Luận văn tốt nghiệp giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tây hà nội

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp giải pháp cải thiện kết quả cho vay các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Huệ
• Người hướng dẫn: PGS-TS. Đinh Xuân Hạng
• Trường học: Khoa Ngân hàng - Bảo hiểm
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Agribank Tây Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Địa điểm: Tây Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2. Đặc điểm doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3. Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế
• 1.4. Xu hướng phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.5. HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 1.5.1. Khái niệm hoạt động cho vay
• 1.5.2. Các hình thức cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.5.2.1. Cho vay ngắn hạn
• 1.5.2.2. Cho vay trung và dài hạn

Tóm tắt

I. Giới thiệu về doanh nghiệp vừa và nhỏ

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Theo thống kê, DNVVN chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp, tạo ra khoảng 40% GDP và góp phần giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, DNVVN cũng gặp nhiều khó khăn trong việc huy động vốn, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng. Việc cho vay doanh nghiệp từ các ngân hàng thương mại, đặc biệt là Agribank Tây Hà Nội, là một trong những giải pháp quan trọng để hỗ trợ DNVVN phát triển. Các ngân hàng cần có những giải pháp tài chính phù hợp để nâng cao hiệu quả cho vay, từ đó giúp DNVVN vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ

DNVVN thường có quy mô nhỏ, vốn đầu tư ban đầu không lớn và khả năng thu hồi vốn nhanh. Họ thường hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau và có khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của thị trường. Tuy nhiên, DNVVN cũng gặp phải những hạn chế về tài chính, công nghệ và thông tin. Việc hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các hình thức cho vay linh hoạt sẽ giúp họ cải thiện năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của DNVVN trong nền kinh tế

DNVVN không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển cân bằng giữa các vùng miền. Họ có khả năng thu hút nguồn vốn từ dân cư và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong xã hội. Sự phát triển của DNVVN sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng giá trị xuất khẩu của cả nước. Do đó, việc nâng cao hiệu quả cho vay cho DNVVN là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

II. Thực trạng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Agribank Tây Hà Nội

Agribank Tây Hà Nội đã có nhiều nỗ lực trong việc hỗ trợ DNVVN thông qua các chương trình cho vay ưu đãi. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay. Nhiều DNVVN vẫn gặp khó khăn trong việc cung cấp tài sản đảm bảo, dẫn đến việc không đủ điều kiện vay vốn. Hơn nữa, quy trình cho vay tại ngân hàng còn phức tạp, khiến cho nhiều doanh nghiệp không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết. Việc cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả cho vay tại Agribank.

2.1. Các hình thức cho vay hiện có

Agribank cung cấp nhiều hình thức cho vay cho DNVVN, bao gồm cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Mỗi hình thức cho vay đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn hình thức cho vay phù hợp sẽ giúp DNVVN tối ưu hóa nguồn vốn và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, ngân hàng cần xem xét lại các điều kiện cho vay để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNVVN.

2.2. Những khó khăn trong việc cho vay

Mặc dù Agribank đã có nhiều nỗ lực trong việc hỗ trợ DNVVN, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay. Nhiều DNVVN không có tài sản đảm bảo, dẫn đến việc không đủ điều kiện vay vốn. Hơn nữa, quy trình cho vay còn phức tạp và mất thời gian, khiến cho nhiều doanh nghiệp không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết. Cần có những giải pháp tài chính linh hoạt hơn để hỗ trợ DNVVN.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Agribank Tây Hà Nội

Để nâng cao hiệu quả cho vay cho DNVVN, Agribank cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, ngân hàng cần đơn giản hóa quy trình cho vay, giảm thiểu thủ tục hành chính để DNVVN dễ dàng tiếp cận vốn. Thứ hai, cần phát triển các sản phẩm cho vay linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng của DNVVN. Cuối cùng, ngân hàng cần tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chương trình tư vấn, đào tạo về quản lý tài chính và phát triển kinh doanh.

3.1. Đơn giản hóa quy trình cho vay

Việc đơn giản hóa quy trình cho vay sẽ giúp DNVVN tiết kiệm thời gian và chi phí. Agribank cần xem xét lại các bước trong quy trình cho vay, giảm thiểu các yêu cầu không cần thiết và tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN trong việc tiếp cận vốn. Điều này không chỉ giúp DNVVN dễ dàng hơn trong việc vay vốn mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ của ngân hàng.

