Luận văn thạc sĩ giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với người nghèo tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh bắc ninh

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng cho vay người nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Bắc Ninh, hỗ trợ hiệu quả tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Thuân
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Bạch Tuyết
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Cho Vay Đối Với Người Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học của đề tài
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Cho vay đối với người nghèo tại NHCSXH
• 1.1.1. Tổng quan về Ngân hàng chính sách xã hội
• 1.1.2. Cho vay đối với người nghèo tại NHCSXH
• 1.2. Chất lượng cho vay đối với người nghèo tại NHCSXH
• 1.2.1. Khái niệm về chất lượng cho vay đối với người nghèo
• 1.2.2. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng cho vay đối với người nghèo
• 1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay đối với người nghèo
• 1.2.3.1. Yếu tố chủ quan
• 1.2.3.2. Yếu tố khách quan
• 1.3. Kinh nghiệm một số chi nhánh NHCSXH về cho vay đối với người nghèo và bài học kinh nghiệm cho chi nhánh NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 1.3.1. Kinh nghiệm của NHCSXH tỉnh Bắc Giang
• 1.3.2. Kinh nghiệm của NHCSXH tỉnh Lạng Sơn
• 1.3.3. Bài học kinh nghiệm có khả năng vận dụng đối với chi nhánh NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.2.3. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu phân tích, đánh giá chất lượng cho vay đối với người nghèo
• 2.3.1. Các chỉ tiêu định lượng
• 2.3.2. Các chỉ tiêu định tính
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHO VAY ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Giới thiệu khái quát về chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng
• 3.1.2. Mô hình tổ chức và bộ máy hoạt động của Ngân hàng
• 3.1.3. Đối tượng phục vụ của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.4. Tình hình hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh trong những năm qua
• 3.2. Thực trạng chất lượng cho vay đối với người nghèo của ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.1. Tình hình cho vay đối với người nghèo của NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.2. Phân tích chất lượng cho vay đối với người nghèo qua một số chỉ tiêu
• 3.3. Đánh giá tình hình chất lượng cho vay đối với người nghèo của NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.1. Những kết quả đạt được trong hoạt động cho vay đối với người nghèo của NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động cho vay đối với người nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO VAY ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH BẮC NINH
• 4.1. Định hướng và mục tiêu hoạt động của ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2015 – 2020
• 4.1.1. Nhiệm vụ trọng tâm
• 4.1.2. Mục tiêu chiến lược
• 4.2. Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với người nghèo của chi nhánh NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 4.2.1. Tăng trưởng nguồn vốn nhằm mở rộng cho vay người nghèo
• 4.2.2. Giải pháp về nghiệp vụ cho vay đối với người nghèo
• 4.2.3. Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc nhận uỷ thác cho vay đối với người nghèo
• 4.2.4. Tăng cường hoạt động kiểm tra, kiểm soát. Các giải pháp đồng bộ khác
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Kiến nghị với Nhà nước
• 4.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
• 4.3.3. Kiến nghị với HĐND và UBND các cấp
• 4.3.4. Kiến nghị với Hội - Đoàn thể các cấp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Ngân hàng Chính sách Xã hội Bắc Ninh

Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) Bắc Ninh được thành lập nhằm thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi cho người nghèo. NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà nhằm xóa đói giảm nghèo, góp phần phát triển kinh tế xã hội. Chất lượng cho vay tại NHCSXH Bắc Ninh có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người nghèo tiếp cận nguồn vốn. Để nâng cao chất lượng cho vay, NHCSXH cần cải thiện quy trình cho vay, tăng cường đào tạo nhân viên và nâng cao tín dụng vi mô. Theo thống kê, số hộ nghèo tại Bắc Ninh vẫn còn cao, do đó, việc cải thiện chất lượng cho vay là cần thiết để giảm nghèo bền vững.

