Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Kiểm định chất lượng là một công cụ hữu hiệu bảo đảm chất lượng đào tạo. Kiểm định chất lượng dạy nghề nhằm đánh giá, xác định mức độ thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung dạy nghề đối với cơ sở dạy nghề, một mặt, giúp các cơ sở dạy nghề tự đánh giá và hoàn thiện các điều kiện bảo đảm chất lượng; mặt khác, giúp cơ quan quản lý nhà nước về dạy nghề đánh giá, qua đó công bố với xã hội về thực trạng chất lượng của cơ sở dạy nghề để người học và xã hội biết được thực trạng chất lượng đào tạo và giám sát. Kết quả kiểm định cũng là cơ sở giúp các cơ quan quản lý các cấp có chính sách phù hợp để phát triển dạy nghề.
Vấn đề nghiên cứu trên thế giới: Có nhiều nghiên cứu của các tác giả trên thế giới đề cập đến vấn đề kiểm định chất lượng đào tạo như: Elain El Khawas (2001) – Kiểm định chất lượng ở Mỹ: Nguồn gốc, sự diễn biến và triển vọng cho tương lai (Accreditation in the USA: Origin, developments and future prospect). Nghiên cứu đã nêu ra được một cách rõ ràng và chi tiết tiến trình kiểm định bắt đầu từ định nghĩa về kiểm định chất lượng, các hình thức kiểm định như kiểm định cơ sở đào tạo, kiểm định chương trình đào tạo, sự phát triển của hệ thống kiểm định chất lượng giáo dục của Mỹ trong những năm gần đây, cách thức tiến hành quá trình kiểm định. Công trình đã nêu lên được những cơ hội và thách thức cho lĩnh vực kiểm định chất lượng đào tạo, những tác động của kiểm định chất lượng đến việc nâng cao chất lượng của nhà trường, cũng như rút ra được những bài học cho lĩnh vực này. Nhóm tác giả LazrVLSCEANU, Laura GRUNBERG, và DanPÂRLEA (unesco 2007) – Những thuật ngữ và định nghĩa cơ bản trong đảm bảo chất lượng và 10 kiểm định chất lượng giáo dục (Quality Assurance and Accreditation: A Glossary of BasicTerms and Definition).
Nghiên cứu đã tổng hợp một cách đầy đủ các thuật ngữ, định nghĩa chuyên dùng trong lĩnh vực kiểm định chất lượng đào tạo, và giải thích cách sử dụng các khái niệm này một cách cụ thể thông qua các hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực này. Cùng với việc giải thích từ ngữ, nghiên cứu cũng chỉ rõ cho người đọc hiểu được nội dung và tiến trình hoạt động của kiểm định chất lượng đào tạo. Đồng thời, nghiên cứu cũng đã nêu lên được những tranh luận đối lập hiện nay trong việc quan niệm và sử dụng các thuật ngữ này trên thế giới Tại các nước phát triển như Hoa Kỳ, Australia, Anh, Hàn Quốc. đã phát triển kiểm định chất lượng đào tạo từ rất sớm và có hệ thống chính sách về kiểm định chất lượng đào tạo khá hoàn chỉnh như: tiêu chuẩn, tiêu chí kiểm định, quy trình kiểm định, chính sách hỗ trợ, khuyến khích các cơ sở tham gia kiểm định, chính sách hỗ trợ người học tại các cơ sở đạt chuẩn kiểm định.
