chương 1 của Pháp lệnh Thư viện có nêu rõ: “Thư viện có chức năng, nhiệm vụ giữ gìn di sản thư tịch của dân tộc; thu thập, tàng trữ, tổ chức việc khai thác và sử dụng vốn tài liệu trong xã hội nhằm truyền bá tri thức, cung cấp thông tin phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu, công tác và giải trí của tầng lớp nhân dân; góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phát triển khoa học, công nghệ, kinh tế, văn hóa, phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.” - Giải trí Bạn đọc đến thư viện đọc và mượn sách báo không chỉ phục vụ cho nhu cầu học tập, nghiên cứu, công tác mà còn giải trí trong thời gian rãnh rỗi. Văn hóa là gì Văn hóa là một trong những mặt cơ bản của đời sống xã hội, là một hệ thống (các giá trị, các cơ cấu, kỹ thuật, thể chế của tư tưởng.) được hình thành trong quá trình hoạt động sáng tạo của con người, được bảo tồn và truyền lại như một khuôn mẫu chuẩn mực các hành vi xã hội. Tóm lại: Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo của các cá nhân và cộng đồng trong quá khứ và hiện tại. Qua các thế hệ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống và hiếu thị - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc.
Văn hóa đọc là gì Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa. Văn hoá đọc, theo nghĩa rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã hội về xây dựng phát triển cơ sở vật chất (thư viện, phòng đọc, xuất bản phát hành sách, tài liệu.) nhằm phát triển văn hóa đọc. Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc có văn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người đọc. Trước hết cần tạo ra và phát triển thói quen đọc suốt cuộc đời cho mỗi người.
Xây dựng thói quen đọc phải được bắt đầu từ tuổi ấu thơ, ở nhiều nước người ta bắt đầu thực hiện từ tuổi trước khi đến trường, do các bậc cha mẹ thực hiện. Còn trong suốt cuộc đời đi học và sau khi ra đời là quá trình học tập và rèn luyện các kỹ năng đọc. Nếu xét văn hoá đọc của từng cá nhân phải đảm bảo có đủ cả ba yếu tố trên. Mọi 8 skkn người nhận thức được tầm quan trọng của việc đọc sách, sẽ giúp cho văn hóa đọc ngày càng phát triển hơn; + Vị trí: Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khóa VIII) đã chỉ rõ, các cấp, các ngành cần huy động mọi tiềm lực xã hội cho sự nghiệp phát triển văn hóa; chăm lo bồi dưỡng, phát triển tài năng; chủ động có kế hoạch, chính sách, cơ chế phù hợp để tạo điều kiện cho văn hóa phát triển đúng hướng.
Đây chính là nhân tố quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, làm cho nền tảng tinh thần của xã hội ngày càng vững chắc, tiến bộ, phong phú, góp phần giữ vững độc lập, thống nhất, định hướng xã hội chủ nghĩa và thúc đẩy nhanh quá trình phát triển. Xác định văn hóa đọc là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và các mặt của đất nước đã thể hiện tầm nhìn chiến lược và tư duy cách mạng của Đảng ta trong thời kỳ đổi mới. Vận dụng vào thực tiễn của địa phương, những năm qua tỉnh Nghệ an đã hướng mọi hoạt động văn hóa vào mục tiêu xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân. Phong trào toàn dân xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở đạt được những kết quả đáng khích lệ.
* Văn hoá đọc là chiếc cầu nối đưa con người đến với tri thức. * Văn hoá đọc là nơi tập trung đầy đủ sách, có khả năng và phương tiện để phục vụ tốt nhất, tiết kiệm nhất những yêu cầu, những thắc mắc của giáo viên, học sinh trong việc dạy và học. * Để nâng cao chất lượng giảng dạy thì người thầy phải học, phải đọc. * Để nâng cao chất lượng học và bổ sung kiến thức thì trò phải đọc.
Vì vậy công tác phát triển Văn hoá đọc phải gắn liền với việc dạy và học. Phải lấy mục tiêu đào tạo và nhiệm vụ năm học của nhà trường làm mục tiêu và nhiệm vụ của thư viện nhà trường nói chung và văn hoá đọc nói riêng. + Tầm quan trọng: Văn hóa đọc là một bộ phận của văn hóa, có vai trò quan trọng trong việc hình thành nên tâm hồn, nhân cách, đạo đức, lối sống, khả năng thích nghi của học sinh, góp phần bồi dưỡng, phát triển trí tuệ, kỷ năng sống cho học sinh. Văn hóa đọc là một bộ phận của phát triển văn hóa, là giải pháp quan trọng không thể thiếu để xây dựng thành công một xã hội học tập hướng tới mục tiêu phát triển bền vững nguồn nhân lực của đất nước góp phần vào sự thành công của công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Văn hóa đọc gắn liền với nâng cao dân trí, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận với thông tin và tri thức dễ dàng và thuận tiện.
