Luận văn thạc sĩ giải pháp nâng cao khả năng huy động nguồn vốn kinh doanh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa việt nam luận văn thạc sĩ

Tổng hợp kiến thức Giải pháp nâng cao huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả

• Tác giả: Phan Thị Thanh Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Lương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Huy Động Vốn Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC HÌNH THỨC HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.1. DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.2. NGUỒN VỐN KINH DOANH VÀ HÌNH THỨC HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.3. KINH NGHIỆM NÂNG CAO KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM
• 2.1. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.2. THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
• 2.3. THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.3.1. Huy động vốn tín dụng ngân hàng
• 2.3.2. Huy động vốn từ nguồn cho thuê tài chính
• 2.3.3. Tiếp cận vốn thông qua các tổ chức, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.4. Huy động vốn thông qua các hình thức khác
• 2.4. NHỮNG NGUYÊN NHÂN TỒN TẠI TRONG QUÁ TRÌNH HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.4.1. Nguyên nhân khách quan từ phía chính sách, tổ chức cấp vốn
• 2.4.2. Nguyên nhân chủ quan từ phía các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 3.2.1. Bình ổn môi trường kinh tế vĩ mô nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển
• 3.2.2. Phát triển thị trường chứng khoán
• 3.2.3. Các giải pháp của Nhà nước trong việc nâng cao khả năng cung ứng vốn từ các tổ chức kinh tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.3. GIẢI PHÁP TĂNG KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 3.3.1. Giải pháp tăng khả năng huy động nguồn vốn chủ sở hữu
• 3.3.2. Giải pháp tăng khả năng huy động vốn kinh doanh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa từ các tổ chức cung ứng vốn
• 3.3.3. Giải pháp tăng khả năng huy động vốn tín dụng thương mại
• 3.4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ KHÁC NHẰM TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 3.4.1. Các giải pháp về phía Ngân hàng
• 3.4.2. Các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn từ hoạt động cho thuê tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.4.3. Các giải pháp phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp. Huy động vốn cho DNNVV là một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng. Các DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do thiếu kinh nghiệm và khả năng quản lý tài chính. Theo thống kê, DNNVV không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp khoảng 40% GDP. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp tài chính hiệu quả nhằm nâng cao khả năng huy động vốn cho các doanh nghiệp này.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV tại Việt Nam có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm quy mô vốn và lao động nhỏ, thường là những doanh nghiệp khởi sự. Họ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn đầu tư do thiếu kinh nghiệm và khả năng quản lý. Hơn nữa, tín dụng ngân hàng thường không dễ dàng tiếp cận cho DNNVV, dẫn đến việc họ phải đối mặt với nhiều rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Đặc điểm này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh mà còn đến sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp này.

1.2. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế

DNNVV không chỉ đóng góp vào GDP mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Họ tạo ra nhiều việc làm và góp phần vào việc áp dụng công nghệ mới. Sự hiện diện của DNNVV giúp giảm tính độc quyền và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh. Hơn nữa, DNNVV còn đóng góp vào ngân sách Nhà nước, mặc dù tỷ lệ này còn nhỏ nhưng có xu hướng tăng. Điều này cho thấy tầm quan trọng của DNNVV trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội.

II. Thực trạng huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thực trạng huy động vốn cho DNNVV tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp này thường phải phụ thuộc vào vốn tín dụng ngân hàng, nhưng việc tiếp cận vốn này gặp nhiều rào cản. Chính sách hỗ trợ từ Nhà nước chưa đủ mạnh để tạo điều kiện cho DNNVV phát triển. Hơn nữa, các hình thức huy động vốn khác như cho thuê tài chính hay quỹ đầu tư mạo hiểm cũng chưa được khai thác hiệu quả. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu vốn nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất và mở rộng quy mô của các doanh nghiệp.

