Chương 1. Một số van đề lý luận về dịch vụ công trực tuyến Chương 2. Thực trạng dịch vụ công trực tuyến ở Việt Nam hiện nay Chương 3. Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến ở Việt Nam NOI DUNG CHUONG 1 MOT SO VAN DE LY LUAN VE DICH VU CONG TRUC TUYEN 1.
Khái niệm dịch vụ công trực tuyến 1. Quan niệm về dịch vụ cong Cung voi su phat triển của nền kinh tế - xã hội, dịch vu công nói chung, DVC TT nói riêng đã và đang trở thành một vấn dé thu hút sự quan tâm đông đảo của các nhà nghiên cứu cũng như các cơ quan công quyén. Việc nắm rõ nguồn gốc, nội hàm của khái niệm dịch vu công cũng như DVCTT đóng vai trò quan trong trong qua trình nghiên cứu, xây dựng các chính sách quản lý nhà nước và pháp luật về DVCTT, từng bước nâng cao chất lượng của nền hành chính phục vụ, hướng tới mục tiêu xây dựng Chính phủ điện tử, đáp ứng yêu cau phát triển và hội nhập sâu rộng của thời dai số. Thuật ngữ “dịch vụ công” được bắt nguồn từ gốc Latinh, trong tiếng Anh là “public service”.
Theo đó, “service” có nghĩa là “phục vụ, dịch vụ” và “public” có nghĩa là “công cộng”. Vì thé, “public service” thường được hiểu là hoạt động do Nhà nước tổ chức, quản lý vì lợi ích chung của cộng đồng. Tính tới thời điểm hiện tại, đã có rất nhiều quan điểm khác nhau được các chuyên gia, nhà nghiên cứu đưa ra khi luận bàn về nội hàm của thuật ngữ “dịch vụ công” mà có thê ké đến như: Từ điển Oxford đã đưa ra định nghĩa cụm từ “dịch vụ công” nói chung là “mét dich vu như giáo duc hoặc giao thông được cung cấp cho người dân bởi Chính phủ hoặc một tổ chức chính thức trong một xã hội cụ thể”, Ở góc độ kinh tế học, có quan điểm cho rang dịch vụ công có quan hệ chặt chẽ với hàng hóa công cộng”. Sở di nói như vậy vì dịch vụ công có thể được coi là hoạt động của cơ quan nhà nước nhằm đảm bảo cung ứng các hàng hóa công cộng cho nhu cầu chung, thiết yếu của xã hội.
Ở góc độ quản lý nhà nước, các quan điềm lại cho rằng dịch vụ công là hoạt động của cơ quan nhà nước nhằm thực thi một trong những chức năng chủ yếu là chức năng phục vụ, nhăm phục vụ cho các nhu cầu thiết yếu của xã hội. Qua đó, quan điểm này đã nhắn mạnh vai trò, trách nhiệm của Nhà nước đối với hoạt động cung ứng các dịch vụ công. ! Nguyên gốc: Public service is a service such as education or transport that a government or an official organization provides for people in generalin a particular society. ? Hang hóa công cộng là loại hàng hóa hội tụ đồng thời ba yếu tố cơ bản sau: (i) Đáp ứng nhu cau sử dụng của mọi chủ thé trong xã hội; (ii) giá trị sử dụng của loại hàng hóa nay không phụ thuộc vào so lượng người sử dụng nên không gây ra xung đội lợi ích của các chủ thể; va (iii) sự tôn tại của loại hàng hóa này không phụ thuộc vào nhu cau sử dụng của chủ thé trong xã hội (tức là nếu không có ai sử dụng, hàng hóa công cộng van tôn tại).
7 Bên cạnh đó, khái niệm dịch vụ công còn có thê được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp, cụ thê: Vé nghĩa rộng thì dịch vụ công là tất cả những hoạt động nhằm thực hiện các chức năng vốn có của Chính phủ, bao gồm từ các hoạt động như ban hành chính sách, pháp luật,. cho đến những hoạt động y tế, giáo dục, giao thông công cộng. Vé nghĩa hẹp, thì dịch vụ công được hiểu là những hàng hóa, dịch vụ phục vụ trực tiếp nhu cầu của các tổ chức và người dân mà Chính phủ can thiệp vào việc cung cấp, nhằm mục tiêu hiệu qua và công bang’. Ngoài ra, dịch vụ công cũng được tiếp cận như một loại hình cung ứng các dịch vụ thiết yếu trong các lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước, do cơ quan, tô chức của Nhà nước hoặc khu vực tư cung cấp.
Hay nói cách, cách tiếp cận này đã hướng tới nội dung rằng dịch vụ công có thể do Nhà nước trực tiếp đảm nhận hoặc ủy quyền và tạo điều kiện cho khu vực tư nhân thực hiện". Có thé thấy, quan niệm này đã thể hiện sự phù hợp với tính chất cũng như đặc trưng của dịch vụ công trong điều kiện kinh tế - xã hội như hiện nay, khi mà bối cảnh xã hội hóa các hoạt động của cơ quan nhà nước đang trở thành một xu thế tất yếu, thì việc cơ quan nhà nước chỉ đóng vai trò quản lý, duy trì việc cung cấp các dịch vụ công theo một trật tự, định hướng nhất định sẽ góp phần huy động mọi nguồn lực trong xã hội, đồng thời đa dạng hóa các phương thức cung cấp dịch vụ công, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động cung cấp, sử dụng dịch vụ công được thống nhất, chất lượng và hiệu quả. Ở Việt Nam, dịch vụ công là thuật ngữ được xuất hiện từ khá sớm, trong nhiều văn bản QPPL quan trọng như Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015, Nghị định số 86/2002/NĐ-CP ngày 05/11/2002 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cau tô chức của các bộ, cơ quan ngang bộ. Theo đó, Điều 22 Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001 đã dé cập tới thuật ngữ “dịch vụ công” trong quy định về các chức năng của bộ, cơ quan ngang bộ, đó là “.