3.2. Phát triển sản phẩm cho vay linh hoạt

Agribank cần phát triển các sản phẩm cho vay linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng của DNVVN. Các sản phẩm này có thể bao gồm cho vay tín chấp, cho vay theo dự án đầu tư, hoặc cho vay theo hình thức bảo lãnh. Việc cung cấp các sản phẩm đa dạng sẽ giúp DNVVN có nhiều lựa chọn hơn trong việc huy động vốn, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam chuyển đổi từ chế độ bao cấp sang nền kinh tế thị trường từ năm 1986, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đã trở thành một bộ phận quan trọng, chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp cả nước với trên 500.000 đơn vị, đóng góp trên 40% GDP quốc gia. Sự phát triển của DNVVN không chỉ tạo động lực tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần giải quyết việc làm, ổn định xã hội và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, các DNVVN vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc huy động vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh và đổi mới công nghệ.

Luận văn tập trung nghiên cứu hiệu quả cho vay các DNVVN tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo&PTNT) Tây Hà Nội trong giai đoạn 2008-2010. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hiệu quả cho vay, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay đối với nhóm khách hàng này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động tín dụng của NHNo&PTNT Tây Hà Nội, một chi nhánh có mạng lưới rộng khắp và vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho khu vực nông nghiệp, nông thôn và các DNVVN trên địa bàn.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ ngân hàng nâng cao chất lượng tín dụng, đồng thời giúp các DNVVN tiếp cận nguồn vốn hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia. Các chỉ số như doanh số cho vay, dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu được phân tích nhằm đánh giá hiệu quả cho vay một cách toàn diện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về hoạt động tín dụng ngân hàng và quản lý rủi ro tín dụng, bao gồm:

• Lý thuyết tín dụng ngân hàng: Hoạt động cho vay là hình thức cấp tín dụng có hoàn trả gốc và lãi, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho doanh nghiệp, đặc biệt là DNVVN với quy mô vốn hạn chế.
• Mô hình đánh giá hiệu quả cho vay: Sử dụng các chỉ tiêu định lượng như doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, vòng quay vốn tín dụng và lợi nhuận từ hoạt động cho vay để đánh giá hiệu quả.
• Khái niệm DNVVN: Dựa trên Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, DNVVN được phân loại theo quy mô vốn và số lao động, với đặc điểm vốn đầu tư thấp, năng lực tài chính hạn chế, dễ thích ứng với thị trường nhưng gặp khó khăn trong tiếp cận vốn trung dài hạn.

Các khái niệm chính bao gồm: cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn; nợ quá hạn; nợ xấu; vòng quay vốn tín dụng; và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay từ phía ngân hàng và doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp phân tích định tính dựa trên số liệu thực tế từ báo cáo hoạt động kinh doanh của NHNo&PTNT Tây Hà Nội giai đoạn 2008-2010. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các khoản vay của DNVVN tại chi nhánh trong giai đoạn này.

Phương pháp chọn mẫu là tổng hợp toàn bộ dữ liệu tín dụng đối với DNVVN, nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Phân tích số liệu sử dụng các chỉ tiêu tài chính và tín dụng như doanh số cho vay, dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, vòng quay vốn tín dụng và lợi nhuận từ hoạt động cho vay.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 3 năm (2008-2010), cho phép đánh giá xu hướng và biến động của hoạt động cho vay đối với DNVVN trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động do khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng doanh số cho vay và dư nợ DNVVN: Doanh số cho vay DNVVN tăng từ 1.217 tỷ đồng năm 2008 lên 1.864 tỷ đồng năm 2010, tương ứng mức tăng 53%. Dư nợ cho vay cũng tăng từ 1.239 tỷ đồng lên 2.156 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng trên 60% tổng dư nợ của chi nhánh.

2. Cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn: Cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng dư nợ DNVVN, tuy nhiên có xu hướng giảm từ 62.47% năm 2008 xuống còn 42.95% năm 2010. Ngược lại, dư nợ trung và dài hạn tăng từ 37.53% lên 57.05%, phản ánh sự chuyển dịch sang cho vay trung dài hạn nhằm hỗ trợ đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất.

3. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tăng: Nợ quá hạn DNVVN tăng từ 57 tỷ đồng năm 2008 lên 103 tỷ đồng năm 2010, tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ DNVVN dao động quanh mức 4.78%-4.87%, gần sát ngưỡng an toàn quốc tế dưới 5%. Nợ xấu cũng tăng tương ứng, từ 52 tỷ đồng lên 105 tỷ đồng, chiếm khoảng 4.87% tổng dư nợ.

