CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀ NG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN CÂY THANH LONG 1. Lý luận về tín dụng ngân hàng đối với phát triển cây thanh long 1. Lý luận về tín dụng ngân hàng 1. Khái niệm Thuật ngữ “tín dụng” credit.
Xuất phát gốc từ La tinh crediltum tức là sự tin tưởng, tín nhiệm. Theo ngôn ngữ Việt Nam đó là sự vay mượn theo sự tin tưởng, tín nhiệm giữa các bên. Có rất nhiều khái niệm tín dụng, tùy thuộc vào góc độ tiếp cận mà tín dụng được hiểu như là một phạm trù kinh tế gắn liền với nền kinh tế hàng hoá, sự ra đời và vận động của tín dụng được bắt nguồn từ đặc điểm của sự chu chuyển vốn tiền tệ và sự cần thiết sinh lợi của vốn tạm thời nhàn rỗi cũng như nhu cầu về vốn nhưng chưa tích luỹ được, trong cùng một thời điểm đã hình thành một quan hệ cung cầu về tiền tệ giữa một bên là người thiếu vốn (đi vay) và một bên là người thừa vốn (cho vay). Căn cứ theo khoản 01 điều 02 quy chế cho vay của Tổ chức tín dụng (TCTD) đối với khách hàng (Quyết định số 39/2016/TT-NHNN ngày 31/12/2016 của Thống đốc NHNN) thì “cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả vốn lẫn lãi”.
Tín dụng ngân hàng là giao dịch tài sản giữa Ngân hàng (TCTD) với bên đi vay (là các tổ chức kinh tế, cá nhân trong nền kinh tế) trong đó Ngân hàng (TCTD) chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho Ngân hàng (TCTD) khi đến hạn thanh toán. Tín dụng được hiện diện dưới nhiều hình thái khác nhau như: Tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng, phát hành trái phiếu chính phủ, trái phiếu công ty, cho thuê tài chính… Cấp tín dụng là nghiệp vụ hoạt động kinh doanh, cung ứng thường xuyên của một ngân hàng. Theo điểm 14 khoản 4 luật các tổ chức tín dụng 2010 định nghĩa: Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một 7 khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Đặc điểm tín dụng ngân hàng Tín dụng được biểu hiện dưới nhiều hình thái khác nhau, cho vay là một phần của hoạt động cấp tín dụng, vì vậy cho vay cũng mang những đặc trưng của hoạt động tín dụng nói chung (Dương Thị Hoàn, 2020; Trần Việt Hưng, 2020).
Tín dụng đối với phát triển cây thanh long chủ yếu là hình thức cho vay, vì vậy, tín dụng ngân hàng đối với phát triển cây thanh long có các đặc điểm sau: Một là, quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở lòng tin. Người ta chỉ cho vay khi người ta tin tưởng, người đi vay có ý muốn trả nợ và có khả năng trả nợ. Đồng thời người ta tin rằng người sử dụng lượng giá trị đó sẽ thu được lượng giá trị cao hơn, đạt hiệu quả sau một thời gian nhất định, người cho vay cũng tin tưởng người đi vay có ý muốn trả nợ thì quan hệ tín dụng mới xảy ra. Như vậy có thể nói đây là điều kiện tiên quyết để thiết lập quan hệ tín dụng.
Hai là, tính hoàn trả. Đối với quan hệ tín dụng thì đây là đặc trưng cơ bản nhất và sự hoàn trả. Trong tính hoàn trả thì lượng vốn được chuyển nhượng phải được hoàn trả đúng hạn về cả thời gian và giá trị bao gồm hai bộ phận: Gốc và lãi. Phần lãi phải đảm bảo cho lượng giá trị hoàn trả lớn hơn lượng giá trị ban đầu.
Sự chênh lệch này là giá trả cho quyền sử dụng vốn tạm thời. Mặt khác nếu không có sự hoàn trả thì đó là quan hệ tín dụng không hoàn hảo. Ba là, tính thời hạn. Xuất phát từ bản chất của tín dụng là sự tín nhiệm, người cho vay tin tưởng người đi vay sẽ hoàn trả vào một ngày trong tương lai.
Người đi vay chỉ được sử dụng tạm thời trong một thời gian nhất định, sau khi hết thời gian sử dụng theo thỏa thuận, người đi vay hoàn trả cho người cho vay. Bốn là, tín dụng ẩn chứa nhiều khả năng rủi ro. Do sự không cân xứng về thông tin và người cho vay không hiểu rõ hết về người đi vay. Một mối quan hệ tín dụng được gọi là hoàn hảo nếu người đi vay hoàn trả được đầy đủ gốc và lãi đúng thời hạn.
Tuy nhiên trong thực tế không phải mọi việc lúc nào cũng diễn ra một cách 8 trôi chảy, không hiếm trường hợp người đi vay không thực hiện được nghĩa vụ của mình đối với chủ nợ do các nguyên nhân khách quan hay chủ quan gây ra. Đó là trường hợp khi đến hạn hoàn trả vốn vay, người đi vay không thể thực hiện được việc trả nợ cho người cho vay dẫn đến các khoản nợ bị quá hạn. Nợ xấu là biểu hiện không lành mạnh của quá trình hoạt động tín dụng, là sự báo hiệu của rủi ro. Các hình thức tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là hình thức tín dụng chủ yếu, chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế, tùy theo tiêu thức mà tín dụng ngân hàng được chia thành các loại khác nhau (Dương Thị Hoàn, 2020): - Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay: + Tín dụng phục vụ đời sống và tiêu dùng: là loại tín dụng cung cấp vốn để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng; + Tín dụng phục vụ sản xuất và lưu thông hàng hóa: là loại tín dụng cung cấp vốn để tiến hành sản xuất kinh doanh.