9 skkn Hiện nay khi nền kinh tế Việt Nam đang định hướng chuyển nhanh và mạnh sang nền kinh tế tri thức, cùng với sự bùng nổ về thông tin, nhiều vấn đề được đặt ra, điều này đòi hỏi mỗi chúng ta, đặc biệt là giới trẻ, học sinh, sinh viên phải luôn nỗ lực học hỏi, đổi mới, ứng xử chắt lọc trong vô vàn thông tin để có thể tồn tại và đứng vững. Để làm được điều đó rất cần đến sự tích lũy về văn hóa, vốn hiểu biết, kinh nghiệm sống…Sự tích luỹ đó được thể hiện qua một quá trình học tập lâu dài, không chỉ việc học ở trường mà phần quan trọng quyết định là quá trình tự học, qua việc đọc sách mỗi cá nhân, nói rộng ra đó là văn hóa đọc. Cơ sở thực tiễn - Nhìn chung các thư viện hoạt động đã có chiều sâu, nhưng mới thu hút được giáo viên còn số lượng bạn đọc đông đảo là học sinh thì không phải thư viện trường học nào cũng thu hút được. - Do bạn đọc chưa nhận thức đúng đắn về tác dụng của thư viện trong việc tự rèn luyện học tập, chưa có thói quen tự học, tìm hiểu sách, chưa hiểu mối liên hệ, tầm quan trọng giữa việc học trên lớp với sách tham khảo nên chưa thấy được giá trị của từng cuốn sách.
- Do quỹ thời gian giảng dạy và học tập ở lớp nhiều nên bạn đọc ít có thời gian lên thư viện đọc sách - Do người làm thủ thư chưa định hướng cho học sinh đọc đúng chủ đề, chuyên đề, lên kế hoạch theo tuần hay tháng cho học sinh đọc nên học sinh không có đam mê hứng thú đọc. - Cách quản lý kho sách chưa khoa học, chưa gọn gàng logic, chưa phân được mã màu làm cho hoc sinh tìm sách khó khăn hơn. - Việc mượn sách ở thư viện qua hệ thống mục lục truyền thống thường gây lúng túng cho bạn đọc, mất nhiều thời gian chọn sách mà có khi lại không tìm được cuốn sách theo ý muốn dẫn đến việc đọc sách hiệu quả không cao - Do bùng nổ về thông tin mạng Internet nên học sinh bị lôi cuốn vào các trò chơi, các thông tin khác mà không quan tâm đến việc đọc sách trong thư viện - Cán bộ thư viện chưa thân thiện, chưa nắm bắt được tâm lý của người đọc, thư viện chưa thân thiện, chưa đạt chuẩn nên chưa lôi cuốn được số đông bạn đọc đến đọc sách, báo và tạp chi chưa tạo được hứng thú cho người đọc. - Không gian đọc chưa được hấp dẫn nên chưa thực sự hấp dẫn cũng gây trở ngại trong việc tạo hứng thú cho độc giả đến thư viện.
10 skkn - Việc phát triển và duy trì văn hóa đọc sẽ giúp cho nhà trường nâng cao chất lượng dạy và học, nâng cao chất lượng toàn diện của nhà trường. Thực trạng về công tác thư viện của Trường THPT Diễn Châu 2, tỉnh Nghệ An 3. Giới thiệu về nhà trường: - Trường THPT Diễn Châu 2 được thành lập từ năm 1965 với tên gọi ban đầu là Trường cấp 3 Diễn Châu 2. Tiền thân của trường được tách ra từ trường cấp 3 Diễn Châu nay là trường THPT Nguyễn Xuân Ôn, đến nay trường có bề dày về truyền thống gần 56 năm xây dựng và trưởng thành, trường đã góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đóng góp vào quá trình xây dựng và phát triển quê hương, nhà trường luôn là điểm sáng về chất lượng giáo dục.
Hiện nay trường có 97 cán bộ, giáo viên, nhân viên.Trường đã đạt trường chuẩn Quốc gia năm 2018, thư viện nhà trường đã đạt chuẩn. - Trường có đội ngũ giáo viên hùng hậu đi đầu trong mọi phong trào phát triển giáo dục; luôn có thành tích cao. - Cán bộ quản lí thư viện trường có trình độ đạt chuẩn. Hình 1: Trường THPT Diễn Châu 2 – Diễn Châu – Nghệ An 3.
Thực trạng về thư viện Trường THPT Diễn Châu 2. * Thuận lợi: 11 skkn - Sau hơn 55 năm phát triển và trưởng thành nhà trường luôn hoàn thành xuất xắc nhiệm vụ được giao. Chất lượng giáo dục toàn diện và các hoạt động của nhà trường không ngừng được nâng cao đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp Giáo dục, tạo niềm tin vững chắc cho các bậc phụ huynh, nhân dân trên địa bàn và các em học sinh. - Ban giám hiệu luôn chú trọng đầu tư vào việc xây dựng cơ sở vật chất, cấp thêm kinh phí để bổ sung tài liệu.
Tích cực tham mưu các mạnh thường quân, các nhà hảo tâm hỗ trợ sách cho thư viện, tặng sách giáo khoa cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn - Hoạt động của thư viện luôn được sự quan tâm chỉ đạo của SGD & ĐT, của Cấp ủy và BGH nhà trường cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của Ban đại diện phụ huynh học sinh. - Diện tích của thư viện: 130m2, trong đó kho thư viện 60m2 có đủ giá tủ đựng sách, bố trí hợp lý, khoa học.