Luận văn thạc sĩ: Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chính quyền địa phương tại Châu Đốc

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích hcmute ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý của chính quyền địa phương tại thành phố, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Sơn Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phan Anh Huy
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Chính Quyền Địa Phương Tại Châu Đốc
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LÝ LỊCH KHOA HỌC
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Tình hình nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6. Phạm vi và giới hạn nghiên cứu của đề tài
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8. Kết cấu bài viết
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ XÂY DỰNG CƠ SỞ VẬT CHẤT, HẠ TẦNG KỸ THUẬT CỦA HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Khái niệm về công nghệ thông tin
• 2.1.2. Các khái niệm (quy định) về ứng dụng CNTT trong hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước
• 2.2. Vai trò ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước
• 2.2.1. Đặc điểm ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước
• 2.2.1.1. Sự cung cấp (provision)
• 2.2.1.2. Sự nâng cao (Enhancement)
• 2.2.1.3. Phòng ngừa (Prevention)
• 2.3. Những yếu tố tác động đến việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước
• 2.3.1. Khả năng sử dụng CNTT
• 2.3.2. Việc phát triển và bảo trì hiệu quả CNTT
• 2.3.3. Các tiêu chí đánh giá
• 2.4. Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào trong quản lý nhà nước và bài học cho việc ứng dụng CNTT trên địa bàn thành phố Châu Đốc
• 2.4.1. Kinh nghiệm của một số tỉnh thành
• 2.4.2. Bài học cho việc ứng dụng CNTT trên địa bàn thành phố Châu Đốc
• 2.5. Tóm tắt chương 1
• 3. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ CHÂU ĐỐC – TỈNH AN GIANG
• 3.1. Tổng quan về thành phố Châu Đốc
• 3.2. Đánh giá chung về hiện trạng, mức độ sẵn sàng về ứng dụng CNTT
• 3.3. Phân tích và đánh giá tổng quan thực trạng việc ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước tại thành phố Châu Đốc – tỉnh An Giang
• 3.3.1. Đánh giá hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin
• 3.3.2. Đánh giá về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động
• 3.3.3. Đánh giá về việc sử dụng trang/cổng thông tin điện tử
• 3.4. Đánh giá về việc ban hành các cơ chế, chính sách và các quy định cho ứng dụng công nghệ thông tin
• 3.5. Đánh giá về nhân lực cho ứng dụng công nghệ thông tin
• 3.6. Phân tích và đánh giá cụ thể tình hình ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước tại thành phố Châu Đốc
• 3.7. Phân tích ma trận SWOT về ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước tại thành phố Châu Đốc
• 3.8. Những vấn đề tồn tại và nguyên nhân những tồn tại
• 3.9. Tóm tắt chương 2
• 4. GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI CÁC QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC THÀNH PHỐ CHÂU ĐỐC
• 4.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 4.2. Bối cảnh thành phố Châu Đốc
• 4.3. Các giải pháp thúc đẩy việc ứng dụng CNTT tại các cơ quan quản lý Nhà nước trên địa bàn thành phố Châu Đốc
• 4.3.1. Phát triển hạ tầng kỹ thuật ứng dụng CNTT hiệu suất cao
• 4.3.2. Hoàn thiện việc triển khai một số ứng dụng phần mềm cơ bản
• 4.3.3. Triển khai sử dụng dịch vụ “điện toán đám mây” (icloud)
• 4.3.4. Phát triển nguồn nhân lực ứng dụng CNTT
• 4.3.5. Hoàn thiện cơ chế, chính sách ứng dụng CNTT
• 4.4. Tóm tắt chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về ứng dụng công nghệ thông tin

Công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành một phần không thể thiếu trong quản lý chính quyền địa phương, đặc biệt tại thành phố Châu Đốc. Việc ứng dụng CNTT không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn cải thiện chất lượng phục vụ người dân. Theo nghiên cứu, CNTT đã góp phần vào việc cải cách hành chính, giúp giảm thiểu thời gian xử lý thủ tục và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động của chính quyền. Đặc biệt, việc triển khai các hệ thống thông tin hiện đại đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho việc quản lý dữ liệu và thông tin, từ đó hỗ trợ cho các quyết định quản lý kịp thời và chính xác hơn. Như một chuyên gia trong lĩnh vực này đã nhận định: "CNTT là chìa khóa để mở ra cánh cửa cho sự phát triển bền vững của chính quyền địa phương."