1.1. Đặc điểm của NHCSXH

NHCSXH có những đặc điểm riêng biệt so với các ngân hàng thương mại. Đầu tiên, NHCSXH không đặt lợi nhuận lên hàng đầu mà tập trung vào việc phục vụ người nghèo. Thứ hai, lãi suất cho vay được quy định bởi Chính phủ, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo tiếp cận vốn. Cuối cùng, NHCSXH có mạng lưới rộng khắp, từ trung ương đến địa phương, giúp dễ dàng tiếp cận các đối tượng cần hỗ trợ. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của NHCSXH trong việc thực hiện chính sách xã hội và giảm nghèo.

II. Thực trạng cho vay đối với người nghèo tại Bắc Ninh

Thực trạng cho vay đối với người nghèo tại NHCSXH Bắc Ninh cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Trong giai đoạn 2010-2014, NHCSXH đã thực hiện nhiều chương trình cho vay, tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn vẫn còn cao. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng cho vay và khả năng tiếp cận vốn của người nghèo. Các yếu tố như thiếu thông tin, trình độ quản lý tài chính của người vay và sự hỗ trợ từ các tổ chức chính trị - xã hội cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Cần có các giải pháp đồng bộ để cải thiện tình hình, từ việc nâng cao đào tạo nghề đến việc tăng cường hỗ trợ tài chính.

2.1. Kết quả đạt được

Trong những năm qua, NHCSXH Bắc Ninh đã đạt được nhiều thành tựu trong việc cho vay đối với người nghèo. Số lượng hộ nghèo được tiếp cận vốn ngày càng tăng, góp phần cải thiện đời sống và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ nghèo chưa được tiếp cận nguồn vốn do các rào cản về thông tin và điều kiện vay. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ cho vay là cần thiết để đảm bảo rằng mọi người nghèo đều có cơ hội phát triển.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay

Để nâng cao chất lượng cho vay đối với người nghèo tại NHCSXH Bắc Ninh, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, tăng cường nguồn vốn cho vay bằng cách huy động từ các tổ chức và cá nhân. Thứ hai, cải thiện quy trình cho vay, từ việc thẩm định hồ sơ đến việc giám sát sử dụng vốn vay. Thứ ba, nâng cao năng lực cho cán bộ ngân hàng thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội để hỗ trợ người nghèo trong việc sử dụng vốn vay hiệu quả.

3.1. Tăng cường nguồn vốn

Tăng cường nguồn vốn cho NHCSXH là một trong những giải pháp quan trọng. Việc huy động vốn từ các tổ chức tài chính, cá nhân và các nguồn lực khác sẽ giúp NHCSXH có đủ khả năng cho vay. Đồng thời, cần có các chính sách ưu đãi để khuyến khích các tổ chức tham gia vào việc hỗ trợ tài chính cho người nghèo. Điều này không chỉ giúp tăng cường tín dụng vi mô mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010 - 2015, nền kinh tế Việt Nam đạt được bước phát triển vượt bậc với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội bình quân đạt từ 10% đến 15% mỗi năm, nâng mức thu nhập bình quân đầu người từ 180 USD trong thập niên 1990 lên khoảng 1.900 USD. Dù vậy, quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường cũng đặt ra thách thức lớn về phân hóa giàu nghèo và bảo đảm an sinh xã hội. Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo đòi hỏi nguồn lực tài chính bền vững, trong đó tín dụng chính sách đóng vai trò huyết mạch. Người nghèo thường gặp rào cản lớn khi tiếp cận hệ thống ngân hàng thương mại do thiếu tài sản thế chấp và khả năng lập phương án sản xuất kinh doanh còn hạn chế.

Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh là đơn vị then chốt thực thi chính sách trợ vốn ưu đãi cho người dân trên địa bàn. Tuy nhiên, việc quản lý và nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo luôn đối mặt với rủi ro tiềm ẩn từ trình độ sản xuất, biến động thị trường và thiên tai dịch bệnh. Đề tài tập trung nghiên cứu toàn diện hoạt động cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh trong mốc thời gian từ năm 2010 đến năm 2014, với định hướng phát triển đến năm 2020. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá đúng thực trạng, nhận diện nguyên nhân của các tồn tại và xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc hướng đến mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ hàng năm từ 8% đến 10%, kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 0,5% và nâng cao hiệu quả thoát nghèo bền vững cho hàng ngàn hộ gia đình tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết tài chính vi mô hiện đại và lý thuyết thông tin bất đối xứng của Joseph Stiglitz cùng Andrew Weiss để giải thích cơ chế phân bổ tín dụng không cần tài sản thế chấp. Khi ngân hàng thiếu thông tin hoàn hảo về năng lực người vay, rủi ro lựa chọn nghịch và rủi ro đạo đức có xu hướng gia tăng. Để khắc phục hạn chế này, mô hình tín dụng chính sách áp dụng cơ chế giám sát cộng đồng thông qua mô hình Tổ Tiết kiệm và Vay vốn cùng phương thức ủy thác từng phần qua 4 tổ chức chính trị - xã hội.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm: chất lượng cho vay hộ nghèo, tỷ lệ nợ quá hạn, vòng quay vốn tín dụng và hiệu suất sử dụng vốn vay. Khung pháp lý của nghiên cứu căn cứ trực tiếp vào Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Ngân hàng Chính sách xã hội, Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo và Quyết định số 755/QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ đất sản xuất, việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số và hộ nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp giữa dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập trọn vẹn trong chuỗi thời gian 5 năm, từ năm 2010 đến năm 2014, trích xuất từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo thống kê tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh và Niên giám thống kê địa phương. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 250 hộ nghèo vay vốn tại 8 đơn vị hành chính cấp huyện, thị xã, thành phố trên toàn tỉnh.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo từng địa bàn đồng bằng, nông nghiệp truyền thống và vùng ven đô thị để bảo đảm tính đại diện cao. Về phương pháp phân tích, tác giả sử dụng thống kê mô tả, phân tổ thống kê, phương pháp so sánh số tuyệt đối và số tương đối, cùng phân tích tỷ số tài chính chuyên sâu qua phần mềm xử lý dữ liệu. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác mức độ biến động của các chỉ tiêu tài chính, kiểm định mối tương quan giữa quy mô vốn và khả năng hoàn trả nợ, từ đó đưa ra những kết luận khách quan về thực trạng chất lượng tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô doanh số cho vay và tổng dư nợ chương trình hộ nghèo tại Bắc Ninh duy trì đà tăng trưởng ổn định trong suốt giai đoạn 2010 - 2014, với mức cho vay tối đa đạt 50 triệu đồng trên một hộ. Nguồn vốn chính sách đã kịp thời đáp ứng hơn 85% nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, chăn nuôi và kinh doanh nhỏ của các hộ dân đủ điều kiện.

Thứ hai, phương thức ủy thác bán phần qua 4 tổ chức chính trị - xã hội phát huy hiệu quả vượt trội, chiếm tỷ trọng trên 98,5% tổng dư nợ cho vay hộ nghèo toàn chi nhánh. Trong đó, Hội Liên hiệp Phụ nữ quản lý tỷ trọng cao nhất với khoảng 51,1% dư nợ, tiếp đến là Hội Nông dân với khoảng 33,2%, phần còn lại thuộc về Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên.

Thứ ba, các chỉ tiêu định lượng về an toàn vốn đều đạt mức tối ưu. Tỷ lệ nợ quá hạn của chương trình cho vay hộ nghèo luôn duy trì ở mức rất thấp, dao động trong khoảng từ 0,25% đến 0,45% tổng dư nợ, thấp hơn nhiều so với ngưỡng kiểm soát an toàn 3% của toàn ngành ngân hàng. Tỷ lệ thu hồi nợ gốc đến hạn và thu lãi định kỳ đạt mức ấn tượng trên 98,2%.