2.1. Huy động vốn tín dụng ngân hàng

Huy động vốn từ tín dụng ngân hàng là một trong những nguồn chính cho DNNVV. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận do yêu cầu về tài sản đảm bảo và hồ sơ vay vốn phức tạp. Chính sách của ngân hàng thường không linh hoạt, dẫn đến việc DNNVV không thể đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho sản xuất. Điều này cần được cải thiện thông qua việc xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp hơn cho DNNVV.

2.2. Các hình thức huy động vốn khác

Ngoài tín dụng ngân hàng, DNNVV còn có thể huy động vốn từ các hình thức khác như cho thuê tài chính và quỹ đầu tư mạo hiểm. Tuy nhiên, các hình thức này vẫn chưa phổ biến và chưa được nhiều doanh nghiệp áp dụng. Việc phát triển các hình thức huy động vốn này có thể giúp DNNVV đa dạng hóa nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính. Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ để các hình thức này phát triển mạnh mẽ hơn.

III. Giải pháp nâng cao khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để nâng cao khả năng huy động vốn cho DNNVV, cần có một loạt các giải pháp tài chính đồng bộ. Trước hết, Nhà nước cần tạo ra môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, khuyến khích đầu tư và phát triển thị trường chứng khoán. Thứ hai, cần cải cách các chính sách hỗ trợ DNNVV, bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục vay vốn và tăng cường các chương trình hỗ trợ tài chính. Cuối cùng, các DNNVV cũng cần chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh rõ ràng và minh bạch để thu hút các nhà đầu tư.

3.1. Chính sách hỗ trợ từ Nhà nước

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm nâng cao khả năng huy động vốn cho DNNVV. Điều này bao gồm việc cải cách các quy định về tín dụng, tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vốn dễ dàng hơn. Ngoài ra, cần có các chương trình đào tạo về quản lý tài chính cho các chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp họ nâng cao khả năng quản lý và sử dụng vốn hiệu quả.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa DNNVV và các tổ chức tài chính

Việc tăng cường hợp tác giữa DNNVV và các tổ chức tài chính là rất cần thiết. Các ngân hàng cần có các sản phẩm tài chính phù hợp với nhu cầu của DNNVV, đồng thời các doanh nghiệp cũng cần chủ động tìm hiểu và sử dụng các dịch vụ tài chính hiện có. Sự hợp tác này không chỉ giúp DNNVV tiếp cận vốn dễ dàng hơn mà còn tạo ra cơ hội phát triển bền vững cho cả hai bên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp khoảng 26% GDP và 31% giá trị tổng sản lượng công nghiệp, đồng thời tạo việc làm cho 26% lực lượng lao động cả nước. Tuy nhiên, các DNNVV đang đối mặt với thách thức lớn về huy động nguồn vốn kinh doanh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nhu cầu vốn của các DNNVV tập trung chủ yếu vào mở rộng sản xuất kinh doanh (92,5%) và mua sắm trang thiết bị, đổi mới công nghệ (65%). Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ vai trò của vốn kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, khảo sát thực trạng huy động vốn của các DNNVV Việt Nam trong giai đoạn 2000-2006, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng huy động vốn cho khu vực này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNNVV hoạt động tại Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2006. Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ, góp phần phát triển bền vững các DNNVV, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm cho xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế tài chính và quản trị doanh nghiệp, trong đó có:

• Lý thuyết vốn kinh doanh: Vốn kinh doanh được hiểu là lượng giá trị tài sản được đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm vốn tài sản cố định, vốn lưu động và vốn đầu tư tài chính.
• Mô hình cấu trúc vốn: Phân tích nguồn vốn chủ sở hữu và nợ phải trả, từ đó xác định các hình thức huy động vốn phù hợp cho DNNVV.
• Lý thuyết về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro: Giúp đánh giá các khó khăn trong tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng và các giải pháp giảm thiểu rủi ro cho cả doanh nghiệp và tổ chức tín dụng.
• Khái niệm DNNVV: Được xác định theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP, là doanh nghiệp có vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân dưới 300 người.

