trung taâm kinh teá noâng nghieäp lôùn nhaát nöôùc, Ñoàng baèng soâng Cöûu Long ñöùng ñaàu veà saûn xuaát noâng nghieäp, ñaët bieät gaïo, thuûy saûn vaø traùi caây. 7 8 Ngoaøi gaïo vaø thuûy saûn laø maët hai maët haøng saûn xuaát vaø xuaát khaåu lôùn nhaát nöôùc, beân caïnh ñoù traùi caây Ñoàng baèng soâng Cöûu Long cuõng chieám moät löôïng lôùn veà saûn xuaát vaø xuaát khaåu trong toång saûn löôïng traùi caây cuûa caû nöôùc, (naêm 2005 saûn löôïng traùi caây caû nöôùc öôùc ñaït 6,2 trieäu taán trong ñoù Ñoàng baèng soâng Cöûu Long ñaït hôn 3,2 trieäu taán), ñaëc bieät laø döùa, saàu rieâng, nhaõn, xoaøi, chuoái, thanh long, vuù söûa, böôûi…. Tuy nhieân saûn löôïng traùi caây xuaát khaåu Ñoàng baèng soâng Cöûu Long chæ chieám khoaûng 10% - 15% toång saûn löôïng saûn xuaát cuûa caû vuøng, trong khi ñoù nhu caàu traùi caây cuûa theá giôùi coøn raát lôùn, ñaây laø tieàm naêng, cô hoäi cuõng nhö thaùch thöùc ñoái vôùi traùi caây cuûa Ñoàng baèng soâng Cöûu Long trong thôøi gian tôùi.

Chính vì vaäy, ñaõ ñeán luùc khoâng theå maïnh ai naáy laøm, nhaø vöôøn khoâng theå ñöùng rieâng moät mình töï saûn xuaát, töï baûo quaûn, töï cheá bieán, töï giaûi quyeát ñöôïc ñaàu ra cho saûn phaåm traùi caây cuûa mình, maø phaûi lieân keát vaø chæ coù theå giaûi quyeát ñöôïc khi coù moät toå chöùc lieân keát ñoàng boä caùc khaâu trong chuoãi giaù trò töø saûn xuaát ñeán tieâu thuï ñeå coù theå ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu traùi caây saïch, an toaøn vaø chaát löôïng cuûa theá giôùi. Beân caïnh ñoù Nhaø nöôùc caàn phaûi coù söï quan taâm chæ ñaïo, hoã trôï saâu saéc ñeå giuùp caùc doanh nghieäp Vieät Nam taêng cöôøng xuaát khaåu traùi caây treân thöông tröôøng quoác teá. Xuaát phaùt töø thöïc tieãn nhaän thöùc treân, taùc giaû choïn ñeà taøi: “MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP ÑAÅY MAÏNH XUAÁT KHAÅU TRAÙI CAÂY ÑOÀNG BAÈNG SOÂNG CÖÛU LONG ” vôùi mong muoán goùp phaàn thuùc ñaåy vaø phaùt trieån xuaát khaåu traùi caây caùc tænh ôû Ñoàng baèng soâng Cöûu Long (ÑBSCL) nhaèm thuùc ñaåy quaù trình taêng tröôûng kinh teá noâng thoân, caûi thieän ñôøi soáng noâng daân, cuõng nhö goùp phaàn vaøo quaù trình taêng tröôûng kinh teá caû nöôùc. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän vaên laø caùc loaïi traùi caây nhieät ñôùi coù lôïi theá caïnh tranh: xoaøi, chuoái, döùa, thanh long, choâm choâm, nhaõn, böôûi, saàu rieâng … coù giaù trò saûn xuaát vaø xuaát khaåu cao nhaát ôû Ñoàng baèng soâng Cöûu Long 8 9 nhöng tæ leä xuaát khaåu coøn raát thaáp chæ ñaït 10%-15% toång giaù trò saûn löôïng saûn xuaát.

Moät soá phöông phaùp taùc giaû tieáp caän, söû duïng trong luaän vaên : + Phöông phaùp phaân tích thoáng keâ moái quan heä giöõa dieän tích canh taùc vaø saûn löôïng traùi caây ñaàu ra phuïc vuï cho xuaát khaåu vaø cheá bieán xuaát khaåu. + Phöông phaùp phaân tích ñònh tính nhö laø phöông phaùp phaân tích yeáu toá nguoàn löïc, khoa hoïc kyõ thuaät, moâi tröôøng kinh doanh laøm caûn ngaïi ñeán naêng löïc caïnh tranh cuûa traùi caây Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. + Phöông phaùp khaûo saùt ñeå coù ñöôïc thoâng tin veà quaù trình saûn xuaát cuûa ngöôøi noâng daân Ñoàng baèng soâng Cöûu Long.