CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN HUY ĐỘNG VỐN CỦA NHTM. Khái quát về hoạt động huy động vốn của NHTM. Khái niệm về vốn của NHTM: Vốn trong NHTM là những giá trị tiền tệ mà NHTM huy động và tạo lập được để đưa vào hoạt động kinh doanh sinh lời. Vốn Ngân Hàng bao gồm: Vốn huy động, vốn đi vay, vốn khác và vốn tự có.
Vai trò của hoạt động huy động vốn đối với hoạt động kinh doanh của NHTM. Huy động được nguồn vốn nhàn dỗi trong xã hội. Đây là vấn đề quan trọng đòi hỏi NHTM phải có thông tin đầy đủ kịp thời, đưa nhiều hình thức huy động vốn, chính sách tín dụng, chính sách lãi suất. giúp cho người có tiền nhàn rỗi hiểu rõ nên gửi tiền vào đâu và gửi như thế nào để có lợi nhất từ đó giúp cho họ có thể lựa chọn được hình thức gửi tiền phù hợp nhất.
Và cũng chính là để Ngân Hàng khai thác tối đa các nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư. Do đó công tác huy động vốn của Ngân Hàng chịu ảnh hưởng rất lớn của yếu tố này. Nếu không có tiết kiệm thì không có vốn đầu tư cho sản xuất, ngược lại nếu tỷ lệ tiết kiệm trong nước lớn thì làm tăng qui mô huy động vốn của Ngân Hàng, yếu tố tiết kiệm của dân cư phụ thuộc vào thu nhập của dân cư, tâm lý thích tiêu dùng bằng tiền mặt, đặc biệt là sự ổn định của nền kinh tế. Nền kinh tế mất ổn định, giá trị của đồng tiền thay đổi thì xu hướng chung của dân cư Bàn Thị Thảo 3 Líp 34E Chuyên đề tốt nghiệp Học viện ngân hàng thường đổi ra các đồng tiền mạnh (ngoại tệ) có tính ổn định cao hơn vì đem số tiền đó gửi vào Ngân Hàng.
Do đó các Ngân Hàng thương mại phải nắm bắt được các yếu tố tâm lý của nhân dân, từ đó đưa ra các hình thức huy động vốn phù hợp để thu được nguồn tiền nhàn rỗi phục vụ cho nhu cầu kinh doanh. Đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế. Thông thường nguồn vốn huy động chiếm một tỷ trọng rất lớn trong tổng nguồn vốn của NHTM, đây là nguồn vốn quan trọng và chủ yếu để đáp ứng mọi nhu cầu vốn của nền kinh tế. Trong quá trình tuần hoàn vốn của nền kinh tế, giữa các doanh nghiệp, đơn vị, tổ chức kinh tế, các cá nhân trong xã hội.
Hiện tượng xảy ra đối với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế không trùng nhau. Để giải quyết mâu thuẫn này thì hệ thống NHTM đã đứng ra huy động vốn tức là tập trung mọi khoản tiền nhàn rỗi tạm thời chưa sử dụng đến các chủ thể trong nền kinh tế để tạo nên quỹ cho vay. Trên cơ sở đó cung cấp cho các chủ thể cần vốn giúp đẩy mạnh sản xuất và lưu thông hàng hoá trong nền kinh tế. Là nghiệp vụ quan trọng, tiền đề để quyết định đến sự phát triển của NHTM.