Các khái niệm chính bao gồm: vốn kinh doanh, huy động vốn, tín dụng ngân hàng, cho thuê tài chính, quỹ đầu tư mạo hiểm, và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp điều tra thống kê: Thu thập số liệu từ Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Tổng cục Thống kê, và các báo cáo ngành từ năm 2000 đến 2006.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu thực trạng huy động vốn của DNNVV Việt Nam với kinh nghiệm các nước phát triển như Đài Loan, Đức, Nhật Bản.
• Phân tích định lượng: Sử dụng số liệu về tỷ trọng vốn, tỷ lệ tiếp cận vốn tín dụng, và các chỉ tiêu tài chính để đánh giá thực trạng.
• Phân tích định tính: Đánh giá các khó khăn, thuận lợi và nguyên nhân tồn tại trong quá trình huy động vốn.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu và thực trạng trong giai đoạn 2000-2006, đồng thời tham khảo các chính sách và kinh nghiệm quốc tế trong cùng thời kỳ.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa trên toàn quốc, với trọng tâm khảo sát các doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng và lao động dưới 300 người.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng và quy mô DNNVV tăng nhanh: Từ năm 2000 đến 2006, số lượng DNNVV tăng từ khoảng 40.000 lên gần 192.000 doanh nghiệp, gấp gần 5 lần trong 6 năm. Năm 2005, DNNVV đóng góp khoảng 53% GDP và chiếm 55% tổng vốn đầu tư xã hội. Tuy nhiên, 41,8% doanh nghiệp có vốn dưới 1 tỷ đồng, 37% có vốn từ 1-5 tỷ đồng, cho thấy quy mô vốn nhỏ và phân bổ không đồng đều.

2. Khó khăn trong tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng: Chỉ khoảng 32,38% DNNVV có khả năng tiếp cận vốn ngân hàng, 35,24% gặp khó khăn và 32,38% không tiếp cận được. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản của DNNVV thấp, chỉ khoảng 8,3%, cho thấy hạn chế trong việc sử dụng vốn vay. Các ngân hàng thương mại cổ phần có tỷ lệ cho vay DNNVV cao hơn ngân hàng quốc doanh, nhưng lãi suất cho vay thường cao hơn (14-16% so với 11-12%).

3. Nhu cầu vốn chủ yếu cho mở rộng sản xuất và đổi mới công nghệ: 92,5% DNNVV vay vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, 65% để mua trang thiết bị và đổi mới công nghệ, 27,5% bổ sung vốn lưu động. Tuy nhiên, nguồn vốn đáp ứng chỉ khoảng 70% nhu cầu, phần còn lại phải tìm đến các nguồn phi chính thức như vay nặng lãi hoặc vay người thân.

4. Hoạt động cho thuê tài chính còn hạn chế: Mặc dù cho thuê tài chính là kênh tài trợ trung và dài hạn hiệu quả, chỉ khoảng 15% DNNVV sử dụng hình thức này, với số vốn huy động qua thuê tài chính chiếm khoảng 28% nhu cầu vốn hàng năm. Gần 50% doanh nghiệp thiếu thông tin về các công ty cho thuê tài chính.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của khó khăn trong huy động vốn là do quy mô vốn nhỏ, thiếu tài sản thế chấp, năng lực quản lý và minh bạch tài chính yếu kém của DNNVV. Các doanh nghiệp thường không có hệ thống kế toán chuẩn, báo cáo tài chính không minh bạch, gây khó khăn cho ngân hàng trong việc thẩm định tín dụng. Thủ tục vay vốn phức tạp, thời gian xét duyệt kéo dài cũng làm mất cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp.

