CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH VÀ KẾ TOÁN THUẾ TNDN 1. Những vấn đề chung về kế toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh và kế toán Thuế thu nhập doanh nghiệp. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm tiêu thụ sản phẩm Tiêu thụ sản phẩm là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp, nó chính là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ tay người bán hay người mua.
Đây là khâu cuối cùng trong quá trình luân chuyển hàng hóa. Hoạt động này trực tiếp thực hiện chức năng lưu thông hàng hóa, phục vụ nhu cầu người tiêu dùng. Thông qua quá trình tiêu thụ hàng hóa chuyển từ hình thái hiện vật sang giá trị. Và kết thúc quá trình tiêu thụ doanh nghiệp sẽ có được doanh thu từ hoạt động bán hàng.
Khái niệm doanh thu Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu (Chuẩn mực số 14- Doanh thu và thu nhập khác). Các loại doanh thu gồm: - Doanh thu bán hàng - Doanh thu cung cấp dịch vụ - Tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia Đối với hoạt động tiêu thụ hàng hóa, doanh thu thu được là từ hoạt động bán hàng. Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn tất cả 5 điều kiên sau: (1) Doanh nghiệp đã chuyễn giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. (2) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu sản phẩm hoặc quyền kiểm soát hàng hóa.
SVTH: Nguyễn Thị Hậu 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS. Nguyễn Đình Chiến (3) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. (4) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. (5) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
Khái niệm kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là số chênh lệch giữa tổng doanh thu bán hàng và cung ứng dịch vụ thuần, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác với giá trị vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí khác. Các công thức chủ yếu được sử dụng khi kế toán quá trình tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh: Doanh thu bán hàng thuần = Tổng doanh thu - Các khoản giảm trừ doanh thu Lợi nhuận thuần về bán Doanh thu bán - Giá vốn hàng = hàng và cung cấp dịch vụ hàng thuần bán Lợi tức Lợi nhuận Doanh Chi phí Chí Chi phí thuần từ thuần về thu hoạt hoạt phí quản lý = - hoạt bán hàng + động tài - động - bán doanh động và cung chính tài hàng nghiệp SXKD cấp dịch chính vụ Lợi nhuận trước thuế = Lợi nhuận thuần từ hoạt động SXKD + Lợi nhuận khác Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế - Thuế thu nhập doanh nghiệp Kết quả kinh doanh là cơ sở để doanh nghiệp xác định hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có thật sự mang lại hiệu quả hay không? Từ đó nhà quản trị có những biện pháp cắt giảm chi phí nâng cao doanh thu để tăng lợi nhuận. Khái niệm Thuế thu nhập doanh nghiệp Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập chịu thuế của các doanh nghiệp trong kỳ tính thuế sau khi trừ đi các khoản chi phí liên quan trực tiếp đến việc tạo ra thu nhập của doanh nghiệp. SVTH: Nguyễn Thị Hậu 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS.
Nguyễn Đình Chiến Người nộp Thuế thu nhập doanh nghiệp là tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa dịch vụ có thu nhập chịu thuế, gọi chung là doanh nghiệp, bao gồm: (1) Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp, luật đầu tư, Luật thương mại, chứng khoán. (2) Đơn vị sự nghiệp công lập, ngoài công lập có hoạt động sản xuất kinh doanh. (3) Tổ chức thành lập theo luật Hợp tác xã. (4) Tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài, gọi là doanh nghiệp nước ngoài.
Khái niệm thu nhập chịu thuế Thu nhập chịu thuế là thu nhập chịu Thuế thu nhập doanh nghiệp của một kỳ, được xác định theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành và là cơ sở để tính Thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp (hoặc thu hồi được) (Theo chuẩn mực số 17- Thuế thu nhập doanh nghiệp). Khái niệm chi phí Thuế thu nhập doanh nghiệp Chi phí Thuế thu nhập doanh nghiệp (hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp) là tổng chi phí Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành và chi phí thuế thu nhập hoãn lại (hoặc thuế thu nhập hoãn lại) khi xác định lợi nhuận hoặc lỗ của một kỳ. Khái niệm Thuế thu nhập hiện hành. Thuế thu nhập hiện hành là số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp (hoặc thu hồi được) tính trên thu nhập chịu thuế và thuế suất Thuế thu nhập doanh nghiệp của năm hiện hành.
Ý nghĩa của công tác tiêu thụ, xác định kết quả kinh doanh và công tác kế toán Thuế thu nhập doanh nghiệp 1. Ý nghĩa của công tác tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh. Công tác kế toán không chỉ có ý nghĩa đối với mỗi doanh nghiệp mà nó còn có vai trò quan trọng trong toàn bộ nền kinh tế nói chung. Bởi vì, mỗi doanh nghiệp là một thành phần kinh tế, mỗi doanh nghiệp phát triển sẽ thúc đẩy nền kinh tế quốc dân phát triển.