Hoạt động kiểm định tại các nước này đã trở thành một hoạt động thường xuyên (một số quốc gia là hoạt động bắt buộc) và góp phần tích cực bảo đảm chất lượng đào tạo.1 Kiểm định chất lượng dạy nghề tại Hoa Kỳ: Ở Mỹ, kiểm định chất lượng các cơ sở đào tạo nghề được thực hiện trên cơ sở tự nguyện với hai hình thức: kiểm định cơ sở đào tạo và kiểm định chương trình/ nghề đào tạo. Trong đó, kiểm định chương trình đào tạo phổ biến như kiểm định cơ sở dạy nghề. Theo Wikipedia Encyclopedia, có 52 tổ chức kiểm định của Mỹ có tổ chức kiểm định chất lượng chương trình đào tạo (kiểm định đào tạo nghề nghiệp hoặc kiểm định chuyên môn). Chứng nhận kiểm định chất lượng của chương trình, nghề đào tạo đảm bảo học viên học nghề đạt được kỹ năng nghề ở cơ sở đào tạo đáng tin cậy và có chất lượng phù hợp.
Do vậy, các nhà tuyển dụng thường không xem xét hồ sơ nếu ứng viên không được đào tạo ở một cơ sở đã được công nhận, được kiểm định. Việc kiểm định chất lượng dạy nghề tại Hoa Kỳ được thực hiện bởi các Hiệp hội kiểm định chất lượng đào tạo. Đối với cơ sở đào tạo, để được kiểm định chất lượng, các cơ sở đào tạo nghề phải đăng ký tham gia hiệp hội với tư cách thành viên. Đối với 11 các chương trình hoặc nghề đào tạo, việc kiểm định chất lượng có thể được thực hiện bởi các tổ chức kiểm định chất lượng nghề nghiệp thông qua đăng ký và nộp các khoản phí theo quy định.
Các Hiệp hội kiểm định chất lượng cấp vùng hay quốc gia đều phải được Bộ Giáo dục Hoa Kỳ (USDE) hoặc/ và Hội đồng kiểm định chất lượng Giáo dục Đại học (The Council on Higher Education Accreditatinon) tên viết tắt CHEA thẩm định và công nhận. Quy trình kiểm định chất lượng thông thường trải qua 4 giai đoạn: 1. Đánh giá sơ bộ 2. Chuẩn bị đánh giá ngoài/ đánh giá đồng cấp 3.
Đánh giá ngoài 4. Hậu đánh giá ngoài Bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng dạy nghề và quy trình thực hiện ở mỗi tổ chức kiểm định chất lượng khu vực hoặc nghề nghiệp/ chương trình là do các tổ chức này quy định, do vậy có những điểm khác biệt về cả nội dung và số lượng các tiêu chí, tiêu chuẩn. Tuy nhiên, về căn bản, các nội dung được đánh giá bao phủ toàn diện các mặt hoạt động của cơ sở đào tạo nghề.2 Kiểm định chất lượng dạy nghề tại Australia Hệ thống giáo dục và đào tạo nghề Australia (VET) được coi là một trong những hệ thống đào tạo phức tạp nhưng lại có trình độ dạy nghề phát triển nhất hiện nay bởi những lý do sau: + Nó theo định hướng ngành nghề – vì các chủ doanh nghiệp và đại diện ngành nghề có thể biết rõ những kết quả đạt được sau quá trình đào tạo. + Nó mang tầm quốc gia – vì hệ thống được quản lý bởi các bang, vùng lãnh thổ và chính phủ Australia.
+ Nó hướng tới học viên – vì hệ thống có tính linh hoạt và đáp ứng kịp thời nhu cầu của học viên. Các thành phần chủ yếu của hệ thống gồm: Hệ thống văn bằng Australia (AQF); Hệ thống đào tạo chất lượng Australia (AQTF); Các cơ sở đào tạo đã được đăng ký (RTOs); Các cơ quan đăng kí của bang và các vùng lãnh thổ 12 Việc công nhận trên toàn quốc gia là nền tảng của hệ thống quản lý chất lượng đào tạo Australia. Tất cả các bang và vùng lãnh thổ sẽ công nhận các cơ sở đào tạo đã được đăng ký bởi các bang và vùng lãnh thổ khác. Các cơ sở đào tạo đã được đăng ký cũng phải chấp nhận văn bằng và các bản hướng dẫn của các cơ sở đào tạo đã được đăng ký khác.