So với kinh nghiệm các nước như Đài Loan, Đức và Nhật Bản, Việt Nam còn thiếu các tổ chức bảo lãnh tín dụng, quỹ đầu tư mạo hiểm phát triển mạnh và các chính sách tín dụng ưu đãi dành riêng cho DNNVV. Các ngân hàng thương mại trong nước chưa có nhiều sản phẩm tín dụng linh hoạt, lãi suất cho vay còn cao, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận vốn dài hạn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng DNNVV giai đoạn 2000-2006, bảng phân bổ vốn theo quy mô doanh nghiệp, và biểu đồ tỷ lệ tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng. Các bảng số liệu về tỷ trọng cho vay của các ngân hàng cũng minh họa rõ sự phân bổ vốn chưa đồng đều.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển các tổ chức bảo lãnh tín dụng nhằm giảm rủi ro cho ngân hàng khi cho DNNVV vay vốn, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn tín dụng trung và dài hạn. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch & Đầu tư, trong vòng 2-3 năm tới.

2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin tài chính minh bạch cho DNNVV, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng chuẩn mực kế toán, báo cáo tài chính được kiểm toán để nâng cao uy tín tín dụng. Chủ thể thực hiện: Hiệp hội Kế toán, Bộ Tài chính, các tổ chức đào tạo, trong 1-2 năm.

3. Phát triển các sản phẩm tín dụng linh hoạt, ưu đãi lãi suất thấp hơn cho DNNVV, đặc biệt là các khoản vay trung và dài hạn phục vụ đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất. Chủ thể thực hiện: Các ngân hàng thương mại, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, trong 1-3 năm.

4. Mở rộng hoạt động và nâng cao nhận thức về cho thuê tài chính và quỹ đầu tư mạo hiểm như kênh huy động vốn hiệu quả cho DNNVV, đồng thời tăng cường thông tin và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch & Đầu tư, các công ty cho thuê tài chính, quỹ đầu tư, trong 2-4 năm.

5. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn và rút ngắn thời gian xét duyệt nhằm tạo thuận lợi cho DNNVV tiếp cận nguồn vốn kịp thời, tránh mất cơ hội kinh doanh. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước, trong 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Để xây dựng và điều chỉnh chính sách hỗ trợ vốn cho DNNVV, nâng cao hiệu quả phát triển khu vực này trong nền kinh tế.

2. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Nắm bắt thực trạng và khó khăn của DNNVV trong tiếp cận vốn, từ đó thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp, giảm thiểu rủi ro và tăng cường hỗ trợ tài chính.

3. Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hiểu rõ các hình thức huy động vốn, các khó khăn thường gặp và các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn, từ đó chủ động trong việc quản lý tài chính và phát triển doanh nghiệp.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế tài chính và phát triển doanh nghiệp: Cung cấp cơ sở dữ liệu, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nghiên cứu sâu hơn về huy động vốn cho DNNVV tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV Việt Nam khó tiếp cận vốn ngân hàng?
   Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường thiếu tài sản thế chấp, hệ thống kế toán không minh bạch, thủ tục vay vốn phức tạp và lãi suất vay cao, khiến ngân hàng e ngại rủi ro khi cho vay.

2. Nguồn vốn nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong huy động vốn của DNNVV?
   Khoảng 80% vốn cung ứng cho DNNVV đến từ kênh tín dụng ngân hàng, tuy nhiên phần lớn là vốn vay ngắn hạn, chưa đáp ứng đủ nhu cầu vốn trung và dài hạn.

3. Cho thuê tài chính có vai trò gì trong huy động vốn cho DNNVV?
   Cho thuê tài chính là kênh tài trợ vốn trung và dài hạn hiệu quả, giúp doanh nghiệp đổi mới công nghệ, mua sắm thiết bị mà không cần thế chấp tài sản, tuy nhiên hiện nay tỷ lệ sử dụng còn thấp do thiếu thông tin và nhận thức.

4. Các chính sách hỗ trợ vốn cho DNNVV ở Việt Nam đã được triển khai như thế nào?
   Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định, thành lập các quỹ hỗ trợ và khuyến khích ngân hàng thương mại tăng cường cho vay DNNVV, nhưng hiệu quả chưa cao do nhiều rào cản về thủ tục và năng lực doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để nâng cao khả năng huy động vốn cho DNNVV?
   Cần phát triển tổ chức bảo lãnh tín dụng, hoàn thiện hệ thống thông tin tài chính minh bạch, đa dạng hóa các hình thức huy động vốn, đơn giản hóa thủ tục vay vốn và giảm lãi suất cho vay ưu đãi.

