Luận văn nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Một số giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Nguyễn Anh Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Kim Yến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Cho Hộ Nghèo Tại Chi Nhánh Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN TÍN DỤNG CHO NGƯỜI NGHÈO
• 1.1. Khái niệm về người nghèo
• 1.2. Tài chính vi mô cho người nghèo
• 1.3. Sự cần thiết phải hỗ trợ vốn cho người nghèo
• 1.4. Kinh nghiệm ở một số nước về cho vay đối với người nghèo
• 1.5. Hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH TÂY NINH
• 2.1. Ngân hàng Chính sách xã hội, một định chế tài chính đặc thù
• 2.1.1. Sự ra đời, chức năng, đối tượng phục vụ và mô hình quản lý của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.1.2. Tóm lược quy trình thành lập Tổ tiết kiệm và vay vốn
• 2.2. Mạng lưới tổ chức hoạt động của Chi nhánh
• 2.3. Kết quả cho vay hộ nghèo của Chi nhánh
• 2.3.1. Dư nợ hộ nghèo qua các năm
• 2.3.2. Phân tích chất lượng tín dụng
• 2.4. Công tác ủy thác cho vay từng phần qua các tổ chức chính trị - xã hội
• 2.5. Hoạt động của các Tổ tiết kiệm và vay vốn
• 2.6. Công tác giao dịch lưu động tại xã
• 2.7. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG HỘ NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH TÂY NINH
• 3.1. Giải pháp và kiến nghị về phía Nhà nước
• 3.2. Giải pháp cho hoạt động tín dụng hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.3. Giải pháp để củng cố và nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh
• 3.4. Kết luận chương 3
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Giấy đề nghị vay vốn kiêm phương án sử dụng vốn vay
• Phụ lục 2: Biên bản họp Tổ tiết kiệm và vay vốn
• Phụ lục 3: Hợp đồng ủy nhiệm Tổ tiết kiệm và vay vốn
• Phụ lục 4: Hợp đồng ủy thác cho vay hộ nghèo

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng tín dụng cho hộ nghèo tại Tây Ninh

Chất lượng tín dụng cho hộ nghèo tại Tây Ninh đang là một vấn đề cấp thiết. Nền kinh tế thị trường hiện nay đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức cho các hộ nghèo. Việc nâng cao chất lượng tín dụng không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

1.1. Khái niệm về hộ nghèo và tín dụng vi mô

Hộ nghèo được xác định dựa trên nhiều tiêu chí, trong đó thu nhập là yếu tố quan trọng nhất. Tín dụng vi mô là một giải pháp hiệu quả giúp hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn để phát triển sản xuất.

1.2. Tình hình thực tế tín dụng cho hộ nghèo tại Tây Ninh

Tại Tây Ninh, nhiều hộ nghèo vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng. Các chương trình hỗ trợ từ Ngân hàng Chính sách xã hội chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người dân.

II. Vấn đề và thách thức trong chất lượng tín dụng hộ nghèo

Chất lượng tín dụng hộ nghèo tại Tây Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn trong việc tiếp cận vốn, thiếu thông tin và kinh nghiệm quản lý tài chính là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Những khó khăn trong việc vay vốn

Nhiều hộ nghèo không đủ điều kiện để vay vốn do thiếu tài sản thế chấp. Điều này khiến họ không thể tiếp cận các khoản vay ưu đãi từ ngân hàng.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức tài chính

Hộ nghèo thường thiếu kiến thức về quản lý tài chính và cách sử dụng vốn vay hiệu quả. Điều này dẫn đến việc sử dụng vốn không đúng mục đích và không hiệu quả.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nghèo

Để nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nghèo tại Tây Ninh, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía Nhà nước và các tổ chức tài chính. Việc cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ tư vấn là rất cần thiết.

3.1. Cải thiện quy trình cho vay tại ngân hàng

Ngân hàng cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn. Việc này sẽ giúp tăng cường khả năng vay vốn cho người dân.

3.2. Tăng cường hỗ trợ tư vấn tài chính

Cần có các chương trình đào tạo và tư vấn về quản lý tài chính cho hộ nghèo. Điều này sẽ giúp họ nâng cao kiến thức và kỹ năng trong việc sử dụng vốn vay.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ nghèo không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Các mô hình tín dụng vi mô đã được áp dụng thành công tại nhiều nơi.

