Luận văn thạc sĩ giải pháp huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện nho quan tỉnh ninh bình

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích giải pháp huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Lã Gia Huy
• Người hướng dẫn: TS. Hà Quang Trung
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Huy Động Vốn Xây Dựng Cơ Sở Hạ Tầng Nông Thôn Mới Tại Huyện Nho Quan, Ninh Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận về huy động vốn cho xây dựng nông thôn mới trong xây dựng nông thôn mới
• 1.1.1. Nông thôn và vai trò của huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới
• 1.1.1.1. Khái niệm liên quan về huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng cho xây dựng nông thôn mới
• 1.1.2. Huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới
• 1.1.2.1. Nội dung xây dựng nông thôn mới
• 1.1.2.2. Sự cần thiết phải huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng cho xây dựng nông thôn mới
• 1.1.3. Chủ thể và vai trò của chủ thể trong xây dựng nông thôn mới
• 1.2. Những tiêu chí thuộc nhóm xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình nông thôn mới
• 1.3. Sự tham gia của cộng đồng về huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong phát triển nông thôn
• 1.4. Huy động các nguồn lực để xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới
• 1.6. Bài học kinh nghiệm về huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới trên Thế giới và ở Việt Nam
• 1.6.1. Bài học kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới
• 1.6.2. Kinh nghiệm ở một số địa phương trong nước
• 1.6.3. Rút ra bài học kinh nghiệm cho huy động vốn xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Nho Quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Nho Quan
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Hệ thống cơ sở hạ tầng của huyện Nho Quan. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Nho Quan
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp xử lý và tổng hợp thông tin
• 2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5.1. Chỉ tiêu về mức thu nhập
• 2.5.2. Chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thành tiêu chí nông thôn mới
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả xây dựng nông thôn mới ở huyện Nho Quan
• 3.1.1. Công tác thành lập Bộ máy chỉ đạo chương trình xây dựng nông thôn mới
• 3.1.2. Kết quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới huyện Nho Quan đến 2018
• 3.1.3. Kết quả công tác xây dựng, thực hiện quy hoạch; huy động nguồn lực, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn
• 3.1.4. Kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa - xã hội, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng đời sống của dân cư nông thôn
• 3.1.5. Kết quả thực hiện thực hiện nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự nông thôn
• 3.1.6. Kết quả thực hiện công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị
• 3.1.7. Kết quả thực hiện phong trào thi đua "Toàn dân tham gia xây dựng nông thôn mới"
• 3.1.8. Kết quả thực hiện các tiêu chí ở huyện Nho Quan
• 3.1.9. Kết quả khảo sát tại 4 xã chọn làm điểm nghiên cứu
• 3.1.9.1. Nhóm cán bộ địa phương
• 3.1.9.2. Nhóm hộ nông dân
• 3.1.10. Các nhân tố ảnh hưởng tới kết quả huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong nông thôn mới ở huyện Nho Quan
• 3.1.10.1. Khả năng của ngân sách nhà nước
• 3.1.10.2. Nhận thức về chương trình xây dựng nông thôn mới
• 3.1.11. Các biện pháp huy động vốn trong xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Nho Quan
• 3.1.12. Những thuận lợi và khó khăn trong xây dựng NTM ở huyện Nho Quan
• 3.1.13. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 3.1.14. Các giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Nho Quan trong những năm tới
• 3.1.14.1. Quan điểm về huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Nho Quan
• 3.1.14.2. Phương hướng, mục tiêu huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Nho Quan trong những năm tới
• 3.1.14.3. Các giải pháp thúc đẩy huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Nho Quan đến năm 2025
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về huy động vốn xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới

Việc huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình nông thôn mới tại huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình là một nhiệm vụ quan trọng nhằm phát triển kinh tế - xã hội. Chương trình này không chỉ giúp cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Theo Nghị quyết số 26-NQ/TW, mục tiêu xây dựng nông thôn mới bao gồm việc hiện đại hóa kết cấu hạ tầng, phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Để đạt được những mục tiêu này, việc huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau là rất cần thiết.

1.1. Tình hình thực tế tại huyện Nho Quan

Huyện Nho Quan đã có những bước tiến đáng kể trong việc huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn, như nguồn lực tài chính hạn chế và sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch. Theo số liệu thống kê, đến năm 2018, huyện đã có 13 xã đạt chuẩn nông thôn mới, nhưng vẫn còn nhiều xã chưa hoàn thành các tiêu chí. Điều này cho thấy cần có những giải pháp tài chính hiệu quả hơn để thúc đẩy quá trình này.