1.1. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý chính quyền

Việc ứng dụng CNTT trong quản lý chính quyền địa phương tại Châu Đốc đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đầu tiên, CNTT giúp cải thiện khả năng tiếp cận thông tin của người dân, từ đó nâng cao sự tham gia của họ vào các hoạt động quản lý. Thứ hai, CNTT hỗ trợ trong việc quản lý dữ liệu, giúp các cơ quan nhà nước có thể theo dõi và phân tích thông tin một cách hiệu quả hơn. Cuối cùng, việc ứng dụng CNTT còn giúp tăng cường khả năng phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tạo ra một hệ thống quản lý đồng bộ và hiệu quả hơn. Như một nhà nghiên cứu đã chỉ ra: "Sự kết hợp giữa CNTT và quản lý chính quyền là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của địa phương."

II. Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin tại Châu Đốc

Thực trạng ứng dụng CNTT trong quản lý chính quyền địa phương tại Châu Đốc cho thấy nhiều tiến bộ, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Theo báo cáo, tỷ lệ máy tính được kết nối internet trong các cơ quan nhà nước đạt khoảng 70%, tuy nhiên, việc sử dụng CNTT trong công tác quản lý vẫn chưa đồng đều. Một số cơ quan đã áp dụng thành công các phần mềm quản lý, trong khi nhiều cơ quan khác vẫn còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thống. Điều này dẫn đến sự chênh lệch trong hiệu quả công việc giữa các đơn vị. Như một chuyên gia đã nhận xét: "Việc ứng dụng CNTT cần phải được đồng bộ và có sự hỗ trợ từ các cấp lãnh đạo để đạt được hiệu quả cao nhất."

2.1. Những hạn chế trong ứng dụng công nghệ thông tin

Mặc dù đã có những bước tiến trong việc ứng dụng CNTT, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Một trong những vấn đề lớn nhất là nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của CNTT trong quản lý nhà nước. Nhiều cán bộ công chức vẫn chưa được đào tạo bài bản về CNTT, dẫn đến việc ứng dụng không hiệu quả. Hơn nữa, cơ sở hạ tầng kỹ thuật cũng chưa đáp ứng đủ yêu cầu cho việc triển khai các hệ thống CNTT hiện đại. Như một nghiên cứu đã chỉ ra: "Để CNTT thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng và con người."

III. Giải pháp nâng cao ứng dụng công nghệ thông tin

Để nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong quản lý chính quyền địa phương tại Châu Đốc, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đào tạo cho cán bộ công chức về CNTT, giúp họ nắm vững các công cụ và phần mềm cần thiết. Thứ hai, cần đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, đảm bảo rằng các cơ quan nhà nước có đủ điều kiện để triển khai các hệ thống CNTT hiện đại. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc triển khai ứng dụng CNTT, tạo ra một hệ thống quản lý đồng bộ và hiệu quả. Như một chuyên gia đã nhấn mạnh: "Giải pháp cho việc ứng dụng CNTT không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở con người và quy trình quản lý."

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để nâng cao ứng dụng CNTT bao gồm việc xây dựng một kế hoạch chiến lược rõ ràng cho việc triển khai CNTT trong các cơ quan nhà nước. Cần thiết lập các tiêu chí đánh giá hiệu quả ứng dụng CNTT, từ đó có thể điều chỉnh kịp thời các hoạt động. Hơn nữa, việc khuyến khích sự tham gia của người dân trong việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến cũng là một yếu tố quan trọng. Như một nhà nghiên cứu đã chỉ ra: "Sự tham gia của người dân là yếu tố quyết định cho sự thành công của việc ứng dụng CNTT trong quản lý chính quyền."