Thứ tư, hiệu quả xã hội được ghi nhận rõ rệt khi nguồn vốn đã tiếp sức cho hơn 15.000 lượt hộ nghèo có việc làm và sinh kế, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh từ 1,2% đến 1,5% bình quân mỗi năm.

Thảo luận kết quả

Thành công trong việc duy trì chất lượng tín dụng xuất phát từ việc triển khai đồng bộ mạng lưới Điểm giao dịch lưu động tại 100% xã, phường, thị trấn vào ngày cố định hàng tháng. Sự giám sát chéo từ cơ sở qua Tổ Tiết kiệm và Vay vốn giúp hạn chế tình trạng chiếm dụng hoặc sử dụng vốn sai mục đích. Khi đối chiếu với kinh nghiệm tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Giang với tỷ lệ nợ quá hạn 0,21% và tỉnh Lạng Sơn với dư nợ bình quân 691 triệu đồng trên mỗi tổ, việc duy trì mạng lưới ủy thác chặt chẽ chính là chìa khóa then chốt.

Tuy vậy, hoạt động tín dụng vẫn bộc lộ điểm nghẽn: mức vốn vay 50 triệu đồng chưa theo kịp tốc độ tăng giá của vật tư nông nghiệp, công tác kiểm tra sau giải ngân của một số hội đoàn thể cấp cơ sở còn mang tính hình thức.

Để người đọc dễ dàng theo dõi, các dữ liệu tài chính trong giai đoạn này được tổng hợp chi tiết qua bảng cân đối tăng trưởng dư nợ và nợ quá hạn 5 năm. Đồng thời, cấu trúc nguồn vốn và sự chuyển dịch tỷ trọng quản lý dư nợ giữa 4 tổ chức chính trị - xã hội được minh họa trực quan bằng biểu đồ cột chồng, kết hợp cùng biểu đồ đường biểu diễn sự sụt giảm bền vững của tỷ lệ nợ quá hạn từ năm 2010 đến cuối năm 2014.

Đề xuất và khuyến nghị

Giải pháp thứ nhất: Mở rộng nguồn vốn cho vay và đa dạng hóa kênh huy động. Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh cùng Sở Tài chính cần cân đối trích nguồn ngân sách địa phương ủy thác sang Ngân hàng Chính sách xã hội với tốc độ tăng trưởng tối thiểu 15% mỗi năm trong giai đoạn 2015 - 2020. Chi nhánh ngân hàng đẩy mạnh huy động tiền gửi tiết kiệm thông qua cộng đồng và Tổ Tiết kiệm và Vay vốn.

Giải pháp thứ hai: Đổi mới quy trình nghiệp vụ và nâng định mức cho vay. Ban lãnh đạo Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh tỉnh chủ động đề xuất nâng mức trần cho vay hộ nghèo từ 50 triệu đồng lên mức 100 triệu đồng trên một hộ trước năm 2020 để phù hợp với chu kỳ kinh doanh thực tế. Quy trình thẩm định cần được rút ngắn thời gian xét duyệt từ 5 ngày xuống dưới 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Giải pháp thứ ba: Nâng cao năng lực và trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác. Định kỳ hàng quý, 100% cán bộ phụ trách ủy thác cấp xã và Ban quản lý Tổ Tiết kiệm và Vay vốn phải được tập huấn kỹ năng kiểm tra sử dụng vốn trong vòng 30 ngày sau giải ngân, phấn đấu đưa tỷ lệ tổ đạt loại tốt lên trên 95%.

