Phần mở đầu và Kết luận, báo cáo còn bao gồm các phần: - Chƣơng 1: Tổng quan về thị trƣờng ngoại hối và các sản phẩm phái sinh liên quan - Chƣơng 2: Thực trang kinh doanh hợp đồng phái sinh ngoại hối tại Eximbank Chợ Lớn - Chƣơng 3: Giải pháp mở rộng kinh doanh phái sinh ngoại hối tại Eximbank Chợ Lớn Trang 2 [CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG NGOẠI HỐI VÀ CÁC SẢN PHẨM PHÁI SINH LIÊN QUAN] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG NGOẠI HỐI VÀ CÁC SẢN PHẨM PHÁI SINH LIÊN QUAN 1.1 Tổng quan về thị trƣờng ngoại hối 1.1 Giới thiệu về thị trƣờng ngoại hối: Các khái niệm: - Ngoại hối là những phƣơng tiện thanh toán dƣới dạng ngoại tệ, các khoản phải thu, phải trả có giá trị bằng ngoại tệ, kể cả vàng theo tiêu chuẩn quốc tế. - Ngoại tệ là đồng tiền của một quốc gia khác hoặc đồng tiền chung của nhiều quốc gia khác. Kinh doanh ngoại tệ là mua bán các loại ngoại tệ (Theo điều 2, quyết định 1452/2004/QĐ – NHNN). - Thị trƣờng ngoại hối là một bộ phận của thị trƣờng tài chính, chuyên môn hoá về giao dịch các loại ngoại tệ và các phƣơng tiện thanh toán có giá trị ngoại tệ, là nơi gặp gỡ và cọ xát giữa cung và cầu ngoại tệ nhằm thoả mãn nhu cầu của các chủ thể trong nền kinh tế.
Hay nói cách khác, thị trƣờng ngoại hối là nơi chúng ta có thể mua bán các loại ngoại tệ. - Thị trƣờng ngoại hối bao gồm những yếu tố cơ bản là cung cầu và giá cả. Giá cả trên thị trƣờng ngoại hối chính là tỷ giá hối đoái. Tỷ giá biến động ngẫu nhiên theo một biên độ lớn, đƣợc quyết định bởi quan hệ cung cầu ngoại tệ trên thị trƣờng ngoại hối.
Ngoài ra thị trƣờng ngoại hối còn ẩn chứa các yếu tố đầu cơ và chênh lệch giá về ngoại tệ. Chính từ những yếu tố trên khiến tỷ giá hối đoái trên thị trƣờng ngoại hối trở nên khó dự đoán.2 Chức năng của thị trƣờng ngoại hối: - Đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi ngoại tệ: Đây là chức năng quan trọng nhất, thị trƣờng ngoại hối giúp ngƣời tham gia thị trƣờng có thể thực hiện những giao dịch ngoại tệ nhằm đáp ứng cho nhu cầu chu chuyển, thanh toán của mình trong lĩnh vực đầu tƣ, thƣơng mại và phi thƣơng mại. - Công cụ để Ngân hàng trung ƣơng điều khiển nền kinh tế: Thông qua những chính sách tiền tệ áp dụng lên thị trƣờng ngoại hối, Ngân hàng trung ƣơng giúp Chính phủ các nƣớc điều phối đƣợc nền kinh tế quốc gia. Trang 3 [CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG NGOẠI HỐI VÀ CÁC SẢN PHẨM PHÁI SINH LIÊN QUAN] - Cơ sở hình thành giá: Qua quá trình trao đổi trên thị trƣờng, tỷ giá hối đoái đƣợc hình thành theo quy luật kinh tế thị trƣờng.
- Cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro và đầu cơ cho các chủ thể tham gia.2 Tầm quan trọng của các hợp đồng ngoại hối phái sinh Nhằm đối phó với rủi ro biến động tỷ giá trên thị trƣờng, các sản phẩm ngoại hối phái sinh đƣợc hình thành. Trên thị trƣờng ngoại hối phái sinh, cũng giống nhƣ các thị trƣờng phái sinh khác, những ngƣời tham gia thị trƣờng có thể chuyển giao những rủi ro của mình cho một ngƣời khác sẵn sàng chấp nhận nó. Nhờ khẩu vị rủi ro của mỗi ngƣời khác nhau, nên không những cho phép thị trƣờng ngoại hối phái sinh trên thế giới có thể tồn tại mà còn đem lại những lợi ích đặc biệt cho cả thị trƣờng kinh doanh tiền tệ và toàn xã hội.1 Đối với thị trƣờng tiền tệ: - Thu hút đầu tƣ: với khả năng phân phối lại rủi ro giữa hai bên tham gia mua và bán, giờ đây các nhà đầu tƣ có thể chủ động chọn cho mình một mức rủi ro có thể chấp nhận đƣợc. Công cụ phái sinh ngoại hối đã tạo ra cho nhà đầu tƣ giải pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả và ít tốn kém hơn, từ đó họ sẵn sàng đầu tƣ nhiều vốn hơn vào thị trƣờng, tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển.