guản ly nhà nước các dich vụ công thuộc ngành, lĩnh vực. Nội dung này tiếp tục được duy trì tại Điều 9 Nghị định số 86/2002/NĐ-CP và Điều 39 Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015. Từ đây, có thể thấy, dịch vụ công ở Việt Nam về cơ bản vẫn đang được nhận thức như /à một hoạt động thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ của bộ máy hành chính nhà nước, nhưng không bao gom các chức năng công quyên như lập pháp, hành pháp, tư pháp hay ngoại giao,. mà tập trung chủ yếu vào chức năng phục vụ xã hội, qua đó nhân mạnh vai 3 Trường Đại học Luật Hà Nội (2021), “Quan lý nhà nước đối với dịch vụ công trong giai đoạn hiện nay”, Dé tài nghiên cứu khoa học cấp Trường, Hà Nội, tr.
* Dinh Văn An, Hoàng Thu Hòa (đồng chủ biên, 2006), Đổi mới cung ứng dịch vụ công ở Việt Nam (Sách tham khảo), Nxb. Thống kê, Hà Nội, tr. 8 trò của Nhà nước trong việc cung cấp các dich vụ cho cộng đông. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa có một khái niệm chính thức, nhất quán nào về dịch vụ công được thé hiện trong các văn bản của Nhà nước.
Điều nay đã dan đến phạm vi và sự điều chỉnh của Nhà nước đối với dịch vụ công nói chung chưa được thống nhất, gây khó khăn cho quá trình quản lý và phát triển địch vụ công ở nước ta. Từ việc tìm hiểu các quan điểm và cách tiếp cận khác nhau về dịch vụ công nói trên, tác giả rút ra khái niệm như sau: “Dich vụ công là hoạt động nhằm phục vụ cho những nhu cau thiết yếu của xã hội và hướng đến lợi ích chung của cả cộng đồng, thông qua chủ thể thực hiện chính là Nhà nước ”. Vì bản thân khái niệm dịch vụ công đã được tiếp cận dưới nhiều góc độ, nên suy ra cũng có rất nhiều tiêu chí được xét đến khi phân loại dịch vụ công, chăng hạn như: Chủ thé cung ứng; chu thể tiếp nhận, hưởng thụ dịch vụ; tính chất và tác dụng của dịch vụ được cung ứng. Trong đó, tiêu chí tinh chất và tác dụng của dich vụ được cung ứng là một trong những tiêu chí phổ biến thường được sử dụng trong phân loại dịch vụ công.
Căn cứ vao tiêu chi này, dich vụ công được chia thành ba nhóm: i) Dich vụ sự nghiệp công; (ii) Dich vu công ích va (iii) Dịch vụ hành chính công. Theo phạm vi nghiên cứu đã xác định, khóa luận sẽ tập trung nghiên cứu vào dịch vụ hành chính công. Có thé thay, dịch vụ hành chính công là loại dich vụ công có tính chất truyền thống, gắn liền với chức năng quản lý của Nhà nước, chủ yếu do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện, nhằm tạo ra đảm bảo pháp lý cho các giao dịch của cá nhân, tổ chức trong xã hội như công chứng, chứng thực, cấp giấy chứng nhận (kết hôn, khai sinh, khai tử, hộ tịch,. Từ khi tiễn trình cải cách hành chính được thực hiện, thì việc cung cấp các dịch vụ công nói chung, dịch vụ hành chính công nói riêng của cơ quan nhà nước đã có sự thay đổi đáng ké cả về chất lượng va số lượng phục vụ.
Đặc biệt, việc ứng dụng những tiễn bộ của khoa học — công nghệ hiện đại vào quá trình cung cấp dịch vụ hành chính công, đã trở thành một trong những xu thế được xã hội đón nhận và hoan nghênh, qua đó đáp ứng được yêu cầu của phát triển của nền kinh tế - xã hội cũng như đáp ứng mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ trong thời kỳ mới. Š Vũ Công Giao, Bùi Tiến Đạt, Nguyễn Thị Minh Hà (đồng chủ biên, 2020), Dich vu công — Một số van dé lý luận, pháp lý và thực tiễn, Nxb. Tư pháp, Hà Nội, tr. 5 Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), “Hoàn thiện khung pháp luật về xã hội hoá cung ứng dịch vụ công ở Việt Nam”, Dé tai nghiên cứu khoa học cấp Trường, Hà Nội, tr.
7 Phạm Thị Thu Hà (2019), “Quản lý nhà nước đối với xã hội hóa dịch vụ công trong lĩnh vực giáo dục”, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, tr. Định nghĩa dich vu công trực tuyến Như đã đề cập ở phần trên, thì việc ứng dụng những tiến bộ khoa học — công nghệ hiện đại vào quá trình cung cấp các dịch vụ công nói chung, dịch vụ hành chính công nói riêng là một nội dung quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính, triển khai Chính phủ điện tử ở tất cả quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Theo đó, dé thuận tiện cho việc triển khai cung ứng các dịch vụ hành chính công, các Nhà nước đã ứng dụng CNTT tiên tiến vào giải quyết các TTHC. Một loại hình dịch vụ công mới là DVCTT, cũng vì thế được manh nha hình thành và từng bước được xây dựng, hoàn thiện thông qua môi trường mạng.