Giải pháp thứ tư: Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ và quản trị nợ rủi ro. Tổ chức kiểm tra toàn diện 100% các Điểm giao dịch xã định kỳ và kiểm tra xác suất tối thiểu 15% đến 20% hộ vay vốn mỗi năm. Xử lý kịp thời các khoản nợ bị tổn thất do thiên tai dịch bệnh theo Quyết định số 15/QĐ-HĐQT, đồng thời kiên quyết phối hợp với chính quyền cơ sở thu hồi các khoản nợ chây ỳ kéo dài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất: Cán bộ quản lý và nhân viên tín dụng trong hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội trên toàn quốc. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực chứng, bài học quản trị rủi ro nợ quá hạn và quy trình chuẩn hóa điểm giao dịch xã nhằm nâng cao chất lượng phục vụ đối tượng yếu thế.

Nhóm thứ hai: Ban lãnh đạo các tổ chức chính trị - xã hội như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên các cấp. Luận văn cung cấp phương pháp quản lý hồ sơ ủy thác, kỹ năng chấm điểm phân loại Tổ Tiết kiệm và Vay vốn và cơ chế đôn đốc thu hồi nợ hiệu quả tại cơ sở.

Nhóm thứ ba: Cơ quan quản lý nhà nước và cấp ủy chính quyền địa phương, bao gồm Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Tài chính. Tài liệu là cơ sở khoa học tin cậy để hoạch định chính sách cấp bù lãi suất và phân bổ vốn ngân sách ủy thác giảm nghèo giai đoạn trung hạn.

Nhóm thứ tư: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển. Đề tài đóng vai trò nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong lĩnh vực tài chính công và tín dụng vi mô.

Câu hỏi thường gặp

Chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội được đánh giá qua những chỉ tiêu cốt lõi nào? Chất lượng cho vay được lượng hóa toàn diện qua các chỉ tiêu định lượng gồm tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3%, tỷ lệ thu nợ và thu lãi đạt trên 98%, cùng hệ số quay vòng vốn tín dụng. Về mặt định tính, chất lượng thể hiện qua việc cấp tín dụng đúng đối tượng thụ hưởng và mức độ thỏa mãn nhu cầu vốn của người dân.

Tại sao phương thức cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội lại chiếm tỷ trọng áp đảo? Phương thức này tận dụng được mạng lưới chân rết sâu rộng của 4 tổ chức đoàn thể tại từng thôn xóm, chiếm trên 98,5% tổng dư nợ. Mô hình giúp ngân hàng tiết giảm tối đa chi phí giao dịch, tăng cường sự giám sát cộng đồng và tạo điều kiện lồng ghép hiệu quả các chương trình chuyển giao khuyến nông, khuyến lâm.

Hộ nghèo vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội cần đáp ứng những điều kiện cụ thể nào? Hộ vay phải có hộ khẩu thường trú hoặc tạm trú dài hạn tại địa phương, có tên trong danh sách hộ nghèo được Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt, tự nguyện gia nhập Tổ Tiết kiệm và Vay vốn và được tổ bình xét công khai. Khoản vay không yêu cầu tài sản thế chấp và được áp dụng mức lãi suất ưu đãi khoảng 0,65% mỗi tháng.

Những nguyên nhân chính gây ra nợ quá hạn trong cho vay người nghèo là gì? Nợ quá hạn chủ yếu phát sinh do nguyên nhân khách quan như thiên tai, dịch bệnh trên cây trồng vật nuôi làm mất vốn sản xuất, hoặc chủ hộ gặp biến cố ốm đau, qua đời, chuyển đi khỏi nơi cư trú. Một số ít trường hợp xuất phát từ việc sử dụng vốn sai mục đích hoặc năng lực quản lý kinh tế hộ gia đình còn yếu kém.