4.1. Mô hình tín dụng vi mô thành công

Một số mô hình tín dụng vi mô đã giúp nhiều hộ nghèo tại Tây Ninh thoát nghèo. Những mô hình này cần được nhân rộng và áp dụng rộng rãi hơn.

4.2. Kết quả từ các chương trình hỗ trợ

Các chương trình hỗ trợ từ Nhà nước đã giúp nhiều hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên liên quan.

V. Kết luận và tương lai của chất lượng tín dụng hộ nghèo

Chất lượng tín dụng cho hộ nghèo tại Tây Ninh cần được nâng cao để đáp ứng nhu cầu phát triển. Việc cải thiện các chính sách và chương trình hỗ trợ sẽ là chìa khóa để giúp hộ nghèo thoát nghèo bền vững.

5.1. Tương lai của tín dụng hộ nghèo

Trong tương lai, cần có những chính sách linh hoạt hơn để hỗ trợ hộ nghèo tiếp cận tín dụng. Điều này sẽ giúp họ có cơ hội phát triển kinh tế và cải thiện đời sống.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho hộ nghèo, bao gồm việc giảm lãi suất vay và tăng cường các chương trình đào tạo về quản lý tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình tín dụng chính sách đối với hộ nghèo là trụ cột trong chiến lược xóa đói giảm nghèo bền vững của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Đầu năm 2006, theo chuẩn nghèo quy định tại Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg, toàn quốc có khoảng 4,2 triệu hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 26% tổng số hộ dân. Khảo sát theo chuẩn của Ngân hàng Thế giới với mức năng lượng 2.100 Calo/người/ngày cũng chỉ ra tỷ lệ nghèo đói tại Việt Nam lên tới 32%, trong đó 90% người nghèo tập trung tại khu vực nông thôn.

Tại tỉnh Tây Ninh, một địa bàn biên giới thuộc vùng Đông Nam Bộ với diện tích 4.030 km² và dân số hơn 1 triệu người, số hộ nghèo giai đoạn 2006 - 2010 được xác định là 28.200 hộ, chiếm 12,34% tổng số 228.495 hộ gia đình. Trước bối cảnh đó, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh đóng vai trò cầu nối nguồn vốn ưu đãi tới người dân nghèo trên địa bàn 9 đơn vị hành chính cấp huyện, thị xã.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo giai đoạn từ thời điểm nhận bàn giao ngày 30/4/2004 đến ngày 30/6/2010. Trên cơ sở nhận diện các nút thắt trong công tác quản lý nợ, hoạt động ủy thác qua các đoàn thể chính trị - xã hội và mạng lưới Tổ tiết kiệm và vay vốn, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng chính sách. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn khi cung cấp căn cứ hoàn thiện quy trình tín dụng vi mô, hướng đến giảm thiểu tỷ lệ nợ quá hạn từ mức 9,51% thời điểm nhận bàn giao xuống dưới mức kiểm soát 2,01%, bảo toàn và phát triển nguồn vốn ngân sách Nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết tài chính vi mô và lý thuyết thị trường tín dụng nông thôn. Hoạt động tài chính vi mô hướng đến việc cung cấp dịch vụ tín dụng, tiết kiệm cho người nghèo và người có thu nhập thấp mà không đòi hỏi tài sản thế chấp truyền thống, khắc phục hiện tượng thông tin bất đối xứng và lựa chọn đối nghịch thông qua cơ chế bảo lãnh nhóm liên đới.