Việc công nhận trên toàn quốc giúp các cơ sở đào tạo đã được đăng ký tăng tính linh động trên thị trường lao động. Các cơ sở đào tạo phải đạt tiêu chuẩn để có thể được đăng ký. Chỉ có những cơ sở đào tạo được đăng ký mới có thể cấp phát các văn bằng thuộc hệ thống văn bằng Australia và cung cấp các dịch vụ đánh giá và đào tạo kiểm định. Hội đồng ủy nhiệm giáo dục đào tạo và dạy nghề Australia là cơ quan quản lý việc đào tạo và giáo dục đào tạo dạy nghề quốc gia.
Một khóa học được cấp phép phải trải qua 6 giai đoạn (Nghiên cứu sơ bộ và tư vấn; Đề xuất ý tưởng cho khóa học; Xây dựng khóa học; Thiết kế khóa học và chuẩn bị nộp đơn xin cấp phép cho khóa học; Đánh giá của ASQA về việc nộp đơn xin cấp giấy phép; Phê duyệt cấp phép). Ở mỗi giai đoạn phải đảm bảo đáp ứng được các tiêu chuẩn tương ứng trong hệ thống các tiêu chuẩn đối với các khóa đào tạo nghề đã được kiểm định và các tiêu chuẩn đối với các đơn vị quản lý giáo dục đào tạo nghề. Nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn đó thì khóa học đó sẽ không được cấp phép. Tại Australia tồn tại hai hình thức đảm bảo chất lượng, đó là Thẩm định chất lượng (Audit) và Kiểm định chất lượng (Accreditation).
Việc thẩm định được thực hiện đối với cơ sở đào tạo nghề khi đăng ký thành lập, sau khi đã hoạt động được 12 tháng và khi xin gia hạn hoạt động cứ mỗi 5 năm. Việc thẩm định cơ sở dạy nghề cũng có thể được tiến hành khi cơ sở mở rộng hoặc thay đổi phạm vi hoạt động, đào tạo, mở thêm ngành nghề đào tạo, bị khiếu nại khiếu kiện về chất lượng đào tạo (VETAB). Trong khi đó, kiểm định chất lượng được thực hiện với các khóa/ chương trình đào tạo bởi các tổ chức kiểm định chương trình/ khóa đào tạo. Bộ tiêu chuẩn quốc gia AQTF 2007 được sử dụng thống nhất ở tất cả các bang để đánh giá chương trình/ khóa đào tạo nghề.
Các hoạt động đánh giá, kiểm định chất lượng dạy nghề sẽ được thực hiện theo hướng sử dụng quy trình và tiêu chuẩn chung. 13 Các khóa đào tạo nghề để có thể được kiểm định phải phải đáp ứng được các yêu cầu sau: nhu cầu về kỹ năng của các ngành, doanh nghiệp hoặc cộng đồng; Các khóa đào tạo được phát triển để phù hợp với nhu cầu về kỹ năng của các ngành công nghiệp hoặc lĩnh vực mới nổi; Vai trò công việc trong ngành nghề yêu cầu các kĩ năng kết hợp của nhiều ngành nghề, điều mà gói đào tạo nghề quốc gia không cung cấp; Các khóa đào tạo dạy nghề phải đem lại kết quả giáo dục, dạy nghề hoặc hướng tới cộng đồng. Cơ sở đào tạo đã được đăng ký là tổ chức duy nhất đảm nhận trách nhiệm cung cấp khóa đào tạo đã được kiểm định. Cơ sở này phải là bên tổ chức khóa đào tạo; có hợp đồng bản quyền với bên tổ chức khóa đào tạo khác để tổ chức khóa đào tạo; cơ sở này phải nộp đơn xin đăng ký cho khóa đào tạo tới ASQA để khóa đào tạo có thể đươc đưa vào hệ thống đăng ký của cơ quan này.