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý nhà nước. Tại thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang, việc ứng dụng CNTT vào công tác quản lý chính quyền địa phương từ năm 2015 đến 2018 đã được triển khai nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Theo số liệu khảo sát, tỷ lệ cán bộ công chức viên chức (CBCCVC) được trang bị máy tính và sử dụng CNTT trong công việc chưa đạt mức tối ưu, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng ứng dụng CNTT trong các cơ quan quản lý nhà nước tại Châu Đốc, xác định nguyên nhân tồn tại và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn thành phố Châu Đốc trong giai đoạn 2015-2019. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực quản lý nhà nước, thúc đẩy cải cách hành chính, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương thông qua việc ứng dụng công nghệ hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý nhà nước hiện đại kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin. Hai khung lý thuyết chính được sử dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước: Theo đó, CNTT được xem là công cụ hỗ trợ nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch hóa hoạt động, giảm thiểu tham nhũng và tăng cường sự tham gia của người dân. Các khái niệm chính bao gồm: ứng dụng CNTT, an toàn thông tin, dịch vụ hành chính công trực tuyến, hạ tầng kỹ thuật CNTT.

2. Mô hình đánh giá mức độ ứng dụng CNTT của cơ quan nhà nước: Dựa trên Thông tư số 06/2013/TT-BTTTT và Quyết định số 62/QĐ-BTTTT, nghiên cứu sử dụng 6 hạng mục đánh giá gồm: hạ tầng kỹ thuật, ứng dụng CNTT trong hoạt động, trang/cổng thông tin điện tử, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, cơ chế chính sách, nhân lực CNTT.

Các khái niệm chuyên ngành được làm rõ như: an toàn thông tin, dữ liệu đặc tả (metadata), dịch vụ hành chính công, hạ tầng kỹ thuật CNTT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh và phân tích dữ liệu thu thập từ các cơ quan quản lý nhà nước tại thành phố Châu Đốc trong giai đoạn 2015-2018. Cỡ mẫu khảo sát gồm toàn bộ cán bộ công chức viên chức tại các cơ quan hành chính trên địa bàn, với số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tiếp và các báo cáo từ phòng Tài chính thành phố. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm đảm bảo tính đại diện và đầy đủ thông tin.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm các chỉ tiêu về ứng dụng CNTT, đồng thời sử dụng ma trận SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong việc ứng dụng CNTT tại địa phương. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2018 đến 2019, bao gồm thu thập số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ trang bị máy tính và kết nối Internet: Khoảng 80% cán bộ công chức viên chức tại các cơ quan thành phố Châu Đốc được trang bị máy tính, trong đó 75% máy tính có kết nối Internet ổn định. Tuy nhiên, tại một số cơ quan xã phường, tỷ lệ này chỉ đạt khoảng 60%, gây hạn chế trong việc truy cập và sử dụng các ứng dụng CNTT.

2. Khả năng sử dụng CNTT của cán bộ: Khoảng 70% cán bộ công chức có kỹ năng sử dụng máy tính cơ bản trong công việc, nhưng chỉ 45% sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý văn bản và điều hành công việc qua mạng. Tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến còn thấp, chỉ đạt khoảng 30% trong tổng số hồ sơ xử lý.

3. Hạ tầng kỹ thuật và phần mềm ứng dụng: Hạ tầng kỹ thuật tại các cơ quan thành phố được đánh giá ở mức trung bình với nhiều thiết bị đã cũ, thiếu đồng bộ và chưa được bảo trì thường xuyên. Phần mềm quản lý văn bản và một cửa điện tử mới được triển khai nhưng chưa đồng bộ toàn diện, dẫn đến việc chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các phòng ban còn hạn chế.

