CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TƯ VẤN XÂY DỰNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỊ TRƯỜNG TƯ VẤN XÂY DỰNG 1. Khái niệm về tư vấn, thị trường tư vấn, năng lực tư vấn xây dựng 1.
Tư vấn và tư vấn xây dựng Dịch vụ Tư vấn đã xuất hiện và được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam từ nhiều năm trước đây. Trước đây, trong các giới hữu quan ở Việt Nam, Tư vấn thường được hiểu một cách phổ biến như là "việc bán những lời khuyên nghề nghiệp" và "thường có sự hiểu lẫn lộn giữa Tư vấn và Môi giới, giữa hoạt động tư vấn và việc đưa ra những lời khuyên đơn giản". Việc định nghĩa "tư vấn là gì" vẫn đang còn là vấn đề tranh cãi. - Tư vấn (consulting), thuật ngữ "consulting" có thể có rất nhiều nghĩa, tựu chung lại một ý tưởng chính là đưa ra các lời khuyên về nghiệp vụ.
Công ty tư vấn sẽ "tư vấn" một doanh nghiệp theo đúng cách mà một người đưa ra lời khuyên cho bạn bè hay người thân lúc cấp thiết. - Tư vấn trước hết là loại hình mang tính chất trí tuệ dựa trên dự vận dụng những kiến thức, tri thức, kỹ năng khoa học, kỹ năng áp dụng công nghệ, cách nắm bắt và xử lý các thông tin của các nhà tư vấn giỳp cỏc nhõn, cỏc tổ chức, các doanh nghiệp giải quyết các vấn đề đặt ra nhằm tỡm chỏch giải quyết các vấn đề đó một cách tổ nhất. - Tiếp đến tư vấn được hiểu là một lĩnh vực hoạt đông mang tính dịch vụ. Chính quá trình phân công lao động và cạnh tranh ngày càng sâu sắc trong nền kinh tế thị trường với xu thế hội nhập, khu vực hóa, quốc tế húa đó tạo điều kiện cho loại hình dịch vụ tư vấn ra đời.
Đây là một phương thức giúp người ra quyết định có được thông tin đầy đủ hơn hoặc có được cách thức giải quyết vấn đề khách quan hơn, từ đó nâng cao hoạt động kinh tế - xã hội. - Từ hai phương diện trên có thể nói Bản chất của tư vấn chính là một loại hình dịch vụ mang tính chất trí tuệ, một hoạt động “chất xỏm” cung ứng cho khách hàng những lời khuyên đúng đắn về chiến lược, sách lược, biện pháp hành động và giúp đỡ, hướng dẫn khách hàng thực hiện những lời khuyên đó, kể cả tiến hành những nghiên cứu soạn thảo dự án và giám sát quá trình thực thi dự án đạt hiệu quả yêu cầu. - Quan hệ giữa tư ván và khách hàng có thể được mô tả như sau: Nhà tư vấn Khách hàng Nhận, xử lý thông tin do khách Cung cấp những thông tin cần thiết hàng đem lại và cung cấp thông về một tổ chức, sự kiện cho nhà tư tin, chỉ dẫn cho khác hàng theo vấn và nhận các chỉ dẫn từ nhà tư yêu cầu của khách hàng vấn để thực hiện các sự kiện đó Các phương thức khác nhau, các công cụ khác nhau để giải quyết các vấn đề mà khách hàng yêu cầu tư vấn Hình 1.1 Sơ đồ mối quan hệ giữa nhà tư vấn và khách hàng Đặc trưng của hoạt động tư vấn Hoạt động tư vấn là một loại hình hoạt động đặc biệt, nú cú những đặc trưng riêng cần được biết đến khi nghiên cứu nó: - Quá trình của hoạt động tư vấn là quá trình trao đổi thông tin liên tục giữa nhà tư vấn và khách hàng. - Nhiệm vụ của hoạt động tư vấn luôn được xác định cụ thể: theo đơn đặt hàng của khách hàng.