Tiêu thụ là một khâu trong quá trình hoạt động và là một bộ phận trong quá trình tái sản xuất, là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng. Thông qua quá trình tiêu thụ mà hàng hóa được chuyển giao từ người bán sang người mua, thỏa mãn nhu cầu tiêu SVTH: Nguyễn Thị Hậu 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS. Nguyễn Đình Chiến dùng của người dân, góp phần cải thiện đời sống dân cư, phân phối lại thu nhập, điều hòa lưu thông tiền tệ, ổn định giá cả thị trường. Do đó, mỗi một doanh nghiệp khi tổ chức tốt công tác tiêu thụ không những sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế quốc dân.
Vì vậy, yêu cầu công tác tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh phải đảm bảo tính khoa học, chính xác, kịp thời và phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp. Bởi vì thông qua những thông tin mà kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh cung cấp, toàn bộ hoạt động tiêu thụ của doanh nghiệp được phản ánh, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp được xác định. Hơn nữa những thông tin này còn là cơ sở để nhà quản trị có những quyết định đúng đắn, phù hợp về những vấn đề liên quan đến hoạt động tiêu thụ và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó giuos doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu như đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, tăng sức cạnh tranh…để tồn tại và phát triển hơn nữa.
Ý nghĩa của công tác kế toán Thuế thu nhập doanh nghiệp Kế toán thuế là một phần hành không thể thiếu trong công tác kế toán của các doanh nghiệp. Tất cả các phần hành kế toán từ kế toán quá trình mua các yếu tố đầu vào tới quá trình bán rá và xác định kết quả kinh doanh đều có liên quan tới yếu tố về thuế. Đặc biệt, Thuế thu nhập doanh nghiệp là một sắc thuế không thể thiếu khi doanh nghiệp tiến hành xác định kết quả kinh doanh và lợi nhuận sau thuế từng kỳ. Kế toán thuế Thuế thu nhập doanh nghiệp ghi chép, phản ánh các nghiệp vụ liên quan làm tài liệu cơ sở, phục vụ cho việc tính toán, kê khai, nộp thuế và quyết toán thuế.
Kế toán Thuế thu nhập doanh nghiệp theo dõi công diễn biến quá trình nộp thuế phục vụ cho công tác quản lý, đôn đốc nộp thuế, thực hiện đúng nghĩa vụ đóng góp cho xã hội theo Luật thuế. Việc xác định đúng các khoản doanh thu và chi phí phát sinh trong kỳ góp phần quan trọng vào việc xác định đầy đủ và chính xác kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó, việc nắm vững những quy trình hạch toán Thuế thu nhập doanh nghiệp cũng như các loại thuế khác có ý nghĩa quan trong đối với công tác kế toán của doanh nghiệp. Đồng thời, thông qua việc nghiên cứu kế toán thuế thu nhập tại doanh nghiệp sẽ có những thông tin cập nhật, bổ ích về hệ thống thuế hiện hành của Nhà nước.
Mặt SVTH: Nguyễn Thị Hậu 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS. Nguyễn Đình Chiến khác công tác kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp cũng giúp cho sự phân biệt giữa phạm vi và cách tính lợi nhuận kế toán so với lợi nhuận chịu thuế, lợi nhuận doanh nghiệp. Từ đó làm rõ khái niệm chi phí hợp lệ và không hộp lệ trong kinh doanh được quy định bởi cơ chế tài chính mà một người kế toán cần phải hiểu và nắm chắc. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu và kế toán Thuế thu nhập doanh nghiệp 1.
Nhiệm vụ của kế toán doanh thu Trong công tác hạch toán kế toán nói chung thì công tác tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh là một phần hành kế toán rất quan trọng. Bởi những thông tin về tình hình tiêu thụ, hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là cơ sở để nhà quản trị đưa ra những phương án phù hợp, tối ưu nhất nhằm đạt được những mục tiêu doanh nghiệp đề ra. Để thực hiện tốt chức năng của mình, kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: -Theo dõi, ghi chép, phản ánh, tính toán chính xác tình hình tiêu thụ trong kỳ. Kết quả tiêu thụ phải được theo dõi chi tiết đến từng mặt hàng, chủng loại sản phẩm.
-Theo dõi, ghi chép, phản ánh, tính toán chính xác các khoản thu, giảm trừ doanh thu, chi phí phát sinh trong kỳ. Đồng thời xác định số thuế phải nộp ngân sách Nhà nước. -Theo dõi, kiểm tra tình hình thu tiền bán hàng, quản lý tiền bán hàng. Xem xét cần phải mở những sổ sách nào để theo dõi các đối tượng khách hàng, lô hàng, số tiền khách hàng nợ, thời hạn nợ, tình hình trả nợ.
-Thường xuyên theo dõi, cập nhật những chế độ kế toán mới ban hành để áp dụng phù hợp với đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp mình.