4. Chính sách và nhân lực CNTT: Cơ chế, chính sách hỗ trợ ứng dụng CNTT chưa hoàn thiện, thiếu các quy định rõ ràng về bảo mật và an toàn thông tin. Nhân lực CNTT tại các cơ quan còn thiếu về số lượng và chất lượng, chỉ khoảng 40% cán bộ có trình độ chuyên môn về CNTT, gây khó khăn trong việc vận hành và phát triển hệ thống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của CNTT từ lãnh đạo các cấp, đầu tư hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ và thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. So sánh với các địa phương như Đà Nẵng và Bắc Ninh, nơi có tỷ lệ ứng dụng CNTT cao hơn 80% và hệ thống phần mềm quản lý đồng bộ, Châu Đốc còn nhiều điểm yếu cần khắc phục. Việc thiếu chính sách hỗ trợ và đào tạo nhân lực CNTT cũng là rào cản lớn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ trang bị máy tính, kết nối Internet và kỹ năng CNTT của cán bộ theo từng cơ quan; bảng so sánh mức độ ứng dụng CNTT giữa các địa phương; ma trận SWOT minh họa điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực nhân lực CNTT để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại Châu Đốc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển hạ tầng kỹ thuật CNTT hiệu suất cao: Đầu tư nâng cấp hệ thống máy chủ, mạng LAN, kết nối Internet tốc độ cao tại tất cả các cơ quan hành chính, đặc biệt là các xã phường. Mục tiêu đạt 100% cơ quan có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và ổn định trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông.

2. Hoàn thiện triển khai phần mềm quản lý văn bản và một cửa điện tử: Triển khai đồng bộ phần mềm quản lý văn bản, điều hành công việc và dịch vụ công trực tuyến trên toàn địa bàn, đảm bảo tích hợp dữ liệu và hỗ trợ xử lý hồ sơ nhanh chóng. Mục tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ xử lý qua mạng lên trên 70% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm CNTT thành phố và các phòng ban liên quan.

3. Phát triển nguồn nhân lực CNTT: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng CNTT cho cán bộ công chức, đặc biệt là kỹ năng sử dụng phần mềm chuyên ngành và an toàn thông tin. Xây dựng đội ngũ cán bộ CNTT chuyên trách tại các cơ quan. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ có trình độ CNTT lên 70% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nội vụ phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông.

4. Hoàn thiện cơ chế, chính sách ứng dụng CNTT: Ban hành các quy định về bảo mật, an toàn thông tin, quy trình vận hành hệ thống CNTT và khuyến khích ứng dụng CNTT trong cải cách hành chính. Mục tiêu xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố phối hợp các cơ quan chức năng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Giúp nhận diện thực trạng ứng dụng CNTT, từ đó xây dựng chiến lược phát triển công nghệ phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân.

2. Cán bộ công chức viên chức làm công tác CNTT: Nắm bắt các giải pháp kỹ thuật và quản lý để cải thiện hạ tầng, phần mềm và nâng cao năng lực vận hành hệ thống CNTT.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, công nghệ thông tin: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp giải pháp CNTT cho chính quyền địa phương: Hiểu rõ nhu cầu, hạn chế và cơ hội ứng dụng CNTT tại địa phương để phát triển sản phẩm phù hợp, hỗ trợ chính quyền số hóa hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước tại Châu Đốc còn hạn chế?
   Nguyên nhân chính là do hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, nhân lực CNTT thiếu và chưa được đào tạo bài bản, cùng với nhận thức chưa đầy đủ của lãnh đạo về vai trò của CNTT.

2. Các cơ quan quản lý nhà nước tại Châu Đốc đã sử dụng những phần mềm nào?
   Hiện tại, phần mềm quản lý văn bản và một cửa điện tử đang được triển khai nhưng chưa đồng bộ và chưa tích hợp đầy đủ các chức năng phục vụ công tác quản lý.

