Luận văn: Nâng cao chất lượng đào tạo ngành CNTT tại Trường Trung cấp Đắk Lắk

Luận văn đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ngành CNTT hệ trung cấp tại Trường Trung cấp Đắk Lắk.

• Tác giả: Nguyễn Đình Thịnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại trường trung cấp Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Thực trạng đào tạo CNTT tại Đắk Lắk

Đào tạo công nghệ thông tin tại Đắk Lắk hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức. Theo khảo sát từ luận văn thạc sĩ về đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, các cơ sở đào tạo trung cấp chuyên nghiệp chưa đáp ứng đủ nhu cầu nhân lực CNTT của thị trường. Chất lượng tuyển sinh, năng lực đội ngũ giáo viên, và cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học còn hạn chế. Chương trình đào tạo chưa được cập nhật kịp với sự phát triển công nghệ hiện đại. Kết quả là học sinh tốt nghiệp chưa đạt yêu cầu của doanh nghiệp, gây khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp cơ bản và toàn diện để nâng cao chất lượng.

1.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo

Chất lượng đào tạo ngành công nghệ thông tin phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chất lượng tuyển sinh, năng lực và trình độ của đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, và kỹ năng quản lý. Các yếu tố này liên quan mật thiết với nhau tạo nên chất lượng tổng thể của quá trình đào tạo chuyên nghiệp tại các trường trung cấp.

1.2. Nhu cầu cấp bách nâng cao chất lượng

Chiến lược nâng cao chất lượng đào tạo giai đoạn 2010-2020 được Chính phủ phê duyệt nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội. Tầm nhìn của các cơ sở đào tạo là không ngừng cải tiến, đảm bảo học sinh tiếp cận kiến thức chuyên môn hiện đại, rèn luyện kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm và đạo đức nghề nghiệp.

II. Giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng đào tạo

Để nâng cao chất lượng đào tạo CNTT tại Đắk Lắk, cần triển khai các giải pháp toàn diện và có tính khả thi cao. Thứ nhất, cải thiện chất lượng tuyển sinh thông qua tuyên truyền hiệu quả, nâng tiêu chuẩn đầu vào. Thứ hai, nâng cao năng lực giáo viên bằng các khóa đào tạo, bổ sung kiến thức công nghệ mới. Thứ ba, đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, phòng máy tính, phần mềm chuyên dụng. Thứ tư, cập nhật chương trình đào tạo sát với thực tiễn thị trường lao động. Cuối cùng, áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, kết hợp lý thuyết và thực hành. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ, liên kết chặt chẽ.

2.1. Cải tiến chất lượng giáo viên và đội ngũ giảng dạy

Đội ngũ giáo viên CNTT cần được bổ sung kiến thức mới thông qua các khóa đào tạo nâng cao. Cơ sở đào tạo nên phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ để mời các chuyên gia hướng dẫn, cập nhật xu hướng công nghệ thông tin hiện đại. Nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên là yếu tố then chốt.

2.2. Liên kết đào tạo với doanh nghiệp

Mô hình liên kết đào tạo thực tập nghề nghiệp với doanh nghiệp đã chứng minh hiệu quả. Học sinh được thực tập trực tiếp tại doanh nghiệp sẽ có kết quả học tập và mức phát triển năng lực cao hơn. Mô hình này giúp học sinh tiếp cận công việc thực tế, hiểu rõ nhu cầu thị trường lao động, tạo cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

III. Đẩy mạnh cập nhật chương trình và phương pháp dạy học

Chương trình đào tạo CNTT cần được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường lao động. Cần thường xuyên cập nhật các môn học, bổ sung công nghệ mới, kỹ năng thực hành hiện đại. Phương pháp giảng dạy nên kết hợp lý thuyết với thực hành, sử dụng công nghệ tương tác, bài toán thực tế. Giáo viên cần chuyển từ dạy truyền thụ sang hướng dẫn học sinh tự học, khám phá. Áp dụng đánh giá kết quả học tập liên tục, đa dạng, công bằng. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, cuộc thi kỹ năng để phát triển năng lực học sinh.