Nghiên cứu tổng hợp và vận dụng các bài học kinh nghiệm quốc tế tiêu biểu:

• Mô hình Ngân hàng Grameen tại Bangladesh: Áp dụng cơ chế lãi suất thực dương, cung cấp các khoản vay nhỏ không thế chấp thông qua nhóm phụ nữ tiết kiệm và vay vốn, phục vụ hộ gia đình có diện tích đất canh tác dưới 0,4 acre và thu nhập dưới 100 USD/năm.
• Mô hình Ngân hàng Nông nghiệp và Hợp tác xã Tín dụng Thái Lan (BAAC): Thực hiện chính sách giảm lãi suất từ 1% đến 3%/năm cho hộ nông dân nghèo có thu nhập dưới 1.000 Baht/năm, huy động 20% nguồn vốn bắt buộc từ các ngân hàng thương mại để tài trợ cho khu vực nông thôn.
• Mô hình Ngân hàng Nông nghiệp Malaysia (BPM): Nhà nước cấp 100% vốn tự có ban đầu, điều tiết 20,5% vốn huy động từ hệ thống ngân hàng thương mại để tập trung cho vay các dự án nông nghiệp trung và dài hạn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm then chốt gồm: chuẩn nghèo đa chiều, tín dụng chính sách xã hội, phương thức ủy thác từng phần, Tổ tiết kiệm và vay vốn, cùng hệ thống chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng như tỷ lệ nợ quá hạn, dư nợ bình quân một hộ và tỷ lệ hộ thoát nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh và tổng hợp kinh tế. Dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo nghiệp vụ định kỳ của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh từ năm 2004 đến ngày 30/6/2010.

Phạm vi dữ liệu bao quát toàn bộ 2.441 Tổ tiết kiệm và vay vốn, 325 tổ chức đoàn thể nhận ủy thác cấp xã và 40.968 khách hàng còn dư nợ tại 73 điểm giao dịch lưu động xã. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo tổng thể thống kê được lựa chọn nhằm đảm bảo tính chuẩn xác tuyệt đối của các chỉ số tài chính, loại bỏ sai số chọn mẫu. Việc áp dụng phương pháp phân tích chuỗi thời gian kết hợp phân loại cơ cấu nợ giúp làm rõ biến động của chất lượng tín dụng qua từng giai đoạn vận hành mô hình quản lý đặc thù.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu làm rõ bức tranh vận hành tín dụng chính sách hộ nghèo tại Tây Ninh với các phát hiện định lượng then chốt:

• Quy mô dư nợ tăng trưởng vượt bậc: Tính đến ngày 30/6/2010, tổng dư nợ cho vay hộ nghèo đạt 313.846 triệu đồng với 40.968 hộ còn dư nợ, tăng 249.286 triệu đồng (gấp 3,86 lần) so với thời điểm nhận bàn giao ngày 30/4/2004 (64.560 triệu đồng với 22.544 hộ). Dư nợ bình quân tăng từ 2,86 triệu đồng/hộ lên 7,66 triệu đồng/hộ.
• Biến động tỷ lệ nợ quá hạn: Tỷ lệ nợ quá hạn giảm mạnh từ 9,51% (năm 2004) xuống còn 2,01% vào ngày 30/6/2010. Tuy nhiên, về giá trị tuyệt đối, nợ quá hạn đến ngày 30/6/2010 ghi nhận 6.309 triệu đồng, tăng 1.127 triệu đồng (tăng 21,75%) so với năm 2009 và tăng 166 triệu đồng so với thời điểm bàn giao năm 2004.
• Cơ cấu nguyên nhân nợ quá hạn: Phân tích 6.309 triệu đồng nợ quá hạn cho thấy nguyên nhân bất khả kháng chiếm 89,14% (5.624 triệu đồng), trong đó người vay chết hoặc người thừa kế mất khả năng chi trả chiếm 46,98% (2.964 triệu đồng), thiên tai và dịch bệnh chiếm 42,16% (2.660 triệu đồng). Nguyên nhân chủ quan chỉ chiếm 10,86% (685 triệu đồng), bao gồm sử dụng vốn sai mục đích (480 triệu đồng) và chây ỳ (205 triệu đồng). Khoản nợ không có khả năng thu hồi lên tới 5.436 triệu đồng, chiếm 86,16% tổng nợ quá hạn.
• Mạng lưới tổ chức cơ sở: Toàn tỉnh thiết lập 2.441 Tổ tiết kiệm và vay vốn, trong đó 1.966 tổ xếp loại A (80,54%), 374 tổ xếp loại B (15,32%) và 101 tổ xếp loại C (4,14%). Tuy nhiên, cơ cấu tổ còn bất cập với 24 tổ dưới 5 hộ, 428 tổ có quy mô 5 đến 10 hộ và 63 tổ vượt quy mô 50 đến 60 hộ.

