PHẦN MỞ ĐẦU 1. L do chọn đề tài nghiên cứu Trung tâm VHTT cấp xã là đơn vị sự nghiệp về văn hóa thông tin và thể thao, thuộc hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở (là một chỉnh thể bao gồm các yếu tố: Cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, nhân sự, quy chế hoạt động và nguồn kinh phí) là nơi nhân dân được tiếp thu, phổ biến kiến thức về chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, tổ chức các hoạt động phổ cập giáo dục, học tập cộng đồng, nâng cao tri thức khoa học và chuyển giao công nghệ trong lao động, sản xuất; giúp cộng đồng thụ hưởng những giá trị văn hóa của dân tộc và nhân loại, bồi dưỡng năng khiếu, phát triển khả năng sáng tạo về văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao, giao lưu, giải trí, giao tiếp văn hóa… đồng thời là nơi tổ chức các hoạt động tuyên truyền phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy vậy, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở hiện nay đang g p nhiều khó khăn trong việc khai thác, phát huy hiệu quả, trong đó vướng mắc lớn nhất là kinh phí hoạt động, nguồn vốn để đầu tư cơ sở vật chất, cơ chế để thực hiện xã hội hóa và tổ chức bộ máy, hầu hết các Trung tâm VHTT cấp xã chưa huy động được các nguồn lực trong xã hội, trong đó về cơ sở vật chất, sân bãi, trang thiết bị chuyên dùng, nơi sinh hoạt văn hóa, thể thao chưa đồng bộ. Đội ngũ cán bộ quản lý, cộng tác viên, các hoạt động văn hóa, thể thao ở cơ sở vừa yếu về chuyên môn, kinh nghiệm quản lý, điều hành, vừa thiếu lực lượng tổ chức.
Một số nơi tuy đã xây dựng được nhà văn hóa, điểm tổ chức các hoạt động thể dục thể thao, nhưng hiệu quả hoạt động còn hạn chế, chưa đi vào nề nếp, chưa thu hút đông đảo cộng đồng đến sinh hoạt. Trên thực tế Trung tâm VHTT cấp xã được thành lập có một số hạng mục như hội trường, các phòng chức năng, sân đa năng, sân khấu ngoài trời, khu thể thao trên phần đất thuộc quỹ đất dành cho phúc lợi văn hóa – xã hội ở địa phương do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý, nhưng hầu hết Trung tâm VHTT cấp xã không có con dấu, không có tài khoản giao dịch, không được giao đất, không được giao tài sản, về bộ máy quản lý thực hiện theo Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL, ngày 22 tháng 12 năm 2010 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, theo đó chủ nhiệm là Công chức văn hóa – xã hội của Ủy ban nhân dân xã và các thành viên ban chủ nhiệm là cán bộ, công chức của xã, các ngành, các tổ chức chính trị xã hội của xã kiêm nhiệm, về chỉ tiêu, kế hoạch hoạt động và kinh phí do Ủy ban nhân dân xã phân bổ, đồng thời LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 thực hiện điều hành kinh phí và thanh quyết toán, từ những lý do đó cho thấy với mô hình hiện tại Trung tâm VHTT cấp xã không phải là đơn vị sự nghiệp công lập, mà chỉ là nơi có các hạng mục được đầu tư, mọi hoạt động hoàn toàn phụ thuộc vào Ủy ban nhân dân cấp xã. Để Trung tâm VHTT cấp xã hoạt động có hiệu quả và được xác lập là đơn vị sự nghiệp công lập đúng quy định, có tư cách pháp nhân, tự chủ trong tổ chức và hoạt động, nhằm thực hiện tốt công tác xã hội hóa, khai thác tốt cơ sở vật chất đã được đầu tư, huy động được nguồn lực trong xã hội là vấn đề mang tính cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Xuất phát từ thực tế trên, Tác giả quyết định chọn đề tài “Giải pháp pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của Trung tâm VHTT cấp xã” để làm Luận văn thạc sĩ luật học cho mình.