3.1. Cập nhật và hiện đại hóa chương trình đào tạo

Chương trình đào tạo cần phản ánh xu hướng công nghệ thông tin hiện đại như lập trình web, ứng dụng di động, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo. Phối hợp với các chuyên gia ngành, doanh nghiệp để xây dựng chương trình đào tạo linh hoạt, thích ứng nhanh với thay đổi thị trường.

3.2. Cải tiến phương pháp dạy học và kiểm đánh giá

Áp dụng phương pháp dạy học tích cực: dạy qua dự án, học qua giải quyết vấn đề, học theo nhóm. Sử dụng công nghệ, mô phỏng, các công cụ thực hành CNTT tiên tiến. Kiểm đánh giá kết quả học tập phải liên tục, đa dạng, phản ánh khả năng thực hành và kỹ năng mềm của học sinh.

IV. Đảm bảo cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất là nền tảng để nâng cao chất lượng đào tạo CNTT. Cần đầu tư xây dựng phòng máy tính đủ số lượng, với cấu hình phù hợp. Trang bị các phần mềm chuyên dụng, công cụ lập trình, phần mềm thiết kế đồ họa hiện đại. Xây dựng phòng thí nghiệm mạng, hệ thống điện toán. Khu thực hành mô phỏng môi trường doanh nghiệp. Đảm bảo kết nối internet nhanh, ổn định. Bố trí không gian học tập thoáng mát, hiện đại. Các trang thiết bị cần được bảo trì, nâng cấp thường xuyên. Quản lý tài sản phục vụ hiệu quả cho giảng dạy và học tập.

4.1. Đầu tư cơ sở hạ tầng CNTT

Đầu tư cơ sở hạ tầng là ưu tiên hàng đầu. Cần xây dựng phòng máy tính hiện đại, phòng thí nghiệm công nghệ thông tin, hệ thống mạng tin học, kết nối internet tốc độ cao. Cơ sở vật chất phải đáp ứng nhu cầu dạy học, thực hành, và dự phòng cho sự phát triển.

4.2. Trang bị phần mềm và công cụ học tập

Cung cấp phần mềm chuyên dụng, công cụ lập trình, phần mềm thiết kế. Đảm bảo học sinh tiếp cận các công nghệ CNTT hiện đại như các IDE, framework phổ biến. Mua bản quyền hoặc sử dụng các phần mềm mã nguồn mở để tối ưu chi phí.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Bắt đầu từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Đảng đã quyết định đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nhằm mực tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, vững bước đi lên Chủ nghĩa Xã hội. Muốn thực hiện sự nghiệp “công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, vì vậy đòi hỏi một nguồn nhân lực lao động tri thức, lao động có tay nghề cao một cách cân đối là cấp bách. Đáp ứng yêu cầu lao động trong mọi lĩnh vực kinh tế, kể cả kinh tế quốc doanh lẫn lĩnh vực kinh tế ngoài quốc doanh và kinh tế gia đình. Trong chiến lược đào tạo nghề giai đoạn 2010-2020 của Chính phủ phê duyệt, trong số lao động qua đào tạo thì tỉ lệ đào tạo nghề đạt 35% vào năm 2015, đạt 55% vào năm 2020.

Như vậy ta thấy Đảng và Nhà nước đã xác định tầm quan trọng của GDNN, đào tạo nguồn lực lao động trực tiếp đáp ứng cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của Đắt nước. Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã đánh giá “Chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành”. Mục tiêu cụ thể mà Nghị quyết đã đề ra đối với giáo dục nghề nghiệp đó là “Tập trung đào tạo nhân lực có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp.

Hình thành hệ thống giáo dục nghề nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kỹ năng nghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, bảo đảm đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật công nghệ của thị trường lao động trong nước và quốc tế”. Chính vì vậy, đẩy mạnh và nâng cao chất lượng GDNN nói chung và giáo dục TCCN nói riêng nhằm đào tạo nguồn nhân có lực tay nghề cao đã trở thành một đòi hỏi cấp bách trước sự phát triển đi lên của Đất nước. Vấn đề chất lượng giáo dục và làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục là một thách thức, là câu hỏi luôn luôn 2 đặt ra trong bất kỳ một nhà làm công tác giáo dục nào. Trường Trung cấp Đắk Lắk được nâng cấp thành lập từ năm 2010.