Thảo luận kết quả

Diễn biến dữ liệu có thể được mô tả sinh động qua biểu đồ cơ cấu nợ và bảng phân tích hồi quy, thể hiện sự đối lập giữa tốc độ tăng trưởng dư nợ ấn tượng và xu hướng tích tụ nợ xấu tiềm ẩn. Việc tỷ lệ nợ quá hạn giảm từ 9,51% xuống 2,01% phần lớn bắt nguồn từ sự mở rộng nhanh chóng của mẫu số tổng dư nợ (tăng 386%), trong khi số dư nợ xấu tuyệt đối vẫn có chiều hướng tăng thêm 21,75% trong 6 tháng đầu năm 2010.

Đặc thù địa bàn biên giới Tây Ninh khiến người nghèo dễ tổn thương trước biến động thời tiết, dịch bệnh cây trồng và biến động giá nông sản. Tỷ lệ nợ khó đòi chiếm tới 86,16% xuất phát từ các tồn đọng cũ nhận bàn giao từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng thủ tục khoanh nợ, xóa nợ theo Nghị định 78/2002/NĐ-CP còn kéo dài qua nhiều cấp xét duyệt.

Công tác ủy thác cho vay từng phần qua 4 tổ chức chính trị - xã hội (Hội Nông dân nắm 66,3% thị phần dư nợ năm 2007, sau đó phân bổ dần sang Hội Liên hiệp Phụ nữ 25,3%, Hội Cựu chiến binh 5,3% và Đoàn Thanh niên 3,1%) cho thấy mô hình xã hội hóa phát huy hiệu quả cao. Tuy nhiên, việc 64/325 đơn vị ủy thác cấp xã (19,69%) bị xếp loại B cho thấy công tác bình xét cho vay, đôn đốc thu hồi lãi và kiểm tra sau giải ngân ở cấp cơ sở chưa thực sự đồng đều, dẫn đến tình trạng nợ đến hạn không được xử lý gia hạn hoặc chuyển nợ quá hạn kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm củng cố và nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo, các nhóm giải pháp đồng bộ cần được triển khai theo lộ trình cụ thể:

• Hoàn thiện cơ chế chính sách cấp vốn và xử lý rủi ro: Đề nghị Chính phủ và Bộ Tài chính nâng mức cho vay bình quân lên 15 - 20 triệu đồng/hộ để phù hợp với biến động giá cả tư liệu sản xuất. Đẩy nhanh tiến độ thẩm định, phê duyệt xóa nợ đối với 5.436 triệu đồng nợ không có khả năng thu hồi do nguyên nhân bất khả kháng, hoàn thành trong giai đoạn 2011 - 2012.
• Chuẩn hóa quy mô và nâng cao chất lượng 2.441 Tổ tiết kiệm và vay vốn: Chi nhánh Tây Ninh cùng chính quyền địa phương tiến hành rà soát, giải thể hoặc sáp nhập 24 tổ dưới 5 hộ và 428 tổ quy mô 5 - 10 hộ; đồng thời chia tách 63 tổ vượt quá 50 thành viên theo đúng Quyết định 783/QĐ-HĐQT. Phấn đấu nâng tỷ lệ tổ loại A lên trên 90% và giảm tỷ lệ tổ loại C xuống dưới 1% trước năm 2013.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát 6 công đoạn ủy thác: Đơn vị ủy thác cấp xã phải thực hiện kiểm tra 100% món vay trong vòng 30 ngày sau giải ngân; tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ hội đoàn thể và ban quản lý tổ định kỳ 1 lần/năm. Đặt mục tiêu giảm 64 đơn vị ủy thác loại B xuống dưới 5% trong vòng 18 tháng.
• Nâng cao hiệu quả 73 điểm giao dịch xã: Duy trì lịch giao dịch cố định hàng tháng, trang bị đầy đủ công cụ kiểm đếm tiền mặt, phương tiện bảo vệ an toàn kho quỹ. Nâng tỷ lệ giải ngân, thu nợ, thu lãi trực tiếp tại điểm giao dịch xã đạt trên 98% tổng doanh số phát sinh toàn chi nhánh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Ban quản lý và cán bộ tín dụng hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội: Cung cấp bài học thực tiễn về quy trình quản trị 6 công đoạn ủy thác, phương thức xếp loại tổ chức cơ sở và quy trình giao dịch lưu động cấp xã.
• Lãnh đạo các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác: Cung cấp khung hướng dẫn chuẩn mực cho Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên trong việc tổ chức bình xét công khai, quản lý hội viên vay vốn và lập hồ sơ xử lý nợ rủi ro.
• Cơ quan quản lý Nhà nước và chính quyền địa phương: Giúp xây dựng chính sách lồng ghép chương trình tín dụng ưu đãi với các dự án khuyến nông, khuyến công, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại các tỉnh biên giới.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về mô hình tài chính vi mô, phương pháp phân tích chất lượng tín dụng và quản trị rủi ro nợ chính sách.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tín dụng chính sách cho hộ nghèo không yêu cầu tài sản thế chấp? Chính sách tín dụng ưu đãi vận hành theo cơ chế bảo lãnh tín chấp tập thể thông qua Tổ tiết kiệm và vay vốn và các tổ chức đoàn thể cơ sở. Người nghèo thiếu tài sản bảo đảm nhưng có sự giám sát xã hội và liên đới trách nhiệm, giúp tỷ lệ nợ quá hạn tại Tây Ninh luôn được duy trì ở mức 2,01%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng an toàn quy định 3%.