- Căn cứ vào đối tượng vay: + Tín dụng vốn cố định: là loại tín dụng cung cấp nhằm hình thành vốn cố định cho doanh nghiệp, cá nhân mua sắm thiết bị, xây dựng nhà xưởng… + Tín dụng vốn lưu thông: là loại tín dụng cung cấp nhằm hình thành vốn lưu động cho doanh nghiệp, cá nhân nhằm mua dự trữ hàng hóa, thanh toán nợ… - Căn cứ vào hình thức cấp vốn: + Tín dụng cấp bằng tiền: ngân hàng sẽ áp dụng cho vay bằng tiền; + Tín dụng cấp bằng uy tín hoặc chữ ký: ngân hàng không đáp ứng nhu cầu vay bằng tiền mà cấp cho khách hàng chữ ký của mình để đảm bảo thực hiện các nghĩa vụ cho khách hàng… - Căn cứ vào thời hạn: + Tín dụng ngắn hạn: là loại tín dụng có thời hạn cho vay đến 12 tháng; + Tín dụng trung hạn: là loại tín dụng có thời hạn cho vay trên 12 tháng đến 60 tháng; + Tín dụng dài hạn: là loại tín dụng có thời hạn cho vay trên 60 tháng. - Căn cứ vào mức độ tín nhiệm: 9 + Tín dụng có đảm bảo: áp dụng đối với khách hàng ít quan hệ với ngân hàng hoặc năng lực tài chính yếu hiệu quả không cao; + Tín dụng không có đảm bảo: thường sử dụng đối với khách hàng có uy tín đáng tin cậy. Mở rộng tín dụng ngân hàng đối với phát triển cây thanh long 1. Khái niệm về mở rộng tín dụng “Tín dụng” là quan hệ vay dựa trên cơ sở tin tưởng và tín nhiệm giữa bên cho vay và bên đi vay (Ngân hàng nhà nước Việt Nam, 2016).
Theo đó, bên cho vay chuyển giao một lượng vốn tiền tệ (hoặc tài sản) để bên vay sử dụng có thời hạn. Khi đến hạn, bên vay có nghĩa vụ hoàn trả vốn (tài sản) ban đầu và lãi suất. “Mở rộng”, theo từ điển tiếng Việt có nghĩa là: Làm cho có phạm vi, quy mô trở nên rộng lớn hơn trước. Như vậy, khái niệm về mở rộng tín dụng như sau: Mở rộng tín dụng là tổng hợp các cách thức biện pháp của bên cho vay để chuyển giao một lượng vốn tiền tệ (hoặc tài sản) đến bên đi vay đạt mức tối đa.
Vai trò của tín dụng đối với phát triển cây thanh long Theo Chương trình hành động số 20-NQ/TU của Tỉnh ủy Bình Thuận và kế hoạch hành động của Ngân hàng nhà nước chi nhánh Bình Thuận năm 2020, tín dụng ngân hàng đối với việc phát triển cây thanh long trên địa bàn tỉnh Bình Thuận có các vai trò sau: - Tín dụng ngân hàng góp phần giải quyết tình trạng thiếu vốn đầu tư phát triển cây thanh long, góp phần xóa đói, giảm nghèo. Với diện tích cây thanh long trên dưới 20 ngàn ha và đang phát triển nhanh chóng qua hàng năm, việc thúc đẩy hình thành các vùng chuyên canh trồng thanh long mới gắn với phát triển dịch vụ, công nghiệp chế biến, xuất nhập khẩu… cây thanh long đang đòi hỏi một lượng vốn lớn. Trong điều kiện nguồn vốn tự có của các doanh nghiệp, hộ sản xuất đầu tư vào cây thanh long có hạn, để ổn định đầu tư và mở rộng sản xuất, thì nguồn vốn từ ngân hàng đóng một vai trò rất quan trọng, hay nói cách khác thì tiềm năng. Tín dụng ngân hàng cung cấp một phần quan trọng vốn đầu tư cho cây thanh 10 long là giúp cho người dân có vốn trồng thanh long, tạo việc làm, tạo thu nhập cho người trồng thanh long là biện pháp căn cơ góp phần xóa đói, giảm nghèo một cách căn bản đối với nông thôn trong thời gian qua.
Việc sự phát triển của các ngành nghề đi kèm như: thu mua, chế biến, sản xuất bao bì, xuất khẩu… đã thu hút một số lượng lớn lao động dư thừa trong nông thôn, tạo việc làm cho họ, góp phần tăng thu nhập và cải thiện đời sống ở nông thôn. - Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng đối với việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trồng thanh long. Trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi, vốn tín dụng ngân hàng sẽ ưu tiên cho các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các cá nhân sản xuất kinh doanh có phương án đầu tư khả thi, khả năng sử dụng đồng vốn có hiệu quả. Như vậy, để có thể tiếp cận và nhận được vốn tín dụng ngân hàng đòi hỏi các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các hộ gia đình phải có dự án đầu tư hiệu quả, phải có năng lực kinh doanh tốt, tiết kiệm được chi phí, tăng vòng quay vốn, tăng năng suất lao động để hạ giá thành sản phẩm… do đó tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng đối với việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trồng thanh long.