CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN DẠY NGHỀ 1. Tổng quan về chất lượng đào tạo nghề: 1. Thực chất, đặc điểm của đào tạo nghề Đào tạo nghề trang bị cho người lao động có trình độ kỹ thuật, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết để học trực tiếp tham gia vào quá trình lao động sản xuất. Chất lượng của đào tạo nghề chính là chất lượng của nguồn lao động qua đào tạo, đó là nguồn lao động có kỹ thuật đáp ứng nhu cầu xã hội, được thị trường lao động chấp nhận.
Đặc điểm của đào tạo nghề là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, được đáp ứng nhu cầu của xã hội. Nghề bao gồm nhiều chuyên môn. Chuyên môn là một lĩnh vực lao động sản xuất hẹp mà ở đó, con người bằng năng lực thể chất và tinh thần của mình làm ra những giá trị vật chất (thực phẩm, lương thực, công cụ lao động.) hoặc giá trị tinh thần (sách báo, phim ảnh, âm nhạc, tranh vẽ.) với tư cách là những phương tiện sinh tồn và phát triển của xã hội. Nếu phù hợp với một nghề thì tất nhiên sẽ phù hợp với những nghề cùng loại.
Người ta nhận thấy rằng nghề nào cũng có 4 dấu hiệu cơ bản là: Đối tượng lao động Mục đích lao động Công cụ lao động Điều kiện lao động Đào tạo nghề là hình thành nhân cách người lao động mới. Thông qua quá trình đào tạo giúp người học có được kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, chuyên môn nghề nghiệp nhất định để có thể làm việc theo nghề nghiệp đó sau khi ra trường; đồng thời giáo dục cho người học những phẩm chất nghề nghiệp như: lòng yêu nghề, đạo đức nghhè nghiệp, ý thức tổ chứ nghề nghiệp, ý thức tổ chức, kỷ luật trong lao động sản xuất. Đào tạo nghề gắn liền với quá trình sản xuất. Đây là đặc điểm cơ bản nhất.
Học viên: Vũ Xuân Luận Lớp: 11AQTKD1-NĐ 5 Luận văn cao học QTKD Viện Kinh tế và Quản lý - ĐHBKHN Trong quá trình dạy - học muốn nắm được nội dung nghề nghiệp thì phải trực tiếp nhìn thấy quá trình sản xuất hay ít nhất thấy được mô hình của nó. Muốn đào tạo nghề có kết quả phải có một số điều kiện cơ bản sau: Máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, quỹ thời gian để luyện tay nghề, có đội ngũ giáo viên dạy lý thuyết và thực hành vừa giỏi kỹ thuật, vừa giỏi nghiệp vụ sư phạm. Ngoài ra phải tính đến việc sử dụng các thành tựu kỹ thuật, công nghệ, tổ chức sản xuất theo khoa học. Thiếu những điều kiện này, đào tạo nghề không thể đạt hiệu quả cao.
Đào tạo nghề là đào tạo thực hành sản xuất. Nội dung giảng dạy bao gồm cả lý thuyết và thực hành, nhưng thời gian thực hành sản xuất giữ vai trò chủ đạo và chiếm khoảng 2/3 thời gian đào tạo. Nội dung dạy lý thuyết và thực hành được phản ánh trong kế hoạch giảng dạy và chương trình môn học. Hiện nay, khoa học kỹ thuật phát triển nhanh, liên tục đổi mới công nghệ sản xuất.
Đây là điểm khác biệt giữa đào tạo nghề với giáo dục phổ thông. Chất lượng đào tạo nghề 1. Khái niệm về chất lượng Chất lượng là phạm trù rất quen thuộc với con người từ thời cổ đại. hiện nay khái niệm chất lượng còn gây nhiều tranh cãi.
Tuỳ theo đối tượng mà “chất lượng” được nghiên cứu và đánh giá theo nhiều góc độ khác nhau. Người sản xuất coi chất lượng là những gì mà doanh nghiệp cần đạt được để khách hàng chấp nhận. Với đối thủ cạnh tranh, Chất lượng còn xem xét đến chi phí, giá cả. Chất lượng còn phụ thuộc vào lãnh thổ, nền văn hoá, phụ thuộc vào sự phát triển của khoa học, kỹ thuật.
Thậm chí chất còn mang nặng tính cá nhân và thay đổi theo điều kiện sửu dụng như không gian, thời gian. Đã có nhiều chuyên gia hàng đầu thế giới định nghĩa về chất lượng. Nhưng càng định nghĩa thì càng vi phạm những nét đẹp đẽ, và không bao quát hết ý nghĩa của chất lượng. Tuy nhiên chất lượng không qúa trừu tượng đến mức mà người ta không thể đi hết kết luận chung tương đối thống nhất.
Thực tế có một số khái niệm về chất lượng: Theo tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế về chất lượng: “Chất lượng là toàn bộ đặc tính của một thực thể, tạo cho thực thể đó khả năng thoả mãn các nhu cầu đã được tuyên bố hay tiềm ẩn”. Học viên: Vũ Xuân Luận Lớp: 11AQTKD1-NĐ 6 Luận văn cao học QTKD Viện Kinh tế và Quản lý - ĐHBKHN Theo J.Juran “Chất lượng bao gồm những đặc điểm của sản phẩm phù hợp với các nhu cầu khách hàng và tạo ra sự thoả mãn đối với khách hàng” Nghiên cứu về chất lượng sản phẩm chúng ta cần xem xét đầy đủ các tính năng về chất lượng như sau: Chất lượng là một phạm trù có ý nghĩa về kinh tế, kỹ thuật, văn hoá xã hội, là sự quan tâm của mọi đối tượng. Chính vì vậy, khi nghiên cứu, giải quyết các vấn đề về chất lượng cần đảm bảo lợi ích cho người tiêu dùng, doanh nghiệp và xã hội. Khi đời sống xã hội ngày càng nâng cao như hiện nay làm cho mức độ đáp ứng của chất lượng cũng ngày càng được nâng cao.
