Chương 1: Tổng quan về ban quản lý dự án đầu tư xây dựng và hoạt động đấu thầu xây lắp Chương 2 : Thực trạng về công tác đấu thầu xây lắp tại Ban quản lý dự án TP. Chương 3 : Các giải pháp nâng cao hiệu quả đấu thầu xây lắp tại Ban quản lý dự án TP.Mỹ Tho tỉnh Tiền Giang. 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG VÀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU XÂY LẮP 1.1 Lý luận chung về ban quản lý dự án đầu tư xây dựng và hoạt động đấu thầu 1.1 Một số khái niệm liên quan: - Khái niệm ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Ban quản lý dự án hay ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình theo quy định tại Điều 7 Thông tư 16/2016/TT-BXD hướng dẫn thực hiện Nghị định 59/2015/NĐ-CP về hình thức tổ chức quản lý dự án đầu tư xây dựng thì đây là một tổ chức sự nghiệp công công lập, hoạt động theo nguyên tắc tự bảo đảm về kinh phí hoạt động do Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp huyện quyết định thành lập. Chức năng của Ban Quản lý Dự án là làm chủ đầu tư các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ngân sách, vốn Nhà nước ngoài ngân sách; tiếp nhận và quản lý sử dụng vốn để đầu tư xây dựng theo quy định của pháp luật; thực hiện quyền, nghĩa vụ của chủ đầu tư; bàn giao công trình xây dựng hoàn thành cho chủ đầu tư, chủ quản lý sử dụng công trình khi kết thúc xây dựng hoặc trực tiếp quản lý vận hành, khai thác sử dụng công trình hoàn thành theo yêu cầu của người quyết định đầu tư.
- Khái niệm đấu thầu Có thể hiểu đấu thầu là cuộc thi công khai giữa các tổ chức, cá nhân về kỹ thuật, tài chính, con người, nó giống như một sân chơi mà trong đó người cung ứng điều kiện tốt nhất sẽ giành chiến thắng. Theo quan niệm của các nhà thầu tham gia đấu thầu thì đấu thầu là một phương thức kinh doanh mà thông qua đó nhà thầu với các điều kiện và năng lực tài chính, kỹ thuật đáp ứng được các yêu cầu của bên mời thầu sẽ có cơ hội dành được hợp đồng thực hiện. Còn theo qua điểm của bên mời thầu thì đấu thầu được xem là một cuộc thi tuyển giữa các nhà thầu để thỏa mãn các yêu cầu của chủ đầu tư từ đó lựa chọn được nhà thầu thích hợp nhất. 6 Theo luật đấu thầu năm 2013 thì Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
- Khái niệm đấu thầu xây lắp Xây lắp là một quy trình thiết kế và thi công xây dựng tạo nên các cơ sở hạ tầng hoặc công trình, hạng mục công trình, nhà ở, … Xây lắp gồm những công việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt công trình, hạng mục công trình có những hình thức xây dựng công trình như: công trình mới; hoàn thiện, nâng cấp, mở rộng công trình đã có… Do đó, có thể hiểu đấu thầu xây lắp là quá trình lựa chọn nhà thầu để thực hiện những công việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt công trình, hạng mục công trình. Tham gia đấu thầu xây lắp là các nhà thầu xây lắp, tùy từng công trình khác nhau mà nhà thầu tham dự phải đáp ứng những điều kiện nhất định. - Khái niệm Nhà thầu xây dựng Nhà thầu trong hoạt động đầu tư xây dựng (sau đây gọi là nhà thầu) là tổ chức có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng khi tham gia quan hệ hợp đồng trong hoạt động đầu tư xây dựng. Nhà thầu được tham dự thầu với tư cách độc lập hoặc liên danh.
Trong một số trường hợp gói thầu có giá trị lớn, có tính chất phức tạp mà một nhà thầu không thể đáp ứng đủ các điều kiện mà hồ sơ mời thầu đưa ra. Nhà thầu có thể liên danh với một hoặc một số nhà thầu khác để cùng tham gia đấu thầu với tư cách là nhà thầu liên danh. Khi liên danh thì các nhà thầu trong liên danh đều là nhà thầu chính. Các thành viên liên danh sẽ phân chia với nhau về trách nhiệm thực hiện các công việc của gói thầu.
- Khái niệm Bên mời thầu Bên mời thầu là cơ quan, tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực hiện các hoạt động đấu thầu, bao gồm: chủ đầu tư hoặc tổ chức do chủ đầu tư quyết định thành lập hoặc lựa chọn; đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng nguồn vốn mua sắm 7 thường xuyên; đơn vị mua sắm tập trung; cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức trực thuộc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền lựa chọn. - Khái niệm Chủ đầu tư Chủ đầu tư xây dựng công trình là người hoặc tổ chức sở hữu vốn hoặc là người được giao quản lý và sử dụng vốn để đầu tư xây dựng công trình. Chủ đầu tư là người phải chịu trách nhiệm toàn diện trước người quyết định đầu tư và pháp luật về các mặt chất lượng, tiến độ, chi phí vốn đầu tư và các quy định khác của pháp luật. - Khái niệm Tổ chuyên gia Tổ chuyên gia đấu thầu gồm các cá nhân có năng lực, kinh nghiệm được bên mời thầu hoặc đơn vị tư vấn đấu thầu thành lập để đánh giá hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất và thực hiện các nhiệm vụ khác trong quá trình lựa chọn nhà thầu.