II. Các giải pháp huy động vốn

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình nông thôn mới, cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường chính sách hỗ trợ từ nhà nước, bao gồm việc cấp vốn từ ngân sách nhà nước và các quỹ đầu tư phát triển. Thứ hai, cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội trong việc huy động vốn. Việc này không chỉ giúp tăng cường nguồn lực tài chính mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

2.1. Tăng cường chính sách tài chính

Chính sách tài chính cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế của huyện Nho Quan. Cần có các chương trình tín dụng ưu đãi cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, việc tạo ra các quỹ hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng là một giải pháp khả thi. Các quỹ này có thể được sử dụng để đầu tư vào các dự án cụ thể, từ đó tạo ra hiệu quả kinh tế cao hơn cho cộng đồng.

2.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quan trọng trong việc huy động vốn. Cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của chương trình nông thôn mới. Việc này không chỉ giúp tăng cường nhận thức mà còn tạo ra sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng. Khi người dân thấy được lợi ích từ việc xây dựng cơ sở hạ tầng, họ sẽ sẵn sàng đóng góp công sức và tài chính cho các dự án.

III. Đánh giá và triển vọng

Việc huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong chương trình nông thôn mới tại huyện Nho Quan đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Đánh giá từ các chuyên gia cho thấy, nếu không có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, việc đạt được các tiêu chí nông thôn mới sẽ gặp nhiều khó khăn. Do đó, cần có một kế hoạch dài hạn và bền vững để đảm bảo nguồn lực cho các dự án trong tương lai.

3.1. Tương lai của nông thôn mới tại Nho Quan

Triển vọng cho chương trình nông thôn mới tại huyện Nho Quan là rất khả quan nếu có sự đồng lòng từ chính quyền và người dân. Việc huy động vốn hiệu quả sẽ giúp cải thiện đáng kể cơ sở hạ tầng nông thôn. Các dự án đầu tư vào giao thông, điện, nước sạch sẽ không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Sự phát triển bền vững của nông thôn mới sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của tỉnh Ninh Bình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (XDNTM) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2010 với mục tiêu phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Tính đến năm 2018, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình đã có 13 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm 50% tổng số xã trên địa bàn. Tuy nhiên, do đặc thù địa hình rộng lớn, dân cư thưa thớt và trình độ dân trí còn hạn chế, công tác huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng vẫn còn nhiều khó khăn, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong XDNTM tại huyện Nho Quan giai đoạn 2011-2018, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Mục tiêu nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá kết quả huy động vốn, phân tích các khó khăn, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác huy động vốn xây dựng cơ sở hạ tầng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và làm tài liệu tham khảo cho các địa phương có điều kiện tương đồng trong tỉnh Ninh Bình và khu vực lân cận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển nông thôn mới, huy động vốn và quản lý nguồn lực tài chính trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng: Nhấn mạnh vai trò chủ thể của người dân trong huy động nguồn lực, phát triển bền vững dựa trên nội lực cộng đồng, theo quan điểm capacity-driven của Jody Kretzmann và John MacKnight (1993). Người dân không chỉ đóng góp tài chính mà còn tham gia quản lý, giám sát và phát huy các nguồn lực khác như đất đai, trí tuệ và mối quan hệ xã hội.

2. Mô hình huy động vốn đa dạng cho phát triển cơ sở hạ tầng: Bao gồm huy động từ ngân sách nhà nước (trung ương và địa phương), vốn tín dụng, đầu tư doanh nghiệp và đóng góp cộng đồng. Mô hình này đề cao sự phối hợp giữa các chủ thể, đa dạng hóa nguồn vốn và minh bạch trong quản lý, sử dụng vốn.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: nông thôn mới, cơ sở hạ tầng nông thôn, huy động vốn, nguồn lực tài chính, sự tham gia cộng đồng, và các tiêu chí xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Số liệu thống kê kinh tế - xã hội, báo cáo xây dựng nông thôn mới của huyện Nho Quan giai đoạn 2011-2018, các văn bản pháp luật liên quan, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước.

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế tại 4 xã điểm của huyện Nho Quan năm 2018, phỏng vấn nhóm cán bộ địa phương, hộ nông dân và các tổ chức liên quan.