3. Làm thế nào để nâng cao kỹ năng CNTT cho cán bộ công chức?
   Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, đào tạo tại chỗ và đào tạo từ xa, đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ CNTT chuyên trách để hỗ trợ và phát triển kỹ năng cho toàn bộ cán bộ.

4. Ứng dụng CNTT có giúp giảm tham nhũng trong quản lý nhà nước không?
   Có, CNTT giúp minh bạch hóa quy trình, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa người dân và cán bộ, đồng thời tăng cường kiểm soát và giám sát các hoạt động hành chính.

5. Thời gian dự kiến để hoàn thiện ứng dụng CNTT tại Châu Đốc là bao lâu?
   Theo đề xuất, các giải pháp có thể được triển khai trong vòng 2-3 năm, với mục tiêu nâng cao hạ tầng, phần mềm và nhân lực để đạt hiệu quả quản lý cao hơn.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phân tích và đánh giá thực trạng ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước tại thành phố Châu Đốc giai đoạn 2015-2018, chỉ ra nhiều hạn chế về hạ tầng, nhân lực và chính sách.
• So sánh với các địa phương khác, Châu Đốc còn nhiều tiềm năng phát triển ứng dụng CNTT để nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm phát triển hạ tầng kỹ thuật, hoàn thiện phần mềm quản lý, đào tạo nhân lực và xây dựng chính sách hỗ trợ.
• Các bước tiếp theo là triển khai đồng bộ các giải pháp trong vòng 2-3 năm, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời.
• Kêu gọi sự quan tâm, đầu tư và phối hợp chặt chẽ từ các cấp lãnh đạo, cơ quan chức năng và cộng đồng để thúc đẩy ứng dụng CNTT thành công tại Châu Đốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ XÂY DỰNG CƠ SỞ VẬT CHẤT, HẠ TẦNG KỸ THUẬT CỦA HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC 1. Một số khái niệm cơ bản: 1. Khái niệm về công nghệ thông tin: Theo Chỉ thị 58-CT/TW ngày 17/10/2000 của Bộ Chính trị: Công nghệ thông tin (CNTT) là hệ thống các phương pháp khoa học, công nghệ, phương tiện, công cụ, bao gồm chủ yếu là các máy tính, mạng truyền thông và hệ thống các kho dữ liệu nhằm tổ chức, lưu trữ, truyền dẫn và khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn thông tin trong mọi lĩnh vực hoạt động kinh tế, xã hội, văn hoá… của con người.

Khái niệm CNTT được định nghĩa tại Luật Công nghệ thông tin, số 67/2006/QH11 ngày 29/6/2006, như sau : “Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số”. Đây có thể được coi là một khái niệm hoàn chỉnh về CNTT, vì nó đã khái quát được toàn bộ nội dung, vai trò và ý nghĩa của CNTT. Tại Việt Nam, Nghị quyết Chính phủ 49/CP, ngày 04/08/1993 đã định nghĩa: “Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại - chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm tàng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội. CNTT phục vụ trực tiếp cho việc cải tiến quản lý Nhà nước, nâng cao hiệu quả của các hoạt động sản xuất, kinh doanh và các hoạt động kinh tế - xã hội khác, từ đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

CNTT được phát triển trên nền tảng phát triển của các công nghệ Điện tử - Tin học - Viễn thông và tự động hoá” Luật Công nghệ thông tin, số 67/2006/QH11 ngày 29/6/2006 định nghĩa như sau: “Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi 7 Luan van thông tin số”. Khái niệm này được coi là hoàn chỉnh về CNTT, vì nó khái quát được nội dung cũng như vai trò và ý nghĩa của CNTT và nội dung khái niệm này cũng được tác giả sử dụng làm cơ sở cho việc thực hiện đề tài luận văn. Các khái niệm (quy định) về ứng dụng CNTT trong hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước: Căn cứ vào công văn số 64/2007/NĐ-CP, Hà Nội, Ngày 10 Tháng 04 Năm 2007 về “Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan nhà nước” như sau − Ứng dụng công nghệ thông tin: là việc sử dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động thuộc các lĩnh vực kinh tế - xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và các hoạt động khác nhầm nâng cao nâng suất, chất lượng, hiệu quả trong công việc quản lý nhà nước. − Ứng dụng công nghệ thông tin hoạt động của cơ quan nhà nước: là việc sử dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động của cơ quan nhà nước nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả trong hoạt động nội bộ của cơ quan nhà nước và giữa các cơ quan nhà nước, trong giao dịch của cơ quan nhà nước với tổ chức và các nhân, hỗ trợ đẩy mạnh cải cách hành chính vào bảo đảm công khai, minh bạch.

