CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƯỜNG BẤT ĐỘNG SẢN VÀ TÍN DỤNG BẤT ĐỘNG SẢN 1. Khái niệm bất động sản 1. Khái niệm Ở mỗi quốc gia trên thế giới hiện nay đều có sự phân chia tài sản thành động sản và bất động sản. Theo quan điểm của Việt Nam thì bất động sản được hiểu theo nghĩa bao gồm: - Đất đai - Nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất đai, kể cả các tài sản gắn liền với nhà ở, công trình xây dựng đó - Các tài sản khác gắn liền với đất đai - Các tài sản khác do pháp luật quy định Vậy: bất động sản là tài sản không có khả năng di dời,bao gồm đất đai và những tài sản gắn liền với đất đai được xác định bởi vị trí địa lý của đất 1.
Phân loại bất động sản Bất động sản được phân loại phổ biến theo hai cách sau Thứ nhất: Theo Bách khoa toàn thư mở thì bất động sản có thể phân làm ba loại: - Bất động sản có đầu tư xây dựng Gồm những bất động sản chính như sau: Bất động sản nhà đất (bao gồm đất đai và các tài sản gắn liền với đất đai). Đây là loại bất động sản chiếm tỷ trọng lớn trong các giao dịch trên thị trường bất động sản. Bất động sản nhà xưởng và công trình thương mại – dịch vụ Bất động sản hạ tầng,bất động sản trụ sở làm việc… - Bất động sản không đầu tư xây dựng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -5- Đất nông nghiệp Đất nuôi trồng thủy sản Đất làm muối Đất hiếm Đất chưa sử dụng - Bất động sản đặc biệt: các công trình bảo tồn quốc gia; di sản văn hóa vật thể; nhà thờ họ, đình chùa, miếu mạo; nghĩa trang… Thứ hai: Theo quan điểm của Việt Nam, bất động sản bao gồm 4 loại sau: - Đất đai - Nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất đai - Tài sản gắn liền với nhà ỏ và công trình xây dựng gắn liền với đất đai 1. Đặc trưng cơ bản của bất động sản Bất động sản là một tài sản vì vậy ngoài những đặc điểm chung như các loại tài sản khác thì bất động sản có một số đặc điểm riêng biệt sau - Độ co giãn của cung theo giá bất động sản ít (phản ánh khi giá của hàng hóa bất động sản tăng hoặc giảm thì lượng cung về loại hàng hóa này trên thị trường không thích ứng kịp thời) vì những lý do sau: + Quỹ đất đai là có giới hạn vì vậy muốn tăng lượng cung ứng lên cũng rất khó khăn + Quy hoạch của nhà nước.
Đây dược xem là yếu tố còn nhiều vướng mắc nhất khiến thị trường BĐS gặp phải một số khó khăn khi tiến hành giao dịch. Nhưng bên cạnh đó việc quy hoạch đất đai gắn liền với những dự án đầu tư, các công trình công cộng khác cũng tạo điều kiện làm “nóng” thị trường. + Các quy định, chính sách như quy định về chuyển đổi mục đích sử dụng đất; những quy định về chiều cao, diện tích đất xây dựng, ranh lộ giới… - Thời gian mua, bán giao dịch dài, chi phí mua bán giao dịch cao: bất động sản là tài sản có giá trị cao vì vậy giao dịch mua bán phải tốn nhiều thời gian, chi phí nhằm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -6- đảm bảo tính thận trọng và an toàn. Mặt khác việc mua bán phải thông qua một trung gian môi giới dẫn đến chi phí tăng cao.
Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất phải tuân theo các quy định của nhà nước cũng là một nhân tố chi phí mua bán giao dịch tài sản bất động sản tăng cao. - Bất động sản có tính thích ứng và chịu sự ảnh hưởng lẫn nhau: bất động sản dưới dạng các công trình xây dựng trong quá trình sử dụng có thể thay đổi vào từng mục đích sử dụng khác nhau mà không làm thay đổi đặc trưng của nó và vẫn đảm bảo đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng. Ví dụ một tòa nhà xây dựng cho mục đích để ở nhưng cũng có thể cho thuê để mở văn phòng hoạt động của các công ty. Mặt khác tài sản bất động sản còn có sự ảnh hưởng lẫn nhau đặc biệt là mối quan hệ giữa các công trình thiết kế hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội sẽ làm tăng thêm vẻ đẹp và nâng cao giá trị của đất đai, giá trị các công trình khu vực đó.
Ví dụ như tài sản bất động sản nằm gần kề các khu dự án, khu vui chơi giải trí… - Tính thanh khoản thấp: tài sản bất động sản có giá trị rất cao và mang lại lợi nhuận lớn nhưng liên quan đến nhiều thủ tục, vì vậy việc quyết định mua bán rất mất thời gian. Thực tế cho thấy, có những cá nhân sở hữu một tài sản bất động sản lớn, giá trị bằng tiền cao nhưng khi cần tiền thì họ không thể chia nhỏ ngay ra để bán được. - Sự can thiệp và quản lý chặt chẽ của nhà nước: Tài sản bất động sản có tầm quan trọng đối với nền kinh tế, chính trị, xã hội của một quốc gia vì vậy cần phải có sự can thiệp và quản lý của nhà nước. Điều này được thể hiện thông qua hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến vấn đề BĐS như Luật đất đai, chính sách tín dụng đối với đầu tư BĐS… 1.