- Thông tin hiệu quả hình thành giá: thị trƣờng kỳ hạn và tƣơng lai là nguồn thông tin quan trọng đối với giá cả, trong đó thị trƣờng tƣơng lai là công cụ để xác định giá giao ngay của tài sản. Ngoài ra trên thế giới thƣờng có thị trƣờng giao sau hoạt động mạnh hơn, thông tin từ các thị trƣờng này do đó cũng có độ tin cậy cao hơn. Từ đó, nguồn thông tin từ thị trƣờng phái sinh giúp việc xác định giá giao ngay trong tƣơng lai hiệu quả và đáng tin cậy hơn. - Tăng cƣờng hiệu quả hoạt động: thông tin (tín hiệu thị trƣờng) tại các thị trƣờng phái sinh khó bị bóp méo hơn, làm giảm khả năng một hoặc một nhóm nhà đầu cơ có thể thao túng thị trƣờng.
Do đó, nhờ có sự tồn tại của thị trƣờng ngoại hối phái sinh, thị trƣờng giao ngay tiền tệ đƣợc lành mạnh hoá.2 Đối với khách hàng: Đối với khách hàng là doanh nghiệp: - Phòng ngừa rủi ro tỷ giá: là mục tiêu chính của các công cụ ngoại hối phái sinh. Trong điều kiện tỷ giá trao đổi giữa các cặp đồng tiền luôn thay đổi, các khoản doanh thu hay chi phí bằng ngoại tệ có thể biến động rất lớn tạo ra những món lời hoặc lỗ khó đƣợc dự báo. Sự không chắc chắn về dòng ngoại tệ sẽ khiến khách hàng rất khó khi ra quyết định, các công cụ ngoại hối phái sinh vì vậy đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro, làm giảm đi tổn thất và giúp khách hàng dễ dàng hơn trong khâu lập kế hoạch. - Chủ động nguồn ngoại tệ: trong quá trình giao dịch, khách hàng sẽ cần những khoản ngoại tệ để thanh toán trong tƣơng lai.
Nếu đến hạn mà không có sẵn ngoại tệ, khách hàng sẽ đối mặt với khả năng phải chịu lỗ do trao đổi với tỷ giá bất lợi hoặc nộp phạt do trả chậm. Sử dụng công cụ phái sinh ngoại hối giúp khách hàng chủ động thoả thuận mua trƣớc những khoản ngoại tệ để chuẩn bị cho nghĩa vụ thanh toán của mình. - Kinh doanh: với một vài điều kiện nhất định, có thể sử dụng công cụ phái sinh để kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận khi tỷ giá ngoại tệ chuyển biến có lợi. Đối với các quyền chọn kiểu Mỹ, khách hàng có thể thực hiện quyền chọn vào bất kỳ thời điểm nào.
Nếu tận dụng tốt ƣu thế này, có thể thu đƣợc lợi nhuận từ việc thực hiện quyền chọn của mình vào thời điểm thích hợp. Đối với khách hàng là cá nhân: Ngoài những lợi ích nhƣ đối với khách hàng doanh nghiệp, công cụ phái sinh còn mang lại những lợi ích hấp dẫn thƣờng dành cho khách hàng cá nhân nhƣ: - Tạo đòn bẩy: khách hàng có thể mua một hợp đồng phái sinh trên một loại hàng hoá với giá thấp hơn nhiều lần giá mua chính hàng hoá đó. Ví dụ một ngƣời đi mua vàng có thể phải bỏ ra $3.600 để mua 10 ounce vàng, nhƣng có thể chỉ cần 10% mức này, tức là $360 để mua một hợp đồng phái sinh cho phép giao dịch lƣợng vàng này trong tƣơng lai. Nếu sau đó vàng giao động tăng $10 một ounce, hợp đồng phái sinh trên đã tạo ra một khoản lợi nhuận bằng $100 cho khách hàng, đạt gần 30% số tiền đầu tƣ ban đầu.