Nguyên nhân chính dẫn đến nợ quá hạn hộ nghèo tại Tây Ninh là gì? Số liệu thống kê đến ngày 30/6/2010 chỉ ra 89,14% nợ quá hạn (5.624 triệu đồng) phát sinh từ nguyên nhân bất khả kháng như người vay qua đời (chiếm 46,98%) hoặc thiên tai, dịch bệnh làm thua lỗ mùa vụ (chiếm 42,16%). Tỷ lệ nợ quá hạn do hộ vay chây ỳ hoặc sử dụng sai mục đích chỉ chiếm 10,86%.

Điểm giao dịch lưu động tại 73 xã đóng vai trò như thế nào trong chất lượng tín dụng? Điểm giao dịch xã phục vụ 76,84% số xã toàn tỉnh, mang dịch vụ ngân hàng đến tận địa bàn cư trú của người dân. Mô hình này giúp tiết giảm tối đa chi phí đi lại cho hộ nghèo, đảm bảo tính công khai, dân chủ và minh bạch khi thu nợ, thu lãi và giải ngân trước sự chứng kiến của chính quyền và đoàn thể địa phương.

Cơ sở nào để phân loại 2.441 Tổ tiết kiệm và vay vốn? Ngân hàng đánh giá dựa trên tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ thu hồi lãi, việc duy trì sinh hoạt định kỳ và công tác bình xét hồ sơ vay vốn theo Quyết định 783/QĐ-HĐQT. Kết quả phân loại ghi nhận 1.966 tổ loại A (80,54%), 374 tổ loại B (15,32%) và 101 tổ loại C (4,14%).

Biện pháp xử lý đối với các tổ tiết kiệm có quy mô không đúng chuẩn? Ngân hàng phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã tiến hành sáp nhập 24 tổ dưới 5 thành viên và 428 tổ có từ 5 đến 10 thành viên thành các tổ lớn hơn; đồng thời chia tách 63 tổ vượt quy mô 50 thành viên thành các tổ mới có quy mô tối ưu từ 25 đến 30 thành viên nhằm nâng cao hiệu quả quản trị.