- Sản phẩm của các loại hình tư vấn mang tính đơn chiếc. Tùy theo đơn đặt hàng, mục đích, lượng thông tin, phương pháp xử lý thông tin của mỗi nhà tư vấn và môi trường xã hội tại thời điểm mà khách hàng nên thường các sản phẩm tư vấn không giống nhau. - Sản phẩm của hoạt động tư vấn là sản phẩm trí tuệ, một loại sản phẩm vô hình không dễ nhận biết được bằng các giác quan trực tiếp. Kết quả hoạt động tư vấn thường được xác định bằng tính: vấn đề mà nhà tư vấn đưa ra cho khách hàng có đem lại hiệu quả không, khách hàng có hài lòng với các chỉ dẫn mà nhà tư vấn đã đưa ra không.
nhưng cũng có thể lượng hóa được dưới dạng các văn bản đánh giá, chỉ dẫn, lời khuyên. - Hoạt động tư vấn cũng là một hoạt động mang tính chất kinh doanh, là một dịch vụ thông qua hợp đồng giữa người sử dụng dịch vụ tư vấn và nhà tư vấn. - Thị trường hoạt động tư vấn rất rộng, bao quát và tồn tại trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như vấn đề chính trị, kinh tế, giáo dục, pháp lý, đời sống tâm lý, sức khỏe. Đặc trưng của hoạt động tư vấn Là Hoạt Mang Sản Sản quá động tính phẩm phẩm trình theo chất tư vấn tư vấn trao đơn kinh mang là sản đổi đặt doanh tính phẩm thông hàng đơn trí tuệ tin chiếc đặc biệt Hình 1.2 Sơ đồ các đặc trưng của hoạt động tư vấn Các loại hình tư vấn Có rất nhiều hoạt động tư vấn đang tồn tại hiện nay, tuy nhiên có thể phân loại các loại hình tư vấn thành các loại cơ bản sau: - Theo quan hệ và phương thức tổ chức hoạt động thì có thể phân chia các loại hình tư vấn thành các loại: + Tư vấn nội bộ: giữa nhà tư vấn và người sử dụng dịch vụ tư vấn có mối quan hệ hành chính với nhau: tức là tổ chức tư vấn trực thuộc một công ty, doanh nghiệp hay đơn vị nào đó và hoạt động của loại hình tư vấn này phục vụ cho việc đưa ra quyết định của lãnh đạo của đơn vị đó.
Loại hình này có ưu điểm tổ chức tư vấn bám sát được công việc, kịp thời đưa ra các ý kiến tư vấn thích hợp nhưng có nhược điểm do mối quan hệ hành chính nên thường chịu sự can thiệp của lãnh đạo đơn vị, tính khách quan, khoa học và tính khả thi thường không cao. + Tư vấn độc lập là loại hình hoạt động tư vấn mà giữa nhà tư vấn và người sử dụng tư vấn không có mối quan hệ hành chính hay phụ thuộc vào ngoài quan hệ dựa trên hợp đồng ký kết với nhau. Loại hình này có ưu điểm là nhà tư vấn ít chịu ảnh hưởng của khách hàng, dễ tiếp thu ý kiến của các chuyên gia tư vấn, vì thế các ý kiến tư vấn đưa ra độc lập và khách quan hơn, tính khoa học và tính khả thi cũng cao hơn với tư vấn nội bộ. - Theo tính chuyên nghiệp: + Tư vấn chuyên nghiệp: nhà tư vấn chỉ hoạt động tư vấn: họ dành thời gian, mối quan tâm cho hoạt động tư vấn; tổ chức, cá nhân đó tồn tại và phát triển chỉ dựa trên hoạt động tư vấn.