Kinh nghiệm quản lý tín dụng từ các tỉnh lân cận có thể áp dụng tại Bắc Ninh ra sao? Bắc Ninh có thể áp dụng kinh nghiệm điều chuyển linh hoạt hạn mức vốn giữa các chương trình tín dụng như tỉnh Bắc Giang đã thực hiện với quy mô hàng chục tỷ đồng, đồng thời áp dụng quy trình phân loại nợ và kiên quyết chuyển cơ quan pháp luật xử lý các trường hợp chây ỳ có điều kiện mà không trả nợ như tỉnh Lạng Sơn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng tín dụng chính sách đối với hộ nghèo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá chuẩn xác bức tranh hoạt động của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2010 - 2014 với sự gia tăng vững chắc của dư nợ và tỷ lệ nợ quá hạn được kiểm soát an toàn dưới 0,45%.
• Nhận diện đầy đủ vai trò của mạng lưới 4 tổ chức hội đoàn thể và Điểm giao dịch lưu động tại 100% xã, phường trong việc nâng cao chất lượng vốn ủy thác.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về mở rộng nguồn vốn ngân sách địa phương, cải tiến định mức cho vay, chuẩn hóa đào tạo cán bộ ủy thác và tăng cường kiểm toán nội bộ giai đoạn 2015 - 2020.
• Các nhà quản lý, cán bộ ngân hàng và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác các mô hình phân tích và dữ liệu thực chứng trong luận văn để tiếp tục hoàn thiện chính sách tài chính an sinh xã hội bền vững cho địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng cho vay đối với người nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng chất lượng cho vay đối với người nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh. Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với người nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY ĐỐI VỚI NGƢỜI NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Cho vay đối với ngƣời nghèo tại NHCSXH 1. Tổng quan về Ngân hàng chính sách xã hội 1. Khái niệm và đặc điểm của Ngân hàng Chính sách xã hội Ngân hàng Chính sách xã hội được thành lập theo Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg ngày 04 tháng 10 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ nhằm tách tín dụng chính sách ra khỏi tín dụng thương mại trên cơ sở tổ chức lại Ngân hàng phục vụ người nghèo, để thực hiện chính sách tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.

Đặc điểm: - Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam là một tổ chức tín dụng của Nhà nước, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện cho vay với lãi suất và các điều kiện ưu đãi. - Lãi suất cho vay ưu đãi do Thủ tướng Chính phủ quyết định cho từng thời kỳ, thống nhất một mức trong phạm vi cả nước. - Có hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng trong nước; thực hiện các dịch vụ ngân hàng về thanh toán và ngân quỹ, nghiệp vụ ngoại hối, phù hợp với khả năng và điều kiện thực tế của đơn vị. - Ngân hàng Chính sách xã hội được Nhà nước xếp hạng doanh nghiệp đặc biệt, có tư cách pháp nhân, có bộ máy quản lý và điều hành thống nhất từ Trung ương đến địa phương trên cả nước bao gồm: Hội sở chính ở Trung ương, sở giao dịch, 63 Chi nhánh NHCSXH cấp tỉnh, 618 phòng giao dịch NHCSXH cấp huyện, 10.904 điểm giao dịch lưu động tại cấp xã.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Các hoạt động chủ yếu của Ngân hàng Chính sách xã hội Cũng giống như các Ngân hàng thương mại, hoạt động chính của Ngân hàng Chính sách xã hội là huy động vốn, cho vay và thực hiện một số dịch vụ thanh toán và ngân quỹ. Thứ nhất, về hoạt động huy động vốn. Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện huy động vốn theo các hình thức sau: NHCSXH tổ chức huy động vốn trong và ngoài nước có trả lãi đối với các tổ chức và tầng lớp dân cư bao gồm: tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi thanh toán; đặc biệt NHCSXH tổ chức huy động tiết kiệm trong cộng đồng người nghèo thông qua tổ Tiết kiệm và vay vốn (TK&VV).

Phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, chứng chỉ tiền gửi và các giấy tờ có giá khác; vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước; vay tiết kiệm Bưu điện, bảo hiểm xã hội Việt Nam; vay Ngân hàng Nhà nước. Nhận các nguồn vốn đóng góp tự nguyện không có lãi hoặc không hoàn trả gốc của các cá nhân, các tổ chức kinh tế, tổ chức tài chính, tín dụng và các tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các tổ chức phi chính phủ trong nước và nước ngoài. Thứ hai, Ngân hàng Chính sách xã hội được thực hiện các dịch vụ ngân hàng về thanh toán và ngân quỹ: - Cung ứng các phương tiện thanh toán. - Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước - Thực hiện các dịch vụ thu hộ, chi hộ bằng tiền mặt và không bằng tiền mặt.

- Các dịch vụ khác theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Thứ ba, về hoạt động cho vay Đến 31/12/2014, NHCSXH đang thực hiện cho vay 25 chương trình tín dụng, trong đó có 21 chương trình cho vay bằng nguồn vốn trong nước và 4 chương trình cho vay bằng nguồn vốn nước ngoài đó là: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Cho vay hộ nghèo; 2. Cho vay hộ nghèo trên địa bàn các huyện nghèo theo Quyết định 2621/QĐ-TTg; 3.

Cho vay hộ cận nghèo; 4. Cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn theo Quyết định 157/2007/QĐ-TTg; 5. Cho vay giải quyết việc làm của Quỹ quốc gia về việc làm; 6. Cho vay chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; 7.

Cho vay các đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài; 8. Cho vay người lao động thuộc huyện nghèo đi xuất khẩu lao động theo Quyết định số 71/2009/QĐ-TTg; 9. Cho vay người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp theo Quyết định 52/2012/QĐ-TTg; 10. Cho vay vốn phát triển sản xuất đối với hộ dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn giai đoạn 2012 - 2015 theo Quyết định 54/QĐ-TTg; 11.

Cho vay hộ sản xuất kinh doanh tại vùng khó khăn theo Quyết định số 31/2007/QĐ-TTg; 12. Cho vay Thương nhân hoạt động thương mại tại vùng khó khăn theo Quyết định số 92/2009/QĐ-TTg; 13. Cho vay hộ nghèo xây dựng chòi phòng tránh lũ, lụt theo Quyết định 716/QĐ-TTg; 14. Cho vay nhà ở vùng thường xuyên ngập lũ đồng bằng sông Cửu Long; 15.

Cho vay vốn theo Quyết định 29/2013/QĐ-TTg về một số chính sách hỗ trợ giải quyết đất ở và giải quyết việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn vùng đồng bằng sông Cửu long giai đoạn 2013 -2015. Cho vay vốn để hỗ trợ đất sản xuất, chuyển đổi nghề và đi xuất khẩu lao động cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn giai đoạn 2013-2015 theo Quyết định số 755/QĐ-TTg. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Cho vay hộ nghèo về nhà ở theo Quyết định 167/2008/QĐ-TTg; 18.

Cho vay để ký quỹ đối với người lao động đi làm việc tại Hàn Quốc theo Chương trình cấp phép việc làm cho lao động nước ngoài của Hàn Quốc. Cho vay dự án chương trình phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ vay vốn KFW. Cho vay dự án phát triển ngành lâm nghiệp (WB); 21. Cho vay dự án IFAD và dự án RIDP tại Tuyên Quang; 22.

Cho vay dự án Rừng ngập mặn miền Nam Việt Nam. Cho vay dự án thí điểm mô hình cung cấp dịch vụ tài chính vi mô, tạo việc làm cho những người sống chung và chịu ảnh hưởng bởi HIV/AIDS và người sau cai nghiện ma tuý. Cho vay dự án mở rộng tiếp cận tài chính cho người khuyết tật (Nippon). Cho vay khác (các chương trình cho vay từ nguồn vốn địa phương) Trong 25 chương trình cho vay của NHCSXH thì chương trình cho vay người nghèo là chương trình mang nhiều ý nghĩa và có một vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của NHCSXH trong sự nghiệp xóa đói giảm nghèo của Đảng và Nhà nước.