Kết luận

• Dư nợ tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh tăng trưởng mạnh mẽ từ 64.560 triệu đồng năm 2004 lên 313.846 triệu đồng vào ngày 30/6/2010.
• Tỷ lệ nợ quá hạn được kiềm chế ấn tượng từ mức 9,51% xuống còn 2,01%, phản ánh tính ưu việt của mô hình quản trị ủy thác từng phần và điểm giao dịch xã.
• Nghiên cứu chứng minh 89,14% nợ quá hạn xuất phát từ rủi ro bất khả kháng, đòi hỏi cơ chế khoanh nợ và xử lý rủi ro linh hoạt hơn từ cấp Trung ương đối với 5.436 triệu đồng nợ khó đòi.
• Công tác củng cố 2.441 Tổ tiết kiệm và vay vốn cùng 325 đơn vị hội đoàn thể nhận ủy thác là mắt xích quyết định để duy trì tính bền vững của dòng vốn ưu đãi.
• Các cấp chính quyền, tổ chức đoàn thể và cán bộ ngân hàng cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ, lồng ghép vốn tín dụng với chuyển giao kỹ thuật khuyến nông nhằm hỗ trợ người nghèo sử dụng vốn hiệu quả, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và phần kết luận, luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận liên quan đến chính sách tín dụng ƣu đãi cho ngƣời nghèo. Chƣơng 2: Tình hình thực tế trong công tác cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh. Chƣơng 3: Các giải pháp để nâng cao chất lƣợng tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh. Do trình độ nghiên cứu và nhận thức c n hạn chế nên rất mong nhận đƣợc các ý kiến đóng góp sâu s c của quý Thầy, Cô.

Xin chân thành cảm ơn. 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN TÍN DỤNG CHO NGƢỜI NGHÈO 1.1 Khái niệm về ngƣời nghèo Phát triển s tất yếu dẫn đến tăng trƣởng và bất bình đẳng về thu nhập do thất bại của chính thị trƣờng và đôi khi là thất bại từ phía Chính phủ. Bất bình đẳng thu nhập tất yếu s tồn tại những ngƣời có thu nhập thấp. Nhóm thu nhập quá thấp thƣờng đƣợc các quốc gia hoặc các tổ chức quốc tế quy thành ngƣời nghèo theo một chu n mực nhất định.

Ở Việt Nam đã đƣa ra nhiều tiêu chu n để đánh giá giàu nghèo nhƣ mức thu nhập, nhà ở, tiện nghi sinh hoạt, chi tiêu gia đình, hƣởng thụ, văn hoá, y tế. Trong đó mức thu nhập là chỉ tiêu quan trọng nhất. Bộ Lao động Thƣơng binh và xã hội là cơ quan thuộc Chính phủ đƣợc Nhà nƣớc giao trách nhiệm nghiên cứu và công bố chu n nghèo của cả nƣớc từng thời kỳ. Chu n mực phân loại hộ nghèo do Thủ tƣớng Chính phủ ban hành theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg ngày 08 tháng 7 năm 2005, hộ nghèo là hộ có thu nhập bình quân nhƣ sau: Từ 260.000 đồng/ngƣời/tháng trở xuống ở khu vực thành thị.000 đồng/ngƣời/tháng trở xuống ở khu vực nông thôn.

Theo cách đánh giá này, đến đầu năm 2006 nƣớc ta có khoảng 4,2 triệu hộ nghèo, chiếm 26% tổng số hộ trong cả nƣớc. C n theo tiêu chu n đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), yêu cầu về Calo theo đầu ngƣời là 2.100 Calo mỗi ngày. Trên cơ sở một gói lƣơng thực có tính đại diện và có tính đến sự biến động về giá cả theo vùng đối với từng mặt hàng, WB tính ra mức nghèo bình quân có thu nhập 4,2 triệu VND/ngƣời/năm. Dựa theo tiêu chí trên, WB đã khảo sát mức sống ở Việt Nam và kết luận tính đến đầu năm 2006 ở Việt Nam có 32% dân số đƣợc xếp vào loại nghèo, trong đó 90% tập trung ở vùng nông thôn.

Dù cách đánh giá nào, ngƣời nghèo hiện nay ở Việt Nam vẫn c n khá lớn.2 Tài chính vi mô cho ngƣời nghèo Tài chính vi mô đã hình thành và phát triển nh m mang lại lợi ích cao nhất cho ngƣời nghèo và từ đó góp phần làm tăng chất lƣợng tăng trƣởng. Tài chính vi mô chủ yếu đề cập tới các hoạt động cung cấp dịch vụ tài chính cho những ngƣời có thu nhập thấp ở cả thành thị và nông thôn. Các dịch vụ tài chính này thƣờng bao gồm tín dụng và tiết kiệm. Bên cạnh vai trò trung gian tài chính, nhiều tổ chức thực hiện tài chính vi mô còn cung cấp dịch vụ trung gian xã hội nhƣ thành lập nhóm, củng cố lòng tin và đào tạo về kiến thức tài chính c ng nhƣ năng lực quản lý của các thành viên nhóm đƣợc đánh giá là nghèo và cần tài trợ.