Tổ chuyên gia đấu thầu có thể nói là bộ phận quan trọng nhất trong công tác đấu thầu vì là bộ phận trực tiếp tiếp nhận, bảo quản, chấm thầu có tính chất quyết định việc nhà thầu nào sẽ được lựa chọn trúng thầu. Tổ chuyên gia đấu thầu do chủ đầu tư thành lập trong khoản thời gian từ sau khi có quyết định phê duyệt kế hoạch đấu thầu đến trước khi lập hồ sơ mời thầu. Tổ chuyên gia sẽ tự giải tán sau khi công bố kết quả trao hợp đồng. - Khái niệm Bảo đảm dự thầu Bảo đảm dự thầu là việc nhà thầu bảo đảm trách nhiệm dự thầu của mình trong thời gian xác định theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu bằng một trong các biện pháp như ký quỹ, đặt cọc, hoặc nộp thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập theo pháp luật Việt Nam.
Thời gian hiệu lực của bảo đảm dự thầu được quy định trong hồ sơ mời thầu sẽ bằng với hiệu lực của hồ sơ dự thầu cộng thêm 30 ngày.2 Mục tiêu của đấu thầu Sản phẩm của hoạt động xây dựng thường là những công trình xây dựng kiến trúc đồ sộ có thời gian sử dụng lâu dài, luôn gắn với những nguồn vốn đầu tư lớn, có thể thuộc sở hữu của tư nhân hoặc của nhà nước. Các công trình này đòi hỏi phải bảo đảm tính năng sử dụng, an toàn, tiết kiệm, có hiệu quả và tránh tham nhũng, lãng phí. 8 Do đó mục đích của đấu thầu xây lắp nhằm để bên mời thầu có thể chọn ra được nhà thầu đáp ứng tốt nhất các yêu cầu đặt ra với giá cả hợp lý nhất và hạn chế tối đa được các hiện tượng tham nhũng, lãng phí. Hơn thế nữa, qua tính công khai minh bạch của đấu thầu, chủ đầu tư có thể quản lý nhà thầu dễ dàng hơn hoặc các nhà thầu có thể giám sát lẫn nhau tránh các hiện tượng tiêu cực xảy ra.
Đấu thầu, dưới góc độ quản lý nhà nước đó là công cụ quản lý vĩ mô giúp nhà nước tiết kiệm ngân sách và minh bạch trong các vấn đề lãnh đạo điều hành công tác xây dựng.3 Vai trò của đấu thầu Đối với nhà thầu xây dựng: khi tham gia đấu thầu sẽ giúp họ tích lũy thêm được nhiều kinh nghiệm trong công tác lập dự toán, tổ chức quản lý thi công sao cho sử dụng chi phí thấp nhất nhưng vẫn mang lại hiệu quả nhất. Tham gia đấu thầu sẽ thúc đẩy họ ngày càng nâng cao trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công nhân kỹ thuật, máy móc, thiết bị ngày càng được tăng cường. Hoạt động đấu thầu được tổ chức công khai và bình đẳng nhờ đó mà các nhà thầu có điều kiện phát huy đến mức cao nhất khả năng của mình để trúng thầu. Đấu thầu góp phần thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà thầu từ đó tạo động lực cho nhà thầu phải nâng cao năng lực của mình hơn nữa để đủ sức cạnh tranh.
Đối với chủ đầu tư: thông qua đấu thầu chủ đầu tư sẽ lựa chọn được nhà thầu có năng lực đáp ứng một cách tốt nhất các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng, tiến độ đặt ra của công trình. Thông qua đấu thầu chủ đầu tư sử dụng có hiệu quả, tiết kiệm được vốn đầu tư đồng thời vẫn đảm bảo được tiến độ cũng như chất lượng công trình. Để đảm bảo công tác lựa chọn nhà thầu được thực hiện đúng đắn về quy trình cũng như lựa chọn và đánh giá hồ sơ thì đội ngũ nhân viên thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư phải được trang bị đầy đủ các kiến thức và phải thường xuyên cập nhật nâng cao trình độ của mình. Do đó việc áp dụng phương thức đấu thầu còn giúp chủ đầu tư nâng cao trình độ và năng lực của cán bộ nhân viên.
Đối với nhà nước: đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước, quản lý sử dụng vốn một cách có hiệu quả, hạn chế và ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực trong xây dựng cơ bản gây thất thoát lãng phí vốn đầu tư đặc biệt là nguồn vốn ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó đấu thầu cũng tạo nên sự cạnh tranh 9 lành mạnh trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, từ đó thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa trong ngành xây dựng cũng như nền kinh tế nước nhà 1.2 Các hình thức lựa chọn nhà thầu xây lắp 1.1 Đấu thầu rộng rãi Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu không hạn chế số lượng nhà thầu tham dự. Việc mời thầu được đăng tải trên báo đấu thầu.