Cho vay đối với người nghèo tại NHCSXH 1. Khái niệm và đặc điểm cho vay đối với người nghèo tại NHCSXH Cho vay đối với người nghèo là những khoản cho vay chỉ dành riêng cho hộ nghèo, có sức lao động, nhưng thiếu vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh. NHCSXH cho hộ nghèo vay trong một khoảng thời gian nhất định, hộ nghèo có nghĩa vụ hoàn trả số tiền gốc và lãi vay; tuỳ theo từng đối tượng và từng thời kỳ khác nhau hộ nghèo vay vốn có thể được hưởng các chế độ ưu đãi khác nhau [5]. NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà vì mục tiêu xóa đói giảm nghèo (XĐGN) của quốc gia nên cho vay người nghèo hoạt động theo những mục đích, nguyên tắc, quy trình cho vay khác hẳn với các loại hình tín dụng của các Ngân hàng thương mại.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 9 Thứ nhất, về mục đích cho vay: Cho vay đối với hộ nghèo nhằm phục vụ sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo và có việc làm, ổn định xã hội. Thứ hai, đối tượng và nguyên tắc vay vốn: Đối tượng vay vốn phải là hộ nghèo có sức lao động nhưng thiếu vốn sản xuất kinh doanh. Về nguyên tắc vay vốn, hộ nghèo vay vốn phải đảm bảo sử dụng vốn vay đúng mục đích xin vay đồng thời phải có nghĩa vụ hoàn trả nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn đã thỏa thuận. Thứ ba, điều kiện vay vốn: Hộ nghèo phải đảm bảo đủ 4 điều kiện sau mới được phép vay vốn tại NHCSXH: - Có hộ khẩu thường trú hoặc có đăng ký tạm trú dài hạn tại địa phương nơi cho vay.

- Có tên trong danh sách hộ nghèo ở xã (phường, thị trấn) sở tại theo chuẩn hộ nghèo do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội công bố từng thời kỳ. - Hộ vay không phải thế chấp tài sản và được miễn lệ phí làm thủ tục vay vốn nhưng phải là thành viên tổ tiết kiệm và vay vốn, được tổ bình xét, lập thành danh sách đề nghị vay vốn có xác nhận của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. - Chủ hộ hoặc người thừa kế được ủy quyền giao dịch là người đại diện hộ gia đình chịu trách nhiệm trong mọi quan hệ với NHCSXH, là người trực tiếp ký nhận nợ và chịu trách nhiệm trả nợ ngân hàng. Thứ tư, người nghèo được vay vốn NHCSXH thông qua năm chương trình: - Chương trình cho vay hộ nghèo để đầu tư sản xuất, kinh doanh, dịch vụ: Mua sắm các loại vật tư, giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, thuốc trừ sâu, thức ăn gia súc gia cầm… phục vụ cho các ngành trồng trọt, chăn nuôi.

Mua sắm các công cụ lao động nhỏ như: cày, bừa, cuốc, thuổng, bình phun thuốc trừ sâu… Các chi phí thanh toán cung ứng lao vụ như: thuê làm đất, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 10 bơm nước, dịch vụ thú y, bảo vệ thực vật… Đầu tư làm các nghề thủ công trong hộ gia đình như: mua nguyên vật liệu sản xuất, công cụ lao động thủ công, máy móc nhỏ.Chi phí nuôi trồng, đánh bắt, chế biến thủy hải sản như: đào đắp ao hồ, mua sắm các phương tiện ngư lưới cụ… Góp vốn thực hiện dự án sản xuất kinh doanh do cộng đồng người lao động sáng lập và được chính quyền địa phương cho phép thực hiện. - Chương trình cho vay hộ nghèo về nhà ở theo quyết định 167/2008/QĐ-TTg ngày 12/12/2008 của Thủ tưởng Chính phủ. Hộ nghèo vay vốn đề làm mới nhà ở hoặc vay sửa chữa nhà ở.