Quy mô đào tạo TCCN hiện nay là 499 HS, trong đó ngành Công nghệ thông tin (CNTT) là 96 HS; đến nay nhà trường đã đào tạo 3 khóa học, có 498 HS tốt nghiệp ra trường, tỉ lệ HS có việc làm chỉ đạt 37%. Là một cơ sở đào tạo mới thành lập, nhà trường còn rất hạn chế về năng lực và kinh nghiệm trong đào tạo nghề nghiệp, HS ra trường có việc làm thấp. Trong mục tiêu chiến lược đến năm 2016, tầm nhìn năm 2020 của trường Trung cấp Đắk Lắk nhấn mạnh mục tiêu chung đó là: “Không ngừng tìm các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, đảm bảo cho người học được tiếp cận kiến thức chuyên môn hiện đại theo nhu cầu thực tiễn của xã hội, chú trọng rèn luyện kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm thiết yếu và đạo đức nghề nghiệp cho người học”. Vì vậy, đề tài nghiên cứu: “Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại trường Trung cấp Đắk Lắk” là rất cần thiết và có ý nghĩa thiết thực trong thực tiễn tại nhà trường hiện nay, thực hiện mục tiêu chiến lược về đổi mới giáo dục và đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội và hội nhập quốc tế.

Mục tiêu của đề tài nghiên cứu Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại trường Trung cấp Đắk Lắk nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại trường Trung cấp Đắk Lắk. - Khách thể nghiên cứu: Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và đơn vị sử dụng học sinh tốt nghiệp. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu và các điều kiện phục vụ dạy học, chương trình đào tạo, phương pháp dạy học và đánh giá, công tác tổ chức quản lý đào tạo ngành công nghệ thông tin tại trường Trung cấp Đắk Lắk.

Giả thuyết nghiên cứu 3 Chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại trường Trung cấp Đắk Lắk trong những năm qua có nhiều điểm mạnh, nhưng chất lượng vẫn chưa tốt; nếu thực hiện các giải pháp người nghiên cứu đề xuất thì chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin nhà trường sẽ được nâng cao. Nhiệm vụ của đề tài - Nghiên cứu cơ sở lý luận về chất lượng đào tạo. - Khảo sát, phân tích thực trạng chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại trường Trung cấp Đắk Lắk. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại trường Trung cấp Đắk Lắk, kiểm nghiệm và đánh giá giải pháp.

Giới hạn đề tài Các số liệu khảo sát và nghiên cứu giới hạn trong các khóa đào tạo ngành Công nghệ thông tin thuộc nhà trường từ năm 2010. Phƣơng pháp nghiên cứu 7. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu Tìm kiếm tài liệu khoa học, các sách báo, tạp chí, các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến chất lượng đào tạo nói chung và chất lượng đào tạo GDNN nói riêng. Từ đó, nghiên cứu, sắp xếp lưu trữ trật tự, rõ ràng, sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu để nghiên cứu, lựa chọn các nguồn tài liệu làm cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu.

Nghiên cứu trên tài liệu hoạt động đào tạo của nhà trường để đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu khảo sát Thu thập dữ liệu thực tế, sử dụng chúng để giải thích hay đánh giá hiện trạng và đối chiếu nó với các tiêu chuẩn ấn định, cũng như đánh giá tính khả thi của giải pháp. Phƣơng pháp quan sát sƣ phạm Quan sát, thu thập thông tin về quá trình giáo dục và các hoạt động sư phạm trong nhà trường, như: hoạt động dạy và học, các phong trào thi đua, các hội nghị 4 chuyên môn, …. Giúp người nghiên cứu có những tài liệu sống và thực tiễn về hoạt động đào tạo trong nhà trường.

Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm Nhằm mục đích kiểm chứng, khẳng định lại chắc chắn về sự khác biệt khi áp dụng giải pháp mà người nghiên cứu đã đề ra, từ đó kết luận có nên áp dụng giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ngành Công nghệ thông tin hệ trung cấp chuyên nghiệp tại nhà trường. Phƣơng pháp kiểm nghiệm thống kê, xử lý số liệu Sử dụng phần mềm ứng dụng Excel và phần mềm kiểm nghiệm thống kê trong giáo dục SPSS để xử lý, phân tích và mô tả số liệu từ kết quả thu được từ các phương pháp trên, nhằm đánh giá thực trạng và hiệu quả giải pháp. Kế hoạch thực hiện đề tài nghiên cứu Tháng/2013-2014 Nhiệm vụ 10 11 12 01 02 3 4 5 6 7 8 9 Đăng ký Chuyên đề 2 Xây dựng đề cương Xây dựng cơ sở lý thuyết Khảo sát thực trạng Bảo vệ Chuyên đề 2 Đề xuất giải pháp Kiểm nghiệm, đánh giá giải pháp Viết Luận văn tốt nghiệp Hoàn chỉnh và nộp Luận văn tốt nghiệp về trường 5 B. PHẦN BỘI DUNG Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1.

Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Jean Jacques Rousseau (1712 - 1794) quan niệm rằng con người muốn sống cần phải làm việc nên phải học nghề và phải giáo dục cho người học hiểu vị trí các nghề nghiệp trong đời sống xã hội. Học nghề thực sự là: “Chúng tôi không phải học nghề làm thợ mà học nghề làm người, và học nghề làm người lại khó nhọc hơn và lâu hơn học nghề làm thợ. Như vậy ta nhận thấy tư tưởng của ông phù hợp với 4 trụ cột mà Tổ chức về văn hóa và khoa học giáo dục của Liên hiệp quốc UNESCO đề ra đó là: Học để biết –Học để làm –Học để cùng chung sống –Học để làm người, đang là phương châm đào tạo của nhiều nước trên thế giới ngày nay.

Một số quan điểm về đảm bảo chất lượng giáo dục của các tác giả: Đảm bảo chất lượng được xem xét đầu vào, quá trình và đầu ra (Barnett, 1987; Church, 1988). Theo Annesley, King, và Harte (1994) để đảm bảo rằng kết quả của một hệ thống giáo dục đạt được chất lượng mong muốn, một hệ thống đảm bảo chất lượng phải quan tâm đến các quá trình các hoạt động giảng dạy sau đây: thiết kế và nội dung của các môn học; chuyển tải và đánh giá; đánh giá, giám sát và xem xét, quản lý nói chung. Theo Freeman (1994), có ba bước cơ bản trong việc thành lập một hệ thống đảm bảo chất lượng: thiết lập sứ mạng của nhà trường, thiết kế các phương pháp và lập các chuẩn mực. Các nghiên cứu của Freeman (1994), Peters (1977) cho thấy rằng yếu tố quyết định duy nhất của chất lượng trong một trường là từ bên trong của chính trường đó.

Nó được quyết định bởi chất lượng quản lý và năng lực của các nhà lãnh đạo và quản lý. Cũng rất quan trọng khi những người có trách nhiệm trong việc đưa ra các quyết định về mục đích, mục tiêu của trường phát triển được các đặc điểm chung 6 trong kiểm soát chất lượng trong toàn bộ các hoạt động của nhà trường. Một khi các quy định về kiểm soát chất lượng đã được nhà trường áp dụng, đánh giá đồng nghiệp và đánh giá ngoài cần phải được củng cố và giúp các trường tập trung vào việc phát huy các mặt mạnh và khắc phục các mặt yếu của mình [8]. Như vậy, kết quả của các công trình nghiên cứu ở trên cho thấy yếu tố quyết định của chất lượng trong một trường là từ bên trong của chính trường đó, trong đó chú trọng vào yếu tố đầu vào, quá trình và đầu ra.

Tại Việt Nam Việt nam từ thời Bắc thuộc đến thời thời tự chủ dưới chế độ phong kiến, đã có nhiều nhà khoa khoa học có tư tưởng đổi mới giáo dục, nhằm phát huy tính sáng tạo của người học như Nhà thơ - Nhà Bác học lớn Lê Quý Đôn (1726-1784); Vua Quang Trung và chương trình giáo dục cái tiến, giáo dục dân tộc; Việt Nam trong thời kỳ Pháp thuộc có Đông Kinh Nghĩa Thục.