4. Vòng quay vốn tín dụng giảm: Vòng quay vốn tín dụng giảm từ 0.6 vòng năm 2008 xuống còn 0.11 vòng năm 2010, cho thấy tốc độ thu hồi nợ không theo kịp tốc độ cho vay, tiềm ẩn rủi ro tín dụng gia tăng.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng mạnh mẽ về doanh số cho vay và dư nợ DNVVN phản ánh nỗ lực của NHNo&PTNT Tây Hà Nội trong việc mở rộng tín dụng cho nhóm khách hàng này, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Việc chuyển dịch cơ cấu dư nợ sang trung và dài hạn phù hợp với nhu cầu đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất của DNVVN.

Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tăng cao cho thấy rủi ro tín dụng đang gia tăng, phần lớn do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu, chi phí đầu vào tăng, và các yếu tố thiên tai như hạn hán, lũ lụt ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DNVVN. Vòng quay vốn tín dụng giảm cũng phản ánh khó khăn trong thu hồi nợ, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn của ngân hàng.

So sánh với các ngân hàng thương mại khác trong hệ thống, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu của NHNo&PTNT Tây Hà Nội tuy còn trong mức an toàn nhưng cao hơn mức trung bình, đòi hỏi ngân hàng cần có các biện pháp quản lý rủi ro chặt chẽ hơn. Các biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn và vòng quay vốn tín dụng sẽ minh họa rõ nét các biến động này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng: Áp dụng các tiêu chuẩn thẩm định chặt chẽ hơn, đặc biệt với các khoản vay trung dài hạn, nhằm giảm tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục. Chủ thể: Phòng tín dụng và Ban giám đốc NHNo&PTNT Tây Hà Nội.

2. Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và chính sách ưu đãi cho DNVVN: Phát triển các sản phẩm cho vay linh hoạt, phù hợp với đặc thù ngành nghề và quy mô DNVVN, đồng thời áp dụng chính sách lãi suất ưu đãi, hỗ trợ vốn trung dài hạn để khuyến khích đổi mới công nghệ. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Phòng Marketing và Phòng tín dụng.

3. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về phân tích tài chính, đánh giá rủi ro và tư vấn khách hàng nhằm nâng cao chất lượng thẩm định và phục vụ khách hàng. Thời gian: 3-6 tháng. Chủ thể: Ban nhân sự và Phòng tín dụng.

4. Tăng cường công tác thu hồi nợ và giám sát sau cho vay: Thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ, phối hợp với khách hàng để xử lý kịp thời các khoản nợ khó đòi, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Phòng tín dụng và Phòng kiểm tra kiểm soát nội bộ.

5. Mở rộng kênh huy động vốn và cải thiện cơ sở vật chất: Thu hút nguồn vốn trung dài hạn từ các tổ chức trong và ngoài nước, đồng thời nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để hỗ trợ hoạt động tín dụng hiệu quả hơn. Thời gian: 12-24 tháng. Chủ thể: Ban giám đốc và Phòng kế hoạch kinh doanh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng: Nghiên cứu giúp cải thiện chính sách cho vay, quản lý rủi ro và phát triển sản phẩm tín dụng phù hợp với DNVVN, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hiểu rõ các tiêu chí và yêu cầu của ngân hàng trong việc tiếp cận vốn vay, từ đó xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi, nâng cao uy tín tín dụng.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển DNVVN và hệ thống tín dụng ngân hàng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành ngân hàng, tài chính: Là tài liệu tham khảo hữu ích về hoạt động tín dụng đối với DNVVN, phương pháp đánh giá hiệu quả cho vay và các nhân tố ảnh hưởng.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả cho vay được đánh giá bằng những chỉ tiêu nào?
   Hiệu quả cho vay được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng như doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, vòng quay vốn tín dụng và lợi nhuận từ hoạt động cho vay. Ví dụ, tỷ lệ nợ quá hạn dưới 5% được xem là mức an toàn.

2. Tại sao DNVVN gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn ngân hàng?
   DNVVN thường có vốn chủ sở hữu thấp, thiếu tài sản đảm bảo, trình độ quản lý hạn chế và phương án kinh doanh chưa thuyết phục, khiến ngân hàng e ngại rủi ro khi cho vay.