Nguồn vốn là cơ sở để hoạt động kinh doanh của Ngân Hàng, tạo nguồn vốn là nghiệp vụ đầu tiên của chức năng trung tâm tín dụng của NHTM "Đi vay để cho vay" hoạt động của nghiệp vụ này quyết định đến nghiệp vụ sử dụng vốn và các nghiệp vụ khác. NHTM có khả năng mở rộng tiền gửi lên nhiều lần tức là chức năng tạo tiền của NHTM hay nói một cách khác từ một khoản tiền ban đầu vào một NHTM nào đó thông qua việc cho vay, hệ thống NHTM đã mở rộng khoản tiền gửi đó lên nhiều lần, giúp Ngân Hàng mở rộng quy mô, khối lượng tín dụng, làm cho Ngân Hàng có đủ khả năng tài chính đa năng trên thị truờng, tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Bàn Thị Thảo 4 Líp 34E Chuyên đề tốt nghiệp Học viện ngân hàng * Vốn quyết định khả năng thanh khoản của NHTM. - Vốn NHTM quyết định dự trữ sơ cấp: Vốn càng lớn thì dự trữ sơ cấp càng lớn do đó dễ dàng trong việc giải quyết khả năng thanh khoản của Ngân Hàng thương mại.
- Vốn NHTM quyết định dự trữ thứ cấp (chứng khoán - tài sản có tính lỏng cao): Vốn càng lớn thì Ngân Hàng càng có khả năng tăng dự trữ thứ cấp, tăng tính thanh khoản vì dự trữ thứ cấp chính là tài sản có có tính lỏng cao, dễ chuyển thành tiền mặt do đó giảm thiểu rủi ro thanh khoản của Ngân Hàng thương mại. - Vốn càng lớn thì khả năng vay mượn được càng cao hay còn gọi là tính tương hợp của vốn. - Vốn càng lớn thì được hỗ trợ của các cơ quan quản lý Ngân Hàng như: Ngân Hàng nhà nước, bảo hiểm tiền gửi. * Vốn quyết định khả năng sinh lời của NHTM - Mét NHTM có vốn lớn thì khả năng cho vay lớn, sẽ tăng được dư nợ và tăng lợi nhuận.
- Vốn lớn quyết định khả năng đầu tư vào tài sản cố định cao hơn vì một Ngân Hàng thương mại chỉ được đầu tư tối đa 50% vốn tự có vào tài sản cố định, nếu vốn nhiều thì tỷ lệ đầu tư vào tài sản cố định cũng cao hơn, tăng thêm tiện Ých để phục vụ khách hàng dẫn đến tăng lợi nhuận. - Vốn lớn quyết định khả năng góp vốn liên doanh liên kết của NHTM dẫn đến tăng lợi nhuận cho Ngân Hàng. - Vốn lớn đầu tư vào tài sản rủi ro quy đổi cao dẫn đến lợi nhuận cao. * Vốn quyết định khả năng cạnh tranh của NHTM.
- Vốn lớn sẽ quyết định giá cả các sản phẩm của NHTM. Nếu vốn nhiều thì danh mục đầu tư các tài sản đa dạng hơn dẫn đến giảm thiểu rủi ro cho Ngân Bàn Thị Thảo 5 Líp 34E Chuyên đề tốt nghiệp Học viện ngân hàng Hàng thương mại, từ đó có thể giảm giá các sản phẩm dịch vụ, như vậy sẽ tăng được sức cạnh tranh trên thị trường của NHTM. Lãi suất cho vay = chi phí đầu vào + phần bù rủi ro + lợi nhuận dự kiến Vốn lớn sẽ trường vốn trong việc nghiên cứu danh mục sản phẩm của Ngân Hàng, đưa sản phẩm có chất lượng cao hơn do đó khả năng cạnh tranh cao hơn. Các hình thức huy động vốn của NHTM.
Kế toán tiền gửi của các TCTD và khách hàng (Kế toán tiền gửi thanh toán). Loại tiền gửi này là tiền gửi của các tổ chức tín dụng trong nước, doanh nghiệp cơ quan nhà nước và các định chế tài chính trung gian cùng cá nhân trong và ngoài nước có quan hệ tiền gửi với Ngân Hàng. Mục đích chính của việc gửi tiền vào tài khoản thanh toán là nhằm đảm bảo an toàn về tài sản và thực hiện các khoản chi trả trong hoạt động sản xuất kinh doanh tiêu dùng, mục đích hưởng lợi đối với loại tiền gửi này chỉ giữ vai trò thứ yếu. Do vậy, với loại tiền gửi này Ngân Hàng có thể trả lãi với lãi suất thấp nhất.