Kết luận

• DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam nhưng gặp nhiều khó khăn trong huy động vốn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn.
• Vốn kinh doanh là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của DNNVV, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng sản xuất và đổi mới công nghệ.
• Thực trạng cho thấy tỷ lệ tiếp cận vốn ngân hàng của DNNVV còn thấp, lãi suất vay cao và thủ tục phức tạp là những rào cản chính.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò quan trọng của chính sách nhà nước, tổ chức bảo lãnh tín dụng và quỹ đầu tư mạo hiểm trong hỗ trợ DNNVV.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao khả năng huy động vốn cho DNNVV trong giai đoạn tiếp theo, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và tạo việc làm.

Các nhà quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để cải thiện môi trường huy động vốn cho DNNVV, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế trong nước và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CÁC HÌNH THỨC HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1. DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Ở hầu hết các quốc gia, DNNVV luôn chiếm trên 90% số lượng các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Nếu xét về lực lượng lao động thì các DNNVV tạo công ăn việc làm cho từ 1/2 đến 2/3 lao động quốc gia (Canada 42%, Đức 50%, Pháp 47,7%, Đài Loan 79%, Nhật 80,6%) và đóng góp từ 1/3 đến ¼ giá trị GDP hàng năm (Mỹ 39%, Pháp 45%, Bỉ 36%, Anh 26,6%).

Hiện nay trên thế giới vẫn chưa đề ra những tiêu chuẩn chung thống nhất, rõ ràng để xác định như thế nào là một DNNVV. Do vậy, khái niệm DNNVV tại các nước là khác nhau. Một số nước căn cứ vào số lượng lao động làm tiêu thức so sánh. Có nước xếp loại DNNVV là những doanh nghiệp có số lượng lao động dưới 200 người.

Tại Thái Lan, nếu dùng dưới 100 lao động và số vốn dưới 4 triệu đôla thì được coi là DNNVV. Ở Nhật trong ngành khai khoáng, xí nghiệp có dưới 300 lao động và vốn dưới 300 triệu Yên là doanh nghiệp nhỏ. Với Cộng hòa Liên Bang Đức, DNNVV sử dụng lao động nhỏ hơn 500 và doanh số hàng năm dưới 100 triệu Mac Đức. Ở Đài Loan, doanh nghiệp có vốn dưới 4 triệu Nhân dân tệ được xem là DNNVV.

Mặc dù khái niệm DNNVV đã được biết đến trên thế giới từ những năm đầu của thế kỷ XX, và khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ được các nước quan tâm phát triển từ những năm 50 của thế kỷ XX. Tuy nhiên, ở Việt Nam, khái niệm DNNVV được biết đến từ những năm 1990 đến nay. Theo thông tư liên bộ số 21/LĐTT ngày 17-6-1993 của Bộ Lao động Thương binh Xã hội và Bộ Tài chính, các doanh nghiệp ở Việt Nam được phân thành 5 hạng: hạng đặc biệt, hạng I, II, III và IV dựa trên mức độ phức tạp của quản lý và hiệu quả sản xuất kinh doanh với 8 tiêu chí rất phức tạp như vốn, công nghệ, lao động, doanh thu, lợi 123doc -5- nhuận… Đối tượng phân loại chủ yếu chỉ giới hạn trong các doanh nghiệp Nhà nước với mục đích là để xếp thang bậc lương cho cán bộ quản lý doanh nghiệp. Trước năm 1998, một số địa phương, tổ chức đã xác định DNNVV dựa trên các tiêu chí khác nhau như: số lao động dưới 50 ngưới, giá trị tài sản cố định dưới 10 tỷ, số dư vốn lưu động dưới 8 tỷ đồng và doanh thu hàng tháng dưới 20 tỷ đồng.