Tài chính vi mô bao gồm tín dụng vi mô và tiết kiệm vi mô. Các hoạt động tín dụng vi mô thƣờng liên quan đến: các khoản vay nh , thƣờng cho mục đích bổ sung vốn lƣu động nên kỳ hạn khoản vay thƣờng là ng n hạn và trung hạn; trả góp (vốn và lãi) theo một lịch trình đƣợc quy định khá nghiêm ngặt và đƣợc giám sát theo nhóm. Hoạt động cho vay liên quan đến th m định không chính thức ngƣời vay vốn và các cơ hội đầu tƣ, các hình thức thay thế tài sản thế chấp nhƣ tín chấp, bảo lãnh qua nhóm là những đặc điểm ƣu việt mà các ngân hàng truyền thống rất ít sử dụng. Việc đánh giá và cho vay món mới với giá trị cao hơn dựa trên cơ sở khả năng hoàn trả vốn vay theo lịch của ngƣời vay.

Thủ tục giải ngân và giám sát món vay đơn giản. Các tổ chức tín dụng thƣờng thực hiện cho vay vi mô với mục đích tăng cƣờng khả năng tiếp cận đến nhiều khách hàng hơn. Nguồn vốn tài trợ cho hoạt động tín dụng vi mô thƣờng đƣợc huy động hoặc do Chính phủ tài trợ và một số các nhà tài trợ nhƣ các tổ chức phi Chính phủ và các công ty đa quốc gia. Các tổ chức tài chính vi mô có thể là các tổ chức phi Chính phủ, hợp tác xã tín dụng và tiết kiệm, các ngân hàng chính sách.

Khách hàng của thực hiện tài trợ cho ngƣời nghèo theo tiếp cận tài chính vi mô chủ yếu là những ngƣời lao động, các hộ sản xuất có quy mô nh tại các vùng nông thôn và thành thị. Bên cạnh đó, họ còn là những ngƣời buôn bán nh , bán hàng rong, nông dân, những ngƣời cung cấp dịch vụ (c t tóc, đạp xích lô,…), thợ thủ công và các tổ sản xuất nh nhƣ thợ rèn, thợ may,… Thông thƣờng, công việc của họ mang lại cho họ nguồn thu nhập ổn định với quy 10 mô nh song từ nhiều nguồn khác nhau. Vì vậy, cần thiết phải nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng cho ngƣời nghèo, nhƣng ngƣời nghèo lại thiếu rõ rệt khả năng thế chấp. Điều đó có ngh a là nâng cao khả năng cung cấp tín dụng cho ngƣời nghèo c ng có ngh a là nâng cao tính rủi ro trong việc thu hồi nợ.

Cách tiếp cận truyền thống của các ngân hàng yêu cầu thế chấp các khoản tín dụng là không khả thi đối với ngƣời nghèo. Ngân hàng đã và đang nỗ lực áp dụng kỹ thuật tài chính vi mô với kỳ vọng nâng cao khả năng cung cấp tín dụng đến với ngƣời nghèo. Cho dù với nhiều cố g ng nhƣng các ngân hàng hiện nay c ng khó lòng bao quát tất cả các khách hàng là ngƣời nghèo, đặc biệt là những ngƣời nghèo ở nông thôn và các vùng sâu vùng xa. Các tổ chức đoàn thể xã hội tham gia thực hiện tài chính vi mô cho các hộ nghèo nhƣ Hội Nông dân, Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên và các tổ chức phi chính phủ mặc dù đã có những thành công nhất định nhƣng lại thiếu bền vững về các nguồn cung tín dụng.