3. Ngân hàng có thể làm gì để giảm tỷ lệ nợ xấu trong cho vay DNVVN?
   Ngân hàng cần tăng cường thẩm định, giám sát sau cho vay, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ tín dụng và áp dụng các biện pháp thu hồi nợ hiệu quả.

4. Vai trò của vòng quay vốn tín dụng trong đánh giá hiệu quả cho vay là gì?
   Vòng quay vốn tín dụng phản ánh số lần vốn vay được thu hồi và tái đầu tư trong một kỳ, vòng quay nhanh chứng tỏ vốn được sử dụng hiệu quả, tăng khả năng đáp ứng nhu cầu vốn cho nhiều doanh nghiệp.

5. Tại sao cho vay trung và dài hạn lại quan trọng đối với DNVVN?
   Cho vay trung dài hạn giúp DNVVN đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh, trong khi cho vay ngắn hạn chủ yếu đáp ứng nhu cầu vốn lưu động.

Kết luận

• DNVVN chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số khách hàng doanh nghiệp của NHNo&PTNT Tây Hà Nội, với dư nợ cho vay tăng trưởng ổn định qua các năm 2008-2010.
• Cơ cấu dư nợ có xu hướng chuyển dịch từ ngắn hạn sang trung và dài hạn, phù hợp với nhu cầu phát triển bền vững của DNVVN.
• Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu có xu hướng tăng, tiềm ẩn rủi ro tín dụng cần được kiểm soát chặt chẽ.
• Vòng quay vốn tín dụng giảm cho thấy cần nâng cao hiệu quả thu hồi nợ và quản lý vốn vay.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay bao gồm cải tiến quy trình thẩm định, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường giám sát sau cho vay.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng tới, đồng thời tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời.

Call-to-action: Các nhà quản lý ngân hàng và doanh nghiệp nên phối hợp chặt chẽ để xây dựng môi trường tín dụng an toàn, hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1.1 TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1.1 Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ Khoản 1 Điều 4 Luật doanh nghiệp 2005 quy định: “ Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của Pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường rất phong phú và đa dạng, song chúng ta chỉ đi sâu vào nghiên cứu DNVVN. Nhiều chuyên gia kinh tế và pháp luật của Việt Nam cho rằng khái niệm DNVVN và sau đó khái niệm doanh nghiệp nhỏ được du nhập từ bên ngoài vào Việt Nam. Vấn đề tiêu chí để phân loại doanh nghiệp vừa, nhỏ và cực nhỏ là trung tâm của nhiều cuộc tranh luận về sự phát triển của khu vực này trong nhiều năm qua.

Định nghĩa về DNVVN, doanh nghiệp nhỏ rõ ràng phải dựa trước tiên vào quy mô doanh nghiệp. Thông thường đó là tiêu chí về số nhân công, vốn đăng kí, doanh thu.Ngoài ra, nó còn phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế của một nước ( trình độ phát triển càng cao thì trị số các tiêu chí càng tăng lên), tính chất ngành nghề, vùng lãnh thổ. Các tiêu chí này thay đổi theo từng quốc gia, từng chương trình phát triển khác nhau. Ở Việt Nam để giải quyết vấn đề định nghĩa này một phần nào.

Công văn số 681 /CP-KTN ban hành ngày 20-6-1998 theo đó DNVVN là doanh nghiệp có số công nhân dưới 200 người và số vốn kinh doanh dưới 5 tỷ đồng (tương đương 378.000 USD - theo tỷ giá giữa VND và USD tại thời điểm ban hành công văn). Tiêu chí này đặt ra nhằm xây dựng một bức tranh chung về các DNVVN ở Việt Nam phục vụ cho việc hoạch định chính sách. Trên thực tế tiêu chí này không cho phép phân biệt các doanh nghiệp vừa, nhỏ và cực nhỏ. Vì vậy, tiếp theo đó Nghị định số 90/2001/NĐ-CP đưa ra chính thức định nghĩa DNVVN như sau: “ DNVVN là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc SV: Nguyễn Thị Minh Huệ Lớp: CQ45/15.04 Luan van Khoa Ngân hàng- Bảo hiểm Luận văn Tốt nghiệp lập, có đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người ”.