Vấn đề nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề như: các quy định của pháp luật về Trung tâm VHTT cấp xã, trong đó: về địa vị pháp lý; về mô hình tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự, thành phần ban chủ nhiệm tham gia điều hành (cần tách các đối tượng quản lý ra khỏi các chức danh kiêm nhiệm của Ủy ban nhân dân xã), về hoạt động; sự độc lập về tài chính theo hướng Nhà nước giao đất, giao tài sản nhằm khai thác cơ sở vật chất, huy động nguồn nhân lực trong xã hội, phát huy tiềm năng của Trung tâm VHTT cấp xã, vấn đề quan trọng là để thực hiện chức năng xã hội hóa và khai thác thương mại, nâng cao hiệu quả kinh tế của đơn vị, tiến tới thực hiện theo theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP, Nghị định số 69/2008/NĐ-CP của Chính phủ. Đối tƣợng nghiên cứu Luận văn nghiên cứu các văn bản của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương liên quan đến việc hình thành và phát triển của Trung tâm VHTT cấp xã; các văn bản của cơ quan th m quyền tỉnh Cà Mau thời gian qua, cũng như Đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã do Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt; các văn bản liên quan đến cơ chế, chính sách giúp cho việc áp dụng các văn bản của Trung ương, của tỉnh Cà Mau về xã hội hóa và khai thác thương mại, nâng cao hiệu quả kinh tế đối với Trung tâm VHTT cấp xã; nghiên cứu các kết quả hoạt động hiện nay từ đó có so sánh, đánh giá sự phù hợp và những bất cập của văn bản khi đưa vào áp dụng trong thực tiễn. Nghiên cứu các điều kiện phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương, từ đó xác định những nhu cầu về văn hóa, thể thao của nhân dân, cũng như khả năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 các nhà đầu tư tham gia vào khai thác Trung tâm VHTT cấp xã. Mục tiêu nghiên cứu và câu h i nghiên cứu Thứ nhất, nghiên cứu những vấn đề lý luận, quy định pháp luật của cơ quan nhà nước ở Trung ương và các quy định trong văn bản pháp luật của tỉnh Cà Mau liên quan đến việc hình thành và phát triển Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau thời gian qua.
Mục tiêu này cần làm rõ vấn đề đ t ra là hiện nay nhu cầu của các tầng lớp nhân dân về các hoạt động, sự thụ hưởng, khả năng, nhu cầu sáng tạo văn hóa, văn nghệ, về thể dục thể thao ngày càng tăng ở cơ sở, nhất là cộng đồng cư dân nông thôn, từ đó Đảng và Nhà nước đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, trên cơ sở quan điểm về sự phát triển của lĩnh vực văn hóa, thể thao, Chính phủ, các bộ ngành từ Trung ương đến chính quyền từ tỉnh đến cấp huyện ban hành các chính sách gì để phát triển hệ thống thiết chế văn hóa ở cơ sở. Các văn bản này có đầy đủ để điều chỉnh và hỗ trợ Trung tâm VHTT cấp xã hoạt động tốt hay chưa, sự phù hợp với điều kiện và tình hình thực tế ở địa phương tỉnh Cà Mau như thế nào? Thứ hai, phân tích thực trạng hoạt động và thực trạng pháp luật điều chỉnh các Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau, trong đó những vướng mắc, sự cản trở quá trình hình thành, phát triển, cũng như các yếu tố nào đã ràng buộc làm cho đơn vị không phát huy được chức năng, nhiệm vụ của mình, đồng thời không tổ chức thực hiện được công tác xã hội hóa, vấn đề thiếu kinh phí làm cho Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau ở một số nơi đóng cửa, không hoạt động được. Mục tiêu thứ hai sẽ giải quyết câu hỏi được đ t ra là với cơ chế hiện nay, việc quản lý và tổ chức hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã đã xuất hiện những khó khăn vướng mắc gì? đánh giá thực trạng pháp luật và thực trạng hoạt động của các thiết chế văn hóa trong thực tiễn có những điểm gì không phù hợp? tại sao hầu hết các Trung tâm VHTT cấp xã của tỉnh Cà Mau cũng như trên toàn quốc không phát huy được công năng vốn có, những khó khăn lớn cản trở sự phát triển của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở là gì? Thứ ba, trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề về lý luận và thực tiễn, đề tài đưa ra mô hình tổ chức, quản lý, cơ chế về tài chính và định hướng một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật giúp nâng cao hiệu quả hoạt động, tần suất khai thác và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 đạt mục tiêu là thu hút đông đảo cộng đồng cư dân nông thôn đến sinh hoạt tại Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau. Mục tiêu thứ ba là xây dựng mô hình Trung tâm VHTT cấp xã vừa đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, phù hợp với hoạt động thực tiễn trên địa bàn tỉnh Cà Mau, nhưng cũng có những đề xuất kiến nghị để các cấp th m quyền bổ sung, điều chỉnh một số chính sách cho phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế thị trường hiện nay, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế đối với Trung tâm VHTT cấp xã.
Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu: - Những quy định của luật, văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo điều hành của Chính phủ, các bộ ngành Trung ương liên quan (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Tài chính; Bộ Nội vụ; Bộ Lao động Thương binh và Xã hội; Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Xây dựng) và các văn bản của tỉnh Cà Mau quy định việc thành lập Trung tâm VHTT cấp xã; các cơ chế chính sách của địa phương phục vụ cho sự phát triển sự nghiệp văn hóa, thể thao trong thời gian qua và những bất cập hiện nay của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở của tỉnh. - Các Đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã do Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt; trong đó vấn đề về đối tượng được bổ nhiệm vào các chức danh quản lý, điều hành, cụ thể là ban chủ nhiệm; về trình độ quản lý, trình độ chuyên môn, năng lực tổ chức và tình hình liên danh, liên kết tổ chức các hoạt động khai thác cơ sở vật chất, khai thác thương mại, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế đối với Trung tâm VHTT cấp xã.