− An toàn thông tin: bao gồm các hoạt động quản lý, nghiệp vụ và kỹ thuật đối với hệ thống thông tin nhằm bảo vệ, khôi phục các hệ thống, các dịch vụ và nội dung thông tin đối với nguy cơ tự nhiên hoặc do con người gây ra. Việc bảo vệ thông tin, tài sản và con người trong hệ thống thông tin nhằm bảo đảm cho các hệ thống thực hiện đúng chức năng, phục vụ đúng đối tượng một cách sẵn sàng, chính xác và tin cậy. An toàn, thông tin bao hàm các nội dung bảo vệ và bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu, an toàn máy tính và an toàn mạng. − Dữ liệu đặc tả (Metadata): là những thông tin mô tả các đặc tính của dữ liệu như nội dung, định dạng, chất lượng, điều kiện và các đặc tính khác nhằm tạo thuận lợi cho quá trình tìm kiếm, truy nhập, quản lý và lưu trữ dữ liệu.

− Giải pháp, sản phẩm (phần cứng, phần mềm, thông tin số) dùng chung : là giải pháp, sản phẩm được tạo ra để có thể ứng dụng trong nhiều cơ quan nhà nước 8 Luan van khác nhau. Giải pháp, sản phẩm chỉ được coi là dùng chung khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định. − Thông tin cá nhân: là thông tin đủ để xác định chính xác danh tính một cá nhân, bao gồm ít nhất nội dung trong những thông tin sau đây: họ tên, ngày sinh, nghề nghiệp, chức danh, địa chỉ liên hệ, địa chỉ thư điện tử, số điện thoại, số chứng minh nhân dân, số hộ chiếu. Những thông tin thuộc bí mật cá nhân gồm có hồ sơ y tế, hồ sơ nộp thuế, số thẻ bảo hiểm xã hội, số thẻ tín dụng và những bí mật cá nhân khác.

− Dịch vụ hành chính công: là những dịch vụ liên quan đến hoạt động thực thi pháp luật, không nhằm mục tiêu lợi nhuận, do cơ quan nhà nước (hoặc tổ chức, doanh nghiệp được ủy quyền) có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân dưới hình thức các loại giấy tờ có giá trị pháp lý trong các lĩnh vực mà cơ quan nhà nước đó quản lý. − Hạ tầng kỹ thuật: là tập hợp thiết bị tính toán (máy chủ, máy trạm), thiết bị ngoại vi, thiết bị kết nối mạng, thiết bị phụ trợ, mạng nội bộ, mạng diện rộng. Văn bản điện tử: là văn bản được thể hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu. Vai trò ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước Từ những năm 2000, Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm, coi trọng phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan Nhà nước, xác định đây là động lực góp phần thúc đẩy công cuộc đổi mới tạo khả năng đi tắt, đón đầu để thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Năm 2014, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 36-NQ/TW về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế với quan điểm “Ứng dụng, phát triển công nghệ thông tin trong tất cả các lĩnh vực, song có trọng tâm, trọng điểm. Ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính, cung cấp dịch vụ công, trước hết là trong lĩnh vực liên quan tới doanh nghiệp, người dân như giáo dục, y tế, giao thông, nông nghiệp…”. Nghị quyết đã xác định mục tiêu cụ thể đến năm 2020“triển khai có hiệu quả chương trình cải cách hành chính, gắn kết chặt chẽ với việc xây dựng Chính phủ điện tử và cung cấp dịch vụ công trực tuyến ở mức độ cao và trong nhiều lĩnh vực”. Cụ thể hóa chủ trương của Đảng, năm 2015, 9 Luan van Chính phủ đã có Nghị quyết đầu tiên tập trung về Chính phủ điện tử nhằm“Đẩy mạnh phát triển Chính phủ điện tử, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan Nhà nước, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Nâng vị trí của Việt Nam về Chính phủ điện tử theo xếp hạng của Liên Hợp Quốc. Công khai, minh bạch hoạt động của các cơ quan Nhà nước trên môi trường mạng”. "Là phương tiện", vì thông qua các hệ thống công nghệ thông tin ứng dụng, các cơ quan quản lý Nhà nước có thể liên kết với nhau khi thực hiện các hoạt động và các thủ tục hành chính. Chính Phủ cũng thông qua đó điều hành bộ máy một cách hiệu quả, nhanh, chính xác, và kiểm soát tốt.