Cùng với sự phát triển của đất nước, các DNVVN nước ta không ngừng lớn mạnh. Theo đó, ngày 30 tháng 06 năm 2009 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, quy định: “ DNVVN là cơ sở kinh doanh đã đăng kí kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn ( tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm ( tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)”. Cụ thể như sau: Quy mô Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Số lao Tổng Số lao Tổng nguồn Số lao Khu vực động nguồn vốn động vốn động I- Nông, lâm nghiệp và 10 người 20 tỷ đồng Từ trên 10 Từ trên 20 Từ trên thủy sản trở xuống trở xuống người đến tỷ đồng đến 200 người 200 người 100 tỷ đồng đến 300 người II- Công nghiệp và xây 10 người 20 tỷ đồng Từ trên 10 Từ trên 20 Từ trên dựng trở xuồng trở xuống người đến tỷ đồng đến 200 người 200 người 100 tỷ đồng đến 300 người III- Thương mại và 10 người 10 tỷ đồng Từ trên 10 Từ trên 10 Từ trên 50 dịch vụ trở xuồng trở xuống người đến tỷ đồng đến người đến 50 người 50 tỷ đồng 100 người Tính đến nay, DNVVN chiếm 95% trong tổng số doanh nghiệp có đăng kí. Riêng trong năm 2009 đã có trên 76.5 nghìn doanh nghiệp mới thành lập, trong đó đại bộ phận là DNVVN.

Theo thống kê mới nhất, cả nước hiện có trên 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa , chiếm tới 98% số lượng doanh nghiệp với số vốn đăng ký lên gần 2,313,857 tỷ đồng tương đương 121 tỉ USD) đóng góp trên 40% tổng GDP của cả nước. SV: Nguyễn Thị Minh Huệ Lớp: CQ45/15.04 Luan van Khoa Ngân hàng- Bảo hiểm Luận văn Tốt nghiệp 1.2 Đặc điểm doanh nghiệp vừa và nhỏ  DNVVN có vốn đầu tư ban đầu tư ban đầu không lớn, khả năng thu hồi vốn nhanh, hoạt động hiệu quả với chi phí cố định thấp Vốn đầu tư ban đầu của một DNVVN là rất thấp. Theo NĐ 90/CP, vốn đăng kí DNVVN là dưới 10 tỷ đồng. Với quy mô vừa và nhỏ thì nhu cầu nhà xưởng không phải lớn, do đó chi phí ban đầu cũng không cao.

Khả năng thu hồi vốn nhanh do chu kỳ sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp vừa và và nhỏ ngắn. Một số DNVVN thành lập mang tính gia đình, bạn bè nên khi khó khăn công nhân và chủ lao động đều có tinh thần nỗ lực; lao động được tận dụng để thay thế vốn bằng tiền vào việc mua sắm máy móc thiết bị, DNVVN giảm được chi phí có định nhưng vẫn có thể đạt hiệu quả kinh tế cao.  DNVVN năng động, nhạy bén và dễ thích ứng với sự thay đổi của thị trường DNVVN thường có mối liên hệ trực tiếp với thị trường và người tiêu thụ nên có phản ứng khá nhanh nhạy với sự biến đổi của thị trường. Do quy mô vừa và nhỏ, mô hình tổ chức quản lý sản xuất giản đơn nên DNVVN dễ dàng tìm kiếm và đáp ứng những yêu cầu có hạn trong những thị trường chuyên môn hóa.

Với cơ sở vật chất kĩ thuật không lớn, DNVVN đổi mới linh hoạt hơn, dễ dàng chuyển đổi sản xuất hay thu hẹp quy mô để thích nghi với sự thay đổi của nền kinh tế. Vì vây mà ít bị ảnh hưởng trước những biến động lớn trên thị trường, phục hồi dễ dàng hơn so với doanh nghiệp lớn.  DNVVN có phạm vi hoạt động rộng khắp, lĩnh vưc hoạt động rất phong phú và đa dạng, tạo điều kiện khai thác tối ưu tiềm lực trong nước DNVVN hoạt động kinh doanh ở mọi ngành nghề, phát triển rộng rãi ở mọi vùng lãnh thổ, kể cả nông thôn và miền núi, cung cấp hàng hóa dịch vụ cho dân cư địa phương và các vùng phụ cận, góp phần tạo lập sự phát triển cân bằng giữa các vùng trong cả nước. Các DNVVN rất có lợi thế trong việc tuyển dụng lao động địa phương và tận dụng các nguồn tài nguyên, tư liệu sản xuất sẵn có, phát huy hết lợi thế vùng kinh tế cho sản xuất kinh doanh.