Phương pháp phân tích bao gồm phân tích định lượng số liệu thống kê, phân tích định tính qua phỏng vấn và tổng hợp ý kiến, so sánh kết quả thực hiện với các tiêu chí quốc gia và kinh nghiệm các địa phương khác. Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn đại diện cho các nhóm đối tượng chính nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến 2018 cho số liệu thứ cấp, khảo sát sơ cấp thực hiện năm 2018, đề xuất giải pháp hướng đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kết quả huy động vốn và xây dựng cơ sở hạ tầng: Đến năm 2018, huyện Nho Quan đã huy động được nguồn lực đầu tư xây dựng nông thôn mới với tổng giá trị tăng trưởng bình quân hàng năm khoảng 13-15%. Trong đó, ngân sách nhà nước chiếm khoảng 60%, vốn tín dụng chiếm 20%, vốn doanh nghiệp và đóng góp cộng đồng chiếm 20%. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 50%, thấp hơn mức trung bình của tỉnh Ninh Bình và cả nước.

2. Cơ cấu kinh tế và thu nhập: Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp chiếm 27,23% tổng giá trị sản xuất năm 2018, giảm nhẹ so với 33,66% năm 2016. Ngành công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ tăng lên lần lượt 33,46% và 39,31%, cho thấy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng đa dạng hóa. Thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 10% mỗi năm, nhưng vẫn còn khoảng 20% hộ dân có thu nhập dưới mức trung bình tỉnh.

3. Nhận thức và sự tham gia của cộng đồng: Khoảng 75% người dân được khảo sát nhận thức đúng về mục tiêu và lợi ích của chương trình xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 60% hộ dân tham gia đóng góp tài chính hoặc công sức xây dựng cơ sở hạ tầng, do hạn chế về khả năng tài chính và sự minh bạch trong quản lý vốn.

4. Khó khăn và hạn chế: Địa bàn huyện có địa hình phức tạp, dân cư thưa thớt, trình độ dân trí thấp, nguồn lực tài chính hạn chế. Công tác huy động vốn còn phụ thuộc nhiều vào ngân sách nhà nước, chưa khai thác hiệu quả các nguồn vốn tín dụng và doanh nghiệp. Việc quản lý, giám sát sử dụng vốn chưa đồng bộ, dẫn đến một số dự án chậm tiến độ và nợ đọng vốn đầu tư khoảng 9 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do đặc thù địa lý và kinh tế xã hội của huyện Nho Quan, cùng với năng lực quản lý và nhận thức của cộng đồng chưa đồng đều. So với các địa phương như huyện Đại Từ (Thái Nguyên) hay huyện Đan Phượng (Hà Nội), nơi có cơ chế huy động vốn linh hoạt, sự tham gia cộng đồng cao và quản lý minh bạch, huyện Nho Quan còn nhiều dư địa để cải thiện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn huy động qua các năm, bảng so sánh tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới giữa huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình và cả nước, cũng như biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất các ngành kinh tế chính.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của huy động vốn đa dạng, sự tham gia tích cực của cộng đồng và quản lý hiệu quả trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới. Đồng thời, việc học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình thành công trong và ngoài nước là cần thiết để nâng cao hiệu quả chương trình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng: Đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, phổ biến chính sách, lợi ích của chương trình XDNTM nhằm nâng cao sự đồng thuận và tham gia của người dân. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ dân tham gia đóng góp lên trên 80% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các xã, các tổ chức đoàn thể.

2. Đa dạng hóa các nguồn vốn huy động: Khuyến khích phát triển các hình thức huy động vốn từ doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và các quỹ đầu tư phát triển nông thôn. Xây dựng cơ chế ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng nông thôn. Mục tiêu tăng tỷ trọng vốn ngoài ngân sách lên 40% đến năm 2025. Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo XDNTM huyện, các cơ quan tài chính, ngân hàng.

3. Xây dựng và quản lý quỹ xây dựng nông thôn mới tại các xã: Thiết lập quỹ vốn địa phương minh bạch, có sự giám sát của cộng đồng để chủ động tài chính cho các công trình hạ tầng nhỏ và trung hạn. Mục tiêu thành lập quỹ tại 100% xã trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND xã, Ban quản lý quỹ, cộng đồng dân cư.