Mọi hành động của cơ quan công quyền, do vậy có thể đáp ứng kịp thời những biến động phức tạp của thực tiễn nền kinh tế thị trường trong thời hội nhập, thông qua việc ứng dụng tin học. "Là áp lực" vì mọi trì trệ, ách tắc của bộ máy sẽ lộ diện dễ dàng qua hệ thống "gương phản chiếu" của môi trường điện tử hóa. Các hoạt động của bộ máy công quyền khi được thực hiện trên môi trường điện tử sẽ được kiểm soát theo các chuẩn mực, tính kỷ cương của nền hành chính, nhờ đó mà sẽ được giám sát. Nếu dịch vụ công được cung ứng thông qua hệ thống công nghệ thông tin, ở đó sẽ không có ranh giới giữa các cơ quan, các cấp chính quyền, mà chỉ thấy các loại dịch vụ được cung ứng.

Người dân, doanh nghiệp không cần biết ai là người giải quyết thủ tục cho họ, chỉ biết thủ tục đó được giải quyết như thế nào và khi gặp những vướng mắc, họ có được ai đó quan tâm, giải quyết không. Cách thức này đòi hỏi sự liên kết, phối hợp giữa các cơ quan, các cấp chính quyền trong giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, việc ứng dụng chính phủ số trong thời đại số hóa hiện nay đóng một vai trò như là một nhân tố chủ chốt để giúp tổ chức có thể tối thiểu hàng loạt những tiêu cực, trong đó có nạn tham nhũng vấn nạn mà luôn tồn động trong bộ máy nhà nước trong nhiều năm nay làm chậm đi mục tiêu để phát phát triển bền vững của đất nước trong ngắn và dài hạn trong tương lai. Đặc điểm ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước Theo Arjun (2014), những đặc điểm từ việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc quản lý nhà nước được nhận thấy theo ba khái niệm và những đặc tính như sau: 10 Luan van 1.

Sự cung cấp (provision): - Tăng cường chất lượng dịch vụ cung cấp - Có được tham gia của cộng đồng trong quá trình đưa ra quyết định chính sách - Cung cấp thông tin về quyết định cũng như là hành động của chính phủ - Công khai quy trình hoạt động của chính phủ - Cho thấy được tài sản cũng như là những hạng mục đầu tư dân dụng của nhà nước - Tích hợp dữ liệu với việc ứng dụng một cách gọn gàng và tiện lợi - Dịch vụ của chính phủ phải luôn sẵn sàng 24/7 1. Sự nâng cao (Enhancement): - Cảnh báo sớm những hành vi tham nhũng - Giảm thiểu việc tương tác trực tiếp từ người dân - Xác định dân cử và công chức - Phát hiện tham nhũng - Lòng tin giữa chính phủ và người dân - Bảo mật giao dịch 1.