Vì thế doanh nghiệp muốn đứng vững và có thể phát triển trên thị trường thì việc nâng cao chất lượng là một trong các điều kiện tiên quyết. Chất lượng được đo bằng sự thoả mãn nhu cầu của khách hàng, đó là những gì mà khách hàng thu được thông qua việc sử dụng sản phẩm so với chi phí mà họ đã bỏ ra để có được sản phẩm đó. Chính sự so sánh giữa chi phí phải bỏ ra để có sản phẩm với lợi ích thu được từ việc sử dụng sản phẩm đã đạt cho doanh nghiệp một yêu cầu quan trọng là thế nào để có cắt giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm hay cụ thể là các doanh nghiệp phải xây dựng một hệ thống quản lý chất lượng ở tất cả các khâu liên quan tới sản phẩm. Chất lượng sản phẩm là sự tổng hợp, là kết quả của quá trình từ sản xuất đến tiêu dùng sản phẩm kể cả sau khi tiêu dùng sản phẩm (khi thanh lý sản phẩm).
Điều đó là vì chất lượng sản phẩm chịu tác động bởi nhiều nhân tố. Chất lượng đào tạo nghề Trong cơ chế thị trường, chất lượng giữ vai trò quyết định đối với sự thành công hay thất bại, sự tồn taị hay diệt vong của các Tổ chức nói chung và mỗi Nhà trường nói riêng, vì thế chất lượng luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của các nhà trường. Chất lượng là một vấn đề rất trừu tượng, không ai nhìn thấy được và cảm nhận được nó một cách trực tiếp bằng các giác quan của mình, không thể đo lường bằng những công cụ đo lường thông thường. Vì vậy, hiện nay đang tồn tại nhiều khái niệm vầ chất lượng khác nhau.
Chất lượng là mức độ hoàn thiện, đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ liệu, các thông số cơ bản của sự việc, sự vật nào Học viên: Vũ Xuân Luận Lớp: 11AQTKD1-NĐ 7 Luận văn cao học QTKD Viện Kinh tế và Quản lý - ĐHBKHN đó. Theo quan niệm này, chất lượng được hiểu là các thuộc tính tồn tại khách quan trong sự vật. Chất lượng đồng nghĩa với chất lượng cao nhất, tuyệt hảo. Chất lượng hiểu theo quan niệm tương đối: Chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu Chất lượng là thoả mãn vượt bậc các nhu cầu và sở thích của khách hàng Chất lượng là mức độ của một tập hợp các đặc tính vốn có đáp ứng các yêu cầu.
Yêu cầu ở đây được hiểu là nhu cầu hay mong đợi đã được công bố hoặc ngầm hiểu của các bên quan tâm như các tổ chức và khách hàng. Theo nghĩa này, chất lượng không chỉ là những thuộc tính của sản phẩm hay dịch vụ mà còn là mức độ của các thuộc tính ấy thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng và sử dụng dịch vụ trong những điều kiện cụ thể. Chất lượng đào tạo thường được hiểu là chất lượng của sán phẩm đào tạo. Chất lượng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo được phản ánh ở các đặc trưng về giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu, chương trình theo các ngành nghề cụ thể: Chất lượng đào tạo là mức độ đạt được so với mục tiêu đào tạo đề ra nhằm thoả mãn yêu cầu của khách hàng.
Chất lượng đào tạo chính là trình độ của sản phẩm đào tạo hay nhân cách mà người học đạt được sau khi kết thúc khoá đào tạo so với các chuẩn đề ra ở mục tiên đào tạo. Tuy nhiên, mục tiêu đào tạo phải được xây dựng theo các chuẩn nghề nghiệp, dịch vụ để đáp ứng được yêu cầu của khách hàng. Do vậy, ngày nay ở nhiều nước, các doanh nghiệp đã tham gia vào việc xác điịnh mục tiêu đào tạo theo chuẩn nghề nghiệp để đào tạo được gắn với yêu cầu của khách hàng, với nhu cầu của thị trường lao động trong từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội của mỗi địa phương, mỗi quốc gia. Trong nền kinh tế nhiều thành phần ở nước ta, đào tạo có nhiều loại khách hàng như đã nêu ở trên, do vậy, để đáp ứng cho yêu cầu đa dạng của các loại khách hàng khác nhau, hệ thống đào tạo nhân lực cần hết sức mềm dẻo, linh hoạt, có độ thích ứng cao, cần đào tạo với nhiều mức độ chất lượng để đáp ứng cho yêu cầu của nhiều loại khách hàng khác nhau.
Chất lượng đào tạo có tính tương đối: Khi đánh giá chất lượng đào tạo phải đối chiếu, so sánh với chuẩn chất lượng của nghề theo yêu cầu của sản xuất. Học viên: Vũ Xuân Luận Lớp: 11AQTKD1-NĐ 8 Luận văn cao học QTKD Viện Kinh tế và Quản lý - ĐHBKHN Chất lượng đào tạo có tính giai đoạn: Chất lượng đào tạo phải không ngừng được nâng cao để đáp ứng được yêu cầu của khách hàng trong quá trình phát triển của sản xuất và phát triển của khoa học – công nghệ. Chất lượng đào tạo phải có tính đa cấp: Phải đào tạo với một hệ chuẩn có nhiều cấp độ khác nhau: Chuẩn quốc tế, chuẩn quốc gia, chuẩn địa phương để đáp ứng được nhu cầu của nhiều loại khách hàng trong nền kinh tế nhiều thành phần.