Ở thành phố Hồ Chí Minh, những doanh nghiệp có vốn pháp định trên 1 tỷ đồng, lao động trên 100 người, và doanh thu hàng năm trên 10 tỷ đồng là doanh nghiệp vừa, còn dưới giới hạn trên là doanh nghiệp nhỏ. Một số nhà nghiên cứu cho rằng, cần phân định doanh nghiệp vừa và nhỏ theo lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Trong lĩnh vực sản xuất, doanh nghiệp có số vốn dưới 1 tỷ đồng, lao động dưới 100 người là doanh nghiệp nhỏ; doanh nghiệp có từ 1 đến 10 tỷ đồng và số lao động từ 100 đến 500 người là doanh nghiệp vừa. Trong thương mại dịch vụ, doanh nghiệp có số vốn dưới 500 triệu đồng và lao động dưới 50 người là doanh nghiệp nhỏ; doanh nghiệp có số vốn từ 500 triệu đến 5 tỷ đồng và có từ 50 đến 250 lao động là doanh nghiệp vừa.

Ngày 20-6-1998, Chính phủ đã có công văn số 681/CP-KCN về việc định hướng chiến lược và chính sách phát triển các DNNVV. Theo công văn này, DNNVV là những doanh nghiệp có vốn dưới 5 tỷ đồng và lao động thường xuyên dưới 200 người. Việc áp dụng một trong hai tiêu chí hoặc cả hai tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng địa phương, từng ngành, từng lĩnh vực. Đây có thể được coi là văn bản đầu tiên đưa ra tiêu chí xác định DNNVV.

Ngày 23-11-2001, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV. Theo Nghị định này, DNNVV là doanh nghiệp có số vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng Việt Nam hoặc số lao động bình quân hàng năm dưới 300 người. Đây là văn bản pháp luật đầu tiên chính thức quy định về DNNVV. Từ đó đến nay, khái niệm DNNVV được hiểu và áp dụng thống nhất trong cả nước.

Theo đó, DNNVV bao gồm: − Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. − Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp Nhà nước. 123doc -6- − Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo Luật hợp tác xã. − Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 02 /2000/NĐ-CP ngày 03/02/2000 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh.

Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Đặc điểm của các DNNVV xuất phát trước hết từ chính quy mô của doanh nghiệp. Do đặc trưng của nền kinh tế chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên các DNNVV Việt Nam có những đặc điểm sau: − Các DNNVV Việt Nam thuộc nhiều thành phần kinh tế với nhiều hình thức tổ chức doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp và các công ty tư nhân, các hợp tác xã. Từ đó xuất hiện sự phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần khác nhau. Điều này làm ảnh hưởng đến tâm lý, phong cách kinh doanh của các doanh nghiệp hiện nay, đồng thời tạo ra những điểm xuất phát về tiếp cận nguồn lực không như nhau (trong giao đất, trong vay vốn ngân hàng…).

− Là những doanh nghiệp có quy mô vốn và lao động nhỏ, đây thường là những doanh nghiệp khởi sự thuộc khu vực kinh tế tư nhân. Đặc điểm này đã làm cho các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động của mình. Nguyên nhân là do các doanh nghiệp này chưa có kinh nghiệm huy động vốn kinh doanh. Ngoài ra, các tổ chức cung ứng vốn xem khu vực này có nhiều rủi ro nên chưa sẵn sàng cấp tín dụng.

− Khả năng quản lý hạn chế do các chủ doanh nghiệp thường là những người tự đứng ra thành lập và vận hành doanh nghiệp. Họ là những người vừa quản lý vừa tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất kinh doanh nên mức độ chuyên môn trong quản lý không cao. Phần lớn chủ doanh nghiệp thường không được đào tạo về quản lý chính quy hoặc không qua khóa đào tạo nào. − Trình độ tay nghề của người lao động thấp.