Tính chất của loại tiền gửi này là số dư biến động thường xuyên do khách hàng có quyền gửi tiền vào và rút tiền ra bất kỳ lúc nào. Tiền gửi tiết kiệm bằng VNĐ * Mục đích, ý nghĩa. Tiền gửi tiết kiệm là khoản tiền để dành của mỗi cá nhân được gửi vào Ngân Hàng, nhằm hưởng lãi suất theo qui định. Nó là một dạng đặc biệt của tích luỹ tiền tệ trong tiêu dùng cá nhân.
Khi gửi tiền, người gửi được giao một sổ tiết kiệm do NHNo&PTNT Việt Nam phát hành. Đến hạn khách hàng rút tiền ra sẽ được nhận một khoản tiền lãi trên tổng số tiền gửi tiết kiệm. Bàn Thị Thảo 6 Líp 34E Chuyên đề tốt nghiệp Học viện ngân hàng 1. Tiền gửi các loại giấy tờ có giá.
Tạo vốn qua phát hành các loại giấy tờ có giá nh: kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi… Đặc điểm của loại vốn này là lãi suất cao hơn lãi suất tiền gửi tiết kiệm. Mục đích huy động dùng để đáp ứng cho các dự án đầu tư lớn, nguồn vốn này được huy động theo nhiều thời hạn khác nhau nh: ngắn hạn, trung hạn, dài hạn. Thời hạn càng dài thì lãi suất càng cao. NHTM huy động vốn qua các hình thức như: Huy động tiền gửi của khách hàng, các doanh nghiệp, cơ quan nhà nươc, các chủ thể kinh tế, tiền gửi tiết kiệm trong dân cư, và phát hành các loại giấy tờ có giá.
Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn của NHTM. Nhân tố bên ngoài Ngân Hàng. Trong cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà nước, nhu cầu vốn cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước đang là vấn đề bức xúc đặt ra hiện nay, nó có tính chiến lược quyết định trong công cuộc đổi mới của nền kinh tế. Để thực hiện CNH, HĐH đất nước, chúng ta cần khối lượng vốn rất lớn, trong đó vốn trong nước có vai trò tất quan trọng nhằm khai thác các nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế dân cư, phục vụ các mục tiêu sản xuất, đầu tư, phát triển kinh tế.
Muốn vậy nghiệp vụ kế toán huy động vốn của NHTM luôn có chất lượng tốt để đảm bảo công tác huy động vốn. Cụ thể nghiệp vụ kế toán động vốn của NHTM chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố sau: * Sự ổn định kinh tế, chính trị - xã hội. Đường lối phát triển kinh tế của Đảng và cơ chế chính sách của Nhà nước có ý nghĩa quyết định và tầm quan trọng đặc biệt đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nền kinh tế xã hội ổn định, quốc gia bền vững, đảm bảo cho việc sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế ngày càng phát triển và có Bàn Thị Thảo 7 Líp 34E Chuyên đề tốt nghiệp Học viện ngân hàng hiệu quả, tích luỹ ngày càng cao, người dân có việc làm và thu nhập ổn định, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện hơn.
Do đó lượng tiền gửi vào Ngân Hàng ngày càng cao, dẫn đến nghiệp vụ kế toán huy động vốn đa dạng phong phú hơn. Hoạt động kinh tế gắn liền vào hoạt động chính trị - xã hội, sự bất ổn định về chính trị - xã hội gây nên bất ổn định về kinh tế, tỷ lệ lạm phát cao, sản xuất mất cân đối, tỷ lệ thất nghiệp cao, thu nhập thực tế của người lao động ngày càng giảm, xu hướng người dân thường giữ ngoại tệ mạnh, hay hàng hoá thay thế cho việc gửi tiền vào Ngân Hàng, cho nên ảnh hưởng tới nguồn vốn huy động của NHTM. Như vậy nghiệp vụ kế toán huy động vốn chậm phát triển.