4. Nâng cao năng lực quản lý và giám sát sử dụng vốn: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý dự án, tăng cường kiểm tra, giám sát, công khai minh bạch trong huy động và sử dụng vốn. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ đọng vốn đầu tư xuống dưới 5% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các phòng ban chuyên môn, các tổ chức giám sát cộng đồng.

5. Khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế nông thôn đặc thù: Áp dụng mô hình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) để phát huy thế mạnh địa phương, tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân, từ đó tăng khả năng huy động vốn. Chủ thể thực hiện: Sở NN&PTNT, UBND huyện, các hợp tác xã, doanh nghiệp địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý chương trình xây dựng nông thôn mới: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng kế hoạch huy động vốn, quản lý nguồn lực hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng các dự án hạ tầng.

2. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Tham khảo các giải pháp huy động vốn đa dạng, chính sách ưu đãi doanh nghiệp và tổ chức tín dụng, góp phần hoàn thiện cơ chế tài chính cho phát triển nông thôn.

3. Các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn: Hiểu rõ vai trò, cơ hội và thách thức trong huy động vốn xây dựng cơ sở hạ tầng, từ đó có chiến lược đầu tư phù hợp.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp trong lĩnh vực huy động vốn và phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới lại quan trọng?
   Huy động vốn là yếu tố quyết định để xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu như giao thông, thủy lợi, điện, y tế, giáo dục. Nguồn vốn đa dạng giúp đảm bảo tiến độ và chất lượng dự án, nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế bền vững.

2. Các nguồn vốn chính được huy động trong XDNTM gồm những gì?
   Bao gồm ngân sách nhà nước (trung ương và địa phương), vốn tín dụng từ ngân hàng, đầu tư của doanh nghiệp, và đóng góp của cộng đồng dân cư dưới nhiều hình thức như tiền mặt, hiện vật, công lao động.

3. Khó khăn lớn nhất trong huy động vốn tại huyện Nho Quan là gì?
   Địa hình phức tạp, dân cư thưa thớt, trình độ dân trí thấp, nguồn lực tài chính hạn chế, cùng với năng lực quản lý và minh bạch trong sử dụng vốn chưa cao, làm giảm hiệu quả huy động và sử dụng vốn.

4. Làm thế nào để tăng sự tham gia của cộng đồng trong huy động vốn?
   Tăng cường công tác tuyên truyền, minh bạch thông tin, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong quyết định và giám sát, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về tài chính và kỹ thuật để người dân dễ dàng tham gia.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho huyện Nho Quan?
   Mô hình “Mỗi làng một sản phẩm” (OVOP) của Nhật Bản và chính sách phát triển nông thôn xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc nhấn mạnh vai trò cộng đồng, quy hoạch đồng bộ, hỗ trợ kỹ thuật và chính sách ưu đãi doanh nghiệp, có thể được điều chỉnh áp dụng phù hợp với điều kiện địa phương.

Kết luận

• Huyện Nho Quan đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong huy động vốn và xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế do đặc thù địa lý và kinh tế xã hội.
• Nguồn vốn huy động chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, cần đa dạng hóa các nguồn vốn và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.
• Nâng cao năng lực quản lý, minh bạch trong sử dụng vốn và phát huy vai trò chủ thể của người dân là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả chương trình.
• Áp dụng các mô hình kinh nghiệm trong và ngoài nước, đặc biệt là mô hình OCOP, sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và huy động vốn bền vững.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường công tác tuyên truyền, đa dạng hóa nguồn vốn, xây dựng quỹ địa phương và nâng cao năng lực quản lý sẽ là bước đi quan trọng trong giai đoạn tới.

Luận văn khuyến nghị các cấp chính quyền và các tổ chức liên quan tiếp tục triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời nghiên cứu mở rộng phạm vi áp dụng cho các địa phương có điều kiện tương đồng nhằm góp phần phát triển bền vững nông thôn Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận về huy động vốn cho xây dựng nông thôn mới trong xây dựng nông thôn mới 1. Nông thôn và vai trò của huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới 1. Khái niệm liên quan về huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng cho xây dựng nông thôn mới a.

Khái niệm về nông thôn và nông thôn mới Có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm nông thôn. Có quan điểm cho rằng nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn. Cũng có quan điểm cho rằng dựa vào trình độ phát triển cơ sở hạ tầng hoặc dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trường để xác định vùng nông thôn.[11] Theo Từ điển Tiếng việt: Nông thôn là danh từ để chỉ khu vực dân cư tập trung chủ yếu làm nghề nông, phân biệt với thành thị. Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và PTNT quy định: “vùng/khu vực nông thôn mới Việt Nam xã hội chủ nghĩa là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn; được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”.