SV: Nguyễn Thị Minh Huệ Lớp: CQ45/15.04 Luan van Khoa Ngân hàng- Bảo hiểm Luận văn Tốt nghiệp  Khả năng tài chính của DNVVN hạn chế Với ưu thế được tạo lập dễ dàng với một lượng vốn ít, DNVVN gặp phải một hạn chế là năng lực tài chính thấp. Từ đó dẫn đến một loạt khó khăn cho DNVVN trong SXKD. Vốn chủ sở hữu ít nên khả năng vay vốn của DNVVN cũng bị hạn chế. Các DNVVN thường thiếu tài sản đảm bảo các khoản vay.

Các ngân hàng e ngại khi cho các doanh nghiệp này vay vốn vì khả năng gặp rủi ro cao. Khả năng tài chính hạn chế, quy mô kinh doanh không lớn, các DNVVN cũng rất khó khăn để huy động vốn trên thị trường. Chính vì vây, phần lớn các DNVVN luôn trong tình trạng thiếu vốn.  Công nghệ sản xuất dịch vụ của các DNVVN hiện nay còn lạc hậu Số ít các doanh nghiệp được trang bị công nghệ hiện đại là các doanh nghiệp liên doanh với nước ngoài, còn lại hầu hết trình độ công nghệ DNVVN ở Việt Nam lạc hậu từ 20- 50 năm so với các nước trong khu vực.

Trong khi đó, các DNVVN lại rất khó tiếp cận được với nguồn tín dụng trung và dài hạn để đổi mới công nghệ. Máy móc cũ kỹ, lạc hậu làm cho năng suất lao động giảm, lãng phí nhiều nguyên liệu đầu vào, khả năng cạnh tranh trên thị trường thấp, doanh thu theo đó cũng hạn chế, lợi nhuận không được đảm bảo.  DNVVN thiếu thông tin, trình độ quản lý bị hạn chế, ít có khả năng thu hút được nhà quản lý và người lao động giỏi, năng lực cạnh tranh thấp Trong thời đại ngày nay, thông tin cũng là một yếu tố đầu vào hết sức quan trọng trong hoạt động SXKD. Với khả năng tài chính còn hạn chế các DNVVN thường khó khăn trong việc tiếp cận thông tin thị trường.

Vấn đề đầu tư để nâng cao trình độ quản lý cho các nhà quản trị cũng ít được quan tâm. Đội ngũ lao động chủ yếu là lao động phổ thông với trình độ tay nghề đơn giản. Quy mô SXKD không lớn, DNVVN gặp phải bất lợi trong việc mua nguyên vật liệu, máy móc thiết bị và tiêu thụ sản phẩm như: không được hưởng các khoản chiết khấu giảm giá do mua với số lượng ít, nhập khẩu máy móc thiết bị nước ngoài do SV: Nguyễn Thị Minh Huệ Lớp: CQ45/15.04 Luan van Khoa Ngân hàng- Bảo hiểm Luận văn Tốt nghiệp thiếu ngoại tệ nên phải mua qua đại lý với giá đắt hơn mua trực tiếp. Ngoài ra, nguồn tài chính của DNVVN dành cho việc thực hiện chiến lược marketing còn hạn chế, ít có khả năng vươn ra thị trường thế giới.3 Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế  DNVVN có vai trò quan trọng trong việc thu hút tối đa mọi nguồn nhân lực của đất nước, giải quyết nạn thất nghiệp, góp phần ổn định xã hội Một trong những nhân tố không thể thiếu khi thành lập doanh nghiệp là nguồn lao động.

Hàng năm nước ta có trên 1.5 triệu người bước vào tuổi lao động, con số này không ngừng gia tăng theo từng năm đang đặt ra bài toán khó cho các nhà quản lý lao động. Tuy số lượng lao động trong một DNVVN không đông, nhưng số lượng doanh nghiệp lớn nên loại hình doanh nghiệp này vẫn là nguồn chủ yếu tạo ra phần lớn việc làm cho xã hội. Với lợi thế đa dạng về lĩnh vực kinh doanh và địa bàn hoạt động, DNVVN có thể sử dụng nguồn lao động dồi dào ở khắp mọi nơi, ở mọi trình độ, từ đó giải quyết một số lượng lớn chỗ làm việc cho dân cư, làm tăng thu nhập cho người lao động, góp phần xóa đói giảm nghèo. Xét theo luận điểm tạo công ăn việc làm cho người lao động, thì khu vực này vượt trội hơn hẳn so với khu vực khác, góp phần giải quyết nhiều vấn đề xã hội bức xúc.