Đối với những nhà đầu tƣ nhỏ lẻ không có lƣợng vốn nhiều nhƣ các doanh nghiệp, khả năng tạo đòn bẩy của các hợp đồng phái sinh cho phép họ tìm kiếm cơ hội kinh doanh vốn dĩ trƣớc đây không có vì giới hạn của mình hoặc tăng cao lợi nhuận chỉ với một lƣợng đầu tƣ nhỏ. - Tính tiện dụng: ngoài khả năng tạo đòn bẩy, hợp đồng phái sinh còn dễ dàng hơn nhiều khi kinh doanh nếu so sánh với các hàng hoá truyền thống. Kinh doanh hàng hoá truyền Trang 5 [CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG NGOẠI HỐI VÀ CÁC SẢN PHẨM PHÁI SINH LIÊN QUAN] thống thƣờng đòi hỏi nhà đầu tƣ phải có mạng lƣới kho bãi, hệ thống phân phối và hệ thống quản lý hàng hoá chặt chẽ. Đối với nhà đầu tƣ là cá nhân, việc thành lập những hệ thống này để phục vụ cho chiến lƣợc kinh doanh của mình là điều không khả thi.
Tuy nhiên nếu sử dụng hợp đồng phái sinh, phần lớn những thủ tục và chi phí trƣớc kia bây giờ đƣợc giảm bớt vì công cụ phái sinh có thể đƣợc giao dịch thông qua các sàn giao dịch, trong khi lợi nhuận kiếm đƣợc từ các khoản đầu tƣ là nhƣ nhau. Chính những lợi ích độc đáo trên khiến hợp đồng phái sinh không chỉ thu hút sự quan tâm của khách hàng doanh nghiệp mà còn là một bộ phận rất lớn những nhà đầu tƣ và khách hàng là cá nhân nhỏ lẻ. Nhờ vậy, công cụ phái sinh có thể huy động thêm một nguồn vốn khác vào thị trƣờng, chứng tỏ đƣợc ƣu điểm của nó so với các công cụ tài chính cũ.3 Đối với Ngân hàng: - Kiểm soát nguồn vốn khả dụng: các Ngân hàng thƣơng mại có thể tham gia vào các hợp đồng ngoại hối phái sinh với Ngân hàng Nhà nƣớc hoặc với nhau, từ đó có thể chủ động trong việc điều chuyển lƣợng ngoại tệ của mình theo nhu cầu. Bằng cách này các Ngân hàng có thể đảm bảo có đƣợc nguồn ngoại tệ ổn định, tạo điều kiện tối ƣu hoá khả năng kinh doanh.
- Tạo quan hệ với khách hàng: bằng cách cung cấp cho khách hàng các công cụ quan trọng giúp phòng ngừa rủi ro, Ngân hàng sẽ dần tạo mối tin tƣởng và quan hệ tốt đẹp trong công việc với khách hàng. Kết hợp với việc bán chéo các sản phẩm của mình, Ngân hàng cũng đảm bảo cung cấp đƣợc cho khách hàng những gói dịch vụ tiện lợi cho họ, góp phần nâng cao sự hài lòng. - Tăng thu nhập cho Ngân hàng: lƣợng phí từ các hợp đồng ngoại hối phái sinh sẽ tạo một nguồn thu đáng kể cho Ngân hàng, đặc biệt nếu trong tƣơng lai mảng thị trƣờng kinh doanh công cụ phái sinh có thể phát triển hơn. Ngoài ra với việc bán chéo sản phẩm, Ngân hàng cũng tự tạo cho mình điều kiện để mở rộng hoạt động, tăng nguồn thu.
- Nâng cao hiệu quả kinh doanh: nhờ các công cụ ngoại hối phái sinh, Ngân hàng có thể chủ động kiểm soát nguồn vốn khả dụng, tạo mối liên hệ chặt chẽ với khách hàng và mở rộng hoạt động kinh doanh các sản phẩm khác nhau. Tất cả những yếu tố này kết hợp sẽ tạo động lực tích cực thúc đẩy hiệu quả kinh doanh của các Ngân hàng.3 Một số sản phẩm phái sinh ngoại hối thông dụng: 1.