+ Tư vấn không chuyên: hoạt động tư vấn chỉ là một trong số những hoạt động của nhà tư vấn, họ có thể tồn tại và phát triển bằng những hoạt động khác. - Theo nội dung tư vấn có thể phân chia thành các loại hình tư vấn sau: tư vấn sản xuất kinh doanh dịch vụ, tư vấn pháp lý, tư vấn quản lý, tư vấn thị trường, tư vấn đầu tư, tư vấn kỹ thuật, tư vấn xây dựng, tư vấn tài chính, tư vấn bất động sản, tư vấn chứng khoán, tư vấn bảo hiểm, tư vấn tin học, tư vấn quản lý chất lượng sản phẩm, tư vấn môi trường, tư vấn các vấn đề xã hội. Phân loại hoạt động tư vấn Theo quan hệ và Theo tính Theo nội dung phương thức chuyên nghiệp tư vấn Nội Độc Chuyên Không SX Pháp … nghiệp chuyên bộ lập kinh lý doanh Hình 1.3 Sơ đồ phân loại hoạt động tư vấn Hoạt động tư vấn xây dựng: Hoạt động tư vấn xây dựng là một loại hình tư vấn đáp ứng nhiệm vụ nghiên cứu thị trường để xác định cơ hội đầu tư, giúp khách hàng soạn thảo báo cáo đầu tư, lập dự án, cung cấp những tài liệu cần thiết làm cơ sở cho các cấp thẩm quyền quyết định đầu tư. Hoạt động tư vấn này cũn giỳp khách hàng – chủ dự án – tổ chức việc khảo sát, thiết kế, tổ chức đấu thầu, mua sắm thiết bị, đấu thầu xây lắp công trình, giám sát quản lý chất lượng công trình, giám sát thi công, nghiệm thu công trình.
Đây là loại hình tư vấn có đặc thù riờng vỡ không chỉ cung cấp lời khuyên mang tính chuyên môn mà nú cũn phải thực hiện và cung cấp các sản phẩm cụ thể thuyết phục được khách hàng. Như vậy Tư vấn xây dựng là một loại hình tư vấn đa dạng trong công nghiệp xây dựng, kiến trúc, quy hoạch đô thị và nụng thụn.cú quan hệ chặt chẽ với tư vấn đầu tư, thực hiện phần việc tư vấn tiếp nối sau việc của tư vấn đầu tư. Tư vấn xây dựng còn có thể được hiểu là các kiến trúc sư, kỹ sư, v. những chuyên gia xây dựng có kỹ năng đa dạng, cung cấp các dịch vụ thiết kế, quản lý cho một dự án xây dựng thông qua các hợp đồng kinh tế.
Cách hiểu này phản ánh bản chất đa dạng của hoạt động tư vấn xây dựng, nó liên quan đến nhiều lĩnh vực, trong các giai đoạn của dự án và đòi hỏi không những khả năng về kỹ thuật, quản lý, mà còn phụ thuộc một cách quyết định vào sự hiểu biết và những kỹ năng khác, bao gồm "cập nhật", "phát hiện", "sáng tác", lựa chọn", "chuyển giao". Tư vấn xây dựng được thực hiện thông qua các hình thức sau: - Thuờ các tổ chức tư vấn đủ tư cách pháp nhân như các công ty tư vấn, cỏc hóng tư vấn các tổ hợp tư vấn. của Chính phủ hoặc phi Chính phủ hoạt động theo pháp luật thực hiện ccs công tác tư vấn. - Thuê trực tiếp các chuyên gia tư vấn hoạt động độc lập hoặc hoạt động trong một tổ chức tư vấn có tư cách pháp nhân thực hiện công tác tư vấn.
Tư vấn xây dựng ngoài các đặc điểm tư vấn chuyên ngành còn mang các đặc điểm riêng: - Sản phẩm của tư vấn xây dựng chịu ảnh hưởng và tác động của điều kiện địa lý, điều kiện tự nhiên của nơi xây dựng; - Sản phẩm tư vấn xây dựng có tính đơn chiếc và chỉ bán một lần cho khách hàng; - Sản phẩm tư vấn xây dựng là một loại sản phẩm đặc biệt - sản phẩm trí tuệ, đòi hỏi các nhà tư vấn phải có trình độ, nghiên cứu một cách có hệ thống thì mới đưa được các giải pháp kỹ thuật và kinh tế có tính khả thi nhất.