Thị trường bất động sản 1. Khái niệm Khi bất động sản trở thành hàng hóa thì thị trường bất động sản được hình thành. Có nhiều quan điểm khác nhau về thị trường bất động sản TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -7- Quan điểm 1: Thị trường bất động sản là thị trường nhà, đất. Quan điểm 2: Thị trường bất động sản là nơi hình thành các quyết định về việc ai tiếp cận được bất động sản và bất động sản đó được sử dụng như thế nào, cho mục đích gì.
Quan điểm 3: Thị trường bất động sản là đầu mối thực hiện và chuyển dịch giá trị hàng hóa bất động sản Quan điểm 4: Thị trường bất động sản là nơi diễn ra các giao dịch trao đổi, mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp và các dịch vụ có liên quan như môi giới, tư vấn… giữa các chủ thể trên thị trường Từ những quan điểm trên thì khái niệm chung nhất được hình thành về thị trường bất động sản là: Thị trường bất động sản là hệ thống các quan hệ thông qua đó các giao dịch về bất động sản của các bên tham gia được thực hiện tại một địa điểm và thời gian nhất định. Như vậy khi xem xét, đánh giá về thị trường bất động sản, các lĩnh vực sau đây thường được lưu ý: - Quyền sở hữu bất động sản - Tài chính BĐS như những cơ chế, pháp lý tài chính có liên quan đến đầu tư vào BĐS , sử dụng BĐS làm tài sản thế chấp, phát triển các dịch vụ bảo lãnh, quản lý rủi ro, bảo hiểm… - Cấu trúc thị trường BĐS đó là sự tham gia của các tổ chức, cá nhân và chính phủ trong việc tạo lập và phát triển hàng hóa BĐS - Nghiệp vụ thị trường BĐS như vấn đề tư vấn, định giá, môi giới, công chứng… BĐS. - Thông tin về thị trường BĐS. Đặc trưng của thị trường bất động sản Thứ nhất: Độ kém hoàn hảo của thị trường BĐS.
So với thị trường của các hàng hóa thông thường khác thì thị trường BĐS đòi hỏi sự can thiệp nhiều hơn của nhà nước , đặc biệt là trong công tác xây dựng, quy hoạch, trong việc xác lập quyền và bảo hộ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -8- quyền sở hữu tài sản BĐS của các cá nhân, tổ chức khi thực hiện các giao dịch về hàng hóa BĐS. Thứ hai: Quá trình giao dịch BĐS (mua, bán, cho thuê…) khá phức tạp dẫn đến làm tăng các chi phí về thông tin, tư vấn, thẩm định, thanh toán… Thứ ba: Sự khan hiếm ngày càng cao của đất đai dẫn đến hiện tượng đầu cơ trong kinh doanh trên thị trường BĐS. Việc đầu cơ bên cạnh những mặt tích cực như kích thích các bên tham gia thị trường tạo lập điểm cân bằng mới nhưng cũng bộc lộ những tác động tiêu cực mà hậu quả của nó rất nặng nề. Kinh nghiệm của cuôc khủng hoảng nợ nhà đất dưới chuẩn ở Mỹ (năm 2007) cho thấy việc đầu cơ BĐS đã tạo ra tam giác nợ nần gồm ngân hàng, các nhà đầu tư kinh doanh và dân cư đã dẫn đến những kết cục khó lường trên phạm vi toàn thế giới.
Thứ tư: Thị trường BĐS mang tính nhạy cảm cao trước những biến động về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và bị chi phối rất mạnh bởi yếu tố tâm lý. Thứ năm: Là thị trường giao dịch loại hàng hóa BĐS – yếu tố đầu vào quan trọng nhất của tất cả các ngành sản xuất, kinh doanh. Vì vậy việc phát triển hiệu quả thị trường BĐS sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà kinh doanh BĐS, các tổ chức sử dụng hàng hóa BĐS vào kinh doanh trong các lĩnh vực ngành nghề khác nhau một cách tối ưu nhất. Thứ sáu: Thị trường BĐS dễ bị phân khúc do nhu cầu của các tổ chức sản xuất, kinh doanh, người dân khi tham gia vào mua bán, cho thuê, thế chấp… hàng hóa BĐS.
Cấu trúc của thị trường BĐS 1. Căn cứ vào các loại hình giao dịch trên thị trường BĐS: thì thị trường BĐS được phân chia như sau - Thị trường mua bán BĐS: Việc mua bán BĐS ngày nay đã trở lên khá phổ biến và được mở rộng ra vượt khỏi biên giới một quốc gia. Giao dịch mua bán BĐS thường được mua bán một cách trực tiếp giữa người có nhu cầu mua, bán hoặc thông qua trung gian môi giới. Thị trường này diễn ra sôi động hay không phụ thuộc rất lớn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -9- vào tình hình phát triển kinh tế, những dự án trong tương lai có liên quan gắn liền với khu vực có BĐS giao dịch, nhu cầu người dân… - Thị trường giao dịch các BĐS cho thuê: Đây là thị trường mà người thuê BĐS chỉ sử dụng BĐS trong một thời gian nhất định.
Đối với người có BĐS cho thuê, trước khi ký kết hợp đồng phải nghiên cứu kĩ tình hình thị trường nhằm đạt được lợi ích kinh tế cao nhất. Thị trường cho thuê BĐS chịu sự chi phối mạnh mẽ của quy luật cung cầu, từ đó hình thành giá cả cho thuê.