Như vậy, nông thôn mới trước hết là nông thôn, chứ không phải thị tứ, thị trấn. Nông thôn mới bao hàm chức năng lịch sử vốn có của nông thôn là vùng nông dân quần tụ trong đơn vị làng xã và chủ yếu làm nông nghiệp, vừa có những đặc trưng: Làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; sản xuất phát triển bền vững theo hướng hàng hóa; đời sống vật chất và tinh thần người dân được nâng cao; giá trị truyền thống được bảo tồn, phát triển; xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ. Khái niệm về cơ sở hạ tầng Cơ sở hạ tầng là một bộ phận đặc thù của cơ sở vật chất kỹ thuật trong nền kinh tế quốc dân có chức năng, nhiệm vụ cơ bản là đảm bảo những điều e 5 kiện chung cần thiết cho quá trình sản xuất và tái sản xuất mở rộng được diễn ra bình thường, liên tục. Trên thực tế, hệ thống cơ sở hạ tầng bao gồm các công trình phục vụ cho xã hội như đường xá, cầu cống, hệ thống điện, giao thông liên lạc… Toàn bộ cơ sở hạ tầng có thể được phân chia thành nhiều loại khác nhau, dựa trên các tiêu chí như: - Căn cứ theo lĩnh vực kinh tế - xã hội: cơ sở hạ tầng phục vụ kinh tế, cơ sở hạ tầng phục vụ xã hội và cơ sở hạ tầng phục vụ an ninh - quốc phòng.

- Căn cứ theo sự phân ngành của nền kinh tế quốc dân: cơ sở hạ tầng có thể được phân chia thành: cơ sở hạ tầng trong nông nghiệp, trong công nghiệp, trong giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, xây dựng, hoạt động tài chính, ngân hàng, giáo dục, văn hóa, y tế… - Căn cứ theo khu vực dân cư, vùng lãnh thổ thì cơ sở hạ tầng có thể được phân chia thành: đô thị, nông thôn, vùng biển, miền núi, trung du, đồng bằng, các thành phố trọng điểm, các khu công nghiệp[18]. Vai trò của nông thôn trong phát triển kinh tế - xã hội Nông thôn là nơi cung cấp lương thực, thực phẩm cho đời sống xã hội, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp và xuất khẩu, cung cấp lao động cho công nghiệp và thành thị. Đây là thị trường rộng lớn tiêu thụ những sản phẩm công nghiệp và dịch vụ [11]. Như vậy, phát triển nông thôn sẽ góp phần tạo điều kiện phát triển ổn định về kinh tế, chính trị, văn hóa-xã hội.

Cơ cấu kinh tế, phân công lao động chuyển dịch đúng hướng có hiệu quả. Vấn đề việc làm cho người lao động sẽ được gia tăng ngày càng nhiều trên địa bàn nông thôn. Từng bước tăng thu nhập, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của mọi tầng lớp dân cư; giảm sức ép của sự chênh lệch kinh tế và đời sống giữa thành thị và nông thôn, giữa vùng phát triển và vùng kém phát triển [4], 1. Huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới 1.