Nhƣ vậy vẫn còn một khoảng trống để những ngƣời cho vay nặng lãi hoạt động trong phân khúc khách hàng nghèo. Đến đây chúng ta thấy vai trò của Chính phủ là hết sức cần thiết trong việc tác động b ng cách cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, hệ thống thông tin và xác lập mối quan hệ giữa các ngân hàng với ngƣời nghèo b ng luật thông qua các trung gian tổ chức đoàn thể hiệu quả tại các địa phƣơng. Cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng các địa phƣơng s giúp giảm chi phí giao dịch của cả hai bên ngân hàng và ngƣời nghèo. Cải thiện hệ thống thông tin ở địa phƣơng s dễ dàng chuyển tải các dịch vụ tín dụng phục vụ ngƣời nghèo hiệu quả hơn, và đặc biệt quan trọng là ngƣời nghèo bƣớc đầu biết đƣợc ngoài các khoản tín dụng của ngƣời cho vay nặng lãi tại địa phƣơng họ còn có thể có một lựa chọn khác từ phía các ngân hàng với lãi suất hấp dẫn hơn.

Việc xác lập mối quan hệ giữa các ngân hàng với ngƣời nghèo qua kênh bảo lãnh là các tổ chức đoàn thể địa phƣơng s hạn chế đi rất nhiều ƣu thế truyền thống của những ngƣời cho vay nặng lãi chuyên dựa vào mối quan hệ huyết thống, bạn bè, làng xã, phƣờng hội,… Qua các tổ chức đoàn thể, các ngân hàng có thể n m 11 rất ch c thông tin về ngƣời nghèo đến tận gốc rễ và từ đó có khả năng áp dụng các kỹ thuật liên quan đến tài chính vi mô hƣớng về ngƣời nghèo.3 Sự cần thiết phải hỗ trợ vốn cho ngƣời nghèo 1.1 Khái quát về tình trạng nghèo đói ở Việt Nam Thành tựu 25 năm đổi mới đã ảnh hƣởng ngày càng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội của đất nƣớc, đƣa nƣớc ta thoát kh i khủng hoảng và bƣớc vào một giai đoạn phát triển mới, đ y nhanh tốc độ phát triển kinh tế tiến tới phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Tuy vậy, Việt Nam vẫn đƣợc xếp vào nhóm các nƣớc nghèo của thế giới. Tỷ lệ hộ đói nghèo của Việt Nam c n khá cao. Theo kết quả điều tra mức sống dân cƣ theo chu n nghèo chung của quốc tế, tỷ lệ đói nghèo này vào khoảng 32%.

Theo chu n nghèo của Chƣơng trình xoá đói giảm nghèo quốc gia giai đoạn 2006 - 2010 có khoảng 4,2 triệu hộ nghèo, chiếm 26% tổng số hộ trong cả nƣớc. Nghèo đói phổ biến trong những hộ có thu nhập bấp bênh Mặc dù Việt Nam đã đạt đƣợc những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy nhiên c ng cần thấy r ng, những thành tựu này vẫn c n rất mong manh. Thu nhập của một bộ phận lớn dân cƣ vẫn n m giáp ranh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nh về chu n nghèo, c ng khiến họ rơi xuống ngƣỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo. Phần lớn thu nhập của ngƣời nghèo từ nông nghiệp.

Với điều kiện nguồn lực rất hạn chế (đất đai, lao động, vốn), thu nhập của những ngƣời nghèo rất bấp bênh và dễ bị tổn thƣơng trƣớc những đột biến của mỗi gia đình và cộng đồng. Nhiều gia đình tuy mức thu nhập ở trên ngƣỡng nghèo nhƣng vẫn giáp ranh với ngƣỡng nghèo đói vì vậy khi có dao động về thu nhập c ng có thể khiến họ trƣợt xuống ngƣỡng nghèo. Tính vụ mùa trong sản xuất nông nghiệp c ng tạo nên khó khăn cho ngƣời nghèo. Nghèo đói tập trung ở các vùng có điều kiện sống khó khăn 12 Đa số ngƣời nghèo sống trong các vùng tài nguyên thiên nhiên rất nghèo nàn, điều kiện tự nhiên kh c nghiệt nhƣ vùng n i, vùng sâu, vùng xa hoặc ở các vùng Đồng b ng sông Cửu Long, miền Trung, do sự biến động của thời tiết (bão, lụt, hạn hán) khiến cho các điều kiện sinh sống khó khăn.

Đặc biệt, sự kém phát triển về cơ sở hạ tầng của các vùng nghèo đã làm cho các vùng này càng bị tách biệt với các vùng khác.