Các chủ DNNVV không đủ khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn trong việc thuê lao động có tay nghề cao do 123doc -7- hạn chế về tài chính… Bên cạnh đó, định kiến của người lao động cũng như những người thân của họ về khu vực này còn khá lớn. Người lao động ít được đào tạo vì kinh phí hạn hẹp nên trình độ và kỹ năng thấp. Ngoài ra, sự không ổn định khi làm việc cho các doanh nghiệp này, cơ hội để phát triển thấp cũng là lý do không thu hút được lao động có kỹ năng cao. − Khả năng về công nghệ thấp do không đủ tài chính cho nghiên cứu triển khai, nhiều DNNVV có những sáng kiến công nghệ tiên tiến nhưng không đủ tài chính cho việc nghiên cứu triển khai nên không thể hình thành công nghệ mới hoặc bị các doanh nghiệp lớn mua lại với giá rẻ.

Tuy nhiên, các DNNVV rất linh hoạt trong việc thay đổi công nghệ sản xuất do giá trị của dây chuyền công nghệ thường thấp và họ thường có những sáng kiến đổi mới công nghệ phù hợp với quy mô của mình từ những công nghệ cũ và lạc hậu. Điều này thể hiện tính linh hoạt trong đổi mới công nghệ và tạo nên sự khác biệt về sản phẩm để các doanh nghiệp này có thể tồn tại trên thị trường. − Các DNNVV Việt Nam thường sử dụng chính những diện tích đất riêng của mình làm mặt bằng sản xuất, và cũng rất khó thuê mặt bằng sản xuất. Vì vậy, các DNNVV rất khó khăn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh khi quy mô doanh nghiệp được mở rộng.

Một số doanh nghiệp thuê được đất thì gặp nhiều trở ngại trong việc giải phóng mặt bằng và đền bù. − Khả năng tiếp cận thị trường kém, đặc biệt đối với thị trường nước ngoài. Nguyên nhân chủ yếu là do các DNNVV thường là những doanh nghiệp mới hình thành, khả năng tài chính cho các hoạt động tiếp thị không có và cũng chưa có nhiều khách hàng truyền thống. Thêm vào đó, quy mô thị trường của các doanh nghiệp này thường bó hẹp trong phạm vi địa phương, việc mở rộng ra các thị trường mới là rất khó khăn.

Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong nền kinh tế thị trường. Với số lượng các doanh nghiệp mới thành lập ngày càng tăng nhanh, đóng góp của khu vực DNNVV ngày càng lớn đối với toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, vai trò của các 123doc -8- DNNVV ngày càng lớn đối nền kinh tế xã hội Việt Nam và được thể hiện trên các mặt sau: Thứ nhất, DNNVV đóng góp quan trọng vào GDP và tốc độ tăng trưởng kinh tế. DNNVV ngày càng đóng góp nhiều hơn vào tổng GDP do số lượng doanh nghiệp ngày càng lớn và phân bổ rộng khắp trong hầu hết các ngành, các lĩnh vực.

Ngoài ra, tốc độ tăng trưởng sản xuất của khu vực DNNVV thường cao hơn so với các khu vực doanh nghiệp khác. Cụ thể, DNNVV đang chiếm giữ vị trí đặc biệt trong một số ngành như: hoạt động khoa học công nghệ chiếm 94,1%, sửa chữa ô tô, xe máy, đồ dùng chiếm 93%, giáo dục đào tạo 87,5%, công nghiệp chế biến 86%, xây dựng 85,7%. Đáng chú ý, DNNVV tập trung mạnh vào 7 phân ngành thuộc công nghiệp chế biến, chiếm 81% tổng giá trị sản lượng toàn ngành. Hàng năm, các DNNVV đóng góp khoảng 40%GDP, 30% giá trị sản lượng công nghiệp, 78% tổng mức bán lẻ, … Thứ hai, DNNVV góp phần làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Các doanh nghiệp thành lập ở các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa sẽ làm giảm tỷ trọng nông nghiệp và tăng tỷ trọng ngành công nghiệp, dịch vụ. Điều này sẽ giúp cho việc chuyển dịch cơ cấu của toàn bộ nền kinh tế theo hướng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp, dịch vụ. Thứ ba, DNNVV làm tăng hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.