Nội dung xây dựng nông thôn mới Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam đưa ra mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng e 6 kinh tế-xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính trị ở nông thôn được tăng cường” [27]. Như vậy, xây dựng NTM phải đạt những nội dung cơ bản sau: làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hoá; đời sống vật chất, tinh thần của nông dân nông thôn ngày càng được nâng cao; bản sắc văn hoá dân tộc được giữ gìn và phát triển; xã hội nông thôn công bằng dân chủ, an ninh trật tự được giữ vững. Sau khi tổng kết Chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2015, ngày 17/10/2016 Thủ Tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1980/QĐ- TTg về Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016 - 2020; ngày 05/4/2016 Thủ Tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 558/QĐ-TTg về Tiêu chí huyện nông thôn mới và Quy định thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020. 02 Quyết định trên thay thế Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 và Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20/02/2013 của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ tiêu chí xã NTM gồm 5 nhóm với 19 tiêu chí. + Nhóm 1: Quy hoạch - 1 tiêu chí, 02 nội dung + Nhóm 2: Hạ tầng kinh tế - xã hội - 8 tiêu chí, 19 nội dung + Nhóm 3: Kinh tế và tổ chức sản xuất - 4 tiêu chí, 05 nội dung + Nhóm 4: Văn hoá - Xã hội - Môi trường - 4 tiêu chí, 15 nội dung + Nhóm 5: Hệ thống chính trị - 2 tiêu chí, 08 nội dung Huyện NTM có100% số xã trong huyện đạt chuẩn NTM và có 9 tiêu chí, 14 nội dung phải đạt chuẩn theo quy định. Sự cần thiết phải huy động vốn cho xây dựng cơ sở hạ tầng cho xây dựng nông thôn mới Nông thôn hiện nay phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội còn lạc hậu, không đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài; tỷ lệ giao thông nông thôn được cứng hoá thấp; giao thông nội đồng ít được quan tâm đầu tư; e 7 hệ thống thuỷ lợi chưa được đầu tư nâng cấp; chất lượng lưới điện nông thôn chưa thực sự an toàn; cơ sở vật chất về giáo dục, y tế, văn hoá còn rất hạn chế, mạng lưới chợ nông thôn chưa được đầu tư đồng bộ. Chủ thể và vai trò của chủ thể trong xây dựng nông thôn mới * Trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, người nông dân phải tham gia từ khâu quy hoạch, đồng thời góp công, góp của và phần lớn trực tiếp lao động sản xuất trong quá trình làm ra của cải vật chất, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc… đồng thời cũng là người hưởng lợi từ thành quả của nông thôn mới.

Chính vì vậy, nông dân là chủ thể xây dựng NTM. * Vai trò của người nông dân trong phát triển nông thôn Người nông dân đóng vai trò quan trọng trong phát triển nông thôn, là cơ sở cho phát triển nông thôn bền vững vì: - Họ biết rõ nhất những khó khăn và nhu cầu của mình. - Họ quản lý nguồn tài nguyên như đất đai, nhà xưởng, sản phẩm địa phương mà quá trình phát triển phải dựa vào đó. - Kỹ năng, truyền thống, kiến thức và năng lực của họ là tiềm năng chính để phát triển.

- Sự cam kết của họ là sống còn (nếu như họ không ủng hộ một kế hoạch nào, kế hoạch đó sẽ không thực hiện được). - Hơn thế nữa, một cộng đồng càng phát triển và năng động, thì càng có khả năng thu hút người dân ở lại, và giữ họ không di chuyển đi nơi khác[19] * Phát triển nông thôn dựa vào chủ thể người dân Theo các phân tích ở trên thì vai trò của người dân trong phát triển nông thôn được xác định là rất quan trọng. Các nguồn lực người nông dân có thể huy động cho phát triển nông thôn cũng rất đa dạng. Chính vì thế, những năm vừa qua, cách tiếp cận phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng trong đó người nông dân là chính, được thực hiện phổ biến ở nhiều chương trình, dự án phát triển nông thôn trên thế giới.

Phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng người dân là phương pháp tiếp cận để phát triển các lĩnh vực khác nhau ở khu vực nông thôn. Phương pháp tiếp cận phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng được nhiều chương trình/dự e 8 án sử dụng phổ biến. Mỗi chương trình/dự án có mục tiêu riêng, có thể là nhằm tăng cường vai trò của phụ nữ trong cộng đồng, phát triển hệ thống dịch vụ chăm sóc sức khoẻ nhân dân, quản lý nguồn tài nguyên rừng, cải thiện chất lượng cơ sở hạ tầng ở khu vực nông thôn… Cũng có nhiều câu trả lời cho những tranh luận trên, trong đó đáng chú là khái niệm phát triển nông thôn dựa vào nội lực cộng đồng do Jody Kretzmann và John MacKnight (1993) đưa ra. Đây là một cách tiếp cận phát triển cộng đồng đề cao việc sử dụng những kỹ năng và sức mạnh đã và đang hiện hữu ngay trong cộng đồng nông thôn hơn là việc lôi kéo, trông chờ vào sự trợ giúp từ bên ngoài.

Cụm từ “dựa vào cộng đồng” ở đây đề cập đến tính chủ động, tự phát triển, trong đó khuyến khích các thành viên trong cộng đồng tạo ra sự tiến triển cho chính bản thân họ (capacity-driven), đối lập với cách tiếp cận truyền thống là dựa theo nhu cầu (needs-driven) mà đã khiến cho cộng đồng phụ thuộc vào các hỗ trợ bên ngoài [33].